Truth Social ပေါ်က "စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" — ၇၂ နာရီအကြာမှာ ဒုံးကျည် ၃၉ စင်းနဲ့ ပြိုကျသွားခဲ့ပြီ

Truth Social ပေါ်က "စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" — ၇၂ နာရီအကြာမှာ ဒုံးကျည် ၃၉ စင်းနဲ့ ပြိုကျသွားခဲ့ပြီ

0 မှတ်ချက်

 

အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ အစောပိုင်း၊ ကိယက်ဗ်မြို့။ မြို့တော်ရဲ့ ကောင်းကင်ယံမှာ ပေါက်ကွဲသံတွေ ထပ်ခါထပ်ခါ ထွက်ပေါ်လာတယ်။ ဘက်လစ်စတစ်ဒုံးကျည်တွေ၊ ဒရုန်းတွေ — ပစ်မှတ်က စွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေ။ ကိယက်ဗ်မြို့တော်၊ မြို့တော်ဝန်းကျင်ဒေသနဲ့ ခါကီဗ်။ လျှပ်စစ်မီးတွေ ပျက်သွားတယ် — လူပေါင်း ၆ သိန်းကျော် အမှောင်ထဲမှာ ကျန်ခဲ့တယ်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစနစ်ရဲ့ အဆောက်အအုံ ၂၆ ခုနဲ့ ရေနံ-သဘာဝဓာတ်ငွေ့အဆောက်အအုံ ၄ ခု ထိခိုက်ပျက်စီးတယ်။ ကိယက်ဗ်မှာတင် ၃ ဦး အပါအဝင် တစ်နိုင်ငံလုံး သေဆုံးသူ ၆ ဦးထက်မနည်း ရှိတယ်။

ဒီအဆောက်အအုံတွေဟာ သုံးရက်အကြာက အမေရိကန်သမ္မတက "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" ကြေညာခဲ့တဲ့ အဆောက်အအုံတွေပဲ — အဲဒီကြေညာချက်ကို တနင်္ဂနွေနေ့က ပို့စ်တစ်ခုတည်းနဲ့ ကြေညာခဲ့တာ။

၇၂ နာရီ။ ပို့စ်တစ်ခုကနေ ဒုံးကျည် ၃၉ စင်းအထိ ကြာခဲ့တဲ့အချိန်က ဒါပဲ။

ကြေညာချက် — စာသားအနည်းငယ်နဲ့ လာခဲ့တဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး

အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သူ့ရဲ့ Truth Social အကောင့်မှာ ပို့စ်တစ်ခု တင်လိုက်တယ် — ချက်ချင်းအကျိုးသက်ရောက်မှုရှိတဲ့ စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတစ်ခု ရုရှားနဲ့ ယူကရိန်းကြားမှာ ရှိလာပြီတဲ့။ နှစ်ဖက်စလုံး သဘောတူပြီးပြီတဲ့။ "မဖောက်ဖျက်ကြပါနဲ့" တဲ့။ မိနစ် ၂၀ အကြာမှာ အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ တရားဝင် X အကောင့်ကလည်း ဒီကြေညာချက်ကို ထပ်တင်တယ်။

ဒါပေမဲ့ ပို့စ်မှာ အသေးစိတ် ဘာမှ မပါဘူး — သဘောတူညီချက်ကို ဘယ်အချိန်မှာ ရရှိခဲ့တာလဲ၊ ဘယ်အဆောက်အအုံတွေ အကျုံးဝင်လဲ၊ ဘယ်လောက်ကြာမလဲ၊ လိုက်နာမှုကို ဘယ်လို စောင့်ကြည့်မလဲဆိုတာ ဘာတစ်ခုမှ မပါဘူး။

ကြေညာချက်ထွက်လာတဲ့ တစ်ရက်အလိုမှာပဲ ထရမ့်က ယူကရိန်းရဲ့ ရုရှားရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေပေါ် တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ဝေဖန်ခဲ့ပြီး ကိယက်ဗ်မှာ ခေါင်းဆောင်မှုအသစ် လိုအပ်နေတယ်လို့ ပြောခဲ့တာ — အဲဒီနောက်တစ်နေ့မှာ ဒီကြေညာချက် ထွက်လာတာပဲ။

ကိယက်ဗ် — "မီဒီယာသတင်းတွေကနေ သိရတာ"

ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇလန်စကီးအတွက်တော့ ဒီကြေညာချက်ဟာ အံ့ဩစရာပဲ — သူက ဒါကို မီဒီယာသတင်းတွေကနေမှ သိရတာတဲ့။ ကြိုတင်အသိပေးခြင်း မခံခဲ့ရဘူး။ ဝါရှင်တန်က ယူကရိန်းသံရုံးပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်ကလည်း ယူကရိန်းကို ကြိုတင် အသိမပေးခဲ့ဘူးလို့ ပြောတယ် — သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့က ဒါကို ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အဆင့်တစ်ခုအဖြစ် ဆွေးနွေးဖို့ မိုင်ယာမီကို သွားခဲ့တာတဲ့။

ဇလန်စကီးက ကြေညာချက်ကို "လူတိုင်းအတွက် သတင်းကောင်း" လို့ ကြိုဆိုခဲ့ပေမဲ့ ရုရှားဘက်က ဒီအဆိုပြုချက်ကို အတည်ပြုကြောင်း သူ မကြားရသေးဘူးလို့ ပြောတယ်။ တနင်္ဂနွေညနေပိုင်းမှာပဲ ရုရှားဒရုန်းတွေ ယူကရိန်းကောင်းကင်မှာ ပျံဝဲနေခဲ့တယ် — ခါကီဗ်က လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစက်ရုံတစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရတယ်။ သမ္မတရုံးက အဲဒီတိုက်ခိုက်မှုဟာ ထရမ့်ရဲ့ ပို့စ်တင်ပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့တာလို့ အတည်ပြုတယ်။

တနင်္လာနေ့က ဝါဆောလုံခြုံရေးဖိုရမ်မှာ ဇလန်စကီးက ပြောတယ် — "ပူတင်က Truth Social ကို မဖတ်ဘူး" တဲ့။ ကြေညာချက်ထွက်ပြီးနောက် ရုရှားက ခါကီဗ်ဓာတ်အားစက်ရုံကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ် — ဒေသတစ်ဝိုက်အကြီးစား တိုက်ခိုက်မှု၊ သေဆုံး ၃ ဦး၊ ဒဏ်ရာရ ၉ ဦး (ကလေးတွေလည်း ပါဝင်တယ်)။ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံနဲ့ အရပ်သား ဓာတ်ဆီဆိုင်တစ်ဆိုင်လည်း ထိတယ်။

ဒါပေမဲ့ ယူကရိန်းဘက်က သူ့ရဲ့ကတိကို တည်ခဲ့တယ်။ တနင်္လာနေ့က ရုပ်မြင်သံကြားအင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ ဇလန်စကီးက ပြောတယ် — ညအခါ ရုရှားစွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေကို ယူကရိန်းက မတိုက်ခိုက်ခဲ့ဘူးတဲ့။ "သမ္မတထရမ့်က စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရှိမယ်လို့ ပြောခဲ့လို့" တဲ့။ အင်္ဂါနေ့အထိ ရုရှားရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေကို ယူကရိန်းက နှစ်ရက်ဆက်တိုက် မတိုက်ခိုက်ခဲ့ဘူး။ ယူကရိန်းရဲ့ စည်းကမ်းချက်က ရှင်းတယ် — အပြန်အလှန်။ ရုရှားက ယူကရိန်းစွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေကို တိုက်ခိုက်တာ ရပ်ရင် ကိယက်ဗ်ကလည်း ရုရှားသန့်စင်စက်ရုံတွေကို တိုက်ခိုက်တာ ရပ်မယ်။ "ဒါမှ တရားမျှတတယ်" တဲ့။

ခရင်မလင် — "အဆက်အသွယ်တွေ ဆက်ရှိနေတယ်"

ရုရှားဘက်ကတော့ ဘာမှ အတည်မပြုခဲ့ဘူး။ တနင်္လာနေ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ခရင်မလင်ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် ဒမီထရီ ပက်စကော့ဗ်က ပြောတယ် — "အဆက်အသွယ်တွေ ဆက်ရှိနေတယ်။ ဒီအကြောင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြောစရာတစ်ခုခု ရှိလာတာနဲ့ ဧကန်မုချ အသိပေးပါမယ်" တဲ့။ အဆိုပြုထားတဲ့ အပစ်ရပ်က ရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေတင် အကျုံးဝင်တာလား၊ တခြားစွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေပါ ပါဝင်လားဆိုတာကိုလည်း ဖြေဖို့ ငြင်းဆန်ခဲ့တယ်။ ဘယ်သူနဲ့ အဆက်အသွယ်ရှိနေတာလဲဆိုတာလည်း မပြောခဲ့ဘူး။

အင်္ဂါနေ့မှာလည်း အဖြေက အတူတူပဲ — အဆက်အသွယ်တွေ ဆက်ရှိနေတယ်၊ ပြောစရာ ဘာမှ မရှိသေးဘူး။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ခရင်မလင်က သူ့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောခဲ့တယ် — "ကျွန်တော်တို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး မလိုချင်ဘူး။ ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းရေး လိုချင်တယ်" တဲ့။ ဇလန်စကီးက ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပဖို့ ရက် ၆၀ အပစ်ရပ်တောင်းဆိုခဲ့တာကိုလည်း ပယ်ချခဲ့တယ် — ရွေးကောက်ပွဲနေ့တစ်ရက်တည်းသာ တိုက်ခိုက်မှုရပ်ဖို့ အမိန့်ပေးနိုင်တယ်တဲ့။

ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆာဂေး လာဗရော့ဗ်ကတော့ ပိုပြီး တိုက်ရိုက်ပြောတယ် — ယူကရိန်းဟာ အပစ်ရပ်နဲ့ ရမယ့် "အနားယူခွင့်" နဲ့ မထိုက်တန်ဘူးတဲ့။

ဒါဟာ ပထမဆုံးအကြိမ် မဟုတ်ဘူး — ဒါဟာ တစ်လမပြည့်ခင်မှာ ထရမ့်က စွမ်းအင်အပစ်ရပ်ကြေညာတာ ဒုတိယအကြိမ်မြောက်ပဲ။ စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်က အလားတူကြေညာချက်ကိုလည်း ပူတင်က ပယ်ချခဲ့တယ်။

တစ်ညတာ တိတ်ဆိတ်မှု — ပြီးတော့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မနက်

တနင်္လာနေ့မှာ ရုရှားက ယူကရိန်းစွမ်းအင်အဆောက်အအုံ ၆ ခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ် — ခါကီဗ်ရဲ့ လျှပ်စစ်နဲ့ အပူပေးစက်ရုံ၊ ခါကီဗ်ဒေသက သဘာဝဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံ၊ ရစ်ဗ်နီဒေသက ရေနံသိုလှောင်ရုံ၊ ဇီတိုမီယာဒေသက စွမ်းအင်အဆောက်အအုံတစ်ခု။ ဒဏ်ရာရသူ ၃၃ ဦး။ တနင်္လာညနေမှာလည်း ကိယက်ဗ်က လူနေအဆောက်အအုံအမြင့်ကြီးတစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရတယ် — သေဆုံး ၂ ဦး၊ ဒဏ်ရာရ ၉ ဦးကျော်။

အင်္ဂါနေ့မနက် — ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်ခုခုပြောင်းလဲသွားတယ်။ အင်္ဂါနေ့အရုဏ်မတိုင်ခင် ညမှာ ရုရှားက ယူကရိန်းစွမ်းအင်ပစ်မှတ်တွေကို မတိုက်ခိုက်ခဲ့ဘူး — ထရမ့်ကြေညာပြီးကတည်းက ပထမဆုံးအကြိမ်ပဲ။ ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ နေ့စဉ်အစီရင်ခံစာမှာလည်း စွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေ ပါမလာဘူး။ ဒါပေမဲ့ စွမ်းအင်နဲ့မဆိုင်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကတော့ ဆက်ရှိနေတယ် — သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးပစ်မှတ်တွေပေါ် ဘက်လစ်စတစ်ဒုံးကျည်နဲ့ ဒရုန်းတွေ။ လဗစ်မြို့က အပူပေးစက်ရုံအကြီးစားတစ်ခုနား တစ်ကီလိုမီတာကျော်အကွာမှာ ဒုံးကျည်တစ်စင်း ကျဆင်းခဲ့တယ်။

ဒါက တမင်တကာ ရပ်နားတာလား၊ တိုက်ဆိုင်မှုလားဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိခဲ့ဘူး။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မနက်က အဖြေပေးခဲ့တယ်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ အစောပိုင်း — ဘက်လစ်စတစ်ဒုံးကျည် ၃၉ စင်း၊ ဒရုန်း ၁၂၀ ကျော်။ ကိယက်ဗ်၊ ကိယက်ဗ်ဒေသနဲ့ ခါကီဗ်က စွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေကို တိုက်ရိုက်ပစ်မှတ်ထားတယ်။ ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကိုယ်တိုင်က ဒီတိုက်ခိုက်မှုကို "အကြီးစား" လို့ ခေါ်တယ် — ကိယက်ဗ်ကို လျှပ်စစ်နဲ့ အပူပေးနေတဲ့ စက်ရုံနှစ်ခု၊ မြို့တော်ဝန်းကျင်က နောက်ထပ်နှစ်ခု၊ ခါကီဗ်က ဓာတ်အားစက်ရုံတစ်ခု။ ဇလန်စကီးရဲ့ စကားအတိုင်းဆိုရင် ဒါဟာ "သုံးညဆက်တိုက်" စွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေပေါ် တိုက်ခိုက်မှုပဲ။

နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်း — ဒီဇယ်ဈေးနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ

ဒီကြေညာချက် ဘာကြောင့် ထွက်လာတာလဲ။ အဖြေတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းက အမေရိကန်ပြည်တွင်းမှာ ရှိတယ် — ဒီဇယ်ဈေးမှာ။

ကြေညာချက်မထွက်ခင် နှစ်ရက်အလိုမှာ ထရမ့်က ရုရှားဒီဇယ်တင်ပို့မှုအပေါ် အမေရိကန်ဒဏ်ခတ်မှုတွေကို ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့တယ် — ရုရှားက ဒီဇယ် မက်ထရစ်တန် ၂ သန်းနီးပါး တင်ပို့နိုင်ဖို့။ ရည်ရွယ်ချက်က ရှင်းတယ် — အမေရိကန်ဒီဇယ်ဈေးကို ကျဆင်းစေဖို့။ အမေရိကန်မှာ ဒီဇယ်တစ်ဂါလံ ၆.၂၆ ဒေါ်လာ — ဇန်နဝါရီလကတည်းက ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး တက်လာတာ။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်မှာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ရှိတယ်။

