အီရန်စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်မယ့်မဲ — မဲတစ်မဲအကွာနဲ့ ကျဆုံးသွားခဲ့တဲ့ အထက်လွှတ်တော်
စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက် ညနေခင်း၊ ဝါရှင်တန်ဒီစီက ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ။ အထက်လွှတ်တော်ခန်းမထဲမှာ မဲရေတွက်မှုပြီးသွားတဲ့အချိန် စခရင်ပေါ်မှာ နံပါတ်နှစ်ခု ရပ်နေတယ် — ထောက်ခံမဲ ၄၉၊ ကန့်ကွက်မဲ ၅၀။ အီရန်မှာ စစ်ဆင်နေတဲ့ သမ္မတရဲ့စစ်အင်အားကို ကန့်သတ်မယ့် ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ မဲတစ်မဲအကွာနဲ့ ကျဆုံးသွားတယ်။
ဒါဟာ ရိုးရိုးမဲခွဲမှုတစ်ခုမဟုတ်ဘူး။ စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက ၁၄ ကြိမ်မြောက် ကြိုးစားမှုဖြစ်ပြီး၊ အောင်မြင်မှုနဲ့ အနီးဆုံးရောက်ခဲ့တဲ့ အကြိမ်ပဲ။
ဆုံးဖြတ်မဲ — ကိုယ့်ပါတီကိုပဲ ပြန်ထိုးခဲ့တဲ့ ဖက်တာမန်
ဒီမဲရဲ့ ဇာတ်လိုက်က ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်က ဒီမိုကရက်အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဂျွန်ဖက်တာမန်ပဲ။ ကန့်ကွက်မဲပေးခဲ့တဲ့ တစ်ဦးတည်းသော ဒီမိုကရက်အမတ် — သူ့မဲတစ်မဲကြောင့်ပဲ ဆုံးဖြတ်ချက် ကျဆုံးသွားတာ။ သူ ထောက်ခံဘက်က မဲပေးခဲ့ရင် ရလဒ်က ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားမှာ။
ဖက်တာမန်ရဲ့ ရပ်တည်ချက်က အံ့သြစရာတော့ မဟုတ်ဘူး။ စစ်ပွဲစတဲ့နေ့ကတည်းက သူ ပြောခဲ့တယ် — အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားလက်နက် ရရှိရေးကို တားဆီးနိုင်မယ့် တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းက စစ်ရေးအရတားမြစ်ခြင်းပဲတဲ့။ အဲဒီရပ်တည်ချက်ကို သူ ဒီနေ့အထိ မပြောင်းလဲခဲ့ဘူး။
သူ့ပါတီကတော့ ဒေါသထွက်နေတယ်။ ဒီမိုကရက်တွေက သမ္မတရဲ့စစ်အင်အားကို ကွန်ဂရက်က ပြန်ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားနေချိန်မှာ ကိုယ့်အမတ်ကိုယ်တိုင် ကန့်ကွက်မဲပေးလိုက်တာကို လက်မခံနိုင်ဘူး။
လမ်းခွဲခဲ့တဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်လေးဦး
တစ်ဖက်မှာလည်း ပါတီလမ်းခွဲမှုရှိတယ်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်အမတ်လေးဦး — မိန်းပြည်နယ်က စူးဆန်းကွောလင်း၊ အလာစကာပြည်နယ်က လီဆာမာကောစကီး၊ ကန်တပ်ကီပြည်နယ်က ရန်းပေါလ်၊ နော့သ်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်က သောမ်တီလစ် — ဒီမိုကရက်တွေဘက်က ရပ်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထောက်ခံမဲပေးခဲ့ကြတယ်။
ဒီလေးဦးထဲမှာ တီလစ်က အထူးခြားဆုံးပဲ။ ကျန်သုံးဦးက အရင်မဲခွဲမှုတွေမှာလည်း ဒီမိုကရက်တွေဘက်က မဲပေးခဲ့ဖူးတယ်။ တီလစ်ကတော့ ဒီတစ်ကြိမ်မှ ပထမဆုံးအကြိမ် လမ်းခွဲခဲ့တာ — ပြီးတော့ သူက နှစ်ကုန်မှာ အငြိမ်းစားယူမယ့်သူဖြစ်လို့ ရွေးကောက်ပွဲဖိအားဆိုတာ သူ့အတွက် မရှိဘူး။
ဒါ့အပြင် မေရီလန်းပြည်နယ်က ဒီမိုကရက်အမတ် အန်ဂျလာအယ်လ်ဆိုးဘရွတ်စ်ကတော့ မဲမပေးခဲ့ဘူး။
ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘာလဲ
ဒီဆုံးဖြတ်ချက် (H. Con. Res. 89) က ဇူလိုင်လမှာ အောက်လွှတ်တော်က အတည်ပြုပြီးသားဖြစ်တယ်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် စစ်အင်အားဆိုင်ရာဥပဒေအောက်မှာ အမြန်ဆုံးဖြတ်မှုအဖြစ် အထက်လွှတ်တော်မှာ မဲခွဲခဲ့တာ။ အကြောင်းအရာက ရှင်းတယ် — ကွန်ဂရက်က စစ်ပွဲခွင့်ပြုချက် အထူးပေးခြင်း ဒါမှမဟုတ် စစ်ကြေငြာခြင်းမရှိဘဲ အီရန်မှာ စစ်ဆင်နေတဲ့ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွေ ပြန်ဆုတ်ပေးဖို့ သမ္မတကို ညွှန်ကြားမှာ။
