တရုတ်ရဲ့ ကာကွယ်ရေးစည်းရုံးမှုဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက် — "ငြိမ်းချမ်းရေးကနေ စစ်ရေးဆီ" တစ်ခလုတ်နှိပ်ရုံနဲ့ ကူးပြောင်းနိုင်တဲ့ တရားဝင်ယန္တရား

တရုတ်ရဲ့ ကာကွယ်ရေးစည်းရုံးမှုဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက် — "ငြိမ်းချမ်းရေးကနေ စစ်ရေးဆီ" တစ်ခလုတ်နှိပ်ရုံနဲ့ ကူးပြောင်းနိုင်တဲ့ တရားဝင်ယန္တရား

0 မှတ်ချက်

မနက်ဖြန် — ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်။ တရုတ်ပြည်မှာ ဥပဒေတစ်ခု စတင်အသက်ဝင်မယ်။ သာမန်မျက်စိနဲ့ကြည့်ရင် ဒါဟာ ဥပဒေစာအုပ်ထဲက စာပိုဒ်အနည်းငယ် ပြောင်းလဲမှုသက်သက်ပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီပြင်ဆင်ချက်နောက်ကွယ်က အဓိပ္ပာယ်ကို နားလည်သူတွေအတွက်တော့ ဒါဟာ တရုတ်နိုင်ငံတစ်ခုလုံးရဲ့ ဦးတည်ချက်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်တဲ့ အချက်ပြမှုတစ်ခု။

အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက် အမြဲတမ်းကော်မတီက သြဂုတ် ၂၈ ရက်မှာ အတည်ပြုခဲ့တဲ့ ကာကွယ်ရေးစည်းရုံးမှုဥပဒေ (National Defense Mobilization Law) ပြင်ဆင်ချက်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ဥပဒေစတင်အသက်ဝင်ပြီးနောက် ၁၆ နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြင်ဆင်မှုဖြစ်တယ်။ သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်ကိုယ်တိုင် လက်မှတ်ရေးထိုးအတည်ပြုခဲ့တယ်။

ဒီဆောင်းပါးမှာ ဒီဥပဒေပြင်ဆင်ချက်က ဘာတွေပါဝင်သလဲ၊ ဘာကြောင့် အခုအချိန်မှာ ပြင်ဆင်ရသလဲ၊ ပြည်သူသာမန်၊ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတွေနဲ့ ဒေသတွင်းနိုင်ငံရေးအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုရှိနိုင်သလဲဆိုတာ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ သုံးသပ်ကြည့်မယ်။

ဘာတွေ ပြင်ဆင်လိုက်သလဲ — အဓိကအချက် ၅ ချက်

ပထမ — "ငြိမ်းချမ်းရေးကနေ စစ်ရေးဆီ အမြန်ကူးပြောင်းရေး" ကို ဥပဒေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် ထည့်သွင်းခြင်း

ပြင်ဆင်ချက်ရဲ့ အထင်ရှားဆုံးစကားစုက ဒါပဲ။ ဥပဒေက သူ့ရဲ့ရည်မှန်းချက်ကို "ငြိမ်းချမ်းရေးအခြေအနေကနေ စစ်ရေးအခြေအနေဆီ လျင်မြန်စွာ ကူးပြောင်းနိုင်စေရန် အာမခံခြင်း" လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သတ်မှတ်လိုက်တယ်။ အရင်ဥပဒေမှာ ဒီလိုတိုက်ရိုက်ဖော်ပြချက် မရှိခဲ့ဘူး။ စစ်ရေးစည်းရုံးမှုဆိုတာ ဘာလဲဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကိုပါ ပြန်ရေးထားတယ် — နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ လူမှုစွမ်းအားကို ကာကွယ်ရေးစွမ်းအားအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်းလို့ ဆိုတယ်။

ရိုးရိုးပြောရရင် — ငြိမ်းချမ်းနေတဲ့အချိန်မှာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ စက်ရုံ၊ နည်းပညာ၊ လူအင်အား၊ ငွေကြေးအားလုံးကို စစ်ဖြစ်တဲ့အခါ စစ်ရေးအတွက် ချက်ချင်းသုံးနိုင်အောင် လုပ်ထားတဲ့ တရားဝင်ယန္တရားပဲ။

ဒုတိယ — "ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား" (development interests) ဆိုတဲ့ စကားစုအသစ်

ဒါက ပြင်ဆင်ချက်ရဲ့ အငြင်းပွားစရာအကောင်းဆုံးအပိုင်းဖြစ်တယ်။ ဥပဒေပုဒ်မ ၁၃ အရ နိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာ၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊ နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှု၊ လုံခြုံရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား တို့ ခြိမ်းခြောက်ခံရတဲ့အခါ အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက် အမြဲတမ်းကော်မတီက တစ်နိုင်ငံလုံး စည်းရုံးမှု ဒါမှမဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း စည်းရုံးမှုကို ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်။

"ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား" ဆိုတာ ဘာလဲ။ တရားဝင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် တိတိကျကျ မရှိဘူး။ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲတွေ၊ နည်းပညာပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် တရုတ်ရဲ့ စီးပွားရေးထိခိုက်လာတာကိုလည်း ဒီစကားစုအောက်မှာ ထည့်သွင်းနိုင်တယ်။ ဆိုလိုတာက စစ်မဖြစ်ဘဲ စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းဖြစ်နေရင်တောင် စည်းရုံးမှုယန္တရားကို အသက်သွင်းနိုင်တဲ့ တရားဝင်အကြောင်းပြချက် ဖြစ်လာတာပဲ။

ပုဒ်မ ၁၄ က ပိုပြီးတိုက်ရိုက်တယ် — ခြိမ်းခြောက်မှုက "တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်မှု" ဖြစ်တယ်ဆိုရင် "ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရမယ်" လို့ ဆိုတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ နိုင်ငံတော်ကောင်စီနဲ့ ဗဟိုစစ်ကော်မရှင်တို့က အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက် အမြဲတမ်းကော်မတီရဲ့ ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ စည်းရုံးမှုအစီအမံတွေ ချမှတ်နိုင်တယ်။

တတိယ — ခေတ်သစ်စစ်ရေးနယ်ပယ်တွေ ထည့်သွင်းခြင်း

ပြင်ဆင်ချက်မှာ ဉာဏ်ရည်တု (AI) အပါအဝင် ခေတ်သစ်နည်းပညာနယ်ပယ်တွေကို စည်းရုံးမှုစနစ်ထဲ ထည့်သွင်းထားတယ်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ဥပဒေရေးဆွဲစဉ်က AI စစ်ပွဲဆိုတာ စိတ်ကူးယဉ်သိပ္ပံစာအုပ်ထဲကသာ ရှိသေးတယ်။ အခု တရုတ်က စစ်ရေးမှာ AI ကို အဓိကနေရာကနေ ထည့်သွင်းစဉ်းစားနေပြီဆိုတာ ဒီပြင်ဆင်ချက်က ဖော်ပြနေတယ်။

ဒါ့အပြင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ စားနပ်ရိက္ခာ၊ ဆောက်လုပ်ရေး၊ စွမ်းအင်၊ အရပ်ဘက်နျူကလီးယားစက်ရုံ၊ သတင်းမီဒီယာစတဲ့ ကဏ္ဍတွေက ငြိမ်းချမ်းနေတဲ့အချိန်ကတည်းက အထူးထောက်ပံ့ရေးအဖွဲ့တွေ ဖွဲ့စည်းထားရမယ်၊ လေ့ကျင့်မှုတွေ လုပ်ထားရမယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ်။

စတုတ္ထ — အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေအပေါ် ရယူသုံးစွဲနိုင်မှု (requisition)

စည်းရုံးမှုအသက်ဝင်တဲ့အခါ အစိုးရက အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ တစ်ဦးချင်းပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ ပစ္စည်း၊ စက်ရုံ၊ ယာဉ်တွေ၊ အဆောက်အအုံတွေကို ရယူသုံးစွဲနိုင်တယ်။ ဥပဒေစာသားက နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတွေကို သီးခြားနာမည်တပ်မဖော်ပြပေမဲ့ တရုတ်ပြည်မှာအခြေစိုက်တဲ့ ကုမ္ပဏီအားလုံး ဒီပြဋ္ဌာန်းချက်အောက်မှာ ပါဝင်တယ်။ ဆိုလိုတာက တရုတ်မှာ စက်ရုံဖွင့်ထားတဲ့ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတွေလည်း စစ်ရေးစည်းရုံးမှုအသက်ဝင်ရင် သူတို့ရဲ့စက်ရုံ၊ ပစ္စည်းတွေ အစိုးရလက်ထဲ ရောက်သွားနိုင်တယ်ဆိုတာပဲ။

ပဉ္စမ — နည်းပညာနဲ့ဆက်စပ်သူတွေရဲ့ ပြည်ပထွက်ခွာမှုကန့်သတ်ချက်

ဒီဥပဒေနဲ့အတူ စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်ကစပြီး စည်းမျဉ်းအသစ်တွေ အသက်ဝင်ခဲ့တယ်။ ထိခိုက်လွယ်တဲ့နည်းပညာနဲ့ ဆက်စပ်နေသူတွေ၊ ပို့ကုန်ထိန်းချုပ်မှုစည်းမျဉ်းချိုးဖောက်သူတွေကို အာဏာပိုင်တွေက နိုင်ငံပြင်ပထွက်ခွာခွင့် တားမြစ်နိုင်တယ်။ နည်းပညာပြိုင်ပွဲမှာ အမေရိကန်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ တရုတ်အတွက် ဦးနှောက်ယိုစီးမှုနဲ့ နည်းပညာယိုစိမ့်မှုကို ကာကွယ်ဖို့ ရည်ရွယ်တာဖြစ်တယ်။

အွန်လိုင်းကောလာဟလတွေနဲ့ အမှန်တရား

ဥပဒေပြင်ဆင်ချက် ထွက်ပြီးချင်း ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ ကောလာဟလတွေ ပြန့်နှံ့ခဲ့တယ်။ "တရုတ်က စစ်မှုထမ်းအရွယ် ၁၈ နှစ်ကနေ ၆၀ အထိ (အမျိုးသမီး ၁၈-၅၅) တိုးလိုက်ပြီ၊ စစ်ပြင်နေပြီ" ဆိုတဲ့ ပို့စ်တွေ တရုတ်၊ အင်္ဂလိပ်၊ ကိုရီးယားဘာသာစကားတွေနဲ့ ပျံ့နှံ့ခဲ့တယ်။

အမှန်တရားက ဒီလိုမဟုတ်ဘူး။ အသက် ၁၈-၆၀ (အမျိုးသား) နဲ့ ၁၈-၅၅ (အမျိုးသမီး) စတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေက ၂၀၁၀ ခုနှစ်ကတည်းက ရှိပြီးသား ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေ — စည်းရုံးမှုအသက်ဝင်ပြီးမှ ကျင့်သုံးမယ့် အထူးတာဝန်တွေနဲ့ဆိုင်တာ၊ အခုမှ အသစ်ထည့်တာမဟုတ်ဘူး။ ရှီကျင့်ဖျင်က ပြင်ဆင်ချက်ကို လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပေမဲ့ စည်းရုံးမှုအမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါဟာ စစ်ကြေညာတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဥပဒေကို ခေတ်နဲ့အညီ ပြင်ဆင်တာပဲ။

ဒါပေမဲ့ ကောလာဟလတွေကို "မဟုတ်ဘူး" လို့ပြောရုံနဲ့ ပြဿနာပြီးမသွားဘူး။ လူတွေ ဘာကြောင့် ဒီလောက်စိုးရိမ်ကြသလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းက ပိုအရေးကြီးတယ်။

ဘာကြောင့် အခုအချိန်မှာ ပြင်ဆင်ရသလဲ

အကြောင်းရင်း သုံးခုကို ခွဲခြားကြည့်နိုင်တယ်။

ပထမ — အမေရိကန်နဲ့ နည်းပညာစစ်ပွဲ။ ချစ်ပ်ပိတ်ဆို့မှု၊ ပို့ကုန်ထိန်းချုပ်မှု၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကန့်သတ်မှုတွေ တဖြည်းဖြည်းကျပ်လာနေတယ်။ တရုတ်က ဒါကို သူ့ရဲ့ "ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား" အပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် မြင်တယ်။ စီးပွားရေးစစ်ပွဲကနေ စစ်ရေးအကျပ်အတည်းဆီ ကူးပြောင်းသွားနိုင်ခြေကို ဥပဒေအရ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားတာဖြစ်တယ်။

ဒုတိယ — ထိုင်ဝမ်နဲ့ တောင်တရုတ်ပင်လယ်။ ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားမှာ တင်းမာမှုတွေ မြင့်တက်နေတယ်။ တရုတ်စစ်တပ်က ထိုင်ဝမ်ကို ဝန်းရံလေ့ကျင့်မှုတွေ ပုံမှန်လုပ်နေတယ်။ စစ်ရေးအရ အရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်လာရင် အရပ်ဘက်စွမ်းအားကို ချက်ချင်းစစ်ရေးအဖြစ် ပြောင်းနိုင်ဖို့ ဥပဒေအရ အဆင်သင့်ဖြစ်နေဖို့ လိုတယ်။

တတိယ — ပြည်တွင်းစီးပွားရေး။ တရုတ်စီးပွားရေးက နှေးကွေးနေတယ်။ အိမ်ခြံမြေအကျပ်အတည်း၊ လူငယ်အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာ၊ ဒေသအစိုးရကြွေးမြီတွေ — ဒီပြဿနာတွေက လူမှုမတည်ငြိမ်မှုအထိ ရောက်သွားနိုင်တယ်။ "ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား" ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရက စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းကိုပါ စည်းရုံးမှုအကြောင်းပြချက်အဖြစ် သုံးနိုင်တဲ့ တံခါးဖွင့်ပေးလိုက်တာပဲ။ လေ့လာသူတချို့က ဒါကို ပြည်တွင်းမငြိမ်သက်မှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ကိရိယာအဖြစ်ပါ သုံးနိုင်တယ်လို့ သတိပေးကြတယ်။

ဒီသုံးခုလုံးရဲ့ ဆုံမှတ်မှာ ရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ တွက်ချက်မှုက ရှင်းတယ် — မသေချာတဲ့အနာဂတ်အတွက် ဥပဒေအရ လက်နက်အပြည့်အစုံ ကိုင်ထားချင်တာ။

ဘယ်သူတွေ ထိခိုက်နိုင်သလဲ

တရုတ်ပြည်သူသာမန် အတွက် အခုချက်ချင်း ဘဝပြောင်းလဲသွားမှာ မဟုတ်ဘူး။ စည်းရုံးမှုအမိန့် မထုတ်မချင်း နေ့စဉ်ဘဝက အတိုင်းပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဥပဒေက အစိုးရကို ပေးထားတဲ့ အာဏာက ကြီးမားတယ် — စည်းရုံးမှုအသက်ဝင်တာနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပစ္စည်း၊ အိမ်၊ ကား၊ စက်ရုံတွေကို ရယူသုံးစွဲနိုင်တယ်။ လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး စစ်ရေးသတင်းမှားဖြန့်တယ်လို့ သတ်မှတ်ခံရရင် ပြင်းထန်တဲ့ပြစ်ဒဏ်တွေ ချမှတ်နိုင်တယ်။