ထရမ့်က ဒီဇယ်ဈေးတက်တာကို ယူကရိန်းရဲ့ ရုရှားသန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့်လို့ အပြစ်တင်တယ် — ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် မော်စကိုက ဒီဇယ်တင်ပို့မှု ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရတယ်တဲ့။ ဒါပေမဲ့ ဈေးကွက်လေ့လာသူအများစုကတော့ ဈေးတက်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းအကြီးဆုံးက အီရန်စစ်ပွဲပဲလို့ ဆိုတယ်။ ရုရှားရဲ့ ဒီဇယ်ကတိကဝတ်က ဈေးကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲစေမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ လေ့လာသူတွေက သုံးသပ်တယ်။

ဒါ့အပြင် အိမ်ဖြူတော်အရာရှိတစ်ဦးက နောက်ပိုင်းမှာ ဒီ "သဘောတူညီချက်" ကို ရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေတင် အကျုံးဝင်တဲ့ "ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ သဘောတူညီချက်" အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့တယ်။ စစ်ရေးလေ့လာရေးအဖွဲ့တစ်ခုရဲ့ သုံးသပ်ချက်အရ ဒီအတိုင်းအတာက ယူကရိန်းရဲ့ အထိရောက်ဆုံးပစ်မှတ်တွေကို တားမြစ်လိုက်ပြီး ရုရှားကိုတော့ ယူကရိန်းဓာတ်အားစက်ရုံတွေ ဆက်တိုက်ခိုက်ခွင့် ပေးထားသလိုဖြစ်နေတယ်။

ကိယက်ဗ်အပေါ် ဖိအား — ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ လက်နက်

ဒီဇာတ်လမ်းမှာ နောက်ထပ် အလွှာတစ်ခု ရှိသေးတယ် — ယူကရိန်းအပေါ် ဖိအားပေးမှု။

သတင်းတွေအရ အမေရိကန်အရာရှိတွေက ကိယက်ဗ်ကို သတိပေးခဲ့တယ် — သန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်လုပ်ရင် ထောက်လှမ်းရေးအချက်အလက်မျှဝေမှုနဲ့ လက်နက်ရောင်းချမှုတွေ ဖြတ်တောက်ခံရနိုင်တယ်တဲ့။ (ဒီသတိပေးချက်သတင်းတွေကို အတည်ပြုချက် မရှိသေးဘူး။) အင်္ဂါနေ့မှာ ဇလန်စကီးက ပြောတယ် — ရုရှားဘက်လစ်စတစ်ဒုံးကျည်တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်ခင် မဟာမိတ်တွေဆီက ကြိုတင်သတိပေးချက် ယူကရိန်းကို မရောက်ခဲ့ဘူးတဲ့။ "ထောက်လှမ်းရေးအချက်အလက်တွေက လူတွေရဲ့ အသက်ကို ကယ်တယ်" တဲ့။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ Starlink ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ယူကရိန်းစစ်ရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် ကန့်သတ်လိုက်တယ်လို့ သတင်းထွက်လာတယ် — ရုရှားရဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကို ကာကွယ်ဖို့ သုံးနေတဲ့ ကြားဖြတ်ဒရုန်းတွေရဲ့ လုပ်ငန်းတွေပါ ထိခိုက်နိုင်တယ်။ ယူကရိန်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ အမေရိကန်သံတမန်တို့က ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ဆက်ရှိနေတယ်လို့ အမြန်ဆုံး အာမခံခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းက ကျန်နေတယ် — ကိယက်ဗ်က သူ့ရဲ့ အထိရောက်ဆုံးလက်နက်တစ်ခု (သန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေ) ကို စွန့်လွှတ်ဖို့ ဖိအားပေးခံနေရတာလား။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

တနင်္ဂနွေနေ့က ပို့စ်တစ်ခု။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မနက်က ဒုံးကျည် ၃၉ စင်း။ ကြားထဲမှာ ၇၂ နာရီပဲ ရှိတယ်။

ကြာသပတေးနေ့မနက် — ဇာတ်လမ်းက အဆုံးသတ်သွားပြီ။ ယူကရိန်းက သုံးရက်တာ သူ့ရဲ့ ထိန်းသိမ်းမှုကို ရပ်လိုက်တယ် — ညဉ့်နက်ပိုင်း ရုရှားရဲ့ ရရာဇန် ရေနံသန့်စင်စက်ရုံကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ် (မီးလောင်မှုကို ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူးကိုယ်တိုင် အတည်ပြုတယ်)၊ ဗိုရိုနက်ဇ်ဒေသက လေတပ်စခန်းတစ်ခုမှာ တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်း ပျက်စီးတယ်။ ဇလန်စကီးက Financial Times ကို ပြောတယ် — "သန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်ထားတာ ပြီးပြီ" တဲ့။ တစ်ဖက်မှာလည်း ရုရှားက စံချိန်တင် ဒရုန်း ၃၆၀ ကျော်နဲ့ ပြန်တိုက်ခဲ့တယ် — ခရင်မလင်ကတော့ ယူကရိန်းက အမေရိကန်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုတွေကို လျစ်လျူရှုနေတယ်လို့ စွပ်စွဲတယ်။ နှစ်ဖက်စလုံး စွမ်းအင်စစ်ပွဲကို ပြန်စလိုက်ကြပြီ — ကျန်ခဲ့တာက "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" ဆိုတဲ့ ပို့စ်တစ်ခုပဲ။

ဒီဇာတ်လမ်းရဲ့ အဓိကအချက်က ကြေညာချက်နဲ့ သဘောတူညီချက်ကြားက ကွာဟချက်ပဲ — သဘောတူညီချက်မရှိဘဲ ကြေညာချက်တစ်ခုတည်း ရှိခဲ့တယ်။ စည်းကမ်းချက်မရှိ၊ အတည်ပြုချက်မရှိ၊ စောင့်ကြည့်ရေးမရှိ။ ရှိခဲ့တာက စကားလုံးတွေပဲ။ ပြီးတော့ ဒုံးကျည်တွေ ဆက်ကျလာတယ်။

ဒီစိတ်ကူးယဉ်ဆန်တဲ့ ကြေညာချက်ကနေ ဘယ်သူက အကျိုးရသလဲ။

ဝါရှင်တန်အတွက် — ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် လောင်စာဆီဈေးနိုင်ငံရေး။ ဒီဇယ်ဈေးကျဖို့ ရုရှားဒီဇယ်လိုတယ်၊ ရုရှားဒီဇယ်ရဖို့ သန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်ဖို့လိုတယ်၊ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်ဖို့ "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" လိုတယ် — စက္ကူပေါ်မှာဖြစ်ဖြစ်၊ ပို့စ်ပေါ်မှာဖြစ်ဖြစ်။

ခရင်မလင်အတွက် — အချိန်။ "အဆက်အသွယ်တွေ ဆက်ရှိနေတယ်" ဆိုတဲ့ စကားတစ်ခွန်းနဲ့ ဘာမှ အတည်မပြုဘဲ၊ ဘာမှ မရပ်ဘဲ၊ စွမ်းအင်စစ်ပွဲကို ဆက်လုပ်နိုင်တယ်။ တစ်ညတာ တိတ်ဆိတ်မှုက သံတမန်ရေးအရ အရိပ်အမြွက်ပေးနိုင်ပေမဲ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မနက်က အဖြေက ရှင်းတယ် — ဒုံးကျည်တွေက ဆက်ကျလာတယ်။

ကိယက်ဗ်အတွက် — နှစ်ရက်တာ ထိန်းသိမ်းမှု။ ယူကရိန်းက သူ့ရဲ့ အထိရောက်ဆုံးလက်နက်ကို နှစ်ရက်ကြာ သိမ်းထားခဲ့တယ် — တစ်ဖက်က ဘာမှ မရပ်ဘဲ။ အခု မေးခွန်းက ဒါပဲ — ကိယက်ဗ်က သန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြန်စမှာလား။ နောက်ဆုံးသတင်းအရ ယူကရိန်းရဲ့ နောက်ဆုံးသန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုက ပြီးခဲ့တဲ့ သောကြာနေ့ကပဲ။

ထရမ့်က တနင်္လာနေ့မှာ သတင်းထောက်တွေကို ပြောခဲ့တယ် — "သူတို့ သဘောတူ�ယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ငါက 'သဘောတူ' လို့ ပြောခဲ့လို့ပဲ" တဲ့။ ဒီစကားဟာ ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ နိုင်ငံရေးကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြနေတယ် — သဘောတူညီချက်ဆိုတာ ကြေညာလိုက်ရုံနဲ့ ဖြစ်လာတာမဟုတ်ဘူး။ တစ်ဖက်က လက်ခံမှ ဖြစ်တာ။

ပို့စ်တစ်ခုပေါ်က အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး — ၇၂ နာရီအကြာမှာ ဒုံးကျည်တွေနဲ့ အဆုံးသတ်သွားခဲ့ပြီ။ ကျန်ခဲ့တာက မေးခွန်းတစ်ခုပဲ — နောက်တစ်ကြိမ် ပို့စ်တင်တဲ့အခါ ဘယ်သူက ယုံမှာလဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် — ကုလသမဂ္ဂက ပေးတဲ့ကတိ၊ နေပြည်တော်က ကိုင်ထားတဲ့ဒိုင်း

ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် — ကုလသမဂ္ဂက ပေးတဲ့ကတိ၊ နေပြည်တော်က ကိုင်ထားတဲ့ဒိုင်း

0 မှတ်ချက်

 

၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်။ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမှာ ဌာနေတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကြေညာချက် (UNDRIP) ကို မဲခွဲတဲ့အခါ မြန်မာနိုင်ငံက ထောက်ခံမဲပေးခဲ့တယ် — ထောက်ခံတဲ့ ၁၄၃ နိုင်ငံထဲက တစ်နိုင်ငံပေါ့။ အဲဒီကြေညာချက်ရဲ့ အပိုဒ် ၃ က ပြောတယ်။ ဌာနေလူမျိုးတွေမှာ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ရှိတယ်၊ ကိုယ့်နိုင်ငံရေးအခြေအနေကို ကိုယ်တိုင်လွတ်လပ်စွာ ဆုံးဖြတ်ခွင့်၊ ကိုယ့်စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ကိုယ်တိုင်လွတ်လပ်စွာ လျှောက်လှမ်းခွင့်ရှိတယ်တဲ့။

ဒါပေမဲ့ ဆယ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ၂၀၁၇ မှာ မြန်မာက စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာသဘောတူစာချုပ်ကို အတည်ပြုတဲ့အခါ သီးသန့်ကြေညာချက်တစ်ခု ထည့်ခဲ့တယ် — "ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်" ဆိုတာ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ လူဦးရေအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုခုကို သက်ရောက်မှုမရှိစေရဘူး၊ လွတ်လပ်တဲ့နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှု ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံရေးစည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ထိခိုက်စေမယ့် ဘယ်လုပ်ရပ်ကိုမှ ခွင့်ပြုတယ်လို့ အဓိပ္ပာယ်ကောက်လို့မရဘူးတဲ့။

စကားလုံးတွေကို ဂရုစိုက်ကြည့်ပါ။ ဒါဟာ UNDRIP ရဲ့ အပိုဒ် ၄၆(၁) ကို စကားလုံးနီးပါး ကူးထားတာပဲ — ကြေညာချက်ထဲက ဘာကိုမှ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတွေရဲ့ နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှု ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံရေးစည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ခွဲခြမ်းဖျက်ဆီးစေမယ့်လုပ်ရပ်ကို ခွင့်ပြုတာ၊ အားပေးတာအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ကောက်လို့မရဘူးဆိုတဲ့ အပိုဒ်။

ဒါကြောင့် ဒီဆောင်းပါးရဲ့မေးခွန်းက ဒါပဲ။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ဆိုတဲ့ စကားလုံးတစ်လုံးတည်းကို တစ်ဖက်က ကတိအဖြစ်သုံးပြီး တစ်ဖက်က ဒိုင်းအဖြစ်သုံးနေတဲ့အခါ၊ ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ ရခိုင်၊ မွန်၊ ရှမ်း — တိုင်းရင်းသား ၇ မျိုးရဲ့ အခွင့်အရေးအခြေအနေက ဒီနေ့ဘယ်မှာ ရပ်နေသလဲ။

ကုလသမဂ္ဂက ဘာတွေ ကတိပေးထားသလဲ

ကုလသမဂ္ဂပဋိညာဉ်ကိုယ်တိုင်က "လူမျိုးများရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်" ကို အဖွဲ့ကြီးရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် ထည့်ထားတယ်။ နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေးစာချုပ်ကြီး (ICCPR) ရဲ့ အပိုဒ် ၂၇ က တိုင်းရင်းသား၊ ဘာသာရေး၊ ဘာသာစကားလူနည်းစုဝင်တွေကို ကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှု၊ ကိုယ့်ဘာသာ၊ ကိုယ့်ဘာသာစကား သုံးစွဲခွင့်ကို အာမခံတယ်။ ၁၉၉၂ လူနည်းစုအခွင့်အရေးကြေညာချက်က မိခင်ဘာသာစကားသင်ယူခွင့်၊ နိုင်ငံရေးမှာထိရောက်စွာပါဝင်ခွင့်အထိ အသေးစိတ်ထည့်ထားတယ်။

ဒါပေမဲ့ တိကျဖို့လိုတယ်။ မြန်မာဟာ ICCPR ကို လက်မှတ်တောင် မထိုးထားဘူး — ဒါကြောင့် အပိုဒ် ၂၇ က မြန်မာကို စာချုပ်ဥပဒေအရ တိုက်ရိုက်ချည်နှောင်မထားဘူး။ ၁၉၉၂ ကြေညာချက်နဲ့ UNDRIP ကလည်း ချည်နှောင်အားရှိတဲ့ စာချုပ်မဟုတ်ဘဲ ကြေညာချက်တွေပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီစံနှုန်းတွေဟာ နိုင်ငံတကာဓလေ့ထုံးစံရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အလေးချိန်ရှိတယ်။ ပြီးတော့ အရေးအကြီးဆုံးအချက် — မြန်မာကိုယ်တိုင် UNDRIP ကို ထောက်ခံမဲပေးခဲ့တာကိုက နိုင်ငံရေးအရ ငြင်းဖို့ခက်တဲ့ အချက်ပဲ။ ကိုယ်ထောက်ခံခဲ့တဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို ကိုယ့်ပြည်သူတွေတောင်းဆိုတဲ့အခါ အပိုဒ် ၄၆(၁) ကို ဒိုင်းအဖြစ် ထုတ်ကိုင်လာတယ် — ဒါဟာ ဒီနေ့မြန်မာ့တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးရဲ့ အနှစ်သာရပဲ။