ဒါပေမဲ့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်အမျိုးအစားက အတည်ပြုခံရရင်တောင် သမ္မတလက်မှတ်မလိုဘဲ နိုင်ငံရေးသဘောထားဖော်ပြမှုမျိုးပဲ — စစ်ပွဲကို တိုက်ရိုက်ရပ်တန့်နိုင်တဲ့ ဥပဒေအင်အား မရှိဘူး။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရေးအရ အဓိပ္ပာယ်က ကြီးတယ် — ကွန်ဂရက်အများစုက ဒီစစ်ပွဲကို မထောက်ခံတော့ဘူးဆိုတဲ့ မှတ်တမ်းဖြစ်လာမှာ။
၇ လကြာ စစ်ပွဲ — စရိတ်နဲ့ စျေးနှုန်း
ဒီစစ်ပွဲက ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်မှာ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ရဲ့ ပူးတွဲလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ စတင်ခဲ့တာ။ အခု ၇ လကျော်လာပြီ။ ရက်အနည်းငယ်အကြာကပဲ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမှာ ထရမ့်က အီရန်ကို "ဖျက်ဆီးပစ်မယ်" လို့ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သေးတယ်။
စစ်ပွဲရဲ့စရိတ်ကလည်း မဲခွဲမှုရဲ့ နောက်ခံဖြစ်တယ်။ ဒီမိုကရက်ခေါင်းဆောင် ချပ်ရှုမာရဲ့ ပြောဆိုချက်အရ အမေရိကန်စစ်သည်အနည်းဆုံး ၁၉ ဦး ကျဆုံးပြီး အခွန်ထမ်းပြည်သူတွေရဲ့ ငွေ ဒေါ်လာ ၄၃ ဘီလီယံကျော် ကုန်ကျခဲ့ပြီတဲ့။ လောင်စာဆီစျေးတွေ တက်နေတယ်၊ စားသောက်ကုန်စျေးတွေ တက်နေတယ် — ဒါတွေအားလုံးက ရွေးကောက်ပွဲမဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ ရှိနေတယ်။
နိုဝင်ဘာ ရွေးကောက်ပွဲ နောက်ခံမှာ
ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲက ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်ပဲ လိုတော့တယ်။ ဒီမဲခွဲမှုဟာ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် စစ်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမတ်တွေရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်တဲ့ နောက်ဆုံးအခွင့်အရေး ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ဒီမိုကရက်တွေက မဲခွဲဖို့ အတင်းတောင်းဆိုခဲ့တာ — ဘယ်သူက စစ်ပွဲကို ထောက်ခံပြီး ဘယ်သူက ဆန့်ကျင်တယ်ဆိုတာ မဲဆန္ဒရှင်တွေ မြင်စေချင်လို့။
ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ
မဲတစ်မဲအကွာ။ ဒါပေမဲ့ ဒီမဲတစ်မဲအကွာက ဝါရှင်တန်ရဲ့ လက်ရှိအခြေအနေကို အတိအကျ ဖော်ပြနေတယ် — စစ်ပွဲကို ဆန့်ကျင်တဲ့အင်အားက ကြီးထွားလာနေတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ရပ်တန့်နိုင်လောက်အောင် မကြီးထွားသေးဘူး။
သမ္မတရဲ့ စစ်ဆင်နွှဲနိုင်မှုက ဆက်ရှိနေတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်လေးဦးရဲ့ လမ်းခွဲမှုက သတိပေးချက်တစ်ခု — ကိုယ့်ပါတီထဲကတောင် စစ်ပွဲကို မေးခွ�်းထုတ်တဲ့အသံတွေ ထွက်လာနေပြီ။ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ ဒီအသံတွေ ပိုကျယ်လာမလား၊ တိတ်ဆိတ်သွားမလား — အဲဒါက နိုဝင်ဘာရဲ့ မဲဆန္ဒရှင်တွေလက်ထဲမှာ ရှိတယ်။
စစ်ပွဲတစ်ပွဲကို စတင်ဖို့က လွယ်တယ်။ ရပ်တန့်ဖို့ကျတော့ မဲတစ်မဲအကွာနဲ့ လွဲချော်သွားနိုင်တယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ဝါရှင်တန်က ရပ်တန့်ဖို့ မရွေးချယ်ခဲ့ဘူး — ဆက်လက်ဆင်နွှဲဖို့ ရွေးချယ်ခဲ့တယ်။