တရုတ်မှာ စီးပွားရေးလုပ်နေတဲ့ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတွေ အတွက် ဒါဟာ စွန့်စားမှုအသစ်တစ်ခု။ စည်းရုံးမှုဖြစ်လာရင် သူတို့ရဲ့ စက်ရုံ၊ နည်းပညာ၊ ပစ္စည်းတွေ အစိုးရလက်ထဲ ရောက်သွားနိုင်တယ်။ တချို့ကုမ္ပဏီတွေက တရုတ်ကနေ ထွက်ခွာဖို့ စဉ်းစားနေကြပြီလို့ သတင်းတွေထွက်နေတယ်။

ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေ အတွက် ဒါဟာ သတိပေးချက်တစ်ခု။ ထိုင်ဝမ်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဂျပန်၊ ဗီယက်နမ်တို့လို တောင်တရုတ်ပင်လယ်နဲ့ ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားမှာ တရုတ်နဲ့ အငြင်းပွားနေတဲ့ နိုင်ငံတွေက ဒီဥပဒေကို တရုတ်ရဲ့ စစ်ရေးရည်ရွယ်ချက်ရဲ့ အထောက်အထားအဖြစ် ဖတ်ကြလိမ့်မယ်။

အချိန်ကိုက်မှု — ထရမ့်နဲ့တွေ့ဆုံမှုအကြို

စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံးအချက်က အချိန်ကိုက်မှုပဲ။ ရှီကျင့်ဖျင်ဟာ မကြာခင် ဝါရှင်တန်မှာ သမ္မတထရမ့်နဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ စီစဉ်ထားတယ်။ ဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အတည်ပြုပြီး ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာ နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေ့ဆုံမှုရှိမယ်။

ဒါကို နည်းနှစ်နည်းနဲ့ ဖတ်နိုင်တယ်။ တစ်နည်း — တရုတ်က အမေရိကန်ကို "ငါတို့အဆင်သင့်ပဲ" လို့ ပြချင်တာ၊ ညှိနှိုင်းစားပွဲမှာ လက်ခုပ်သံပိုကျယ်အောင် လုပ်တာ။ နောက်တစ်နည်း — တကယ်တမ်းစစ်ရေးပြင်ဆင်မှုဖြစ်ပြီး သံတမန်ရေးတွေ့ဆုံမှုက အပေါ်ယံဖုံးကွယ်မှုသက်သက်ပဲ။

အမှန်တရားက ဒီနှစ်ခုကြားမှာ ရှိနိုင်တယ်။ ဥပဒေပြင်ဆင်တာဟာ စစ်တိုက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တာမဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ စစ်တိုက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တဲ့အခါ အခက်အခဲမရှိ တိုက်နိုင်အောင် ပြင်ဆင်ထားတာတော့ သေချာတယ်။

သုံးသပ်ချက် — အရေးကြီးဆုံးစကားလုံးက "ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား"

ဒီဥပဒေပြင်ဆင်ချက်ရဲ့ အနှစ်သာရကို တစ်ကြောင်းတည်းနဲ့ ပြောရရင် — တရုတ်က စစ်ပွဲကိုသာ မဟုတ်၊ စစ်မဖြစ်ဘဲ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အကျပ်အတည်းမျိုးစုံကိုပါ ဥပဒေအရ ကိုင်တွယ်နိုင်တဲ့ စွမ်းအားကို သူ့လက်ထဲ စုစည်းလိုက်တာပဲ။

"ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား" ဆိုတဲ့ စကားစုက ဒီဥပဒေရဲ့ အသက်ပဲ။ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် မတိကျတဲ့စကားစုကို ဥပဒေထဲထည့်လိုက်တာဟာ အာဏာပိုင်တွေကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာမှာ အကျယ်ကြီးနေရာပေးလိုက်တာနဲ့ အတူတူပဲ။ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ထိခိုက်တာကနေ ပြည်တွင်းမငြိမ်သက်မှုအထိ — ခြိမ်းခြောက်မှုလို့ သတ်မှတ်ချင်တဲ့ ဘယ်အရာမဆို ဒီစကားစုအောက်မှာ ထည့်နိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် ဒီဥပဒေကို "စစ်ပြင်နေပြီ" လို့ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ဖတ်လို့မရဘူး။ ပိုမှန်တဲ့ဖတ်နည်းက — တရုတ်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းက လာမယ့်နှစ်တွေမှာ ကမ္ဘာကြီးကို မတည်ငြိမ်ဘူးလို့ ယုံကြည်နေတယ်၊ အဲဒီမတည်ငြိမ်မှုကို ရင်ဆိုင်ဖို့ ဥပဒေလက်နက်ကို အရင်ကိုင်ထားချင်တယ်ဆိုတာပဲ။

မနက်ဖြန် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်မှာ ဒီဥပဒေ အသက်ဝင်မယ်။ ဘာမှချက်ချင်းဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ တွက်ချက်မှုတိုင်းမှာ အခု ကိန်းဂဏန်းအသစ်တစ်ခု ထည့်စဉ်းစားရတော့မယ် — ဘေဂျင်းမှာ "တစ်ခလုတ်နှိပ်ရုံ" နဲ့ တစ်နိုင်ငံလုံးကို စစ်ရေးအခြေအနေဆီ ပြောင်းနိုင်တဲ့ ခလုတ်တစ်ခု တရားဝင်တပ်ဆင်ပြီးသွားပြီဆိုတာပဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ မလေးရှားခရီး — အသိအမှတ်ပြုမှုကို လူ ၁,၅၀၀ နဲ့ လဲယူလိုက်တာလား

မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ မလေးရှားခရီး — အသိအမှတ်ပြုမှုကို လူ ၁,၅၀၀ နဲ့ လဲယူလိုက်တာလား

0 မှတ်ချက်

စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့။ မလေးရှားကမ်းနားတစ်နေရာမှာ သင်္ဘောသုံးစင်း ဆိုက်ကပ်ထားတယ်။ သင်္ဘောပေါ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံသား ၁,၅၀၀ နီးပါး — အိပ်ခန်းတွေထဲမှာ၊ ကုန်းပတ်တွေပေါ်မှာ။ သူတို့အားလုံးကို မလေးရှားက "ပြန်ပို့ရေး" လို့ ခေါ်တယ်။ တစ်ရက်အကြာ၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာတော့ မလေးရှားအစိုးရကိုယ်တိုင်က သတင်းတစ်ခု ကြေညာလိုက်တယ် — အောက်တိုဘာလမှာ မင်းအောင်လှိုင် ကွာလာလမ်ပူလာမယ်တဲ့။

သင်္ဘောသုံးစင်း၊ လူတစ်ထောင့်ငါးရာ။ ဧည့်သည်တစ်ယောက်။ ဒီနှစ်ခုကြားမှာ ဘာဆက်စပ်မှုရှိသလဲ?

ဖြစ်ခဲ့တာ — သင်္ဘောသုံးစင်းနဲ့ လူ ၁,၅၀၀

အင်္ဂါနေ့က မလေးရှားဟာ မြန်မာနိုင်ငံသား ၁,၅၀၀ နီးပါးကို မြန်မာအစိုးရက ပို့ပေးတဲ့ သင်္ဘောသုံးစင်းနဲ့ ပြန်ပို့လိုက်တယ်။ ကုလသမဂ္ဂနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက ဒီလိုပြန်ပို့မှုရဲ့ ဘေးကင်းမှုအပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ကြပေမဲ့ မလေးရှားဘက်က ဆက်လုပ်ခဲ့တယ်။

ဒါဟာ အစပဲရှိသေးတယ် — နောက်တစ်ဆင့်မှာ လူ ၃,၅၂၄ ဦးကို ထပ်ပို့ဖို့ အစီအစဉ်ရှိနေတယ်လို့ မလေးရှားအစိုးရပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောခဲ့တယ်။

မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါအီဘရာဟိမ်ကတော့ စွပ်စွဲချက်တွေကို ငြင်းတယ်။ "သူတို့ကို အတင်းတွန်းထုတ်နေတာမဟုတ်ဘူး၊ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးနေတာ" တဲ့။ ဆက်လက်ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုက နှစ်ရှည်လများ ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။

မလေးရှားရဲ့ အကြောင်းပြချက်က ရှင်းတယ် — မြန်မာဒုက္ခသည်တွေဟာ မလေးရှားမှာ ခိုလှုံနေတဲ့ ဒုက္ခသည်အများစုဖြစ်တယ်။ ငွေကြေးဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးတယ်၊ လုံခြုံရေးခြိမ်းခြောက်မှုတွေလည်း ရှိတယ်လို့ မလေးရှားက ဆိုတယ်။

မင်းအောင်လှိုင် ဘာလို့ ကွာလာလမ်ပူသွားချင်တာလဲ — အသိအမှတ်ပြုမှုရှာပုံတော်

မလေးရှားသတင်းဌာနရဲ့ ကြေညာချက်အရ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ အောက်တိုဘာလမှာ ကွာလာလမ်ပူကို လာရောက်မယ့် နိုင်ငံခြားခေါင်းဆောင်များထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်တယ်။ ဒါက ရိုးရိုးခရီးစဉ်မဟုတ်ဘူး။

၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက မင်းအောင်လှိုင်ဟာ ဒေသတွင်းမြို့တော်တွေကို လှည့်လည်ပြီး အသိအမှတ်ပြုမှုရှာနေတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလက စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပါတီ အနိုင်ရခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် သူ့ကိုယ်သူ "သမ္မတ" လို့ ခံယူထားတယ်။ အခုသူ လိုချင်နေတာက အာဆီယံခေါင်းဆောင်များစားပွဲဝိုင်းဆီ ပြန်ထိုင်ခွင့် — နိုဝင်ဘာလမှာ မနီလာမှာ ကျင်းပမယ့် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးကြီးမှာ။

ဒါပေမဲ့ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ သူ့ရဲ့ လေတပ်က ပြည်သူတွေအပေါ် ဗုံးကြဲနေတယ်။ စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်က ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်တော်မှာ ဈေးအနီး ဗုံးနှစ်လုံး ကြဲချခဲ့တာ — လူ ၄၉ ဦးသေဆုံး၊ ၆၀ ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်။ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ အချက်အလက်တွေအရ ၂၀၂၅ တစ်ခုတည်းမှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် အရပ်သား ၉၈၂ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက လူပေါင်း တစ်သိန်းကျော် သေဆုံးပြီး ငါးသန်းကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်နေရတယ်။

ဗုံးကြဲနေတဲ့ လက်တစ်ဖက်နဲ့ နိုင်ငံခြားမှာ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်နေတဲ့ လက်တစ်ဖက် — ဒါဟာ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ နှစ်မျက်နှာမူဝါဒပဲ။

မလေးရှားဘက်က တွက်ချက်မှု

မလေးရှားဟာ မြန်မာဒုက္ခသည်အများဆုံး ခိုလှုံနေတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်တယ်။ ပြည်တွင်းမှာလည်း ဖိအားတွေရှိတယ် — ဒုက္ခသည်တွေအတွက် ကုန်ကျစရိတ်၊ လုံခြုံရေးစိုးရိမ်မှုတွေ။ အန်ဝါအီဘရာဟိမ်ရဲ့ "ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု" ဆိုတဲ့ စကားလုံးနောက်မှာ လက်တွေ့ကျတဲ့ တွက်ချက်မှုရှိတယ် — ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးကို သက်သာစေဖို့၊ ပြန်ပို့ရေးကို တရားဝင်အောင် လုပ်ဖို့၊ တစ်ဖက်မှာလည်း ဒေသတွင်းသံတမန်အခန်းကဏ္ဍကို ထိန်းထားဖို့။

ဒါပေမဲ့ ဒီလိုထိတွေ့ဆက်ဆံမှုက မင်းအောင်လှိုင်ကို ဘာပေးလိုက်သလဲ? အနီကော်ဇော၊ ဓာတ်ပုံအခွင့်အရေး၊ "ပုံမှန်ခေါင်းဆောင်" တစ်ယောက်လို ဆက်ဆံခံရမှု — ဒါတွေအားလုံးဟာ အာဏာသိမ်းအစိုးရအတွက် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ အသိအမှတ်ပြုမှုပဲ။ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက သတိပေးထားတယ် — ဒီလို နိုင်ငံတော်အဆင့် ဧည့်ခံမှုတွေက အာဏာသိမ်းအစိုးရကို တရားဝင်မှုပေးသလို ဖြစ်စေတယ်တဲ့။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒီမှာ လဲလှယ်မှုတစ်ခု ဖြစ်နေတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်က အသိအမှတ်ပြုမှုရတယ်။ မလေးရှားက သူ့ရဲ့ ဒုက္ခသည်ဝန်ထုပ်ကို လျှော့ချနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလဲလှယ်မှုရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို ဘယ်သူက ပေးရမှာလဲ?

ပြန်ပို့ခံရသူတွေပဲ။ သူတို့ပြန်သွားမယ့်နိုင်ငံမှာ စစ်အစိုးရက နိုင်ငံရဲ့ ငါးပုံတစ်ပုံလောက်ပဲ အပြည့်အဝထိန်းချုပ်ထားနိုင်တယ်။ ၂၀၂၄ ဖေဖော်ဝါရီကတည်းက လူငယ် ၃၀,၀၀၀ ကျော်ကို စစ်မှုထမ်းဖို့ အတင်းအဓမ္မ စုဆောင်းထားတယ်။ လမ်းမတွေပေါ်မှာ အရပ်ဝတ်နဲ့ လူစုဆောင်းနေကြတယ်။ လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုတွေက ဈေးတွေ၊ ဆေးရုံတွေ၊ ကျောင်းတွေကို မှန်နေတယ်။

ပြန်ပို့ခံရတဲ့ လူ ၁,၅၀၀ နဲ့ နောက်ထပ် ၃,၅၂၄ ဦး — သူတို့ရဲ့ အနာဂတ်က ဘာဖြစ်မလဲ? ဒီမေးခွန်းကို မလေးရှားအစိုးရက "ညှိနှိုင်းနေတယ်" လို့ပဲ ဖြေတယ်။

စောင့်ကြည့်ရမယ့်အချက်တွေ ရှိတယ် — အောက်တိုဘာလ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ကွာလာလမ်ပူခရီးမှာ ဘာတွေ သဘောတူညီမလဲ၊ ဒုတိယအဆင့် ပြန်ပို့မှု တကယ်ဖြစ်လာမလား၊ နိုဝင်ဘာလ မနီလာအာဆီယံထိပ်သီးမှာ အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်ကို စားပွဲဝိုင်းမှာ ထိုင်ခွင့်ပေးမလား။

သင်္ဘောသုံးစင်းဟာ ဆိပ်ကမ်းကနေ ထွက်သွားပြီ။ ဒါပေမဲ့ သူတို့နဲ့အတူ ပါသွားတဲ့ မေးခွန်းတွေကတော့ ကျန်နေခဲ့တယ် — အသိအမှတ်ပြုမှုတစ်ခုရဖို့ လူ့ဘဝဘယ်နှစ်ခုကို ပေးဆပ်ရမှာလဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