ခုနစ်မျိုး၊ ခုနစ်မျက်နှာ

ကချင်။ အောက်တိုဘာ ၁၁–၁၂ ရက်က ဗန်းမော်မှာ မြန်မာ့တပ်မတော်စစ်ကြောင်းတစ်ခု ဆုတ်ခွာရင်း ရွှေပြည်သာရပ်ကွက်က ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းအဆောက်အအုံနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့နေအိမ်တွေကို မီးရှို့သွားတယ်။ မိုးညှင်းမြို့နယ် နန့်မွန်းမှာတော့ ဌာနေပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့တစ်ခုက နှစ်ခြင်းဘုရားကျောင်းနဲ့ ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းဝင်းကို စစ်စခန်းအဖြစ် သိမ်းပိုက်ထားတယ် — နှစ်ခြင်းဘုရားကျောင်းဆောင်ထဲမှာ စစ်သင်တန်းဆင်းပွဲတောင် ကျင်းပခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံသတင်းတွေမှာ ပါတယ်။ ကချင်ပြည်နယ်ဟာ လူဦးရေအများစု ခရစ်ယာန်ဖြစ်တဲ့ ပြည်နယ် — ဘုရားကျောင်းကို ပစ်မှတ်ထားတာ၊ သိမ်းပိုက်တာဟာ ဘာသာရေးအထောက်အထားကိုယ်တိုင်ကို ထိုးနှက်တာပဲ။ စက်တင်ဘာတစ်လတည်းမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၆၅၀ ဝန်းကျင်ရှိခဲ့ပြီး ၄၈ ရာခိုင်နှုန်းက ကချင်ပြည်နယ်မှာ ကျခဲ့တယ်။

ကယား (ကရင်နီ)။ အောက်တိုဘာ ၇–၈ ရက်က မိုးဗြဲမြို့နယ်အနောက်ခြမ်းကို လေကြောင်း၊ ဒရုန်းနဲ့ လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်လို့ စစ်ဘေးရှောင် ၂ ဦးသေပြီး လူ ၅၀၀ ကျော် စပါးခင်းတွေကို စွန့်ပြီးထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်။ ကရင်နီပြည်နယ်လူဦးရေရဲ့ လေးပုံသုံးပုံနီးပါး စစ်ဘေးရှောင်ဖြစ်နေပြီ။ ဒါပေမဲ့ တစ်ဖက်မှာလည်း ကရင်နီကြားဖြတ်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရဲ့ စစ်ကာလအုပ်ချုပ်ရေးကို ဖက်ဒရယ်အုပ်ချုပ်မှုပုံစံတစ်ခုအဖြစ် လေ့လာနေကြတယ် — ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို တရားရုံးမှာ ငြင်းခုံနေတာမဟုတ်ဘဲ မြေပြင်မှာ ကျင့်သုံးပြနေတာ။

ကရင်။ အောက်တိုဘာ ၁၂–၁၄ ရက်မှာ မုဒုံကနေ ကျိုက်ထိုဘက်ဦးတည်တဲ့ စစ်ကြောင်းတိုးဝင်မှုနဲ့ တိုက်ပွဲတွေဖြစ်တယ် — အရပ်သားလူငယ်တစ်ဦး ပစ်သတ်ခံရပြီး ရွာသား ၁၀ ဦးဝန်းကျင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတယ်။ ၂၀၂၄ စက်တင်ဘာကနေ ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာအထိ KNU ထိန်းချုပ်နယ်မြေက ကျောင်း ၃၄ ကျောင်း စစ်တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရပြီး ကျောင်းသား၊ ဆရာ ၃၃ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်။ ကျောင်းကို ဖျက်ဆီးတာဟာ အနာဂတ်မျိုးဆက်ရဲ့ ဘာသာစကားနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ဖျက်ဆီးတာပဲ။

ချင်း။ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး/ချင်းလန်းကောင်စီဘက်နဲ့ ချင်းညီနောင်မဟာမိတ်ဘက် ကွဲနေတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီမှာ တောင်ပိုင်းကာကွယ်ရေးတပ်လေးဖွဲ့ ပေါင်းစည်းပြီး ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့တယ် — စည်းလုံးတဲ့ချင်းတပ်တော်တစ်ခုဆီသို့ ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ကြေညာခဲ့တယ်။ ကိုယ့်အနာဂတ်ကို ကိုယ်တိုင်ပုံဖော်ခွင့် — ဒါဟာ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ရဲ့ အသက်သွေးကြောပဲ။

ရခိုင်။ ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ရခိုင်ပြည်နယ် ၁၇ မြို့နယ်မှာ ၁၄–၁၅ မြို့နယ်ကို ထိန်းချုပ်ထားပြီး ရက္ခိုင်ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့က အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးဌာနတွေနဲ့ အုပ်ချုပ်နေတယ်။ သိမ်းပိုက်ထားတဲ့မြို့တွေကို ရခိုင်အထောက်အထားပြတဲ့အမည်တွေပြောင်းဖို့ ပြင်နေတယ်၊ Grade-12 အထိ ရခိုင်ဘာသာစကားသင်ရိုးကို ရေးဆွဲနေတယ်။ စစ်ကောင်စီက စက်တင်ဘာ ၄ ရက်မှာ "စစ်ဆင်ရေး ၄၉၂၆" နဲ့ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပေမဲ့ နယ်မြေအသာပြန်ရတယ်လို့ မတွေ့ရဘူး။

မွန်။ မွန်အမျိုးသားပါတီ (NMSP) နဲ့ စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေးမွန်အဖွဲ့ (NMSP-AD) ကွဲနေတယ် — ဆွေးနွေးရေးလမ်းကြောင်းနဲ့ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးလမ်းကြောင်း။ မွန်နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ အမျိုးသားရေးမျှော်မှန်းချက်က တူပေမဲ့ နည်းလမ်းကွဲပြားနေတယ် — ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ဆိုတဲ့ စကားလုံးတစ်လုံးတည်းကို ဘယ်လိုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်မလဲဆိုတာ ဒီမှာပါ ကွဲနေတယ်။

ရှမ်း။ ရှမ်းပြည်နယ်မှာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်း တိုက်ပွဲတွေပါ ဖြစ်နေတယ် — ၂၀၂၆ မတ်လမှာ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့က ကွတ်ခိုင်ကို တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဆီက သိမ်းယူခဲ့တယ်။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တောင်းဆိုသူတွေအချင်းချင်းကြားမှာတောင် နယ်မြေနဲ့ အကျိုးစီးပွားအငြင်းပွားမှုက သွေးထွက်နေတယ် — ဒါဟာ အခွင့်အရေးစကားလုံးတွေရဲ့ အနောက်မှာ ရှိတဲ့ ခါးသီးတဲ့အမှန်တရားပဲ။

ဒုတိယစစ်မျက်နှာ — ဘာသာစကားနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု

စစ်ကောင်စီက ၂၀၂၂ အောက်တိုဘာမှာ ပညာရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်ပြီး မြန်မာဘာသာကိုသာ သင်ကြားရေးဘာသာစကားအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တယ် — တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားသင်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်တဲ့သဘောပဲ။ ဒါကို သုတေသီတွေက ပညာရေးကို "ဗမာ့မှုပြုခြင်း" အသစ်လို့ ခေါ်တယ်။ UNDRIP အပိုဒ် ၁၁ က ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံတွေကို ကျင့်သုံးပြီး ပြန်လည်အသက်သွင်းခွင့်ကို အာမခံတယ် — ဒါပေမဲ့ ကျောင်းတွေဖျက်ဆီးခံရတယ်၊ ဘုရားကျောင်းတွေ မီးရှို့ခံရတယ်၊ သိမ်းပိုက်ခံရတယ်။

စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက ရခိုင်ဘက်က ပြန်လည်တုံ့ပြန်မှုပဲ — ရက္ခိုင့်တပ်တော်ရဲ့ ပညာရေးဌာနက မြန်မာဘာသာအစား ရခိုင်ဘာသာစကားသင်ရိုးကို ရေးဆွဲနေတယ်။ နေပြည်တော်ရဲ့ တစ်မျိုးသားလုံးတစ်ဘာသာတည်းမူဝါဒကို ဆန့်ကျင်တဲ့အခါ ကိုင်စွဲတဲ့ မိခင်ဘာသာစကားအခွင့်အရေးဆိုတဲ့ လက်နက်ကိုပဲ၊ ကိုယ့်နယ်မြေမှာ ကိုယ်တိုင်ကျင့်သုံးနေတယ် — အခွင့်အရေးစကားလုံးတွေဟာ ဘယ်သူ့လက်ထဲရောက်ရောက် အတူတူပဲ အလုပ်လုပ်တယ်။

ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို ဘယ်သူအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်မလဲ

ဒီနေ့မြန်မာမှာ "ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် သုံးမျိုး ပြိုင်နေတယ်။

ပထမတစ်မျိုးက အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရနဲ့ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့တွေ (KIO၊ CNF၊ KNU၊ ကရင်နီကြားဖြတ်ကောင်စီတို့) ၂၀၂၆ မတ်လမှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေးဦးဆောင်ကောင်စီရဲ့ ဘောင်အတွင်းက အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် — အောက်ခြေကနေအထက်သို့၊ ပြည်နယ်နဲ့ပြည်သူတွေကို အချုပ်အခြာအာဏာရဲ့ မူလပိုင်ရှင်တွေအဖြစ် သတ်မှတ်တာ။

ဒုတိယတစ်မျိုးက စစ်ကောင်စီရဲ့ဗားရှင်း — တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် (NCA) ကို အခြေခံပြီး "ဒီမိုကရေစီ၊ အမျိုးသားတန်းတူရေးနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်" ကို နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲတွေကနေ ဖော်ဆောင်မယ်လို့ ပြောတယ် — ဒါပေမဲ့ "ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး" အပါအဝင် အဓိကတိုင်းရင်းသားအရေးသုံးရပ်ကို ကိုင်စွဲထားတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှုရဲ့ သံသေတ္တာထဲမှာ ထည့်ပိတ်ထားတဲ့ဗားရှင်းပေါ့။

တတိယတစ်မျိုးက မြေပြင်က အမှန်တရား — ရခိုင်ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့၊ ကရင်နီကြားဖြတ်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၊ ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော်၊ KNU ရဲ့ ကျောင်းစနစ် — UNDRIP အပိုဒ် ၄ က ပြောတဲ့ ပြည်တွင်းရေးရာကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို တရားရုံးမှာ မငြင်းခုံနေဘဲ မြေပြင်မှာ အချက်အလက်အဖြစ် ကျင့်သုံးပြနေတာ။

ပြီးတော့ စတုတ္ထအသံတစ်ခုလည်း ရှိတယ် — ဖက်ဒရယ်ကိုယ်တိုင် မယုံကြည်တော့ဘဲ လွတ်လပ်ရေးကိုသာ တောင်းဆိုတဲ့အသံ။ ဒါဟာ UNDRIP အပိုဒ် ၄၆(၁) က တားထားတဲ့မျဉ်းကို တိုက်ရိုက်စိန်ခေါ်တာပဲ။

နိဂုံး — မျဉ်းကို ဘယ်သူဆွဲမလဲ

ကုလသမဂ္ဂက ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို ကတိပေးတယ်၊ ပြီးတော့ အဲဒီကတိကို အပိုဒ် ၄၆(၁) နဲ့ ဘောင်ခတ်တယ်။ မြန်မာက ကြေညာချက်ကို ထောက်ခံမဲပေးတယ်၊ ပြီးတော့ အဲဒီဘောင်ကိုပဲ ကိုယ့်စာချုပ်ကြေညာချက်ထဲ ကူးထည့်တယ်။ စစ်ကောင်စီက အဲဒီဘောင်ကို "အဓိကတိုင်းရင်းသားအရေး သုံးရပ်" အဖြစ် ပြည်တွင်းမှာ ပြန်ဆိုတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကချင်က ဘုရားကျောင်းမီးရှို့ခံရတယ်၊ ကရင်က ကျောင်းတွေဖျက်ဆီးခံရတယ်၊ ကယားက စပါးခင်းတွေစွန့်ပြေးရတယ်၊ ရခိုင်က ကိုယ့်သင်ရိုးကိုယ်ရေးနေတယ် — ဒီအချက်အလက်တွေအားလုံးက မေးခွန်းတစ်ခုတည်းကို ပြန်မေးနေတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ဘယ်မှာ ဆုံးပြီး ခွဲထွက်ခြင်းဘယ်မှာ စသလဲ — ဒီမျဉ်းကို ဘယ်သူက ဆွဲရမလဲ။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနဲ့လား၊ တရားရုံးနဲ့လား၊ ဒါမှမဟုတ် ပြည်သူတွေကိုယ်တိုင်နဲ့လား။

ကုလသမဂ္ဂစာတမ်းတွေက အဖြေမပေးဘူး — မေးခွန်းပဲ ပေးတယ်။ အဖြေကိုတော့ မြန်မာ့မြေပြင်က ရေးနေတယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ရီးယဒ်လေဆိပ်ပေါ် ကျဆင်းလာတဲ့ ဒုံးကျည်များ — အရပ်သားလေကြောင်းကို ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ စစ်ပွဲရဲ့ အဆင့်သစ်

ရီးယဒ်လေဆိပ်ပေါ် ကျဆင်းလာတဲ့ ဒုံးကျည်များ — အရပ်သားလေကြောင်းကို ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ စစ်ပွဲရဲ့ အဆင့်သစ်

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက် စနေနေ့၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ ရီးယဒ်မြို့။ မြို့တော်ရဲ့ King Khalid အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် — ပြည်တွင်းခရီးသည်တွေ သွားနေကြ Terminal 3 နဲ့ 4 အဆောက်အအုံရှေ့မှာ လူတွေ လေယာဉ်တက်ဖို့ စောင့်နေကြတယ်။ မိသားစုတွေ၊ လုပ်ငန်းခရီးသွားတွေ၊ အားလပ်ရက်ပြန်သူတွေ။ လေဆိပ်တစ်ခုရဲ့ ရိုးရိုးစနေနေ့ခင်းလေးပါပဲ။

ပြီးတော့ ပေါက်ကွဲသံတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာတယ်။

ဒုံးကျည်တစ်စင်းက ခရီးသည်အဆောက်အအုံပေါ် ကျဆင်းလာတယ်။ မျက်နှာကျက်တွေ ပြိုကျ၊ ဖုန်မှုန့်တွေ ပြည့်နှက်၊ ခရီးသည်တွေ ခေါင်းပေါ် လက်တင်ပြီး ပြေးလွှားကြတယ်။ စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း ရိုးရိုးစနေနေ့ခင်းလေးဟာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်အတွင်း ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံတစ်ခုအပေါ် ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတယ်။

ဒါဟာ တစ်ကြိမ်တစ်ခါ တိုက်ခိုက်မှုသက်သက် မဟုတ်ဘူး — စစ်ပွဲတစ်ခု အဆင့်သစ်တစ်ခုဆီ ရောက်လာတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းစကားပဲ။

သေဆုံးသူ ၁၃ ဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၃၀၉ ဦး

တိုက်ခိုက်မှုအပြီး ဆော်ဒီဘက်က ထုတ်ပြန်တဲ့ စာရင်းက ရင်နာစရာပါ။ သေဆုံးသူ ၁၃ ဦး — ဆော်ဒီနိုင်ငံသား ၄ ဦး၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသား ၂ ဦး၊ အမေရိကန်၊ ဂျော်ဒန်၊ ပါလက်စတိုင်း၊ ဆီးရီးယား၊ ဆူဒန်၊ အီဂျစ်နိုင်ငံသားတွေ တစ်ဦးစီ၊ နောက်ပြီး ဒဏ်ရာနဲ့ ဆေးရုံတက်နေရင်း နောက်တစ်ရက်မှာ သေဆုံးသွားတဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသားတစ်ဦး။ ဒဏ်ရာရသူ ၃၀၉ ဦး — အချို့ အခြေအနေ စိုးရိမ်ရတယ်။