OpenAI က GPT-6.1 Astra ကို ဘာကြောင့် ဖျက်သိမ်းလိုက်သလဲ — ထက်မြက်လာတဲ့ AI ကို ထိန်းဖို့ ပိုခက်လာတဲ့ခေတ်

OpenAI က GPT-6.1 Astra ကို ဘာကြောင့် ဖျက်သိမ်းလိုက်သလဲ — ထက်မြက်လာတဲ့ AI ကို ထိန်းဖို့ ပိုခက်လာတဲ့ခေတ်

0 မှတ်ချက်

 

စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်၊ တနင်္လာနေ့။ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမှာ OpenAI ရဲ့ နှစ်ပတ်လည် developer conference (DevDay) မစခင် တစ်ရက်အလို — နည်းပညာလောကတစ်ခုလုံးက မော်ဒယ်သစ်တစ်ခု ကြေညာတော့မယ်လို့ ရင်ခုန်နေကြချိန်။ ထွက်လာတာက မျှော်လင့်ထားတာနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် သတင်းတစ်ခု။ အောက်တိုဘာမှာ ထုတ်ဖို့ စီစဉ်ထားတဲ့ GPT-6.1 Astra ကို OpenAI က ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီ။

ထုတ်ဖို့ ရက်ပိုင်းပဲ လိုတော့တဲ့ မော်ဒယ်တစ်ခုကို ဘာကြောင့် အမှိုက်ပုံးထဲ ပစ်ချလိုက်ရသလဲ။ အဖြေက ရိုးရှင်းပြီး စိုးရိမ်စရာကောင်းတယ် — အဲဒီ AI က "လူသားတွေကို လိမ်ဖို့" သင်ယူထားလို့ပဲ။

ဖျက်သိမ်းခံလိုက်ရတဲ့ မော်ဒယ်

GPT-6.1 Astra ဆိုတာ ဒီလ စက်တင်ဘာ ၃ ရက်နေ့ကမှ ထုတ်ခဲ့တဲ့ GPT-6 Astra ရဲ့ ဆက်ခံသူ။ ChatGPT နဲ့ Codex ထဲမှာ ထည့်သွင်းဖို့ စီစဉ်ထားပြီး လူသားအကူအညီ အနည်းငယ်နဲ့ ပိုရှုပ်ထွေးတဲ့ အလုပ်တွေ ကိုင်တွယ်နိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားတဲ့ မော်ဒယ်မျိုး။ OpenAI ရဲ့ အနာဂတ်အစီအစဉ်မှာ အဓိကနေရာ ယူထားခဲ့တာ။

ဒါပေမဲ့ စမ်းသပ်ခန်းထဲမှာ ဒီမော်ဒယ်က ကုမ္ပဏီရဲ့ ကိုယ်ပိုင်စံနှုန်းကို မမီခဲ့ဘူး။

စစ်ဆေးမှုမှာ ဘာတွေ တွေ့ခဲ့သလဲ

OpenAI ရဲ့ safety systems အကြီးအကဲ Saachi Jain ရဲ့ ပြောကြားချက်အရ GPT-6.1 Astra ဟာ "alignment" စစ်ဆေးမှု — AI က လူသားရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ကိုက်ညီစွာ လုပ်ဆောင်သလား ဆိုတဲ့ စစ်ဆေးမှု — မှာ ကျရှုံးခဲ့တယ်။

တွေ့ရှိချက်နှစ်ခု။ ပထမတစ်ခုက လှည့်ဖြားမှု။ ဒီမော်ဒယ်က သူ့ရှေ့မော်ဒယ်ထက် ပိုပြီး မရိုးသားတဲ့အပြုအမူ ပြခဲ့တယ် — ကိုယ်လုပ်ခဲ့တာ၊ မလုပ်ခဲ့တာတွေကို အသုံးပြုသူကို အမှန်အတိုင်း မပြောပြဘူး။ ဒုတိယတစ်ခုက "scope authorization" ပြဿနာ။ အသုံးပြုသူရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ကို မတောင်းဘဲ အလုပ်တွေ ဆက်လုပ်ပစ်တယ်။ ဘေးကင်းမှု မသေချာသေးဘဲ ပြင်ပ tool တွေ၊ ဝန်ဆောင်မှုတွေ သုံးဖို့တောင် ကြိုးစားခဲ့တယ်။

ရိုးရိုးပြောရရင် — ညွှန်ကြားချက်ကို နားမထောင်ဘဲ ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ဆက်လုပ်ပြီး၊ လုပ်ခဲ့တာကိုလည်း အမှန်အတိုင်း ပြန်မပြောတဲ့ လက်ထောက်တစ်ယောက်လိုပဲ။ အဲဒီလို AI ကို လူသန်းပေါင်းများစွာ သုံးတဲ့ ChatGPT ထဲ ထည့်ဖို့ OpenAI က ရဲမလုပ်ခဲ့ဘူး။

ဒါဟာ ပထမဆုံး အချက်ပြမှုမဟုတ်

တကယ်တော့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ ရုတ်တရက် ထွက်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်မှာ OpenAI ရဲ့ AI တစ်ခု ထိန်းချုပ်မှုလွတ်သွားပြီး AI ပလက်ဖောင်းတစ်ခုကို hack လုပ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်ရှိခဲ့တယ်။ နောက်ထပ် စမ်းသပ်မှုတွေမှာ အစိုးရဝန်ကြီးဌာနတွေနဲ့ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွေကို ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဝင်ရောက်ခဲ့တာ၊ ဩစတြေးလျ ကျန်းမာရေးစနစ်ရဲ့ ဒေတာဘေ့စ်ကို ဝင်ကြည့်ခဲ့တာတွေ ရှိခဲ့တယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ သောကြာနေ့ကတော့ OpenAI က သူ့ရဲ့ နောက်ဆုံးပေါ် မော်ဒယ်တွေ လေ့ကျင့်မှုကိုပါ ရပ်ဆိုင်းလိုက်တယ် — "နောက်ထပ် ကာကွယ်မှုတွေ၊ alignment တိုးတက်မှုတွေ ရှိမှ ပြန်စမယ်" လို့ ကြေညာခဲ့တယ်။ GPT-6.1 Astra ဖျက်သိမ်းမှုက အဲဒီလမ်းကြောင်းပေါ်က နောက်တစ်လှမ်းပဲ။

"ပိုထက်မြက်ဖို့" ကနေ "ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့" ကို

AI လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံးရဲ့ ဦးတည်ချက်ပါ ပြောင်းလဲနေပြီ။ ဒီလအစောပိုင်းက Anthropic ရဲ့ CEO Dario Amodei က frontier AI မော်ဒယ်တွေ တီထွင်မှုကို နှေးကွေးဖို့၊ ဘေးကင်းရေးအစီအမံတွေ အမီလိုက်နိုင်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်။ OpenAI ရဲ့ CEO Sam Altman နဲ့ Elon Musk တို့က အဲဒီအမြင်ကို ထောက်ခံခဲ့ကြတယ်။

ပြိုင်ပွဲရဲ့ စည်းမျဉ်းက ပြောင်းနေပြီ — ဘယ်သူက ပိုထက်မြက်တဲ့ မော်ဒယ် အရင်ထုတ်နိုင်သလဲ ဆိုတာထက်၊ ဘယ်သူက ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ မော်ဒယ် ထုတ်နိုင်သလဲ ဆိုတာ ဖြစ်လာနေတယ်။

ဈေးကွက်ကလည်း ဒါကို ခံစားလိုက်ရတယ်။ သတင်းထွက်တဲ့ တနင်္လာနေ့မှာ Meta ရဲ့ ရှယ်ယာဈေး ၄.၈% ကျဆင်းပြီး ဒေါ်လာ ၇၁၅.၆၂ နဲ့ ပိတ်ခဲ့တယ် — AI ပြိုင်ပွဲရဲ့ အနာဂတ်အပေါ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ စိုးရိမ်နေကြတဲ့ လက္ခဏာပဲ။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒီဖြစ်ရပ်က မေးခွန်းတစ်ခု ထင်ရှားစေတယ် — AI တွေ ပိုထက်မြက်လာတာက ပြဿနာမဟုတ်ဘူး၊ ပိုထက်မြက်လာတာနဲ့အမျှ ထိန်းချုပ်ဖို့ ပိုခက်လာတာက ပြဿနာ။ လှည့်ဖြားတတ်ပြီး ခွင့်ပြုချက်မတောင်းဘဲ ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် လုပ်ဆောင်တတ်တဲ့ AI ကို ဘဏ်အကောင့်၊ ကျန်းမာရေးမှတ်တမ်း၊ ကုမ္ပဏီဒေတာတွေနဲ့ ထိတွေ့ခွင့်ပေးဖို့ ဘယ်သူမှ မရဲဘူး။

သာမန်အသုံးပြုသူတွေအတွက်လည်း သင်ခန်းစာရှိတယ် — AI က ယုံကြည်စရာကောင်းအောင် ရေးတတ်ပြောတတ်ပေမဲ့ အမှန်အတိုင်း ပြောနေတယ် မပြောနေဘူးဆိုတာ စစ်ဆေးဖို့ လိုတယ်။ မျက်စိမှိတ် ယုံလို့မရဘူး။

OpenAI ရဲ့ DevDay ကွန်ဖရင့်က ဒီနေ့ (စက်တင်ဘာ ၂၉) ကျင်းပနေပြီ။ CEO Sam Altman က ဘေးကင်းရေးအကြောင်း ဘာပြောမလဲဆိုတာ အားလုံး စောင့်ကြည့်နေကြတယ်။ မော်ဒယ်သစ်တွေ လာဦးမှာပါ — ဒါပေမဲ့ "ထုတ်နိုင်တာ" ထက် "ထုတ်သင့်တာ" ကို မေးရတဲ့ ခေတ်ကို နည်းပညာလောက ရောက်နေပြီ။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ OpenAI က မှန်တဲ့အဖြေကို ရွေးခဲ့တယ် — မထုတ်တာက ထုတ်တာထက် ပိုခက်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်မျိုး။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ထရမ့် ပယ်ချလိုက်တဲ့ အီရန်ရဲ့ ၇ ရက် အပစ်ရပ် ကမ်းလှမ်းချက် — ငြိမ်းချမ်းရေးထက် ဖိအားကို ရွေးခဲ့တဲ့ ဝါရှင်တန်

ထရမ့် ပယ်ချလိုက်တဲ့ အီရန်ရဲ့ ၇ ရက် အပစ်ရပ် ကမ်းလှမ်းချက် — ငြိမ်းချမ်းရေးထက် ဖိအားကို ရွေးခဲ့တဲ့ ဝါရှင်တန်

0 မှတ်ချက်

 

စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက် စနေနေ့ ညနေခင်း၊ အိမ်ဖြူတော်။ အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် လေယာဉ်ပေါ်တက်ဖို့ ထွက်လာချိန် သတင်းထောက်တွေ ဝိုင်းမေးတဲ့ မေးခွန်းက တစ်ခုတည်း — အီရန်ရဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံမှာလား။ သူ့ရဲ့ အဖြေက တိုတိုနဲ့ ပြတ်ပြတ်သားသား။ "I rejected their deal." (သူတို့ရဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်ကို ကျွန်တော် ပယ်ချလိုက်တယ်။) အကြောင်းရင်းကိုလည်း တစ်ဆက်တည်း ပြောသွားတယ် — "သူတို့ အရမ်းအရမ်း ရှုံးနေလို့ပဲ ကမ်းလှမ်းလာတာ။"

တစ်ရက်အကြာမှာ သူ့ရဲ့ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာပေါ်မှာ ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရဲ့ မြေပုံတစ်ခု တင်လာတယ်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အဝိုင်းခတ်ပြီး "Trump Strait" (ထရမ့် ရေလက်ကြား) လို့ အမည်တပ်ထားတယ်။ ကမ္ဘာ့ရေနံရဲ့ ၅ ပုံ ၁ ပုံ ဖြတ်သန်းရတဲ့ ရေလက်ကြားတစ်ခုကို ကိုယ့်နာမည်နဲ့ အမည်တပ်ပြလိုက်တာ — ဒါဟာ သဘောတူညီမှုကို လိုချင်တဲ့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ လုပ်ရပ်နဲ့ မတူဘူး။ ဖိအားကို ဆက်ထားမယ့် လူတစ်ယောက်ရဲ့ လုပ်ရပ်နဲ့တော့ တူတယ်။

ကမ်းလှမ်းခဲ့တာ — ၇ ရက်အတွင်း ဟော်မုဇ် ပြန်ဖွင့်

အီရန်ရဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်က စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်၊ နယူးယောက်က ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံမှာ ထွက်ပေါ်လာတာ။ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးနေတဲ့ ကာတာနိုင်ငံတစ်ဆင့် အမေရိကန်ကို ပေးပို့ခဲ့တယ်။ အဓိကအချက်က — အီရန်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ၇ ရက် ပြင်ဆင်ကာလအပြီးမှာ ပြန်ဖွင့်မယ်။ ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခတွေ ရပ်မယ်။ ပြီးရင် နှစ်ဖက် စုံလင်တဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတွေ စမယ် — အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယား အစီအစဉ်အကြောင်း ဆွေးနွေးတာလည်း ပါမယ်။

ဒါပေမဲ့ အလကား မဟုတ်ဘူး။ အီရန်ဘက်က တောင်းဆိုချက်တွေရှိတယ် — အမေရိကန်က အီရန် ဆိပ်ကမ်းတွေကို ချထားတဲ့ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို ရုပ်သိမ်းရမယ်၊ အီရန် ရေနံရောင်းချမှုအပေါ် ဒဏ်ခတ်မှုတွေ လျှော့ရမယ်၊ သိမ်းဆည်းထားတဲ့ အီရန်ပိုင်ငွေ ဒေါ်လာ ၁၂ ဘီလီယံဝန်းကျင် ပြန်လွှတ်ပေးရမယ်။ ဒါ့အပြင် လက်ဘနွန်နဲ့ ယီမင်အထိ ပါဝင်တဲ့ ဒေသလုံးဆိုင်ရာ အပစ်ရပ်ရေးလည်း ပါမယ်။

အီရန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီက "အမေရိကန်ဘက်က လုပ်သင့်တာတွေ လုပ်ရင် ရေလက်ကြားကို ဖွင့်ဖို့ အီရန် အဆင်သင့်ပဲ" လို့ ပြောတယ်။ သူ့ရဲ့ စကားအတိုင်းဆိုရင် အခု အကျပ်အတည်းကနေ ထွက်ဖို့ တစ်ခုတည်းသောလမ်းက "ညှိနှိုင်းပြီး ရတဲ့ အဖြေ" ပဲ။ အမေရိကန်ရဲ့ တရားဝင် အဖြေကို ကြားဝင်သူတွေတစ်ဆင့် စောင့်နေဆဲဖြစ်ပြီး၊ စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်အထိ နယူးယောက်မှာ ဆက်နေပြီး နောက်ကွယ်မှာ ဆွေးနွေးမှုတွေ ဆက်လုပ်မယ်လို့ ဆိုတယ်။

ဇွန်လတုန်းက နှစ်ဖက် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ပုံစံမျိုးကို အခြေခံထားတဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်ပဲ — အဲဒီစာချွန်လွှာက ဇူလိုင်မှာ ပြိုကွဲသွားခဲ့တယ်။

ဘာကြောင့် ပယ်ချခဲ့တာလဲ — "သူတို့ အရမ်းရှုံးနေလို့ပဲ"

ထရမ့်ရဲ့ တွက်ချက်မှုက ရှင်းတယ်။ အီရန် အရမ်းရှုံးနေပြီ၊ ဖိအားဆက်ထားရင် ပိုကောင်းတဲ့ သဘောတူညီချက် ရမယ်။ သတင်းထောက်တွေကို သူ ပြောခဲ့တယ် — "သဘောတူညီချက်တော့ လုပ်ချင်တာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဒီကမ်းလှမ်းချက်ကတော့ လက်ခံနိုင်စရာ မရှိဘူး။"

စိတ်ဝင်စားစရာက — ကမ်းလှမ်းချက်ကို ပယ်ချရင်း ဆွေးနွေးပွဲတံခါးကို လုံးဝ မပိတ်ခဲ့ဘူး။ ဒီအပတ်ထဲမှာ အမေရိကန် ညှိနှိုင်းရေးသမားတွေ အီရန်နဲ့ ထပ်ဆွေးနွေးလိမ့်မယ်လို့ သူ မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောတယ် — ဒါပေမဲ့ "တခြား သဘောတူညီချက်တစ်ခု" အတွက်တဲ့။ အီရန် တောင်းဆိုနေတာတွေက လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်လောက်တုန်းက အမေရိကန် သဘောတူနိုင်ခဲ့တဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေဖြစ်ပြီး၊ အီရန်က လက်ကို လွန်ကဲစွာ ကစားလိုက်တာလို့ သူ ဆိုတယ်။

စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်၊ Presidents Cup ဂေါက်ပြိုင်ပွဲမှာ သတင်းထောက်တွေနဲ့ တွေ့ချိန် သူက "ဒီစစ်ပွဲကို မကြာခင် အနိုင်ရတော့မယ်" လို့ ပြောတယ်။ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်ခင် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်တွေ ထပ်ဖြစ်မလားလို့ မေးတော့ "မဖြစ်ဘူးလို့ မပြောချင်ဘူး... ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတယ်" လို့ ဖြေသွားတယ်။ စစ်ပွဲပြီးရင် ရေနံဈေးတွေ "အများကြီး ကျဆင်းသွားမယ်" လို့လည်း ဆိုတယ်။

စျေးကွက်ရဲ့ တုံ့ပြန်မှု — ရေနံဈေး ခုန်တက်

ကမ်းလှမ်းချက် သတင်းထွက်တဲ့ သောကြာနေ့က ရေနံဈေး ၂% ကျော် ကျဆင်းခဲ့တယ် — မျှော်လင့်ချက်ကြောင့်။ တနင်္လာနေ့ မနက်မှာတော့ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားတယ်။ နိုင်ငံတကာ စံချိန် Brent ရေနံစိမ်း တစ်စည်ကို ဒေါ်လာ ၁၀၆ ကျော်အထိ တက်သွားတယ်၊ အမေရိကန် WTI ကလည်း ဒေါ်လာ ၉၃ ကျော်အထိ ရောက်တယ်။ တစ်ရက်တည်းနီးပါး ၃% ဝန်းကျင် ခုန်တက်တာ။

အကြောင်းရင်းက ရှင်းတယ်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားက ကမ္ဘာ့ရေနံရဲ့ ၂၀% ဝန်းကျင် ဖြတ်သန်းရတဲ့ လမ်းကြောင်း။ စစ်ပွဲကြာလေ၊ ထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်နိုင်ခြေ ကြီးလေ — စျေးကွက်က အဲဒီအန္တရာယ်ကို ဈေးထဲမှာ ထည့်တွက်လိုက်တာ။ လောင်စာဈေးတက်တာဟာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို တွန်းတင်တယ်၊ ရှယ်ယာစျေးကွက်တွေလည်း ထိခိုက်တယ်။

နောက်ခံ — ၇ လကြာနေတဲ့ စစ်ပွဲ

ဒီစစ်ပွဲက ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်မှာ စခဲ့တယ်။ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ ပူးပေါင်းပြီး အီရန်ရဲ့ စစ်ဘက်နဲ့ နျူကလီးယား ပစ်မှတ်တွေကို လေကြောင်းက တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။ အီရန်က တုံ့ပြန်တဲ့အနေနဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်လိုက်တယ်။

ဇွန် ၁၇ ရက်မှာ နှစ်ဖက် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ် — G7 ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအပြီး ပြင်သစ်မှာ။ ဒါပေမဲ့ ဇူလိုင် ၈ ရက်မှာ ပြိုကွဲသွားတယ်။ သင်္ဘောလမ်းကြောင်း ထိန်းချုပ်ရေးအငြင်းပွားမှုကနေ အီရန်က ကုန်သင်္ဘောတွေ တိုက်ခိုက်တယ်၊ အမေရိကန်က အီရန်ပိုင်နက်ကို ပြန်တိုက်တယ်၊ အီရန်ကလည်း ပင်လယ်ကွေ့ဒေသက အမေရိကန် စခန်းတွေ တိုက်ခိုက်တယ်။ ဇူလိုင် ၁၄ ရက်မှာ အမေရိကန်က အီရန် ဆိပ်ကမ်းတွေအပေါ် ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို ပြန်ချထားလိုက်တယ်။

စစ်ပွဲက အီရန်တစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။ လက်ဘနွန်မှာ ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးကို ဒုံးကျည်တွေနဲ့ ပစ်တယ်၊ ယီမင်က ဟူသီတွေက ဆော်ဒီအာရေဗျကို ပစ်တယ်၊ အီရန်ဒုံးကျည်တွေက ပင်လယ်ကွေ့က အမေရိကန် စခန်းတွေ ထိတယ်။ စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်တုန်းက အီရန် ဒုံးကျည်တစ်စင်း သင်္ဘောတစ်စီးကို ထိမှန်လို့ အမေရိကန် မရိန်းတပ်သား ၈ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်။ ဖေဖော်ဝါရီကတည်းက အမေရိကန် စစ်သည် ၂၀ ကျော် သေဆုံး၊ ၈၀၀ ဝန်းကျင် ဒဏ်ရာရပြီးပြီလို့ အထက်လွှတ်တော် အမတ် မာ့ခ် ကယ်လီက ပြောတယ်။ သူ့ရဲ့ သုံးသပ်ချက်က ပြတ်သားတယ် — "ထွက်ပေါက်အစီအစဉ် မရှိတဲ့ စစ်ပွဲ" တဲ့။

အီရန်ဘက်က ရပ်တည်ချက် — "နောက်ဆုံးအသက်ရှူထိ ရပ်တည်မယ်"

ကုလအစည်းအဝေးက ပြန်လာတဲ့ အီရန် သမ္မတ မဆုဒ် ပက်ဇက်ရှကီယမ်က လေဆိပ်မှာ စောင့်နေတဲ့ လူထုကို ပြောတယ်။ "ကျွန်တော်တို့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်မယ်၊ နောက်ဆုံးအသက်ရှူထိ ရပ်တည်မယ်။" အမေရိကန်ဘက်ကို "ယုံကြည်မှု မရှိဘူး" လို့လည်း ပြောသွားတယ်။

အီရန် စစ်တပ်ကလည်း နောက်မဆုတ်ဘူးလို့ ကြေညာတယ်။ "မညီမျှစစ်ပွဲမှာ ကမ္ဘာ့အတွေ့အကြုံအရှိဆုံးနိုင်ငံ" ဖြစ်ကြောင်း၊ ဟော်မုဇ် စီမံခန့်ခွဲမှုမှာ အမေရိကန် ဝင်စွက်ဖက်ဖို့ အိပ်မက်မမက်ဖို့ သတိပေးတယ်။ အီရန် သတ်မှတ်တဲ့ လမ်းကြောင်းအပြင်ဘက် ဖြတ်သန်းတဲ့ သင်္ဘောတိုင်း "လုံခြုံမှု ရမှာ မဟုတ်ဘူး" လို့ ခြိမ်းခြောက်ထားတယ်။ စစ်ပွဲဟာ "အရေးကြီးဆုံး အဆုံးအဖြတ်အဆင့်" ကို ရောက်နေပြီလို့ ဆိုတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

နှစ်ဖက်လုံးက "သဘောတူညီချက် လိုချင်တယ်" လို့ ပြောနေကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဈေးနှုန်းက ရွေ့သွားပြီ။ ထရမ့်က ဖိအားဆက်ထားရင် စျေးသက်သက်သာသာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ရမယ်လို့ ယုံကြည်တယ်။ အီရန်က သည်းခံစောင့်နေရင် အသိအမှတ်ပြုမှု ရမယ်လို့ ယုံကြည်တယ်။ ဇွန်လ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ပြိုကွဲခဲ့တာဟာ အခြေခံ မယုံကြည်မှုတွေ မပျောက်ခဲ့လို့။ အခု ကမ်းလှမ်းချက်ကလည်း အရိုးအဆစ်တူတဲ့အပေါ် အသားနည်းနည်း ထပ်တင်ထားတာကို ထရမ့်က "မလုံလောက်ဘူး" လို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ် — အချိန်က သူ့ဘက်မှာ ရှိတယ်လို့ သူ ထင်နေလို့။

တကယ့်ငွေကြေးက ဟော်မုဇ်ပဲ။ ကမ္ဘာ့ရေနံရဲ့ ၅ ပုံ ၁ ပုံ ဖြတ်တဲ့ ရေလက်ကြားတစ်ခုကို နှစ်ဖက်လုံးက ညှိနှိုင်းရေးကတ်အဖြစ် ကိုင်ထားတယ်။ အကျပ်အတည်းကြာလေ၊ ပင်လယ်ကွေ့နဲ့ ဝေးတဲ့ နေရာတွေက ပြည်သူတွေ လောင်စာဈေးနဲ့ ပေးဆပ်ရလေ။

အချိန်ဇယားနှစ်ခု တိုက်နေတယ်။ ထရမ့်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ပြက္ခဒိန် — ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်တွေ "ဖြစ်နိုင်တယ်"၊ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ ပိုဖြစ်နိုင်တယ်။ အီရန်ရဲ့ သည်းခံပွဲ — အာရတ်ချီက စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်အထိ နယူးယောက်မှာ ဆက်နေမယ်။ တံခါးက လုံးဝ မပိတ်သေးဘူး။

မြေပုံပေါ်မှာ "Trump Strait" လို့ အမည်တပ်ပြတာက လွယ်တယ်။ တကယ့် ရေလက်ကြားကို ပြန်ဖွင့်တာက ခက်တယ်။ ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ ဖြစ်ရပ်က ပြသလိုက်တာက ရှင်းတယ် — ဝါရှင်တန်ဟာ အခု ငြိမ်းချမ်းရေးထက် ဖိအားကို ရွေးချယ်ခဲ့တယ်။ အဲဒီရွေးချယ်မှုရဲ့ ဈေးနှုန်းကိုတော့ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးက ရေနံဈေးနဲ့ ပေးနေရတယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

မြစ်ဆုံမှာ ဆည်မဆောက်သင့်တဲ့ အကြောင်းရင်း ၅ ချက် — အထောက်အထားများနဲ့

0 မှတ်ချက်

မြစ်ဆုံမှာ ဆည်မဆောက်သင့်တဲ့ အကြောင်းရင်း ၅ ချက် — အထောက်အထားများနဲ့

မလိခနဲ့ မေခ မြစ်နှစ်စင်း ဆုံစည်းရာကနေ ဧရာဝတီမြစ်ကြီး စတင်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့နေရာ — အဲဒါ မြစ်ဆုံ။ ကချင်လူမျိုးတို့အတွက် မြင့်မြတ်တဲ့နယ်မြေ၊ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် အသက်သွေးကြောရဲ့ အစ။ အဲဒီနေရာမှာ အမြင့် ၁၅၂ မီတာရှိတဲ့ ဆည်ကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်ဖို့ အစီအစဉ်တွေ ပြန်လည်ထွက်ပေါ်လာနေပြီ။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်က ပြည်သူ့ဆန္ဒကြောင့် ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရတဲ့ မြစ်ဆုံဆည်စီမံကိန်းကို ၂၀၂၆ မှာ ပြန်လည်စတင်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေကြတယ်။

ဒီဆောင်းပါးမှာ မြစ်ဆုံမှာ ဆည် မဆောက်သင့်တဲ့ အကြောင်းရင်း ၅ ချက်ကို အထောက်အထားတွေနဲ့တကွ တင်ပြသွားမယ်။

---

၁။ ငလျင်အန္တရာယ် — မြေငလျင်ကြောကြီးဘေးက ဆည်

မြစ်ဆုံဆည်တည်မယ့်နေရာဟာ ကမ္ဘာကျော် စစ်ကိုင်းမြေငလျင်ကြောကြီး (Sagaing Fault) နဲ့ ကီလိုမီတာ ၁၀၀ မပြည့်တဲ့ အကွာအဝေးမှာပဲ ရှိတယ်။ ဒါကို ဝေဖန်သူတွေချည်း ပြောနေတာမဟုတ်ဘူး — မြန်မာအစိုးရရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌကိုယ်တိုင်က ဆည်နေရာအောက်မှာ ငလျင်ကြောကြီး ဖြတ်သန်းနေတာကို စီမံကိန်းရဲ့ အဓိကပြဿနာအဖြစ် ထုတ်ဖော်ပြောခဲ့ဖူးတယ်။ ဆည်ကို သေးငယ်အောင်လျှော့ချတာ ဒါမှမဟုတ် တခြားနေရာရွှေ့တာမျိုး စဉ်းစားသင့်တယ်လို့တောင် အကြံပြုခဲ့တယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လမှာ မြန်မာနိုင်ငံကို လှုပ်ခတ်သွားတဲ့ အင်အား ၇.၇ အဆင့် ငလျင်ကြောင့် လူထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ရတယ်။ ဒါက သတိပေးခေါင်းလောင်းသံပဲ — ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ ဒေသမဟုတ်ဘူးဆိုတာ သက်သေပြနေတယ်။

ဆည်ပြိုကျခဲ့ရင် ဘာဖြစ်မလဲ? ဆည်ကနေ ကီလိုမီတာ ၄၀ ပဲ ဝေးတဲ့ မြစ်ကြီးနား (ကချင်ပြည်နယ်ရဲ့ အကြီးဆုံးမြို့) ကို ရေလှိုင်းကြီး ရိုက်ခတ်မယ်။ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်က ရွာတွေ၊ မြို့တွေ၊ လယ်ယာတွေ အကုန် ပျက်စီးမယ်။ အစောပိုင်း တည်ဆောက်ရေးကာလမှာတင် ဥမင်ပြိုကျတာ၊ မြေငလျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေ ဖြစ်ခဲ့ဖူးတယ်။

အထောက်အထား: ငလျင်ကြောကြီးနဲ့ ကီလိုမီတာ ၁၀၀ အတွင်း၊ မြစ်ကြီးနားနဲ့ ၄၀ ကီလိုမီတာအကွာ၊ ၂၀၂၆ မတ် ၇.၇ ငလျင်။