လေဆိပ်ဟာ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ကတည်းက ပိတ်ထားတယ်။ ရာနဲ့ချီတဲ့ လေယာဉ်ခရီးစဉ်တွေ ဖျက်သိမ်းခံရတယ်။ ရီးယဒ်မြို့က ကျောင်းတွေအားလုံး တနင်္လာနေ့ကနေ ကြာသပတေးနေ့အထိ အွန်လိုင်းသင်ကြားရေးကို ပြောင်းရတယ်။ လေဆိပ်တစ်ခု ပိတ်လိုက်ရုံနဲ့ မြို့တော်တစ်ခုလုံးရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ ရပ်တန့်သွားတယ် — ဒါက တိုက်ခိုက်သူတွေ လိုချင်တဲ့ သက်ရောက်မှုပဲ။

"လေဆိပ်ကို လေဆိပ်၊ ပိတ်ဆို့မှုကို ပိတ်ဆို့မှု"

တိုက်ခိုက်မှုရဲ့ တာဝန်ကို ယီမင်က ဟူသီအဖွဲ့က ယူတယ်။ သူတို့ရဲ့ စစ်ရေးပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်က အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက် ရုပ်မြင်သံကြားမိန့်ခွန်းမှာ တာဝန်ယူကြောင်း ကြေညာတယ် — ပြီးတော့ သတိပေးချက်တစ်ခုပါ ထပ်ပြောတယ်။

ဆော်ဒီလေဆိပ်တွေ၊ လေပိုင်နက်တွေကို သုံးနေတဲ့ လေကြောင်းလိုင်းတွေ၊ ဝန်ထမ်းတွေ၊ ခရီးသည်တွေ အားလုံးကို သူတို့ သတိပေးတယ်။ မက္ကာနဲ့ မဒီနာကလွဲပြီး ဆော်ဒီလေဆိပ်အားလုံးဟာ သူတို့ရဲ့ ပစ်မှတ်တွေ ဖြစ်နိုင်တယ်တဲ့။ သူတို့ရဲ့ မူဝါဒက ရှင်းတယ် — "လေဆိပ်ကို လေဆိပ်၊ ပိတ်ဆို့မှုကို ပိတ်ဆို့မှု၊ တိုးမြှင့်မှုကို တိုးမြှင့်မှု" တဲ့။ ရည်မှန်းချက်တွေ ပြည့်မချင်း ဆက်လုပ်မယ်တဲ့။

ဒါက ခြိမ်းခြောက်ရုံသက်သက် မဟုတ်ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၅ ရက်ကတည်းက ဟူသီတွေဟာ ဆော်ဒီရဲ့ လေဆိပ်တွေ၊ ရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေနဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို တိုက်ခိုက်မယ်လို့ ကြေညာထားပြီးသား။ စကားကို အကောင်အထည်ဖော်နေတာပဲ။

နောက်တစ်ရက်၊ နောက်တစ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့မှာလည်း တိုက်ခိုက်မှုက ရပ်မသွားဘူး။ အမည်မသိဒုံးကျည်တစ်စင်းက Terminal 4 ကို ထပ်ထိတယ် — မီးလောင်ကျွမ်းမှု ဖြစ်ပွားတယ်၊ ပါကစ္စတန်နေထိုင်သူတစ်ဦး သေဆုံးပြီး ၁၁ ဦး ဒဏ်ရာရတယ်။ ဆော်ဒီကာကွယ်ရေးစနစ်က လေဆိပ်အနီးမှာ ခရုဇ်ဒုံးကျည်တစ်စင်းကိုလည်း ကြားဖြတ်ပစ်ချနိုင်ခဲ့တယ်။

ဟူသီတွေဟာ ဒမ်မမ်မြို့က King Fahd အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ် — ဆော်ဒီဘက်ကလည်း ဒမ်မမ်လေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရကြောင်း အတည်ပြုတယ်။ ဆော်ဒီရေနံကုမ္ပဏီကြီးရဲ့ စက်ရုံနှစ်ခုကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့တယ်လို့ ဟူသီတွေက ပြောတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း ဆော်ဒီဘက်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ယီမင်မှာ ဆက်လုပ်နေတယ်။ ဟူသီမီဒီယာက တနင်္ဂနွေနေ့မှာ သူတို့ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဆာနာမြို့လေဆိပ်ဟာ လေကြောင်းကနေ တိုက်ခိုက်ခံရတယ်လို့ ဆိုပြီး ဆော်ဒီကို အပြစ်တင်တယ်။ ဟူသီတွေကတော့ သူတို့ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ ယီမင်မှာ ဆော်ဒီက လေကြောင်းစစ်ဆင်ရေး အရှိန်မြှင့်နေတာကို တုံ့ပြန်တာဖြစ်ပြီး အရပ်သားတွေ ထိခိုက်နေတယ်လို့ ဆိုတယ်။

တိုက်ခိုက်မှု — တုံ့ပြန်မှု — ထပ်တိုက်ခိုက်မှုဆိုတဲ့ သံသရာက လည်ပတ်နေပြီ။ ဒီအပတ်အစောပိုင်းက တိုက်ခိုက်မှုတွေမှာလည်း ဆော်ဒီနိုင်ငံသားတွေ သေဆုံးခဲ့တယ်၊ Abha လေဆိပ်လည်း တိုက်ခိုက်ခံရတယ်။ တစ်ပတ်အတွင်း လေဆိပ်တွေပေါ် တိုက်ခိုက်မှု သုံးကြိမ်ထက်မနည်း ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီ။

တုံ့ပြန်မှုများ — ပြင်းထန်လာတဲ့ စကားလုံးတွေ

ဆော်ဒီဦးဆောင်တဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့က အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်တိုက်ခိုက်မှုကို စစ်ရာဇဝတ်မှုလို့ ခေါ်တယ်၊ ပြတ်ပြတ်သားသား တုံ့ပြန်မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်တယ်။

ဝါရှင်တန်ကလည်း ပါဝင်လာတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတက အမေရိကန်ကိုယ်တိုင် တုံ့ပြန်မှုတစ်ခု စဉ်းစားနေတယ်လို့ ဆိုတယ် — ဟူသီတွေကို အမေရိကန်က တိုက်ရိုက် တိုက်ခိုက်နိုင်ခြေလည်း ပါဝင်တယ်။ သေဆုံးသူတွေထဲမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတစ်ဦး ပါဝင်နေတာက ဝါရှင်တန်ကို ပါဝင်ဖို့ ဖိအားပေးနေတယ်။ ဆော်ဒီမှာရှိတဲ့ အမေရိကန်သံရုံးကလည်း နိုင်ငံသားတွေကို လေဆိပ်နဲ့ အနီးဝန်းကျင်ကို ရှောင်ဖို့ သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ထားတယ်။

ဒေသတွင်းကလည်း အသံထွက်လာတယ်။ တူရကီ၊ ပါကစ္စတန်၊ အီဂျစ်နဲ့ ဆော်ဒီအာရေဗျ — လေးနိုင်ငံအုပ်စုက ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်တယ်။ ရီးယဒ်လေဆိပ်တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ "ဘယ်အကြောင်းပြချက်နဲ့မှ မျှတအောင် မပြောနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ တိုးမြှင့်မှု" လို့ ဆိုတယ်။ ဟူသီတွေကို တိုက်ခိုက်မှုတွေ ချက်ချင်းရပ်ဖို့ တောင်းဆိုတယ်။ ဆော်ဒီက သူ့ကိုယ်သူ ကာကွယ်ဖို့ လုပ်မယ့် တရားဝင်ခြေလှမ်းတိုင်းကို အပြည့်အဝ ထောက်ခံမယ်လို့လည်း ဆိုတယ်။

တူရကီနဲ့ ပါကစ္စတန်ဟာ ဩဂုတ်လက ဆော်ဒီနဲ့ ပူးတွဲကာကွယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုထားတယ် — တစ်ဖက်ကို တိုက်ခိုက်တာ အားလုံးကို တိုက်ခိုက်တာနဲ့ အတူတူပဲဆိုတဲ့ စာချုပ်။ တူရကီက ဆော်ဒီကို ကာကွယ်ရေးနည်းပညာအကူအညီ ပေးနေပြီလို့ ဆိုတယ်။

ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်ကလည်း တိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချတယ် — "ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေ ချက်ချင်းရပ်ရမယ်" တဲ့။

ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတစ်ခု — သံတမန်ရေးရဲ့ အက်ကွဲကြောင်း

ဒါပေမဲ့ ဒီအပတ်ရဲ့ အံ့ဩစရာအကောင်းဆုံး သတင်းက တိုက်ခိုက်မှုမဟုတ်ဘူး — ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတစ်ခုပဲ။

အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ဆော်ဒီနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့ ဖုန်းပြောခဲ့ကြတယ်။ တိုးမြှင့်မှုတွေ စတင်ကတည်းက နှစ်ဦးကြား ပထမဆုံး လူသိရှင်ကြား ထိတွေ့မှုပဲ။ အီရန်ဘက်က ဆော်ဒီနဲ့ ယီမင်ကြား ဆွေးနွေးမှုကို ကူညီဖို့ အသင့်ရှိတယ်လို့ ပြောတယ်။

အီရန်ဟာ ဟူသီတွေရဲ့ နောက်ကွယ်က ထောက်ခံသူဆိုတာ လူတိုင်းသိတယ်။ အီရန်ကိုယ်တိုင် စကားဝိုင်းထဲ ဝင်လာတာက အဓိပ္ပာယ်ရှိတယ် — စစ်ပွဲကို ရပ်ဖို့ သော့ချက်တစ်ခု တေဟရန်မှာ ရှိနေနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အရိပ်အမြွက်ပဲ။ ဒါပေမဲ့ အီရန်ကလည်း ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ သင်္ဘောသွားလာမှုကို ကန့်သတ်ထားဆဲ၊ အမေရိကန်နဲ့ ရေလက်ကြားပြန်ဖွင့်ရေးမှာ အပေးအယူ မညှိနိုင်သေးဘူး။ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတစ်ခုက တံခါးတစ်ချပ် ဖွင့်ပေးနိုင်ပေမဲ့ စစ်ပွဲကို ရပ်ဖို့ လုံလောက်မှု မရှိသေးဘူး။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အရင်က အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲတွေမှာ လေဆိပ်တွေဟာ ဘေးကင်းတဲ့နေရာတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ အခု မဟုတ်တော့ဘူး။ ခရီးသည်တင်လေယာဉ်တွေ ဆင်းသက်တဲ့ အဆောက်အအုံပေါ် ဒုံးကျည်တွေ ကျဆင်းလာတဲ့အခါ စစ်ပွဲရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေ ပြောင်းလဲသွားပြီ။

ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေရဲ့ နောက်ခံမှာ ပိုကြီးတဲ့ ပုံရိပ်တစ်ခု ရှိတယ်။ စက်တင်ဘာလမှာ ဟူသီတွေဟာ ယီမင်ရဲ့ ပင်လယ်နီဘက်ကမ်းခြေကို ချီတက်သိမ်းပိုက်ခဲ့တယ် — မိုခါဆိပ်ကမ်းနဲ့ Bab el-Mandeb ရေလက်ကြားက ကျွန်းတွေ ပါဝင်တယ်။ ပင်လယ်နီမှာ မိုင်းတွေ ချထားတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်နေတယ်။ တစ်ဖက်မှာ အီရန်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ ကုန်သင်္ဘောတွေကို တိုက်ခိုက်မှု အရှိန်မြှင့်နေတယ်။ ကမ္ဘာ့ရေနံလမ်းကြောင်း နှစ်ခုလုံး ခြိမ်းခြောက်ခံနေရပြီ။

ဈေးကွက်က တုံ့ပြန်နေပြီ။ Brent ရေနံစိမ်းဈေးဟာ တစ်စည်ကို ဒေါ်လာ ၁၀၄ ကျော်အထိ တက်နေတယ်။ ဆော်ဒီစတော့ဈေးကွက် ကျဆင်းနေတယ်။ ရီးယဒ်မှာ ကျင်းပမယ့် ကမ္ဘာ့ရေနံကွန်ဂရက်ကို တက်ရောက်ဖို့ စီစဉ်ထားတဲ့ စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီကြီးတွေထဲက တစ်ခု၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်က ခရီးစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်တယ်။ စစ်ပွဲက စီးပွားရေးကို ထိခိုက်နေပြီ — ပြီးတော့ ဒါဟာ အစပဲ ရှိနေနိုင်တယ်။

ဟူသီတွေရဲ့ "လေဆိပ်ကို လေဆိပ်" မူဝါဒက မေးခွန်းတစ်ခု မေးနေတယ် — ဆော်ဒီနဲ့ သူ့မဟာမိတ်တွေ ယီမင်ကို ဗုံးကြဲလေတိုင်း ရီးယဒ်လေဆိပ်က အဖြေပေးရမယ်ဆိုရင် ဒီသံသရာက ဘယ်မှာ ရပ်မလဲ။ ဆော်ဒီက ပြတ်ပြတ်သားသား တုံ့ပြန်မယ်လို့ ပြောတယ်။ အမေရိကန်က ပါဝင်ဖို့ စဉ်းစားနေတယ်။ အီရန်က ဆွေးနွေးဖို့ ကမ်းလှမ်းတယ်။

လမ်းသုံးသွယ် ရှိတယ် — တိုးမြှင့်မှု၊ ထိန်းချုပ်မှု၊ ဆွေးနွေးမှု။ ရီးယဒ်လေဆိပ်ရဲ့ ပြိုကျနေတဲ့ မျက်နှာကျက်အောက်မှာ ခရီးသည်တွေ ပြေးလွှားခဲ့ရတဲ့ စနေနေ့ကစပြီး ဘယ်လမ်းကို ရွေးမလဲဆိုတာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရဲ့ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်လိမ့်မယ်။

အခုတော့ လေဆိပ်က ပိတ်ထားဆဲ။ ဒုံးကျည်တွေက ကျဆင်းပြီးပြီ — ဒါပေမဲ့ နောက်တစ်လုံး ဘယ်အချိန်ကျလာမလဲဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိဘူး။

 

ဆက်ဖတ်ရန် »

ခြောက်လအကြာ ထပေါက်မယ့် ဗုံး — အမေရိကန်က နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံးကို ဒဏ်ခတ်လိုက်ပြီ

ခြောက်လအကြာ ထပေါက်မယ့် ဗုံး — အမေရိကန်က နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံးကို ဒဏ်ခတ်လိုက်ပြီ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၉ ရက် သောကြာနေ့၊ ဝါရှင်တန်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုက ကြေညာချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်လိုက်တယ် — အတိုချုပ်ပြောရရင် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) တစ်ခုလုံးကို အမေရိကန်ရဲ့ ဒဏ်ခတ်ခံအဖွဲ့အစည်းစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းလိုက်ပြီတဲ့။