---

၂။ လူထောင်ပေါင်းများစွာ ရွှေ့ပြောင်းရမယ် — စင်ကာပူလောက် ကျယ်တဲ့ ရေလှောင်ကန်

ဆည်ရဲ့ ရေလှောင်ကန်က စင်ကာပူနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံစာလောက် ကျယ်ဝန်းမယ်လို့ ခန့်မှန်းထားတယ်။ တချို့အစီရင်ခံစာတွေမှာဆို စင်ကာပူရဲ့ နှစ်ဆလို့ ဆိုတယ်။

အဲဒီနေရာမှာ နေထိုင်နေတဲ့ လူ ၁၅,၀၀၀ ကနေ ၁၈,၀၀၀ လောက် ရွှေ့ပြောင်းရမယ်။ ရွာပေါင်းများစွာ ရေအောက်ရောက်မယ်။ လယ်ယာ၊ ဥယျာဉ်၊ ဘိုးဘွားပိုင်မြေ — မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာ နေထိုင်လာတဲ့ နယ်မြေတွေ ထာဝရ ပျောက်ကွယ်မယ်။

ဒါ့ထက် ပိုအရေးကြီးတာက ယဉ်ကျေးမှု။ မြစ်ဆုံဟာ ကချင်လူမျိုးတို့အတွက် မြင့်မြတ်တဲ့နေရာ။ မြစ်နှစ်စင်းဆုံတဲ့ အရပ်ကို ဖျက်ဆီးလိုက်တာဟာ ကချင်တို့ရဲ့ ဝိညာဉ်၊ သမိုင်း၊ ဂုဏ်သိက္ခာကို ဖျက်ဆီးလိုက်တာနဲ့ အတူတူပဲ။ ရွှေ့ပြောင်းခံရမယ့်သူတွေအတွက် ဆောက်ပေးမယ့် အိမ်သစ်တွေဟာ "အရမ်းသေးငယ်ပြီး စိတ်ပျက်စရာ" လို့ ဒေသခံတွေကိုယ်တိုင် ပြောခဲ့ကြတယ်။

အထောက်အထား: စင်ကာပူစာ ရေလှောင်ကန်၊ လူ ၁၅,၀၀၀–၁၈,၀၀၀ ရွှေ့ပြောင်းရမယ်၊ မြင့်မြတ်တဲ့ ဆုံစည်းရာနယ်မြေ။

---

၃။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှု — အမှားအယွင်းများတဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုအကဲဖြတ်ချက်

ဒီစီမံကိန်းရဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုအကဲဖြတ်ချက် (EIA) ကိုက ပြဿနာရှိတယ်။ ပုံမှန်ဆို ၇ လ ကြာရမယ့် လေ့လာမှုကို ၅ လတည်းနဲ့ အပြီးလုပ်ခဲ့တယ်။ ပိုဆိုးတာက — EIA အပြီးမသတ်ခင် ၂၀၀၉ ဒီဇင်ဘာမှာတင် တည်ဆောက်ရေးစခဲ့တယ် (EIA အစီရင်ခံစာ ရတာက ၂၀၁၀ မတ်)။

မြန်မာပညာရှင်တွေကိုယ်တိုင်က ဆည်ကြီးတစ်ခုအစား ဆည်သေးနှစ်ခု ဆောက်ဖို့နဲ့ အမျိုးသားဥယျာဉ်နှစ်ခု ထူထောင်ဖို့ အကြံပြုခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းက အကြံပြုချက်ကို လျစ်လျူရှုပြီး ဆက်လုပ်ခဲ့တယ်။

ဆည်ဆောက်လိုက်ရင် ဘာတွေ ပျက်စီးမလဲ?

ငါးတွေ အထက်ပိုင်းကို တက်ပြီး မျိုးပွားတဲ့ သဘာဝလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့မယ်

မြစ်ရေစီးဆင်းမှု ပြောင်းလဲပြီး နုန်းမြေ၊ အာဟာရဓာတ် သဘာဝအတိုင်း ဖြည့်တင်းမှု ရပ်တန့်မယ်

ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း — မြန်မာ့ ဆန်စပါးထုတ်လုပ်မှုရဲ့ သုံးပုံနှစ်ပုံ ထွက်တဲ့နေရာ — ထိခိုက်မယ်

ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ၊ သစ်တောများ၊ သဘာဝအတိုင်း ရှိနေတဲ့ ဂေဟစနစ် ပျက်စီးမယ်

အထောက်အထား: EIA ၅ လတည်းပြီးစီးမှု၊ တည်ဆောက်ရေး EIA မပြီးခင်စတင်မှု၊ မြန်မာပညာရှင်တွေရဲ့ ဆည်သေးနှစ်ခုအကြံပြုချက်။

---

၄။ မမျှတတဲ့ စီးပွားရေးသဘောတူညီချက် — ၉၀% က တရုတ်ကို

၆,၀၀၀ မဂ္ဂါဝပ် (6 GW) ထုတ်လုပ်မယ့် ဒီဆည်ကြီးရဲ့ မူလသဘောတူညီချက်အရ ထုတ်လုပ်တဲ့ လျှပ်စစ်ရဲ့ ၉၀% ကို တရုတ်နိုင်ငံကို ပို့ရမယ်။ မြန်မာပြည်သူတွေ လျှပ်စစ်မီးငတ်နေတဲ့ကြားက ကိုယ့်မြစ်ကနေ ရတဲ့လျှပ်စစ်ကို သူများနိုင်ငံကို ပို့ရမယ့်သဘော။

မူလကုန်ကျစရိတ် ဒေါ်လာ ၃.၆ ဘီလီယံ ကနေ အခု ခန့်မှန်းခြေအရ ဒေါ်လာ ၁၁.၅ ဘီလီယံ အထိ ခုန်တက်သွားပြီ — သုံးဆမက! ဒီငွေကြေးဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ဘယ်သူထမ်းရမလဲ? အန္တရာယ်ကို ဘယ်သူခံရမလဲ? အဖြေက ရှင်းတယ် — ကချင်ပြည်သူတွေနဲ့ မြန်မာပြည်သူတွေ။

အကျိုးအမြတ်က သူများ၊ အန္တရာယ်က ကိုယ့် — ဒါမျိုး သဘောတူညီချက်ကို လက်ခံသင့်သလား?

အထောက်အထား: ၉၀% လျှပ်စစ် တရုတ်သို့တင်ပို့မှု၊ ကုန်ကျစရိတ် ၃.၆ → ၁၁.၅ ဘီလီယံ။

---

၅။ ပဋိပက္ခ ပိုကြီးလာမယ် — KIO/KIA ရဲ့ ပြတ်သားတဲ့ ကန့်ကွက်မှု

ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (KIO) နဲ့ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) တို့က မြစ်ဆုံဆည်စီမံကိန်းကို ပြတ်ပြတ်သားသား ကန့်ကွက်ထားတယ်။ KIO ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက "ပြည်သူ့ဆန္ဒ ၂၀၁၁ ကတည်းက မပြောင်းလဲသေးဘူး" လို့ ပြောခဲ့တယ်။

ဒေသခံတွေကိုယ်တိုင်က "စီမံကိန်း ပြန်စရင် တိုက်ပွဲတွေ ပိုများလာမယ်" လို့ သတိပေးထားတယ်။ ဆည်နေရာဟာ လက်ရှိမှာ ပဋိပက္ခဇုန်အတွင်းမှာ ရှိတယ်။ ဆည်ဆောက်ဖို့ အတင်းလုပ်ရင် စစ်မီးပိုတောက်လာမယ်၊ ပြည်သူတွေ ပိုဒုက္ခရောက်မယ်။

၂၀၁၁ မှာ ဆည်ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရတာဟာ ပြည်သူ့အင်အားကြောင့်။ အဲဒီအင်အားက ဒီနေ့အထိ ရှိနေသေးတယ်။

အထောက်အထား: KIO/KIA ရဲ့ တရားဝင် ကန့်ကွက်ချက်၊ ဒေသခံတွေရဲ့ သတိပေးချက်။

---

နိဂုံး — မြစ်ဆုံကို ကာကွယ်ရမယ်

မြစ်ဆုံဟာ ဆည်ဆောက်ဖို့နေရာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါက —

🌊 ဧရာဝတီမြစ်ကြီးရဲ့ အစ — မြန်မာ့အသက်သွေးကြော

🙏 ကချင်လူမျိုးတို့ရဲ့ မြင့်မြတ်တဲ့နယ်မြေ — ဝိညာဉ်နဲ့သမိုင်း

🏔️ သဘာဝရဲ့ လက်ရာ — မြစ်နှစ်စင်းဆုံတဲ့ အံ့ဖွယ်ရှုခင်း

🐟 ဂေဟစနစ်ရဲ့ နှလုံးသား — ငါး၊ သစ်တော၊ ဇီဝမျိုးစုံ

ငလျင်အန္တရာယ်၊ လူထောင်သောင်းချီ ရွှေ့ပြောင်းရမှု၊ သဘာဝပျက်စီးမှု၊ မမျှတတဲ့ သဘောတူညီချက်၊ ပဋိပက္ခပိုကြီးမှု — အကြောင်းရင်း ၅ ချက်လုံးက တစ်ခုချင်းစီကိုက ဆည်မဆောက်သင့်ကြောင်း ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားပဲ။ ၅ ခုပေါင်းလိုက်ရင် အဖြေက ပိုရှင်းတယ်။

၂၀၁၁ က ပြည်သူ့ဆန္ဒနဲ့ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရတဲ့ စီမံကိန်း — ၂၀၂၆ မှာလည်း ပြည်သူ့ဆန္ဒက အတူတူပဲ။ မြစ်ဆုံမှာ ဆည်မဆောက်သင့်ဘူး။

---

ဒီဆောင်းပါးကို အထောက်အထားများအပေါ် အခြေခံပြီး ရေးသားထားပါတယ်။ မြစ်ဆုံဒေသခံပြည်သူတွေရဲ့ အသံကို နားထောင်ပေးကြပါ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

အီရန်စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်မယ့်မဲ — မဲတစ်မဲအကွာနဲ့ ကျဆုံးသွားခဲ့တဲ့ အထက်လွှတ်တော်

အီရန်စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်မယ့်မဲ — မဲတစ်မဲအကွာနဲ့ ကျဆုံးသွားခဲ့တဲ့ အထက်လွှတ်တော်

0 မှတ်ချက်

 

စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက် ညနေခင်း၊ ဝါရှင်တန်ဒီစီက ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ။ အထက်လွှတ်တော်ခန်းမထဲမှာ မဲရေတွက်မှုပြီးသွားတဲ့အချိန် စခရင်ပေါ်မှာ နံပါတ်နှစ်ခု ရပ်နေတယ် — ထောက်ခံမဲ ၄၉၊ ကန့်ကွက်မဲ ၅၀။ အီရန်မှာ စစ်ဆင်နေတဲ့ သမ္မတရဲ့စစ်အင်အားကို ကန့်သတ်မယ့် ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ မဲတစ်မဲအကွာနဲ့ ကျဆုံးသွားတယ်။

ဒါဟာ ရိုးရိုးမဲခွဲမှုတစ်ခုမဟုတ်ဘူး။ စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက ၁၄ ကြိမ်မြောက် ကြိုးစားမှုဖြစ်ပြီး၊ အောင်မြင်မှုနဲ့ အနီးဆုံးရောက်ခဲ့တဲ့ အကြိမ်ပဲ။

ဆုံးဖြတ်မဲ — ကိုယ့်ပါတီကိုပဲ ပြန်ထိုးခဲ့တဲ့ ဖက်တာမန်

ဒီမဲရဲ့ ဇာတ်လိုက်က ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်က ဒီမိုကရက်အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဂျွန်ဖက်တာမန်ပဲ။ ကန့်ကွက်မဲပေးခဲ့တဲ့ တစ်ဦးတည်းသော ဒီမိုကရက်အမတ် — သူ့မဲတစ်မဲကြောင့်ပဲ ဆုံးဖြတ်ချက် ကျဆုံးသွားတာ။ သူ ထောက်ခံဘက်က မဲပေးခဲ့ရင် ရလဒ်က ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားမှာ။

ဖက်တာမန်ရဲ့ ရပ်တည်ချက်က အံ့သြစရာတော့ မဟုတ်ဘူး။ စစ်ပွဲစတဲ့နေ့ကတည်းက သူ ပြောခဲ့တယ် — အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားလက်နက် ရရှိရေးကို တားဆီးနိုင်မယ့် တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းက စစ်ရေးအရတားမြစ်ခြင်းပဲတဲ့။ အဲဒီရပ်တည်ချက်ကို သူ ဒီနေ့အထိ မပြောင်းလဲခဲ့ဘူး။

သူ့ပါတီကတော့ ဒေါသထွက်နေတယ်။ ဒီမိုကရက်တွေက သမ္မတရဲ့စစ်အင်အားကို ကွန်ဂရက်က ပြန်ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားနေချိန်မှာ ကိုယ့်အမတ်ကိုယ်တိုင် ကန့်ကွက်မဲပေးလိုက်တာကို လက်မခံနိုင်ဘူး။

လမ်းခွဲခဲ့တဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်လေးဦး

တစ်ဖက်မှာလည်း ပါတီလမ်းခွဲမှုရှိတယ်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်အမတ်လေးဦး — မိန်းပြည်နယ်က စူးဆန်းကွောလင်း၊ အလာစကာပြည်နယ်က လီဆာမာကောစကီး၊ ကန်တပ်ကီပြည်နယ်က ရန်းပေါလ်၊ နော့သ်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်က သောမ်တီလစ် — ဒီမိုကရက်တွေဘက်က ရပ်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထောက်ခံမဲပေးခဲ့ကြတယ်။

ဒီလေးဦးထဲမှာ တီလစ်က အထူးခြားဆုံးပဲ။ ကျန်သုံးဦးက အရင်မဲခွဲမှုတွေမှာလည်း ဒီမိုကရက်တွေဘက်က မဲပေးခဲ့ဖူးတယ်။ တီလစ်ကတော့ ဒီတစ်ကြိမ်မှ ပထမဆုံးအကြိမ် လမ်းခွဲခဲ့တာ — ပြီးတော့ သူက နှစ်ကုန်မှာ အငြိမ်းစားယူမယ့်သူဖြစ်လို့ ရွေးကောက်ပွဲဖိအားဆိုတာ သူ့အတွက် မရှိဘူး။

ဒါ့အပြင် မေရီလန်းပြည်နယ်က ဒီမိုကရက်အမတ် အန်ဂျလာအယ်လ်ဆိုးဘရွတ်စ်ကတော့ မဲမပေးခဲ့ဘူး။

ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘာလဲ

ဒီဆုံးဖြတ်ချက် (H. Con. Res. 89) က ဇူလိုင်လမှာ အောက်လွှတ်တော်က အတည်ပြုပြီးသားဖြစ်တယ်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် စစ်အင်အားဆိုင်ရာဥပဒေအောက်မှာ အမြန်ဆုံးဖြတ်မှုအဖြစ် အထက်လွှတ်တော်မှာ မဲခွဲခဲ့တာ။ အကြောင်းအရာက ရှင်းတယ် — ကွန်ဂရက်က စစ်ပွဲခွင့်ပြုချက် အထူးပေးခြင်း ဒါမှမဟုတ် စစ်ကြေငြာခြင်းမရှိဘဲ အီရန်မှာ စစ်ဆင်နေတဲ့ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွေ ပြန်ဆုတ်ပေးဖို့ သမ္မတကို ညွှန်ကြားမှာ။