အဲဒီအချိန်မှာပဲ မိုင်ထောင်ချီ ဝေးတဲ့ နယ်သာလန်နိုင်ငံ ဟိဂ်မြို့က ခုံရုံးအဆောက်အအုံကြီးက တိတ်ဆိတ်နေတယ်။ မှန်အကာကြီးတွေ၊ အပြာရောင်ဆိုင်းဘုတ်ပေါ်က ချိန်ခွင်တံဆိပ်။ အထဲမှာ တရားသူကြီးတွေ၊ အမှုလိုက်အရာရှိတွေ — စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေ၊ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို စစ်ဆေးနေတဲ့ ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး ရာဇဝတ်ခုံရုံး။

အပြင်ပန်းက ဘာမှ မပြောင်းလဲသလို။ ဒါပေမဲ့ ဝါရှင်တန်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင်က အဲဒီတိတ်ဆိတ်မှုကို ဖောက်ထွက်သွားပြီ။

ဒဏ်ခတ်မှု — လူပုဂ္ဂိုလ်ကနေ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးဆီ

အမေရိကန်က ICC ကို ဒဏ်ခတ်တာ ဒါ ပထမဆုံးအကြိမ် မဟုတ်ဘူး။ အရင်က ခုံရုံးရဲ့ တရားသူကြီးတွေ၊ အမှုလိုက်အရာရှိတွေကို တစ်ဦးချင်း ဒဏ်ခတ်ခဲ့ဖူးတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်က အဆင့်တစ်ဆင့် တိုးသွားတယ် — အခု ဒဏ်ခတ်ခံရတာက လူပုဂ္ဂိုလ်တွေ မဟုတ်တော့ဘူး၊ ခုံရုံး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးပဲ။

အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဒဏ်ခတ်ခံစာရင်းထဲ ပါဝင်သွားပြီဆိုတော့ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေ၊ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေက ခုံရုံးနဲ့ ငွေကြေးအပေးအယူ ဘာမှ လုပ်ခွင့်မရှိတော့ဘူး။ အမေရိကန်မှာ ရှိတဲ့ ခုံရုံးရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေလည်း ပိတ်သိမ်းခံရမယ်။

တစ်ပြိုင်နက်တည်း ခုံရုံးရဲ့ အကြီးတန်းအရာရှိ လေးဦးကိုလည်း နာမည်တပ်ပြီး ဒဏ်ခတ်လိုက်တယ် — ကနေဒါ တရားသူကြီး ကင်ဘာလီ ပရို့စ်၊ ပြင်သစ် တရားသူကြီး နီကိုလာ ဂီလူ၊ ဖီဂျီ ဒုအမှုလိုက်အရာရှိ နာ့ဇ်ဟတ် ရှာမင် ခန်းနဲ့ ဆီနီဂေါ ဒုအမှုလိုက်အရာရှိ မမေ မန်းဒီယေး နီယန်။

ခြောက်လ — နောက်ဆုံးရက်တစ်ခု

ဒါပေမဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုက ချက်ချင်း အကျိုးသက်ရောက်မှာ မဟုတ်ဘူး။ ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့မှ စတင်မယ် — ကြေညာတဲ့နေ့ကနေ ခြောက်လကြာပြီးမှ။

ခြောက်လ။ ဒါက မတော်တဆ ပေးထားတဲ့ အချိန်မဟုတ်ဘူး။ ဝါရှင်တန်က ခုံရုံးကို ရွေးချယ်ခိုင်းနေတယ် — ခြောက်လအတွင်း တောင်းဆိုချက်တွေကို လိုက်နာမလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဒဏ်ခတ်မှုရဲ့ အကျိုးဆက်ကို ရင်ဆိုင်မလားဆိုတာ။ ဥရောပကော်မရှင်ကတော့ ဒီခြောက်လကို ဆွေးနွေးဖို့ နေရာရှိတယ်လို့ မြင်တယ်။

တောင်းဆိုချက် သုံးခု

အမေရိကန်ရဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေက ရှင်းတယ် — သုံးခုရှိတယ်။

ပထမ — ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်က ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟုနဲ့ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်း ယိုအာဗ် ဂါလန့်တို့အပေါ် ဖမ်းဝရမ်းတွေကို ဖျက်သိမ်းဖို့။

ဒုတိယ — အာဖဂန်နစ္စတန်မှာ အမေရိကန်စစ်တပ်ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေနဲ့ လစ်သူယေးနီးယား၊ ပိုလန်၊ ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံတွေက လျှို့ဝှက်ထောင်တွေမှာ စီအိုင်အေရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေမှုကို ပိတ်သိမ်းဖို့။

တတိယ — ရောမစာချုပ်ကို ပြင်ဆင်ပြီး စာချုပ်မှာ လက်မှတ်မထိုးထားတဲ့ နိုင်ငံတွေရဲ့ နိုင်ငံသားတွေကို တရားစွဲဆိုခွင့် တားမြစ်ဖို့။ အမေရိကန်၊ အစ္စရေး၊ ရုရှား၊ အီရန်၊ ကာတာ — ဒီနိုင်ငံတွေက စာချုပ်မှာ ပါဝင်လက်မှတ်မထိုးထားဘူး။

ဒီသုံးချက်လုံးက ခုံရုံးရဲ့ အခြေခံမူတွေကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်နေတယ်။ ခုံရုံးဘက်က အမြဲပြောနေတာက အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေရဲ့ နယ်မြေထဲမှာ ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို — ကျူးလွန်သူ ဘယ်နိုင်ငံကပဲဖြစ်ဖြစ် — စစ်ဆေးခွင့် ရှိတယ်ဆိုတာပဲ။

"အုတ်တစ်ချပ်ချင်း ဖြိုချမယ်"

ရူဘီယိုရဲ့ စကားလုံးတွေက ပြင်းထန်တယ်။ သူက ခုံရုံးကို စည်းကမ်းမဲ့ခုံရုံးလို့ ခေါ်တယ်၊ အမေရိကန်ရဲ့ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်မှုလို့ ဆိုတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ ငွေကြေးအပေးအယူကို ပိတ်ပင်ပြီး ခုံရုံးရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို ဖြတ်တောက်မယ်၊ လည်ပတ်နိုင်စွမ်းကို ချိုးဖျက်မယ်တဲ့။

ပြီးတော့ မဟာမိတ်တွေဘက်ကို လှည့်ပြီး ပြောတယ် — အမေရိကန်စစ်သားတွေရဲ့ ကာကွယ်မှုကို အားကိုးနေရတဲ့ မဟာမိတ်တွေ အများကြီးက ခုံရုံးရဲ့ အဖွဲ့ဝင်တွေဖြစ်နေတယ်၊ သူတို့ ခုံရုံးကို ထိန်းကျောင်းဖို့ မျှော်လင့်တယ်တဲ့။ မဟုတ်ရင်တော့ အမေရိကန်က ခုံရုံးကို အုတ်တစ်ချပ်ချင်း ဖြိုချမယ်တဲ့။

အဆုံးသတ်စကားက ဒါပဲ — ICC က သူ့ရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို အဆုံးသတ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် ငါတို့က ICC ကို အဆုံးသတ်မလား။

မဟာမိတ်တွေ — "ဝမ်းနည်းပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် သဘောမတူဘူး"

တုံ့ပြန်မှုက မြန်တယ်။ ဗြိတိန်၊ ကနေဒါ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ဂျပန် — ပြီးတော့ ဒိန်းမတ်နဲ့ နယ်သာလန် — ရှစ်နိုင်ငံက ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်တယ်။ ဒဏ်ခတ်မှုအပေါ် ဝမ်းနည်းပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် သဘောမတူကြောင်း၊ ခုံရုံးကို ဆက်လက်ပြီး မယိမ်းမယိုင် ထောက်ခံသွားမယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒဏ်ခတ်မှုတွေက ခုံရုံးရဲ့ လုပ်ငန်းတွေအပေါ် သိသာတဲ့ သက်ရောက်မှု ရှိလိမ့်မယ်လို့လည်း သတိပေးတယ်။

နယ်သာလန်မှာတော့ ဥရောပသမဂ္ဂရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတားဆီးရေး ဥပဒေကို သုံးဖို့ ဆွေးနွေးနေတယ် — ဥရောပကုမ္ပဏီတွေကို အမေရိကန်ဒဏ်ခတ်မှုတွေကို လိုက်နာဖို့ တားမြစ်တဲ့ ဥပဒေ။ ဒါပေမဲ့ ဂျာမနီနဲ့ နယ်သာလန်ကိုယ်တိုင်က အခြေအနေ ပိုဆိုးသွားမှာစိုးလို့ တွန့်ဆုတ်နေတယ်။

ဥရောပကော်မရှင်ကတော့ ခုံရုံးကို သူ့လုပ်ငန်းတွေ ဆက်လုပ်နိုင်အောင် လိုအပ်တဲ့ အစီအမံတိုင်းကို လုပ်ဖို့ အသင့်ရှိတယ်လို့ ပြောတယ်။

ခုံရုံးဘက်က အသံ

ခုံရုံးကိုယ်တိုင်က ဒဏ်ခတ်မှုကို တရားမျှတမှုလမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့ဖို့ ကြိုးစားမှု၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုလို့ ခေါ်တယ်။

ခုံရုံးဥက္ကဋ္ဌ တိုမိုကို အကာနေက ပြောတယ် — ခုံရုံးက သူ့ရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို လွတ်လပ်စွာ၊ ဘက်မလိုက်ဘဲ အပြည့်အဝ ထမ်းဆောင်သွားမယ်တဲ့။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၂၅ နိုင်ငံဝန်းကျင်ကို ထောက်ခံမှုပေးဖို့ တောင်းဆိုထားတယ်။

ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂူတားရက်စ်ကလည်း ဒဏ်ခတ်မှုကို ရှုတ်ချတယ် — နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်တရားမျှတမှုအပေါ် ပြင်းထန်တဲ့ ထိုးနှက်ချက်လို့ ဆိုတယ်။

စိတ်ဝင်စားစရာက ဒဏ်ခတ်မှုကြေညာတဲ့နေ့ဟာ နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု ချီးမြှင့်တဲ့နေ့နဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတယ် — ဆုရသူက ခုံရုံးရဲ့ တရားသူကြီးဟောင်း နာဗီ ပီလေး။ နေတန်ယာဟုကတော့ ဒဏ်ခတ်မှုကို ကြိုဆိုတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ခြောက်လဆိုတာ ဗုံးတစ်လုံး မဟုတ်ဘူး — နာရီတစ်လုံးပဲ။ ဝါရှင်တန်က ချက်ချင်း ဖျက်ဆီးဖို့ မရည်ရွယ်ဘူး။ ရည်ရွယ်တာက ရွေးချယ်ခိုင်းဖို့ — ခုံရုံးက ကွေးညွှတ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် ချိုးဖျက်ခံရမလား။

ဒီမှာ အဓိက မေးခွန်းက ဒါပဲ — ငွေကြေးစနစ်ရဲ့ ဗဟိုချက်မှာ ထိုင်နေတဲ့ နိုင်ငံကြီးတစ်နိုင်ငံက အကြီးမားဆုံး ဝေဖန်သူဖြစ်နေတဲ့အခါ နိုင်ငံတကာခုံရုံးတစ်ရုံး ရှင်သန်နိုင်ပါ့မလား။ အမေရိကန်ဒေါ်လာနဲ့ အမေရိကန်ဘဏ်စနစ်မပါဘဲ ခုံရုံးတစ်ရုံး လည်ပတ်နိုင်ပါ့မလား။

မဟာမိတ်တွေအတွက်လည်း ရွေးချယ်ရ ခက်တယ်။ တစ်ဖက်မှာ ခုံရုံးကို ထောက်ခံတဲ့ ကတိ၊ တစ်ဖက်မှာ အမေရိကန်ရဲ့ လုံခြုံရေးထီး။ ခြောက်လအတွင်း ဒီနှစ်ဖက်ကြား ရပ်တည်ချက်ကို ရွေးရလိမ့်မယ်။

အခု ခုံရုံးမှာ စစ်ဆေးနေဆဲ အမှုတွေလည်း ရှိတယ် — နိုဝင်ဘာကုန်မှာ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတဟောင်း ဒူတာတေးရဲ့ စစ်ဆေးမှု စတင်ဖို့ စီစဉ်ထားတယ်။ ဒဏ်ခတ်မှုက ထိန်းသိမ်းခံရသူတွေအတွက် ဝန်ဆောင်မှုတွေ၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ ဆော့ဖ်ဝဲ၊ အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးထားပေမဲ့ ခုံရုံးရဲ့ နေ့စဉ်လည်ပတ်မှုက ဘဏ်အကောင့်တွေ၊ ငွေလွှဲမှုတွေ၊ စာချုပ်တွေအပေါ် မှီခိုနေရတယ်။

ဧပြီ ၉ ရက်၊ ၂၀၂၇။ ရက်စွဲတစ်ခု စက္ကူပေါ်မှာ ရေးထားတယ်။ အဲဒီနေ့မတိုင်ခင် ခြောက်လအတွင်း ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ — ခုံရုံးက တောင်းဆိုချက်တွေကို လက်ခံမလား၊ မဟာမိတ်တွေက ဘက်ပြောင်းမလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဝါရှင်တန်ကိုယ်တိုင်က နောက်ဆုတ်မလား — ဒါက လာမယ့်လတွေမှာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးရဲ့ အရေးအကြီးဆုံး ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်လာလိမ့်မယ်။

နိုင်ငံတကာ တရားဥပဒေဆိုတာ စက္ကူပေါ်က စာသားတွေထက် ပိုတယ် — ဒါပေမဲ့ စက္ကူပေါ်က စာသားတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ငွေကြေးနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ လိုတယ်။ အခု အဲဒီနှစ်ခုလုံးကို ခြိမ်းခြောက်ခံနေရပြီ။

 

ဆက်ဖတ်ရန် »

ကွာလာလမ်ပူမှာ ဖွင့်လိုက်တဲ့ တံခါး — အာဆီယံက မြန်မာကို ပြန်ခေါ်မလား

ကွာလာလမ်ပူမှာ ဖွင့်လိုက်တဲ့ တံခါး — အာဆီယံက မြန်မာကို ပြန်ခေါ်မလား

0 မှတ်ချက်

 

အောက်တိုဘာ ၇ ရက် ညနေခင်း၊ ကွာလာလမ်ပူ လေဆိပ်။ အနီရောင်ကော်ဇော လေယာဉ်ကွင်းပေါ် ခင်းထားတယ်။ ဧည့်သည်က မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင် — နှစ်ပေါင်းများစွာ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေက အသိအမှတ်မပြုခဲ့တဲ့ ခေါင်းဆောင်။ အခုတော့ မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါအီဘရာဟိမ်ကိုယ်တိုင် ဖိတ်ခေါ်လိုက်တဲ့ နှစ်ရက်တာ နိုင်ငံတော်ခရီးစဉ်။ အနီရောင်ကော်ဇော၊ အလံတွေ၊ သတင်းထောက်တွေ။ အပြင်ပန်းက ရိုးရိုးနိုင်ငံတော်ခရီးစဉ်တစ်ခုလိုပဲ။