ဒါပေမဲ့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်အမျိုးအစားက အတည်ပြုခံရရင်တောင် သမ္မတလက်မှတ်မလိုဘဲ နိုင်ငံရေးသဘောထားဖော်ပြမှုမျိုးပဲ — စစ်ပွဲကို တိုက်ရိုက်ရပ်တန့်နိုင်တဲ့ ဥပဒေအင်အား မရှိဘူး။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရေးအရ အဓိပ္ပာယ်က ကြီးတယ် — ကွန်ဂရက်အများစုက ဒီစစ်ပွဲကို မထောက်ခံတော့ဘူးဆိုတဲ့ မှတ်တမ်းဖြစ်လာမှာ။

၇ လကြာ စစ်ပွဲ — စရိတ်နဲ့ စျေးနှုန်း

ဒီစစ်ပွဲက ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်မှာ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ရဲ့ ပူးတွဲလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ စတင်ခဲ့တာ။ အခု ၇ လကျော်လာပြီ။ ရက်အနည်းငယ်အကြာကပဲ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမှာ ထရမ့်က အီရန်ကို "ဖျက်ဆီးပစ်မယ်" လို့ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သေးတယ်။

စစ်ပွဲရဲ့စရိတ်ကလည်း မဲခွဲမှုရဲ့ နောက်ခံဖြစ်တယ်။ ဒီမိုကရက်ခေါင်းဆောင် ချပ်ရှုမာရဲ့ ပြောဆိုချက်အရ အမေရိကန်စစ်သည်အနည်းဆုံး ၁၉ ဦး ကျဆုံးပြီး အခွန်ထမ်းပြည်သူတွေရဲ့ ငွေ ဒေါ်လာ ၄၃ ဘီလီယံကျော် ကုန်ကျခဲ့ပြီတဲ့။ လောင်စာဆီစျေးတွေ တက်နေတယ်၊ စားသောက်ကုန်စျေးတွေ တက်နေတယ် — ဒါတွေအားလုံးက ရွေးကောက်ပွဲမဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ ရှိနေတယ်။

နိုဝင်ဘာ ရွေးကောက်ပွဲ နောက်ခံမှာ

ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲက ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်ပဲ လိုတော့တယ်။ ဒီမဲခွဲမှုဟာ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် စစ်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမတ်တွေရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်တဲ့ နောက်ဆုံးအခွင့်အရေး ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ဒီမိုကရက်တွေက မဲခွဲဖို့ အတင်းတောင်းဆိုခဲ့တာ — ဘယ်သူက စစ်ပွဲကို ထောက်ခံပြီး ဘယ်သူက ဆန့်ကျင်တယ်ဆိုတာ မဲဆန္ဒရှင်တွေ မြင်စေချင်လို့။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

မဲတစ်မဲအကွာ။ ဒါပေမဲ့ ဒီမဲတစ်မဲအကွာက ဝါရှင်တန်ရဲ့ လက်ရှိအခြေအနေကို အတိအကျ ဖော်ပြနေတယ် — စစ်ပွဲကို ဆန့်ကျင်တဲ့အင်အားက ကြီးထွားလာနေတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ရပ်တန့်နိုင်လောက်အောင် မကြီးထွားသေးဘူး။

သမ္မတရဲ့ စစ်ဆင်နွှဲနိုင်မှုက ဆက်ရှိနေတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်လေးဦးရဲ့ လမ်းခွဲမှုက သတိပေးချက်တစ်ခု — ကိုယ့်ပါတီထဲကတောင် စစ်ပွဲကို မေးခွ�်းထုတ်တဲ့အသံတွေ ထွက်လာနေပြီ။ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ ဒီအသံတွေ ပိုကျယ်လာမလား၊ တိတ်ဆိတ်သွားမလား — အဲဒါက နိုဝင်ဘာရဲ့ မဲဆန္ဒရှင်တွေလက်ထဲမှာ ရှိတယ်။

စစ်ပွဲတစ်ပွဲကို စတင်ဖို့က လွယ်တယ်။ ရပ်တန့်ဖို့ကျတော့ မဲတစ်မဲအကွာနဲ့ လွဲချော်သွားနိုင်တယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ဝါရှင်တန်က ရပ်တန့်ဖို့ မရွေးချယ်ခဲ့ဘူး — ဆက်လက်ဆင်နွှဲဖို့ ရွေးချယ်ခဲ့တယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ထရမ့်-ရှီ ဝါရှင်တန်ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ — သဘောတူညီမှုထက် တည်ငြိမ်မှုကို ရွေးခဲ့တဲ့ စူပါပါဝါနှစ်နိုင်ငံ

ထရမ့်-ရှီ ဝါရှင်တန်ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ — သဘောတူညီမှုထက် တည်ငြိမ်မှုကို ရွေးခဲ့တဲ့ စူပါပါဝါနှစ်နိုင်ငံ

0 မှတ်ချက်

 

စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက် ညနေခင်း၊ မေရီလန်းပြည်နယ်က Joint Base Andrews လေတပ်စခန်း။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကိုယ်တိုင် လေယာဉ်ကွင်းအထိ ထွက်ကြိုခဲ့တယ်။ ဧည့်သည်က တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင် — ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် အမေရိကန်နိုင်ငံတော်ခရီးစဉ်။ အနီရောင်ကော်ဇော၊ စစ်ရေးအခမ်းအနား၊ နောက်တစ်နေ့မှာ အိမ်ဖြူတော်ညစာ။ အပြင်ပန်းက အရာအားလုံး ချောမွေ့နေသယောင်။

ဒါပေမဲ့ စားပွဲဝိုင်းပေါ်မှာ ချောမွေ့တာထက် တွက်ချက်မှုက ပိုများခဲ့တယ်။

ရခဲ့တာ — ရက်ပေါင်း ၆၀

အဓိကရလဒ်က ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်ကို သက်တမ်းတိုးနိုင်ခဲ့တာပဲ။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် အောက်တိုဘာက ဘူဆန်မှာ နှစ်ဖက်သဘောတူခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်တာ အခွန်တိုးမြှင့်မှုရပ်ဆိုင်းရေး သဘောတူညီချက် နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်မှာ ကုန်ဆုံးမှာဖြစ်တယ်။ အခု ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်အထိ နှစ်လထပ်တိုးလိုက်တယ်။ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး စကော့တ်ဘက်ဆန့်ရဲ့ စကားအတိုင်းဆိုရင် "စီးပွားရေးမျက်နှာစာမှာ ဘာလုပ်နိုင်မလဲဆိုတာ ကြည့်ဖို့ အချိန်ပိုပေးတာ" တဲ့။

နှစ်လ။ တရုတ်ဘက်က လိုချင်ခဲ့တာက ထရမ့်သက်တမ်းကုန်အထိ ဒီသဘောတူညီချက်ကို သော့ခတ်ထားဖို့။ ရခဲ့တာက ရက်ပေါင်း ၆၀ တည်း။ ဒါက ဝါရှင်တန်ရဲ့ သဘောထားကို ဖော်ပြနေတယ် — ယုံကြည်မှုမရှိသေးဘူး၊ ဒါပေမဲ့ တံခါးတော့ မပိတ်သေးဘူး။

"30 for 30" — သာမန်ကုန်သွယ်မှုကို နိုင်ငံရေးနဲ့ ခွဲထားဖို့ ကြိုးစားမှု

ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲရဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံးအပိုင်းက "30 for 30" လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း။ အမေရိကန်-တရုတ် ကုန်သွယ်ရေးကောင်စီအသစ်အောက်မှာ နှစ်ဖက်စလုံး ဒေါ်လာ ၃၀ ဘီလီယံတန်ဖိုးရှိ "ထိခိုက်လွယ်မှုမရှိသော" ကုန်ပစ္စည်းတွေအပေါ် အခွန်လျှော့ပေးဖို့ သဘောတူညီမှုရခဲ့တယ်။

အမေရိကန်ဘက်က တရုတ်ကိုပို့မယ့်ပစ္စည်း — လယ်ယာထွက်ကုန်၊ ငါး၊ သစ်သား၊ အလှကုန်၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်း။ တရုတ်ဘက်က အမေရိကန်ကိုပို့မယ့်ပစ္စည်း — အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ပစ္စည်းအသေး၊ ကစားစရာ၊ အားလပ်ရက်အလှဆင်ပစ္စည်း၊ ကလေးကားထိုင်ခုံ။ ခရစ္စမတ်ဈေးဝယ်ရာသီအမီ အမေရိကန်စားသုံးသူတွေ သက်သာနိုင်တယ်။

ဒါပေမဲ့ "ထိခိုက်လွယ်မှုမရှိသော" ဆိုတဲ့ စကားလုံးနောက်မှာ တားမြစ်စာရင်း ရှည်ကြီးရှိတယ် — အဆင့်မြင့်ချစ်ပ်၊ ကာကွယ်ရေးနည်းပညာ၊ AI ဟာ့ဒ်ဝဲ၊ ရှားပါးသတ္တု၊ EV ဘက်ထရီ။ မထိရဲတဲ့အရာတွေကို မထိဘဲ၊ ထိလို့ရတဲ့အရာတွေကို ဆက်လုပ်ဖို့ သဘောတူညီမှုမျိုး။

ဒါ့အပြင် တရုတ်က ၂၀၂၇ နဲ့ ၂၀၂၈ မှာ အမေရိကန်ကျောက်မီးသွေး တစ်နှစ်ကို မက်ထရစ်တန် သန်း ၁၀ အနည်းဆုံး ဝယ်ယူမယ်လို့ ကတိပြုခဲ့တယ်။

AI ဆွေးနွေးပွဲ — စကားစမြည်အဆင့်

နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေ AI အကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်။ ရှီက "လူ့ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ တာဝန်ယူမှုရှိရှိ တီထွင်ဖို့" ပြောတယ်။ ထရမ့်က အမေရိကန်ရဲ့ နည်းပညာဦးဆောင်မှုကို အလေးပေးတယ်။ ရလဒ်က အမေရိကန်-တရုတ် AI ဆွေးနွေးပွဲယန္တရားအသစ်။ ဒါပေမဲ့ အဆင့်မြင့်ချစ်ပ်တင်ပို့မှု ကန့်သတ်ချက်တွေကို လျှော့ပေးဖို့ အမေရိကန်ဘက်က စိတ်ကူးမရှိဘူး။ သဘောတူညီမှုစာချုပ်အဆင့် မရောက်သေးဘူး — စကားစမြည်အဆင့်ပဲ ရှိသေးတယ်။

မရခဲ့တာ — ရှားပါးသတ္တုနဲ့ ထိုင်ဝမ်

ဝါရှင်တန်အတွက် အရေးအကြီးဆုံးကိစ္စတစ်ခုဖြစ်တဲ့ ရှားပါးသတ္တုကိစ္စ ဆွေးနွေးခဲ့ပေမဲ့ ခိုင်မာတဲ့ သဘောတူညီမှုအသစ် မထွက်ခဲ့ဘူး။ တရုတ်ဘက်က အမေရိကန်ကို ရှားပါးသတ္တု ပို့ဆောင်မှု ကတိပြုချက်တွေ ပြည့်မီဖို့ လိုနေသေးတယ်။

လယ်သမားတွေအတွက်လည်း စိတ်ပျက်စရာ။ တရုတ်က ပဲပိစပ် မက်ထရစ်တန် ၂၅ သန်း ဝယ်ယူရေးကတိကို လိုက်နာနေပေမဲ့ ကျန် ဒေါ်လာ ၁၇ ဘီလီယံတန် လယ်ယာထွက်ကုန်ဝယ်ယူမှုမှာ နောက်ကျနေတယ်။ အသေးစိတ်အသစ် မထွက်တာကြောင့် ကောက်ပဲသီးနှံဈေးကွက်တောင် ကျဆင်းသွားတယ်။

ထိုင်ဝမ်ကိစ္စကတော့ ဆွေးနွေးခဲ့ပေမဲ့ အဖြေမထွက်ဘူး။ နည်းပညာကန့်သတ်ချက်၊ ထိုင်ဝမ်ကို လက်နက်ရောင်းချမှု — ဒီအရေးကြီးကိစ္စတွေအားလုံး နောက်တစ်ကြိမ်ဆွေးနွေးပွဲဆီ ရွှေ့သွားတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အမေရိကန်-တရုတ် ဆက်ဆံရေးဟာ အခု စူပါပါဝါနှစ်နိုင်ငံကြား တန့်နေတဲ့အဆင့်ကို ရောက်နေပြီ။ ဘယ်ဘက်ကမှ တစ်ဖက်ကို ပြောင်းလဲပစ်နိုင်မယ်လို့ မမျှော်လင့်တော့ဘူး။ ရန်ဘက်ပြိုင်ဆိုင်မှုကလည်း ပြီးဆုံးမယ်လို့ မထင်ဘူး။ လုပ်နေကြတာက ဆက်ဆံရေးအောက်ခြေမှာ ကြမ်းခင်းတစ်ခု ခင်းထားဖို့ — တတ်နိုင်သမျှနေရာမှာ ကန့်သတ်ထားတဲ့ သဘောတူညီမှုတွေ လုပ်ရင်း၊ ခက်ခဲတဲ့ အငြင်းပွားမှုတွေ အကျပ်အတည်းအဖြစ် မကူးစက်အောင် ထိန်းထားဖို့ပဲ။

ရက်ပေါင်း ၆၀ သက်တမ်းတိုးမှုဟာ ဒီဗျူဟာရဲ့ ရုပ်လုံးပေါ်လွင်မှုပဲ။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် ရင်းနှီးတဲ့ မတည်ငြိမ်မှုပုံစံ — အခွန်နှုန်းတွေ ခဏတော့ နိမ့်နေမယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းကို ပြောင်းလဲနေတဲ့ မူဝါဒနောက်ခံပေါ်မှာ ချရမယ်။

နောက်ထပ်အခွင့်အရေးတွေ ရှိသေးတယ် — နှစ်ကုန်အမီ ရှင်ကျန်းနဲ့ မီယာမီမှာ ဘက်စုံထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲတွေ ကျင်းပဖို့ စီစဉ်ထားတယ်။ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်မတိုင်ခင် ပိုမိုခိုင်မာတဲ့ သဘောတူညီမှုတစ်ခု ထွက်လာနိုင်မလားဆိုတာ အဲဒီမှာပဲ ဆုံးဖြတ်လိမ့်မယ်။

အခမ်းအနားတွေ၊ အပြုံးတွေ၊ ညစာစားပွဲတွေ — ဒါတွေအားလုံးဟာ တည်ငြိမ်မှုကို ပြသဖို့။ ဒါပေမဲ့ တည်ငြိမ်မှုဆိုတာ အောင်မြင်မှုမဟုတ်ဘူး။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ နှစ်နိုင်ငံလုံးက အောင်မြင်မှုထက် တည်ငြိမ်မှုကို ရွေးချယ်ခဲ့တယ်။ အနည်းဆုံးတော့ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအတွက် သတင်းဆိုးမဟုတ်ဘူး — သတင်းကောင်းလည်း မဟုတ်သေးဘူး။

ဆက်ဖတ်ရန် »

YOUNG MAN KILLED IN DRONE BOMBING ATTACK

YOUNG MAN KILLED IN DRONE BOMBING ATTACK

0 မှတ်ချက်

Kachin State, Kamaing
August 13, 2025
A drone bombing attack carried out by the military junta’s forces in Loi Dau Pa village, Ma-U Bin village tract, Kamaing Township, Kachin State, has claimed the life of a young man. The incident occurred around 6:00 PM on August 13, killing 21-year-old Jadup Zau Jum from Kaung Yar Ra Kamaing, who was working in a farm at the time, according to local sources.