ဒါပေမဲ့ နောက်တစ်နေ့ ထွက်လာတဲ့ စကားတစ်ခွန်းက ဒီခရီးစဉ်ကို ရိုးရိုးမဟုတ်တော့ဘူး။

"Whatever possible" — အန်ဝါရဲ့ ကတိ

အောက်တိုဘာ ၈ ရက် ကြာသပတေးနေ့၊ ဆွေးနွေးပွဲအပြီးမှာ မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ်က သတင်းထောက်တွေကို ပြောတယ် — မြန်မာနဲ့ ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်ဖို့၊ စစ်ဒဏ်သင့်နေတဲ့ ဒီနိုင်ငံကို အာဆီယံအဖွဲ့ထဲ ပြန်လည်ပါဝင်လာအောင် လုပ်ဖို့ သူတို့ "တတ်နိုင်သမျှ အရာအားလုံး လုပ်မယ်" တဲ့။

ဒါက ပေါ့ပေါ့တန်တန် စကားမဟုတ်ဘူး။ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ထိပ်ပိုင်းအရာရှိတွေကို အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေက တားမြစ်ထားတယ် — အာဆီယံရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ် (ငါးချက်သဘောတူညီချက်) ကို မလိုက်နာလို့ပဲ။ အန်ဝါက ဒီအတားအဆီးကို တရားဝင် မဖယ်ရှားပေမဲ့ "ကွဲပြားမှုတွေကို လေးစားရမယ်" လို့ ပြောပြီး မင်းအောင်လှိုင်ဘက်က ပူးပေါင်းလိုစိတ် ပြသနေတယ်လို့လည်း ဆိုတယ်။

ဒါဟာ အာဆီယံရဲ့ မြန်မာအပေါ် သဘောထားမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း အကြီးမားဆုံး အပြောင်းအလဲပဲ။

လဲလှယ်မှု — လူ ၁၀,၄၉၃ ဦး

ဒီခရီးစဉ်မှာ သဘောတူညီချက်တစ်ခု ထွက်လာတယ် — မြန်မာနိုင်ငံသား ၁၀,၄၉၃ ဦးကို မလေးရှားကနေ ပြန်ပို့ရေး။ အန်ဝါက ဒီလက်ခံမှုအတွက် မင်းအောင်လှိုင်ကို ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြောတယ်။

နောက်ခံဇာတ်လမ်းက ဒီလိုပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့လမှာ မလေးရှားက မြန်မာနိုင်ငံသား ၁,၅၀၀ ဝန်းကျင်ကို မြန်မာရေတပ်သင်္ဘောတွေနဲ့ ပြန်ပို့ခဲ့တယ်။ ကုလသမဂ္ဂနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက စစ်ပွဲဖြစ်နေဆဲနိုင်ငံဆီ ပြန်ပို့ရင် ပြန်လာသူတွေ အန္တရာယ်ကြီးမယ်လို့ သတိပေးခဲ့ပေမဲ့ မလေးရှားက ဆက်လုပ်ခဲ့တယ်။

မလေးရှားရဲ့ အကြောင်းပြချက်က ရှင်းတယ် — မြန်မာဒုက္ခသည်တွေကို ဆက်လက်လက်ခံထားဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး။ ငွေကြေးဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးတယ်၊ လုံခြုံရေးအန္တရာယ်လည်း ရှိတယ်တဲ့။

ဒီမှာ လဲလှယ်မှုတစ်ခု ဖြစ်နေတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်က အသိအမှတ်ပြုမှု ရတယ်။ မလေးရှားက သူ့ရဲ့ ဒုက္ခသည်ဝန်ထုပ်ကို လျှော့ချနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလဲလှယ်မှုရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို ပြန်ပို့ခံရမယ့် လူတွေကိုယ်တိုင် ပေးရမှာလား?

အာဆီယံရဲ့ တံခါးက တစ်ချပ်ချင်း ဖွင့်နေပြီ

မလေးရှားက ပထမဆုံး မဟုတ်ဘူး။ ဧပြီလမှာ သမ္မတအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီးကတည်းက မင်းအောင်လှိုင်ဟာ ထိုင်း၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဗီယက်နမ် — အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေဆီ တစ်နိုင်ငံပြီး တစ်နိုင်ငံ သွားရောက်နေတယ်။ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ရုရှား၊ ဘီလာရုစ်ဆီကိုလည်း သွားခဲ့တယ်။

အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေက တားမြစ်ချက်က စက္ကူပေါ်မှာ ကျန်နေဆဲ။ ဒါပေမဲ့ အဖွဲ့ဝင်တစ်နိုင်ငံချင်းစီကတော့ နေပြည်တော်နဲ့ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ပြန်တည်ဆောက်နေကြပြီ။ အာဆီယံရဲ့ စုပေါင်းသဘောထားနဲ့ တစ်နိုင်ငံချင်းရဲ့ လက်တွေ့လုပ်ရပ်တွေ ကြားမှာ ကွာဟချက်က ကြီးလာနေတယ်။

ဒါက မတော်တဆ ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ နှစ်ပေါင်းများစွာ အထီးကျန်ထားခဲ့ပေမဲ့ မြန်မာစစ်အစိုးရကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ခဲ့တာ ဘာမှမရှိဘူး — ဒီအသိက ဒေသတွင်းမှာ ပျံ့နှံ့လာနေတယ်။ အန်ဝါရဲ့ "တတ်နိုင်သမျှ" ဆိုတဲ့ စကားက ဒီအတွေးရဲ့ အကျယ်လောင်ဆုံး ဖော်ပြချက်ပဲ။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ပုံရိပ်နှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက် ရှိနေတယ် — လေဆိပ်ပေါ်က အနီရောင်ကော်ဇောနဲ့ သင်္ဘောပေါ်က လူ ၁၀,၄၉၃ ဦး။ တစ်ခုက ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအတွက် တံခါးဖွင့်ပေးတာ၊ နောက်တစ်ခုက သာမန်ပြည်သူတွေအတွက် တံခါးပိတ်လိုက်တာ။

မင်းအောင်လှိုင်အတွက်တော့ ဒါက အောင်ပွဲပဲ။ ရွေးကောက်ပွဲကို အနောက်နိုင်ငံတွေက အတုအယောင်လို့ ခေါ်ခဲ့ပေမဲ့၊ ဒဏ်ခတ်မှုတွေ ရှိနေပေမဲ့၊ အာဆီယံရဲ့ အရေးပါတဲ့ အဖွဲ့ဝင်တစ်နိုင်ငံက သူ့ကို "အသိုင်းအဝိုင်းထဲ ပြန်ခေါ်မယ်" လို့ ပြောနေပြီ။ အသိအမှတ်ပြုမှုဆိုတာ သူ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှာဖွေနေခဲ့တာပဲ။

ဒါပေမဲ့ မြေပြင်မှာ စစ်ပွဲက ဆက်ဖြစ်နေတယ် — သေဆုံးသူ တစ်သိန်းဝန်းကျင်၊ နေရပ်စွန့်ခွာရသူ ၃.၅ သန်းကျော်။ အာဆီယံရဲ့ ငါးချက်သဘောတူညီချက်ကလည်း အကောင်အထည်မပေါ်သေးဘူး။ တံခါးဖွင့်ပေးတာက ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဝယ်ယူနိုင်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် အသိအမှတ်ပြုမှုကိုပဲ ဝယ်ယူနိုင်မလားဆိုတာ အဖြေမထွက်သေးဘူး။

အန်ဝါက "တတ်နိုင်သမျှ" လို့ ပြောတယ်။ တတ်နိုင်သမျှ လုပ်နိုင်တဲ့အရာက ဘာလဲဆိုတာတော့ နောက်လာမယ့် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေမှာ ပေါ်လာလိမ့်မယ် — မြန်မာကို ထိပ်သီးစားပွဲဝိုင်းဆီ တကယ်ပြန်ခေါ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးအဆင့်မှာပဲ ရပ်နေမလားဆိုတာ။

အခုတော့ ကွာလာလမ်ပူရဲ့ အနီရောင်ကော်ဇောက မြန်မာ့အရေးမှာ ခေတ်သစ်တစ်ခု စတင်နေပြီလို့ ကြေညာနေတယ် — ဘယ်သူ့အတွက် အကျိုးရှိမလဲဆိုတာတော့ အချိန်က ဆုံးဖြတ်လိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ရုရှားရဲ့ အောက်တိုဘာ ၇ တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ထရမ့်-ပူတင် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု — ဗုံးတွေကြားက ဖြစ်မလာသေးတဲ့ စကားဝိုင်း

ရုရှားရဲ့ အောက်တိုဘာ ၇ တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ထရမ့်-ပူတင် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု — ဗုံးတွေကြားက ဖြစ်မလာသေးတဲ့ စကားဝိုင်း

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၆ ရက် ညသန်းခေါင်ယံ။ ကိယက်ဖ်မြို့တော်ရဲ့ မြေအောက်ရထားဘူတာတွေမှာ လူတွေ ပြည့်နှက်နေတယ်။ အပေါ်မှာ လေကြောင်းသတိပေးသံ မြည်နေပြီး မိနစ်ပိုင်းအကြာမှာ ကောင်းကင်က ပေါက်ကွဲသံတွေ ထွက်ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီညဟာ ယူကရိန်းအတွက် လပေါင်းများစွာအတွင်း အဆိုးရွားဆုံး ညတစ်ည ဖြစ်လာခဲ့တယ်။

တစ်ညတည်းမှာ ရုရှားက ဒုံးကျည် ၇၀ ဝန်းကျင် — အများစုက အသံထက်မြန်တဲ့ ပဲ့ထိန်းဒုံးတွေ — နဲ့ ဒရုန်းဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို ယူကရိန်းတစ်ဝန်းလုံးကို ပစ်ခတ်ခဲ့တယ်။ စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံတွေက အဓိကပစ်မှတ်ဖြစ်ခဲ့တယ်။ သမ္မတ ဇယ်လန်စကီးက ဒီတိုက်ခိုက်မှုကို "အယုတ်ညံ့ဆုံး တိုက်ခိုက်မှုတွေထဲက တစ်ခု" လို့ ခေါ်တယ်။

ပရီလူကီ — ငါးထပ်တိုက် ပြိုကျသွားတဲ့နေ့

အဆိုးရွားဆုံး ထိခိုက်မှုက မြောက်ပိုင်း ချာနီဟစ်ဒေသက ပရီလူကီမြို့မှာ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ဒုံးကျည်တစ်စင်းက ငါးထပ်လူနေတိုက်ကြီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်တယ်။ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး ပြီးဆုံးတဲ့အချိန်မှာ သေဆုံးသူ ၂၂ ဦး — ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် — ဒဏ်ရာရသူ ၅၄ ဦးအထိ ရှိလာတယ်။ အသက် ၅ နှစ်အရွယ် ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် အသက်ရှင်သူ ၁၅ ဦးကို အပျက်အစီးပုံတွေကြားက ကယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ယူကရိန်းအရေးပေါ်ဝန်ဆောင်မှုဌာနက ထုတ်ပြန်တယ်။

ဒီတိုက်ခိုက်မှုဟာ ရုရှားသမ္မတ ပူတင်ရဲ့ ၇၄ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့နဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတယ်။ ဇယ်လန်စကီးက အဲဒီညနေပိုင်း မိန့်ခွန်းမှာ ပြောတယ် — "ပူတင်က သူ့ကိုယ်သူ ပေးတဲ့ မွေးနေ့လက်ဆောင်က ကလေးတွေကို သတ်တာ၊ လူတွေကို သတ်တာ" တဲ့။

ကိယက်ဖ်နဲ့ တခြားမြို့တွေ — နောက်တစ်နေ့မှာပါ ဆက်တိုက်ခိုက်တယ်

မြို့တော် ကိယက်ဖ်မှာ သေဆုံးသူ ၄ ဦးအထိ ရှိလာတယ်။ ဒါနစ်စကီးခရိုင်က လူနေရပ်ကွက်တွေကြားမှာ မပေါက်ကွဲသေးတဲ့ ရုရှား အစ်စကန်ဒါ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တစ်စင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ရတယ် — ဗုံးဖြုတ်ရှင်းရေးအဖွဲ့တွေက အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အစိတ်အပိုင်းကို ဖယ်ရှားပြီး စမ်းသပ်ကွင်းဆီ သယ်ယူသွားတယ်။

နောက်တစ်နေ့ အောက်တိုဘာ ၈ ရက် မနက်ပိုင်းမှာလည်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်ဖြစ်တယ်။ ခရာမတိုရစ့်ခ်မြို့က ပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှတ်တိုင်တစ်ခုကို လေကြောင်းဗုံးတစ်လုံး ထိမှန်ခဲ့တယ်။ ဒိုးနက်စ်ခ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သေဆုံးသူ ၃၀၊ ဒဏ်ရာရသူ ၁၈ ဦး — သူက ရုရှားဟာ အရပ်သားတွေကို တမင်သက်သက် ပစ်မှတ်ထားတယ်လို့ စွပ်စွဲတယ်။ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်၊ ဒဏ်ရာရသူ ၁၀၀ ဝန်းကျင် ရှိလာတယ်လို့ ယူကရိန်းဘက်က ဆိုတယ်။

ပက်ထရီယော့မရှိရင် ဘာမှ မရပ်နိုင်

ဇယ်လန်စကီးက ပြောတယ် — ရုရှားရဲ့ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တွေဟာ ယူကရိန်းအတွက် အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှုပဲတဲ့။ ယူကရိန်းလက်ထဲမှာ မြန်နှုန်းမြင့် ပဲ့ထိန်းဒုံးတွေကို တားဆီးနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော လက်နက်က အမေရိကန်လုပ် ပက်ထရီယော့ ကာကွယ်ရေးစနစ်ပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက ထောက်ပံ့မှုက တင်းကျပ်နေပြီ — ဒီနှစ်အတွင်း စစ်ပွဲတွေကြောင့် စာရင်းတွေ ကုန်ခမ်းနေတယ်လို့ ဆိုတယ်။

ဒါက ဒီစစ်ပွဲရဲ့ အမှန်တကယ် ကန့်သတ်ချက်ကို ဖော်ပြနေတယ် — ဆန္ဒမရှိလို့ မဟုတ်တော့ဘူး၊ ထောက်ပံ့မှု မလုံလောက်လို့ပဲ။ ဆောင်းရာသီ နီးကပ်လာတာနဲ့အမျှ ရုရှားက နေ့စဉ် ဒုံးကျည်နဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ တိုးမြှင့်လာနိုင်တယ်လို့ ဇယ်လန်စကီးက သတိပေးထားတယ်။ ကိယက်ဖ်မြို့မှာ စွမ်းအင် အရေးပေါ်ဖြတ်တောက်မှုတွေ စတင်နေရပြီ။