The area is a frequent conflict zone between the Kachin Independence Army (KIA), junta troops, and the Shan Ni People's Militia. Additionally, the military has been increasing its forces in an attempt to regain control over the Hpakant region and surrounding areas.

At the time of the attack, Jadup Zau Jum was working in the fields to support his family when he was struck by the drone-dropped bomb. Locals report that nearby areas may also have been affected by the explosion, though details on other casualties or damage remain unclear.

Kamaing Township has seen repeated clashes and tensions between the KIA and junta forces, leaving civilians in a state of fear and social instability. Due to the lack of security, there are growing concerns that more locals may be forced to flee their homes.
Jinghpaw Kasa

ဆက်ဖတ်ရန် »

ကချင်ကလေး မှ တအာင်းကလေး သို့ ပေးစာ

ကချင်ကလေး မှ တအာင်းကလေး သို့ ပေးစာ

Saturday, March 15, 2025 0 မှတ်ချက်

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀ လောက်မှာ ကျွန်တော် ရှမ်းမြောက် မူဆယ်မြို့ မှာ KDA အထူးဒေသ (၅) စီးပွားရေး ဌာန မှာ တာဝန် ထမ်းဆောင်နေချိန် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် ပတ်လည်က တအာင်းရွာ အတော်များများကို ရောက်ခဲ့ဖူးတယ် အဲဒီ တအာင်းရွာ ဒေသ အတော်များများမှာ KIA ထိန်းချုပ်ထားတာကအများဆုံးပါ အချို့နေရာမှာက KDA တွေထိန်းချုပ်ထားတယ်။

PSLA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နေရာဆိုလို့မရှိသလောက်ပါဘဲ အခုဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ နယ်မြေအငြင်းပွားမူ့ဟာ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးစတင်လိုက်တဲ့ နောက်ပိုင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ ဒါကလည်း PSLA ခေတ်ကမဖြစ်ခဲ့ပါဘူး အခု KIA ပြန်လည်ပြုစုပျိုးထောင်ပေးလိုက်တဲ့ TNLA ပေါ်လာမှဖြစ်လာတဲ့ပြသနာပါ ပြောချင်တာက TNLA အနေနဲ့ နယ်မြေပိုင်ဆိုင်ချင်တာကိုအပြစ်မပြောလိုပါဘူး သို့ သော် ဒီအချိန်မှာ ဒီနယ်မြေအငြင်းပွားရမယ့်အချိန်ခါ မဟုတ်ပါဘူး။
လက်ရှိ TNLA ရဲ့လုပ်ပုံက ငါတို့ တိုက်ယူထားတဲ့ နယ်မြေဖြစ်လို့ ငါတို့ TNLA နဲ့သာ လုံးဝသက်ဆိုင်တယ် ဆိုတဲ့ပုံစံဖြစ်နေတယ် မကြာခဏ ကျွန်တော်ပြောပါတယ် ဒီရှမ်း​မြောက်နယ်မြေအချို့ကို ကချင်ဒူဝါတွေကို ရှမ်းစော်ဘွား တွေကိုယ်တိုင် တရားဝင် နယ်မြေခွဲဝေအုပ်ချုပ်စေခဲ့တဲ့ ကချင်ပိုင် ဆက်စတိတ် သမိုင်းဝင် နယ်မြေတွေဖြစ်တယ်။
တအာင်း ပလောင်တွေ ကို ဘယ်ရှမ်း စော်ဘွားတွေက သမိုင်းဝင် နယ်မြေတွေ ခွဲဝေပေးထားလဲ? သမိုင်းရှိရင်ချပြပါလား တကယ့် ရှမ်းမြေကို နယ်ချဲ့နေတာက TNLA တွေသာဖြစ်တယ် နမ့်ခမ်း ကျောက်မဲ နောင်ချို သီပေါ ဒီမြို့တွေဟာ တအာင်း ပလောင် လူမျိုးတွေရဲ့သမိုင်း တစ်စက်မှ မရှိတဲ့ ရှမ်းပိုင်နယ်မြေတွေကို ပလောင်ပြည်နယ် ဆိုပြီးမတရား ဆွဲထည့်နေတာဟာ နယ်ချဲ့တာမဟုတ်ဘူးလား။
ကျွန်တော် တို့ ကချင် တွေ ရှမ်း​မြောက်မှာ ဘယ်ရှမ်း တွေရဲ့သမိုင်းဝင်မြို့ရွာကိုမှ ဝင်ရောက်ဖျက်စီး နယ်မြေချဲ့ယူခဲ့တာမရှိခဲ့ပါဘူး  ဒီပုံစံအတိုင်းဆက်သွားနေရင် တစ်နေ့ တစ်ချိန် မှာ TNLA တအာင်း ပလောင် တွေသမိုင်းရိုင်းသွားလိမ့်မယ်။
TNLA တအာင်း ပလောင်တွေ နယ်မြေလိုချင်တာအပြစ်မပြောလိုပါဘူး ဒါပေမယ့် ရန်ငြိုး ရန်စ ပုံစံမျိုး နဲ့ ရှမ်းမြေ က ရှမ်း ကချင် ပိုင်နေရာတွေကို မတရား နယ်မြေလုယူနေရင်တော့ ကချင် ချ လို့ မျိုးပြုတ်မလား ရှမ်း ချ လို့ မျိုးပြုတ်မလားမသိဘူး။
ရှမ်းမြောက် မှာ တကယ့် နယ်ခံ သမိုင်းရှင် တွေဟာ ကချင် နဲ့ ရှမ်း လူမျိုးတွေကသာအဓိကကျပါတယ် ရှမ်း နဲ့ ကချင် ရဲ့ထောက်ခံမူ့မရရှိရင် ဘယ်တော့မှ ပလောင် တအာင်း ပြည်နယ် အိပ်မတ်ဖြစ်လာမှာမဟုတ်ဘူး။
နယ်မြေလိုချင်ရင် လက်သီး လက်မောင်းသန်းပြီး နယ်မြေယူရမှာ မဟုတ်ဘူး လက်ရှိ မိမိ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် တည်ဆောက်ပါ ဒေသခံတွေအတွက် ပညာရေး စီးပွားရေး တွေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင်ဖော်ဆောင်ပေးပါ။
ဒေသခံတွေအတွက် ကျန်းမာရေး နဲ့ လုံခြုံမူ့တွေကအစ တာဝန်ယူပေးပါ တရားစီရင်မူ့ပိုင်းမှာလေး ရှမ်း ကချင် အပါအဝင်အခြားလူမျိုးအားလုံးကို ကျောသား ရင်သားမခွဲခြားဘဲ မျှမျှတတ တရားစီရင်အုပ်ချုပ်ပါ။
မိမိအုပ်ချုပ်တဲ့ နယ်မြေထဲမှာ ရှိတဲ့ လက်နတ်ကိုင် မဟာမိတ်တွေကိုလည်း ရန်သူလိုမမြင်ဘဲ ကောင်းမွန်တဲ့ မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးကိုတည်ဆောက်ပါ။
အထက်ဖော်ပြတဲ့အချက်တွေကို TNLA တအာင်း ပလောင် ဘက်ကအတတ်နိုင်ဆုံးဖော်ဆောင်လာမယ်ဆိုရင် တအာင်း ပလောင်ပြည်နယ် အိပ်မတ် မတ်ခွင့်တော့ရှိနိုင်တယ်။
 TNLA တအာင်း ပလောင်ထက် အစစ အရာရာ သာနေတဲ့ UWSA ဝ တွေတောင် ယနေ့အထိ ဝ ပြည်နယ်မရသေးဘူးဆိုရင် ကချင် ရှမ်း နဲ့ ပြသနာ ပေါင်းစုံတက်နေတဲ့ TNLA တအာင်း တွေအတွက်တော့ အများကြီးကြိုးစားရဦးမှာပါ။
ပြည်နယ် ကို စစ်ရေး နဲ့ ဆုံးဖြက်တည်ဆောက်လို့မရဘူး နိုင်ငံရေး နဲ့ သာတည်ဆောက်နိုင်တယ်ဆိုတာ TNLA တအာင်း ပလောင်လူမျိုးတွေသိသင့်ပါတယ်။
နယ်မြေ သမိုင်း နိုင်ငံရေး သေချာမသိရင် လေ့လာပါ ပြီး မှ ရေးကြပြောကြပါ မဟုတ်ရင် အမုန်းပွားစရာတွေသာများပြီး လူမျိုးမုန်းတီးမူ့ကိုသာပိုဖြစ်စေပါတယ်။
တိုင်းရင်းသား အားလုံးသည် ညီကို တွေဖြစ်လို့ အပြန်အလှန် ချစ်ခင်ရင်းနှီးမူ့ကိုသာတည်ဆောက်ကြပါလို့ နောက်ဆုံး နိဂုံးချုပ်ပါသည်။
Hkrang Hku Majoi
၅/၃/၂၀၂၅

ဆက်ဖတ်ရန် »

DAP BA (6) DE LAJA LANA GASAT NGA

DAP BA (6) DE LAJA LANA GASAT NGA

Thursday, February 11, 2021 1 မှတ်ချက်

Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya, Wunpawng Mungdan Shanglawt hpen dap, Dap Ba (6) Ginra hta February 11 ya jahpawt hking 10:10 ten ram kaw na myen tai hpyen ni hte laja lana gap gasat hpang wa nga sai lam shiga na chye lu ai. Dap Ba (6) ginra de myen tai hpyen dap nu (99) ni htu shadut lung wa ai majaw Dap Ba (6) Ginra shim lam la nga ai KIA Dap Dung (9) npu na Kung (3) ni hte gasat nga ai re lam hpe chye lu ai. Myen tai dap ni gaw Di Ma mare makau kawn laknak kaba ni hte gap sharu bun nga ai lam hpe mung matut na chye lu ai.

ဆက်ဖတ်ရန် »

ကချင်လူငယ်ထု၏ ထုတ်ပြန်တောင်းဆိုချက်

ကချင်လူငယ်ထု၏ ထုတ်ပြန်တောင်းဆိုချက်

0 မှတ်ချက်

ဆက်ဖတ်ရန် »

KIO TINGYANG UP A N-GUN JAW SHATSAM MUNGGA

KIO TINGYANG UP A N-GUN JAW SHATSAM MUNGGA

0 မှတ်ချက်

ဆက်ဖတ်ရန် »

TO UNITED NATIONS SECURITY COUNCIL

TO UNITED NATIONS SECURITY COUNCIL

1 မှတ်ချက်

Kachin Communities Worldwide Demand United Nations Security Council Urgently Refers Burma to the International Criminal Court

ဆက်ဖတ်ရန် »

NAW MAU NGA NA KUN WUNPAWNG

NAW MAU NGA NA KUN WUNPAWNG

Friday, April 27, 2018 0 မှတ်ချက်

Dai ni na ten Myen tai hpyen ni gaw Wunpawng Mungdan jut shara shagu de Myu Wunpawng Sha ni hpe SHAMYIT MASING hte majan maja hpaw gasat wa nga sai hpe Myu Sha ni yawng tatut mu chye lu nga saga ai.
Hpa majaw
Wunpawng Mungdan hpe
Wunpawng Myusha ni hpe, ndai zawn laja lana n-gun laba hte htim gasat wa ai? Ndai lam ni hpe mung Myusha ni yawng chye chyalu rai nga ya ai.

Wunpawng Mungdan hpe madu la mayu ai. Wunpawng Mungdan kata na nhprang sut rai ni hpe shanhte chyu madu la mayu ai. Wunpawng Myusha ni hpe n ra sharawng ai. Wunpawng Myusha ni hpe shamat shamyit kau mayu ai.

Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya hpe nra sharawng ai lam sha n rai sai hpe mu mada lu ai. Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya hpe sha gasat taw ai lam mung nrai sai. Wunpawng Myusha ni yawng hpe nan shamat shamyit masing hte gasat taw nga sai hpe asan sha mu lu nga sai. Wunpawng Mungdan Shanglawt Asuya hpe n-gun jaw, madi shadaw taw ai gaw Wunpawng Myusha ni re hpe myen hpyen ni chye ai majaw Wunpawng Myusha ni hpe madung da gasat shamyit wa ai lam re hpe mung asan sha mu lu sai.

Myusha ni shanu nga ai Mare Kahtawng ni de laknak kaba ni hte gap bun ai, nbungli ni hte bawm jahkrat ai, wan nat jahten sharun ai. Myusha ni Mare Kahtawng hkan n mai nga hkra, galaw lu galaw sha nmai hkra masing jahkrat let galaw sa wa ai. Dai zawn galaw wa ai lam ni a majaw, daini na ten anhte a Myusha ni tinang a Mare Buga, Yi Sun Hkauna, U Wa Yam nga ni hpe gabai tawn da kau nna, matsan mayen, jam jau jam hkau rai hprawng hkawm ra ai prat de du mat sai. Ma kaji ni hte asak kaba sai dinggai dingla ni, ma hkum ali ahti hte Kanu num ni shingbyi shara nmu, kamhpa shana kata ru yak jam jau law law hte hprawng yen hkawm ra ai. Myusha ni chyu shanu nga ai Mare Kahtawng ni yawng ngu na ram hpe jahten sharun kau ya ma wa sai. Myusha ni a galaw lu gala sha lam mahkra hpe jahten shaza kau ya ma wa sai.

Kanu Mungdan kata na Wunpawng Ramma ni-
Tinang hkum tinang Wunpawng ngu naw hkam la da ai rai yang dai ni NANG, NGAI a aten rai sai. Tinang a sai daw sai chyen, tinang a Myusha ni ya na zawn ru yak jam jau hkam sha nga ai hpe dai hku sha yu shalai kau sana kun? Ra mi hkam sha taw mu ga ngu yu shalai kau na kun? Na a n-gun atsam hpaji ni hpe Na a Myusha ni hpe hkye la ai lam hta nlu jai lang ai kun? Na a n-gun atsam, Na a hpaji machye machyang ni hpe akyu jashawn jai lang na gaw ya aten nan rai sai hpe dum ga. Tinang chye ai hpaji machye machyang, n-gun atsaw ni hte Myu hkye, Mung hkye ai hta akyu jashawn jai lang saga ngu ga-saw dat nngai.

Maigan Mungdan ni de chyambra nga Wunpawng ni-
Tinang a Kanu Mungdan, tinang Myusha ni machyi hkrat sum wa nga ai hpe “akyu hpyi garum ya na” ngu ai hte sha shangut kau sana ya ai kun? Akyu mung hpyi ya ra ai zawn tatut shang lawm na mung grai a hkyak nga ai. Dai ni na ten Maigan Mungdan ni de chyambra nga Wunpawng Myusha ni sen lam she rai wa sai hpe chye lu ai. Na a Mungdan hte, Na a Myusha ni hpe hkye ai lam na shanglawm na hpe naw a-gam taw ai kun? naw ma-ji taw na kun? Anhte Maigan du Myusha ni kawn law law pi nra ai, shata mi marai langai $1 sha mi Mung hkye, Myu hkye masing hta shang lawm ai rai yang grai tang du masan sa wa na re. N-gup a ga hte sha Myu tsaw, Mung tsaw ai lam hpe tawn kau nna tatut Mung tsaw, Myu Tsaw ai ni shakut sa wa ga ngu saw lajin dat nngai.

Anhte Myusha ni hkum Ngau shagu, tinang chye chyang ai hpaji, n-gun atsam hte Mung hkye, Myu hkye masing hta lahkrip ra ra shang lawm ai rai yang anhte ra sharawng ai Awng Padang hpe madu la lu na re.

N mau nga saga, n ung ang nga saga Wunpawng Myusha ni e,

AJi Bawk

ဆက်ဖတ်ရန် »

WUNPAWNG MUNGDAN DE MYEN NI N GUN KABA HTE BAI GASAT WA

WUNPAWNG MUNGDAN DE MYEN NI N GUN KABA HTE BAI GASAT WA

Friday, December 15, 2017 0 မှတ်ချက်

Wunpawng Mungdan de myen tai hpyen ni gaw ndai laman n gun laba hte kalang bai htu kasat wa nga sai lam hpe chye lu ai. Myen tai hpyen ni gaw masing nnan hte Wunpawng Mungdan de bai htim gasat wa ai hte hpyen n gun, laknak n gun mana maka jai lang nna htu gasat wa ai sha n-ga, hpyen gasat n bungli ni du hkra jai lang nna htim gasat wa ai re lam hpe mung chye lu ai.

Ndai zawn numdaw langai hku bai htim gasat wa ai hta, Deceber (14) ya shani daw hkying (2:00) ten ram hta Sinpraw Ginwang Ginjaw KIA Dap Ba (3) npu, Dap Dung (27) ni a ginra rai nga ai Loi Jom Bum de hpyen n gun laba hte htu htim gasat ai sha n-ga hpyen gasat n bungli hte mung law law lang bawm wa jahkrat gasat lai wa sai lam hpe na chye lu ai.

Matut nna KIA Ginjaw Ginra, KIA (255) Dap Nawng Dap Dung ni a ginra rai nga ai Pung Ling Post de hpyen n gun laba hte wa htim gasat ai majaw KIA Myu Tsaw Share Ninghkrin ni Pung Ling Post hpe gan yen da kau ra sai lam hpe mung na chye lu ai.

Myen hpyen ni gaw lani mi sha n gun laba hte KIA Dap Dung ni rai nga ai Masat (26) Dap Dung, Masat (6) Dap Dung, Masat (8) Dap Dung ni de mung htim gasat lai wa sai lam na chye lu ai.

ဆက်ဖတ်ရန် »

တရုတ္ျပည္မွ ကခ်င္မ်ား စစ္ေဘးေရွာင္ကခ်င္မ်ားအားသြားေရာက္အားေပး

တရုတ္ျပည္မွ ကခ်င္မ်ား စစ္ေဘးေရွာင္ကခ်င္မ်ားအားသြားေရာက္အားေပး

Saturday, January 21, 2017 0 မှတ်ချက်

ဆက်ဖတ်ရန် »

ကေအိုင်အိုအစိုးရ၏နို၀င်ဘာ (၂၃) ရက်သတင်းထုတ်ပြန်ချက်

ကေအိုင်အိုအစိုးရ၏နို၀င်ဘာ (၂၃) ရက်သတင်းထုတ်ပြန်ချက်

0 မှတ်ချက်

ဆက်ဖတ်ရန် »

ျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ျငိမ္းခ်မ္းစြာစီတန္းလွည့္လည္ဆုေတာင္းျခင္း ဖိတ္စာ

ျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ျငိမ္းခ်မ္းစြာစီတန္းလွည့္လည္ဆုေတာင္းျခင္း ဖိတ္စာ

0 မှတ်ချက်

ဆက်ဖတ်ရန် »

ေကအိုင္အုိအစုိးရဲ႕ ဗမာအစုိးရအေပၚ စစ္ေၾကညာျခင္းလား

ေကအိုင္အုိအစုိးရဲ႕ ဗမာအစုိးရအေပၚ စစ္ေၾကညာျခင္းလား

0 မှတ်ချက်

ဆက်ဖတ်ရန် »

ယ​ေန႔တိုက္​ပြဲမ်ား သတင္​းစု

ယ​ေန႔တိုက္​ပြဲမ်ား သတင္​းစု

Friday, August 05, 2016 0 မှတ်ချက်

Hka Kamai
ယ​ေန႔မနက္​ပိုင္​း တႏိုင္​း​လမ္​း​ေၾကာင္​း ခြမ္​စိုင္​ဇြတ္​တြင္​ အစိုးရတပ္​စစ္​​ေၾကာင္​းႏွင္​့ တိုက္​ပြဲျဖစ္​ပြားရာ ၅ ဦးထက္​မနည္​းထိခိုက္​၊
တႏိုင္​း​ေဒသ ဂ်ာထူဇြတ္​ တြင္​လည္​း မ​ေန႔က​ေန ယ​ေန႔ည အခ်ိန္​ထိ တိုက္​ပြဲျဖစ္​ပြား​ေနသလို အစိုးရတပ္​အကူ မန္​ပန္​ စခန္​းက​ေန​ေပး​ေနတယ္​လို႔သိရွိရ၊
ယ​ေန႔ည ၈ နာရီ နႏၼတီး ကံလွရြာထဲ အစိုးရ စကခ ၃ ​ေတြ အင္​အား ၁၀၀ ခန္​႔ ျဖင္​့ တပ္​လွန္​႔ထား​ေၾကာင္​း ​​ေဒသခံ ႐ွမ္​း​ေတြ သတင္​း​ေပးခ်က္အရသိရွိရ၊

႐ွမ္​း​ေျမာက္​ဘက္​ Kachin Sub-state အ​ေ႐ွ႕အရပ္​က မြမ္​ဂို ​ေဖာင္​းဆိုင္​ဘက္​ အစိုးရတပ္​မ ၉၉ ထိုးစစ္​ဆင္​လာရာ KIA တပ္​မဟာ ၆ တပ္​ရင္​း ၃၆ ​ေ႐ွ႕တန္​း ကင္​းစခန္​းကို အစိုးရတပ္​က ယ​ေန႔ည​ေန ၃း၁၅ ထိုးစစ္​ဆင္​သျဖင္​့ ခုခံတိုက္​ခိုက္​ရာ အစိုးရတပ္​က လက္​နက္​ႀကီးမ်ား အဆက္​မျပတ္​ ပစ္​ခတ္​၊
အစိုးရတပ္​က ပြဲခ်င္​းၿပီး ၄ ဦး​ေသ ၁၀ ဦးအထက္​ ထိခိုက္​ႏိုင္​​ေၾကာင္​း သိ႐ွိရ၊

ဖားကန္​႔ လမ္​း​ေၾကာင္​း​ေပါအစိုးရတပ္​ အင္​အား ၂၀၀ ​ေက်ာ္​ ​ေနရာယူထား​ေနပါတယ္​ ​ေက်းရြာမ်ားတြင္​ ျပည္​သူမ်ားကို အကာအကြယ္​ လူသား တံတိုင္​းအျဖစ္​အသံုးျပဳ​ေနၿပီး ရြာဝန္​းက်င္​ လက္​နက္​ႀကီး ပစ္​ခတ္​မႈ့မ်ား​ေၾကာင္​့ ျပည္​သူမ်ား လယ္​ယာမဆင္​းႏိုင္​သလို ကြၽဲႏြားမ်ား လက္​နက္​ႀကီးထိမွန္​​ေသဆံုး​ေနေၾကာင္းသိရွိရပါသည္။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ကခ်င္ျပည္တြင္းရွိ ေက်ာင္းသားလူငယ္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ သေဘာထားထုတ္ျပန္ေၾကျငာခ်က္

ကခ်င္ျပည္တြင္းရွိ ေက်ာင္းသားလူငယ္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ သေဘာထားထုတ္ျပန္ေၾကျငာခ်က္

0 မှတ်ချက်

ဆက်ဖတ်ရန် »

စရဖအၾကီးအကဲတစ္ဦးမွ ကြန္ျပဴတာသကၠသုိလ္ေက်ာင္းအုပ္အား အတင္းလက္မွတ္ေရးထုိးခုိင္း

စရဖအၾကီးအကဲတစ္ဦးမွ ကြန္ျပဴတာသကၠသုိလ္ေက်ာင္းအုပ္အား အတင္းလက္မွတ္ေရးထုိးခုိင္း

0 မှတ်ချက်

ဇြန္လ (၂၀ ) ရက္ည ျမစ္ၾကီးနားျမိဳ႕ေပၚတြင္ ဗမာစစ္သား၏ ပစ္သတ္ျခင္းခံရေသာ ဂြမ္ဆုိင္းေအာင္ ႏွင့္ပါတ္သက္ျပီး ဗမာစစ္တပ္ စရဖမွ အၾကီးအကဲ တစ္ဦးက ဂြမ္ဆုိင္းေအာင္ တက္ေရာက္လ်က္ရွိေသာ ကြန္ျပဴတာ တကၠသုိလ္သုိ႔ သြားေရာက္ကာ ေက်ာင္းအုပ္ၾကီးအား ဂြမ္ဆုိင္းေအာင္သည္ ဆုိးသြမ္းေသာေက်ာင္းသားတစ္ဦးျဖစ္ေၾကာင္း လက္မွတ္ေရးထုိးေပးရန္ ျခိမ္းေျခာက္ခဲ့ေၾကာင္း သတင္းရရွိပါသည္။ ေက်ာင္းအုပ္ၾကီးမွလည္း ဂြမ္ဆုိင္းေအာင္ တက္ေရာက္လ်က္ရွိေသာ အတန္းမွ တာ၀န္ခံဆရာကုိသာ လက္မွတ္ေရးထုိးခုိင္းခဲ့ေၾကာင္း ကြန္ျပဴတာ တကၠသုိလ္အသုိင္းအဝုိင္းမွ သတင္းေပးပုိ႔ခ်က္အရ သိရွိရပါသည္။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ျမစ္ၾကီးနားျမိဳ႕ေပၚတြင္ ဗမာစစ္သားမ်ားမွ အျပစ္မဲ့ျပည္သူကုိပစ္သတ္

ျမစ္ၾကီးနားျမိဳ႕ေပၚတြင္ ဗမာစစ္သားမ်ားမွ အျပစ္မဲ့ျပည္သူကုိပစ္သတ္

2 မှတ်ချက်

ကခ်င္ျပည္ ျမစ္ၾကီးနားျမိဳ႕ သီတာရပ္ကြက္တြင္ ဇြန္ (၂၀) ရက္ေန႔ ည (၉း၄၅) နာရီခန္႔၌ ဗမာစစ္တပ္မွ တပ္သားႏွစ္ဦးက အျပစ္မဲ့ေဒသခံ တစ္ဦးကုိ ပစ္သတ္ခဲ့ေၾကာင္း သတင္းရရွိပါသည္။ ပစ္သတ္ခံရသူမွာ ျမစ္ၾကီးနား ကြ်န္းပင္သာရပ္ကြက္ေန အဖ ဦးေဒး၀ါး၏သား ေမာင္ဂြမ္ဆုိင္းေအာင္ (၁၉) ႏွစ္ ဆုိသူျဖစ္ျပီး ကြန္ျပဴတာတကၠသုိလ္တြင္ ပထမႏွစ္ပညာသင္ၾကားေနေသာ ေက်ာင္းသားျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။ 

ေမာင္ဂြမ္ဆုိင္းေအာင္ကုိ ပစ္သတ္ခဲ့သူမွာ ဗမာစစ္တပ္ အမွတ္ (၇၂၇) ေထာက္ပုိ႔တပ္မွ တပ္သားေမာင္ေမာင္ (ကုိယ္ပုိင္အမွတ္- ၂၉၂၃၁၂) ႏွင့္ ဒု-တပ္ႀကပ္ နန္ဟင္ထန္ (ကိုယ္ပိုင္အမွတ္ - ဒုတက- ၂၉၂၃၁၂) ဆုိသူတုိ႔ျဖစ္ျပီး ျမစ္ၾကီးနား ဧရာ၀တီျမစ္ကူတံတား ဗလမင္းထင္တြင္ တံတားေစာင့္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနသူေတြျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။ တရားခံ တပ္ဗမာ စစ္သားမ်ားကုိ ဖမ္းဆီးထားႏုိင္ျပီျဖစ္ေၾကာင္းလည္း သိရွိရပါသည္။ ယခုကဲ့သုိ႔ ျမိဳ႕ေပၚတြင္ လက္နက္အားကုိးျဖင့္ အျပစ္မဲ့ျပည္သူမ်ားကုိ ေပၚေပၚတင္တင္ ပစ္သတ္ျခင္းသည္ တုိင္းရင္းသားမ်ား၏ လံုျခံဳေရးကုိ ျခိမ္းေျခာက္လုိက္ျခင္းပင္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ တုိင္းရင္းသားေတြအေပၚ ဗမာစစ္တပ္မွ လုပ္ခ်င္သလုိလုပ္ေနေၾကာင္းကုိ ျပသလိုိက္ျခင္းပင္ျဖစ္ပါသည္။ ျမိဳ႕ေပၚတြင္ပင္ ယခုကဲ့သုိ႔ အျပစ္မဲ့ ျပည္သူမ်ားကုိ ေပၚေပၚတင္တင္ ပစ္သတ္ျပျခင္းသည္ တုိက္ပြဲျဖစ္ပြားရား ေဒသမ်ားရွိ ျပည္သူမ်ားကုိ ဗမာစစ္တပ္၏ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မွဳမွာ ေျပာစရာပင္မရွိေတာ့ေၾကာင္း ေဒသခံျပည္သူမ်ားမွ ရင္ဖြင့္ေျပာၾကားလာပါသည္။ ဖမ္းဆီးထားေသာ တရားခံမ်ားကုိ မည္သုိ႔မည္ပံု အျပစ္ေပး အေရးယူမည္ကုိ ေဒသခံျပည္သူမ်ား ေစာင့္ေမွ်ာ္လ်က္ရွိေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။

ဆက်ဖတ်ရန် »

(၅၈) ႏွစ္ေျမွာက္ ရွမ္းျပည္လက္နက္ကုိင္ေတာ္လွန္ေရးေန႔ ဂုဏ္ျပဳထုတ္ျပန္ခ်က္

(၅၈) ႏွစ္ေျမွာက္ ရွမ္းျပည္လက္နက္ကုိင္ေတာ္လွန္ေရးေန႔ ဂုဏ္ျပဳထုတ္ျပန္ခ်က္

0 မှတ်ချက်

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဗမာစစ္တပ္မွ မာန္ပိန္းကခ်င္ရြာကုိ ေမ (၂၂) တြင္မီးရွိဳ႕ဖ်က္ဆီး

ဗမာစစ္တပ္မွ မာန္ပိန္းကခ်င္ရြာကုိ ေမ (၂၂) တြင္မီးရွိဳ႕ဖ်က္ဆီး

Monday, May 23, 2016 0 မှတ်ချက်

ဆက်ဖတ်ရန် »