ဖြစ်မလာသေးတဲ့ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု

ဗုံးတွေ ကျဆင်းနေတဲ့ အပတ်မှာပဲ ဝါရှင်တန်ကနေ ထူးခြားတဲ့ သတင်းတစ်ခု ထွက်လာတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်က ရုရှားသမ္မတ ပူတင်နဲ့ ဖုန်းပြောဖို့ စီစဉ်ထားတယ်လို့ အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နဲ့ ၇ ရက်တွေမှာ ပြောတယ် — "အရမ်းမကြာခင်" တဲ့။ ဆွေးနွေးမယ့်အကြောင်းအရာက စစ်ပွဲမဟုတ်ဘူး — ဆိုက်ဘေးရီးယားက ပလိပ်ရောဂါ သံသယဖြစ်စဉ်တစ်ခုအကြောင်း။

ဇာတ်လမ်းအကျဉ်းက ဒီလိုပါ။ အောက်တိုဘာ ၂ ရက်မှာ အသက် ၂၈ နှစ်အရွယ် ဓာတ်ခွဲခန်းဝန်ထမ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်။ သူမက အီရကူတ်စ်ခ်မြို့က ပလိပ်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး သုတေသနဌာနမှာ အလုပ်လုပ်ကိုင်တယ်။ သေဆုံးရတဲ့ အကြောင်းရင်းကို ရုရှားအာဏာပိုင်တွေက "အကြောင်းရင်း မသိရသေးတဲ့ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ" လို့ပဲ ဖော်ပြပြီး ပလိပ်ရောဂါလို့ အတည်မပြုဘူး။ သူမနဲ့ ထိတွေ့ခဲ့သူ ၂၀၀ ဝန်းကျင်ကို ဆေးစစ်စောင့်ကြည့်ထားတယ် — အများစုကို ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်ပြီ။ သေဆုံးသူရဲ့ နမူနာတွေမှာ ပလိပ်ပိုးမတွေ့ဘူးလို့ ရုရှားကျန်းမာရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့က ပြောတယ်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ရုရှားနိုင်ငံပြင်ပက အန္တရာယ်ကို "အရမ်းနည်းတယ်" လို့ အကဲဖြတ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ မော်စကိုကို ပွင့်လင်းဖို့ တောင်းဆိုနေတယ် — အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ရုရှားကို သတင်းအချက်အလက်တွေ ပိုမျှဝေဖို့ တိုက်တွန်းတယ်။ အမေရိကန်ဘက်က လျှို့ဝှက်သံတမန်စာတစ်စောင်တောင် မော်စကိုကို ပေးပို့ခဲ့တယ်။ မော်စကိုက အမေရိကန်သံရုံးကတော့ ရုရှားရောက်နေတဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေကို ချက်ချင်းထွက်ခွာဖို့ အကြံပြုထားတယ်။

ထရမ့်ကိုယ်တိုင်က ဒါ ဇီဝလက်နက်နဲ့ ဆိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သီအိုရီကို ငြင်းတယ် — "အဲဒီလို မထင်ဘူး" တဲ့။ ရုရှားဘက်က သတင်းအချက်အလက် "အနည်းငယ်" မျှဝေနေတယ်လို့လည်း သူက ပြောတယ်။

ဒါပေမဲ့ အရေးအကြီးဆုံးအချက်က ဒါပဲ — ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု မဖြစ်သေးဘူး။ ထရမ့်က အောက်တိုဘာ ၇ ရက် အိမ်ဖြူတော်အခမ်းအနားမှာ "ဖုန်းခေါ်ဖို့ စီစဉ်ပြီးပြီ၊ ဒီနေ့က သူ့မွေးနေ့" လို့ ပြောတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကရင်မလင်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု စီစဉ်ထားတာ မရှိဘူးလို့ တုံ့ပြန်တယ် — အမေရိကန်ဘက်က တရားဝင်သံတမန် တောင်းဆိုမှုကိုတောင် သူမသိဘူးတဲ့။

တစ်ဖက်က "စီစဉ်ပြီးပြီ"၊ တစ်ဖက်က "စီစဉ်ထားတာ မရှိဘူး" — ဒါက အမေရိကန်-ရုရှား ဆက်ဆံရေးရဲ့ အသေးစား ပုံရိပ်တစ်ခုပဲ။ တံခါးကို ဖွင့်ထားသယောင် နှစ်ဖက်စလုံး ပြောနေကြပေမဲ့ ဘယ်သူမှ တကယ်မတွန်းဖွင့်ဘူး။

အောက်တိုဘာ ၁၈ — နောက်ဆုံးရက်

ဒီနောက်ခံမှာ ရက်စွဲအတိအကျတစ်ခု ရှိနေတယ် — အောက်တိုဘာ ၁၈။ အဲဒီနေ့မှာ ထရမ့်အစိုးရက ဘယ်ရုရှားအဖွဲ့အစည်းတွေကို ဒဏ်ခတ်မလဲဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ရမယ်။ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်က ထရမ့် လက်မှတ်ထိုးခဲ့တဲ့ ဥပဒေအရ ဒဏ်ခတ်မှုတွေ ချမှတ်နိုင်တယ်။ ယူကရိန်းဘက်ကတော့ ဒဏ်ခတ်စေချင်တဲ့ ရုရှားကုမ္ပဏီတွေ၊ သင်္ဘောတွေနဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ စာရင်းကို ဝါရှင်တန်နဲ့ ကွန်ဂရက်စ်ဆီ ပေးထားပြီးပြီ။

ဖိအားပေးမှုက စစ်မြေပြင်မှာတင် မဟုတ်ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်မှာ ယူကရိန်းရေတပ်ဒရုန်းတွေက ဆိုချီကမ်းလွန်မှာ ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို မီးလောင်စေခဲ့တယ် — ယူကရိန်းက ရုရှားရဲ့ "အရိပ်သင်္ဘောအုပ်စု" ထဲက တစ်စင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတယ်။ ဒဏ်ခတ်မှုစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းဖို့ စဉ်းစားနေတဲ့ ပစ်မှတ်မျိုးပဲ။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

တစ်ပတ်တည်းမှာ ဇာတ်လမ်းနှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက် ဖြစ်ပျက်နေတယ် — ကောင်းကင်က ဗုံးတွေနဲ့ ဖုန်းလိုင်းပေါ်က စကားဝိုင်းတစ်ခု။ ဒါပေမဲ့ နှစ်ခုလုံးက တကယ်တော့ အတူတူပဲ ပြောနေတယ် — ဘယ်ဘက်ကမှ နောက်တစ်ဆင့် မလှမ်းချင်သေးဘူး။

ရုရှားက သံတမန်စကားဝိုင်းတွေ ပြောနေတဲ့ကြားက အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ခိုက်မှုကို ဆင်နွှဲတယ်။ အမေရိကန်က ဖုန်းခေါ်မယ်လို့ ကြေညာတယ် — ဒါပေမဲ့ ဖုန်းက မလာသေးဘူး၊ ဒဏ်ခတ်မှုဆုံးဖြတ်ချက်ကလည်း အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်အထိ စောင့်နေရတယ်။ ဇယ်လန်စကီးကတော့ မိုင်ယာမီထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ ပူတင်နဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ တံခါးဖွင့်ထားတယ် — တတိယလမ်းကြောင်းတစ်ခု။

ဒါက စစ်ပွဲရဲ့ လက်ရှိအဆင့်ပဲ — ဘယ်သူမှ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအကြောင်း မပြောဘူး၊ ဘယ်သူမှ အပြီးတိုင်အောင်မြင်ဖို့ မမျှော်လင့်ဘူး။ လုပ်နေကြတာက ဗုံးတွေနဲ့ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေကြားမှာ ချိန်ခွင်တစ်ခုကို ထိန်းထားဖို့ပဲ။ ပရီလူကီက အပျက်အစီးပုံတွေကြားက ကယ်ထုတ်ခံရတဲ့ ကလေးတွေရဲ့ မျက်နှာတွေကတော့ ဒီချိန်ခွင်ရဲ့ တကယ့်ဈေးနှုန်းကို ဖော်ပြနေတယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ထရမ့်ရဲ့ ဂါဇာအစီအစဉ် တစ်နှစ်ပြည့် — ရပ်နားလိုက်တဲ့ စစ်ပွဲ၊ မရောက်သေးတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး

ထရမ့်ရဲ့ ဂါဇာအစီအစဉ် တစ်နှစ်ပြည့် — ရပ်နားလိုက်တဲ့ စစ်ပွဲ၊ မရောက်သေးတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး

0 မှတ်ချက်

လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ် — ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်။ နှစ်နှစ်ကျော်ကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အစ္စရေး-ဂါဇာ စစ်ပွဲအတွင်း နောက်ဆုံးကျန်နေခဲ့တဲ့ ဓားစာခံတွေ အိမ်ပြန်ရောက်ခဲ့ကြတယ်။ အစ္စရေးထောင်တွေထဲက ပါလက်စတိုင်း ရာနဲ့ချီလည်း လွတ်မြောက်ခဲ့ကြတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်ရဲ့ အချက် ၂၀ အစီအစဉ်အောက်မှာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စတင်ခဲ့တယ်။ "ဂါဇာကို ငြိမ်းချမ်းရေးဆီ ပို့ဆောင်မယ့် လမ်းကြောင်း" လို့ ကြေညာခဲ့တယ်။

တစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ဒီနေ့ — ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၇ ရက်။ စစ်ပွဲအပြည့်အဝ ပြန်မစတင်သေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလည်း မရောက်သေးဘူး။

ရခဲ့တာ — ပထမအဆင့် တစ်ဆင့်သာ

အစီအစဉ်ရဲ့ အောင်မြင်မှုတစ်ခုကို ငြင်းလို့မရဘူး — ပထမအဆင့်က အလုပ်ဖြစ်ခဲ့တယ်။ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်က အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနဲ့အတူ ဟားမတ်စ်ရဲ့ ၂၀၂၃ တိုက်ခိုက်မှုတွေအတွင်း ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတဲ့ နောက်ဆုံးကျန်နေတဲ့ ဓားစာခံတွေ လွတ်မြောက်လာခဲ့တယ်။ အစ္စရေးက ဖမ်းဆီးထားတဲ့ ပါလက်စတိုင်း အကျဉ်းသားနဲ့ ထိန်းသိမ်းခံထားရသူ ရာနဲ့ချီလည်း လွတ်မြောက်ခဲ့တယ်။ စစ်ဆင်ရေးတွေ ရပ်ဆိုင်းသွားတယ်။ အကူအညီတွေ တိုးမြှင့်ဝင်ရောက်လာတယ်။

အဲဒါက အောင်မြင်မှုပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ အစီအစဉ်တစ်ခုလုံးရဲ့ ပထမအဆင့်ပဲ ရှိသေးတယ်။

အစီအစဉ်ရဲ့ ဒီဇိုင်း — အချက် ၂၀

အစီအစဉ်ကို အဆင့်ဆင့် ရေးဆွဲထားတယ်။ ပထမအဆင့် — စစ်ဆင်ရေးတွေ ရပ်ဆိုင်းရေး၊ အစ္စရေးတပ် ဂါဇာရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကနေ ဆုတ်ခွာရေး၊ ဓားစာခံနဲ့ အကျဉ်းသား လဲလှယ်ရေး၊ အကူအညီ တိုးမြှင့်ရေး။ ဒါတွေက ဖြစ်မြောက်ခဲ့တယ်။

နောက်အဆင့်တွေကတော့ စက္ကူပေါ်မှာ ကျန်ရစ်ဆဲ။ ဟားမတ်စ် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး။ ထရမ့်ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်တဲ့ "ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ" က ကြီးကြပ်မယ့် ပါလက်စတိုင်း အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ဂါဇာကို အုပ်ချုပ်ရေး။ အစ္စရေးတပ် တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခွာသွားပြီး နယ်မြေတွေကို ယာယီ နိုင်ငံတကာ တည်ငြိမ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ISF) ကို လွှဲပြောင်းပေးရေး။ ဒီအဆင့်တွေ တစ်ခုမှ အပြည့်အဝ မဖြစ်မြောက်သေးဘူး။

ရပ်တန့်နေတဲ့ အရာ — အရင်ဆုံး ဘယ်သူ ရွေ့မှာလဲ

ဒီအစီအစဉ်ရပ်တန့်နေရတဲ့ အကြောင်းရင်းက ရိုးရှင်းတယ် — နှစ်ဖက်စလုံးက တစ်ဖက်ကို အရင်ရွေ့ဖို့ တောင်းဆိုနေကြတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်လမှာ ထရမ့်က ဟားမတ်စ်နဲ့ တခြားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေက "ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ" ရဲ့ အချက် ၁၅ ချက် လမ်းပြမြေပုံကို လက်ခံခဲ့တယ်လို့ ပြောတယ် — လက်နက်တွေ စွန့်လွှတ်ဖို့။ ဟားမတ်စ် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းတာနဲ့အမျှ အစ္စရေးတပ်တွေ ဆုတ်ခွာမယ်ဆိုတဲ့ အစီအစဉ်ပဲ။

ဟားမတ်စ်ဘက်ကလည်း သူတို့ရဲ့ လက်နက်တွေကို အမေရိကန် ထောက်ခံထားတဲ့ ပါလက်စတိုင်း နည်းပညာရှင်အစိုးရအောက်မှာ သိမ်းဆည်းထားဖို့ လက်ခံတယ်လို့ ပြောတယ်။ ဒါပေမဲ့ "လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကိုတော့ ငြင်းတယ်။ အီရန်ထောက်ခံထားတဲ့ ဒီအဖွဲ့အတွက် ဒါဟာ တစ်ချိန်က မထင်မှတ်နိုင်ခဲ့တဲ့ ရပ်တည်ချက်တစ်ခု။

ဒါပေမဲ့ အစ္စရေးဘက်က ဒီအစီအစဉ်ကို "လက်ခံနိုင်စရာမရှိ" လို့ ပြောတယ်။ ဟားမတ်စ် လက်နက်အပြည့်အဝ ဖြုတ်သိမ်းပြီးမှ တပ်ဆုတ်မယ်တဲ့။

ဒီမှာ ပိတ်မိနေတယ် — ဟားမတ်စ် လက်နက်စွန့်မှ အစ္စရေး တပ်ဆုတ်မယ်၊ အစ္စရေး တပ်ဆုတ်မှ ဟားမတ်စ် လက်နက်စွန့်မယ်။ ဘယ်သူမှ အရင်မရွေ့ဘူး။

စက္ကူပေါ်မှာ ရှိနေတဲ့ အဖွဲ့အစည်းများ

တည်ငြိမ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ISF) — တပ်မှူးတောင် ခန့်ပြီးပြီ။ အမေရိကန် ဗိုလ်ချုပ် ဂျက်စပါ ဂျက်ဖားစ်။ အင်ဒိုနီးရှား၊ မော်ရိုကို၊ ကာဇက်စတန်၊ အယ်လ်ဘေးနီးယား၊ ကိုဆိုဗို၊ ယူဂန်ဒါ — ဒီနိုင်ငံတွေက တပ်သားတွေ စေလွှတ်မယ်လို့ ကတိပြုထားတယ်။ ရေရှည်အစီအစဉ်က တပ်သား ၂၀,၀၀၀ နဲ့ ပါလက်စတိုင်း ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၂,၀၀၀ ကို လေ့ကျင့်ပေးဖို့။ ဒါပေမဲ့ တပ်ဖွဲ့က အခုထိ စုစည်းမပြီးသေးဘူး — ဂါဇာထဲ ဘယ်သူမှ မရောက်သေးဘူး။

နည်းပညာရှင်အစိုးရလည်း အတူတူပဲ။ ဇန်နဝါရီလမှာ ခန့်အပ်ခဲ့တဲ့ "ဂါဇာအုပ်ချုပ်ရေး အမျိုးသားကော်မတီ" — ရာမလ္လာအခြေစိုက် ပါလက်စတိုင်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့ရဲ့ ဒုဝန်ကြီးဟောင်း အလီ ရှားသ် ဦးဆောင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီကော်မတီကလည်း ဂါဇာထဲကို အခုထိ မဝင်ရောက်နိုင်သေးဘူး။

ဗိုလ်ချုပ် ရှိတယ်၊ တပ်သား မရှိဘူး။ အစိုးရ ရှိတယ်၊ ဂါဇာထဲ မရောက်သေးဘူး။ အဖွဲ့အစည်းတွေက စက္ကူပေါ်မှာပဲ ရှိနေတယ်။

ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး — ၂.၄၅ ဘီလီယံနဲ့ ၇၁.၄ ဘီလီယံ

စက်တင်ဘာလမှာ "ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ" က ဂါဇာပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး အစီအစဉ် ဒေါ်လာ ၂.၄၅ ဘီလီယံကို ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဧပြီလမှာ ဥရောပသမဂ္ဂနဲ့ ကုလသမဂ္ဂ ပူးတွဲအကဲဖြတ်ချက်က ပြောတယ် — လာမယ့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနဲ့ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအတွက် ဒေါ်လာ ၇၁.၄ ဘီလီယံ လိုမယ်တဲ့။

ကတိပြုထားတာက လိုအပ်ချက်ရဲ့ လေးရာခိုင်နှုန်းတောင် မရှိဘူး။

ဒီကြားထဲမှာ ဂါဇာက ပြည်သူတွေက ဖျက်ဆီးခံထားရတဲ့ အဆောက်အအုံတွေရဲ့ အပျက်အစီးတွေထဲက ပစ္စည်းတွေ ရှာဖွေစုဆောင်းပြီး တဲတွေ ထောက်ထားနေရတယ်။ အကူအညီအေဂျင်စီတွေက ပြောတယ် — အစ္စရေးက သတ္တုတဲတိုင်၊ အင်ဂျင်ဆီ၊ အပိုပစ္စည်းတွေလို မရှိမဖြစ်ပစ္စည်းတွေကို ဟားမတ်စ်က စစ်ရေးအတွက် အသုံးချနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ပိတ်ဆို့နေတယ်တဲ့။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

တစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် အဖြေက ရှင်းနေပြီ — ဒီအစီအစဉ်က စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်နိုင်ခဲ့တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်နိုင်မခဲ့ဘူး။

ဂါဇာကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ စာရင်းအရ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးစတင်ပြီးကတည်းက ပါလက်စတိုင်း ၁,၄၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့တယ် — အများစုက အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးတွေ။ အစ္စရေးဘက်ကတော့ ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေက ဟားမတ်စ်ကို ပစ်မှတ်ထားတာဖြစ်ပြီး ဟားမတ်စ်က တိုက်ခိုက်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်၊ လက်နက်တွေ ပြန်စုဆောင်းနေတယ်လို့ စွပ်စွဲတယ်။ ဟားမတ်စ်က ငြင်းတယ်။ အစ္စရေးစစ်သား ငါးဦးလည်း ဒီကာလအတွင်း သေဆုံးခဲ့တယ်။ စစ်ပွဲအပြည့်အဝ ပြန်မစပေမဲ့ အစ္စရေးရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေက နေ့တိုင်းလိုလို ဆက်ဖြစ်နေတယ်။ အစ္စရေးက ဂါဇာရဲ့ သုံးပုံနှစ်ပုံလောက်ကို သိမ်းပိုက်ထားဆဲ။

ဒါက "အဖြေမပါတဲ့ တည်ငြိမ်ရေး" ရဲ့ ရုပ်ပုံပဲ — စစ်ပွဲအကြီးစား ရပ်သွားတယ်၊ ဒါပေမဲ့ သူ့နေရာမှာ ပြင်းထန်မှုနည်းတဲ့ သိမ်းပိုက်မှုတစ်ခု အမြဲတမ်းဖြစ်လာတယ်။

အစီအစဉ်ရဲ့ တည်ဆောက်ပုံကိုယ်တိုင်မှာ ချို့ယွင်းချက်ရှိတယ်။ ပထမအဆင့်က လွယ်တယ် — နှစ်ဖက်စလုံး ချက်ချင်းအကျိုးခံစားရတယ်။ ဓားစာခံတွေ ပြန်လာတယ်၊ အကျဉ်းသားတွေ လွတ်တယ်၊ စစ်ပွဲ ရပ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်အဆင့်တွေက နှစ်ဖက်စလုံးကို တစ်ချိန်တည်းမှာ ယုံကြည်မှုအကြီးစား ထားဖို့ တောင်းဆိုတယ် — ဟားမတ်စ်က လက်နက်စွန့်ရမယ်၊ အစ္စရေးက တပ်ဆုတ်ရမယ်။ ဘယ်သူမှ အရင်မလုပ်ချင်ဘူး။ ရလဒ်က ရပ်တန့်နေတဲ့ အခြေအနေ — ဘယ်ဘက်ကမှ အရှုံးမခံနိုင်တဲ့၊ ဘယ်ဘက်ကမှ အနိုင်မရတဲ့ အခြေအနေ။

တစ်နှစ်အကြာမှာ ဂါဇာက ပြည်သူတွေ ရနေတာက စစ်ပွဲမရှိတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးမဟုတ်ဘူး — စစ်ပွဲအပြည့်အဝ မရှိတဲ့ စောင့်ဆိုင်းမှုပဲ။ လက်နက်တွေ ဘယ်တော့စွန့်မလဲ၊ တပ်တွေ ဘယ်တော့ဆုတ်မလဲ၊ အပျက်အစီးတွေကြားက တဲတွေ ဘယ်တော့ အိမ်ဖြစ်လာမလဲ — ဒီမေးခွန်းတွေရဲ့ အဖြေက နောက်တစ်နှစ်ကို ရွှေ့သွားပြန်ပြီ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဘရာဇီး ရွေးကောက်ပွဲ ပထမအဆင့် — အကျဉ်းထောင်ထဲက ဖခင်အစား သားက ဦးဆောင်သွားတဲ့ ည

ဘရာဇီး ရွေးကောက်ပွဲ ပထမအဆင့် — အကျဉ်းထောင်ထဲက ဖခင်အစား သားက ဦးဆောင်သွားတဲ့ ည

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၄ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ည။ ဘရာစီးလီးယားမြို့မှာ ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရို သူ့အိမ်ရှေ့မှာ စောင့်နေတဲ့ သတင်းထောက်တွေကို ပြုံးပြီးပြောတယ်။ "ဘရာဇီးက အပြောင်းအလဲကို လိုချင်နေပြီ" တဲ့။ အဲဒီညပဲ တခြားတစ်ဖက်မှာ သမ္မတ လူလာ သူ့ထောက်ခံသူတွေရှေ့မှာ ရလဒ်ကို "မမျှော်လင့်ခဲ့ဘူး" လို့ ဝန်ခံလိုက်တယ်။

ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် စစ်တမ်းတွေက လူလာကို အနည်းငယ် ဦးဆောင်နေတယ်လို့ ပြခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ မဲတွေ ရေတွက်ပြီးတဲ့အခါ ဦးဆောင်သွားသူက အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် ဆီနိတ်အမတ် ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရို — အခုအကျဉ်းထောင်ထဲမှာ ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ် ချမှတ်ခံထားရတဲ့ သမ္မတဟောင်း ဂျိုင်ယာ ဘိုဆိုနာရိုရဲ့ သားအကြီးဆုံး။

ဒါဟာ ဘရာဇီးနိုင်ငံရေးသမိုင်းမှာ မကြုံဖူးတဲ့ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ရဲ့ အစပဲ။

ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ — ၅၆ သန်းနဲ့ ၅၃.၇ သန်း

မဲရေတွက်မှု ၉၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းပြီးတဲ့အချိန်မှာ ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရိုက မဲ ၅၆ သန်းကျော် — တရားဝင်မဲရဲ့ ၄၇.၃ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရရှိခဲ့တယ်။ လူလာက မဲ ၅၃.၇ သန်း — ၄၄.၈ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်။ နှစ်ယောက်စလုံး ပထမအဆင့်မှာ တိုက်ရိုက်အနိုင်ရဖို့ လိုတဲ့ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မရောက်ခဲ့လို့ အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်မှာ ဒုတိယအဆင့် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရတော့မယ်။ အနိုင်ရသူက ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်မှာ သမ္မတသက်တမ်း စတင်မယ်။

မှတ်ပုံတင်မဲပေးသူ သန်း ၁၆၀ ရှိတဲ့ ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ လူဦးရေ သန်း ၂၁၄ ရှိတဲ့ လက်တင်အမေရိကရဲ့ အကြီးဆုံးစီးပွားရေးနိုင်ငံရဲ့ ဦးတည်ချက်ကို ဆုံးဖြတ်မယ့် မဲတွေပဲ။

သားက ဖခင်ထက် ပိုကောင်းခဲ့တယ်

ဒီရလဒ်ရဲ့ အထူးခြားဆုံးအချက်က ဖခင်နဲ့ သားကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လိုက်ရင် ပေါ်လာတယ်။

ဂျိုင်ယာ ဘိုဆိုနာရိုဟာ အရင် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုနဲ့ ဖျက်သိမ်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွဲချက်နဲ့ ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ် ချမှတ်ခံထားရတယ်။ သူ ကိုယ်တိုင် ဝင်မပြိုင်နိုင်တဲ့အခါ သူ့သားက သူ့အစား ဝင်ပြိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ သားက ဖခင်ရဲ့ အရိပ်အောက်မှာ ခိုနေတာမျိုး မဟုတ်ဘူး — ၂၀၂၂ ခုနှစ် ပထမအဆင့်မှာ သူ့ဖခင် ရခဲ့တာထက် မဲ ၄ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ပိုရခဲ့တယ်။

ဖလာဗီယိုရဲ့ မဲဆွယ်နည်းက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။ ဖခင်ရဲ့ ပုံရိပ်ကို အပြည့်အဝ အသုံးချတယ် — ဒါပေမဲ့ သူကိုယ်တိုင်ကိုတော့ ပိုပြီး သမ္မာသမတ်ကျတဲ့ ပုံစံအဖြစ် တင်ပြတယ်။ မဲဆွယ်အဓိကအကြောင်းအရာက ရာဇဝတ်မှုနှိမ်နင်းရေးနဲ့ စီးပွားရေး။ "ဘရာဇီးက ဒီထက်ပိုတဲ့ ဒုက္ခကို မခံနိုင်တော့ဘူး — အခွန်တွေ မြင့်လွန်းတယ်" လို့ သူ ပြောတယ်။

အကျဉ်းထောင်ထဲက ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးရဲ့ လှုပ်ရှားမှုက သူ့ကိုယ်သူ မပါဘဲနဲ့တောင် ဒီလောက်အင်အားပြနိုင်တယ်ဆိုတာ ဘရာဇီးနိုင်ငံရေးမှာ ထူးခြားတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပဲ။

မီနာစ် ဂေရိုင်းစ် — မှန်ဘီလူးပြည်နယ်

ဖလာဗီယိုက အရှေ့တောင်ပိုင်းမှာ အနိုင်ရခဲ့တယ် — ဆောင် ပေါလိုနဲ့ မီနာစ် ဂေရိုင်းစ်ပြည်နယ်တွေမှာ။ မဲပေးသူရဲ့ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး နေထိုင်တဲ့ အရှေ့တောင်ပိုင်းဟာ ရွေးကောက်ပွဲတိုင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့ နေရာပဲ။

မီနာစ် ဂေရိုင်းစ်ကတော့ အထူးသဖြင့် သင်္ကေတအရ အရေးကြီးတယ် — ၁၉၈၉ ခုနှစ်က စစ်အုပ်ချုပ်ရေးပြီးနောက် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ပြီးကတည်းက ရွေးကောက်ပွဲတိုင်းမှာ အနိုင်ရသူကို မဲပေးခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်လည်း ဖလာဗီယိုဘက်ကို မဲပေးခဲ့တယ်။ လူလာက အဲဒီပြည်နယ်မှာ ၄၃.၂ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရခဲ့တယ် — ၂၀၂၂ တုန်းက ၄၈.၃ ရာခိုင်နှုန်း ရခဲ့တာနဲ့ ယှဉ်ရင် သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားတာ။

လူလာအတွက် စိန်ခေါ်မှု

အသက် ၈၀ အရွယ် လူလာဟာ စတုတ္ထသက်တမ်းကို ရည်မှန်းနေတယ်။ ၂၀၀၃ ကနေ ၂၀၁၀ အထိ သမ္မတလုပ်ခဲ့ပြီး ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရေးအစီအစဉ်တွေနဲ့ နာမည်ရခဲ့သူ။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ သူ့ရဲ့ အဓိကခံတပ်ဖြစ်တဲ့ အရှေ့မြောက်ပိုင်းကတောင် မျှော်မှန်းထားသလောက် မဲအသာစီး မပေးနိုင်ခဲ့ဘူး။

ပြဿနာအကြီးဆုံးက စားဝတ်နေရေး။ လူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ ကုန်ကျစရိတ်က ရွေးကောက်ပွဲကို ဆုံးဖြတ်မယ့် အဓိကအချက်ဖြစ်နေတယ်။ ရီယိုဒီဂျနေရိုက အသက် ၆၂ နှစ်အရွယ် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးရဲ့ စကားက ဒါကို ဖော်ပြနေတယ် — သူ အမြဲတမ်း လူလာကို မဲပေးခဲ့တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ဖလာဗီယိုကို မဲပေးခဲ့တယ်။ "ဘာပြောင်းလဲမလဲ ကြည့်ချင်လို့" တဲ့။

ဒီလိုမဲပေးသူတွေကို အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်မတိုင်ခင် ပြန်ဆွဲခေါ်နိုင်မလားဆိုတာ လူလာရဲ့ အကြီးဆုံးစိန်ခေါ်မှုပဲ။ ပထမအဆင့်မှာ ပြုတ်သွားတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေထဲက တတိယနေရာရခဲ့သူက ၂.၉ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရခဲ့ပြီး ဘယ်ဘက်ကိုမှ ထောက်ခံမယ်လို့ မကြေညာဘူး။ ကျန်တဲ့ မဲတွေထဲက လက်ယာဘက်က မဲအများစုက ဖလာဗီယိုဆီ စီးဝင်နိုင်ခြေများတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်အထိ သုံးပတ်အတွင်း နှစ်ဖက်စလုံး အလယ်အလတ်မဲပေးသူတွေကို ဆွဲခေါ်ဖို့ ကြိုးစားကြလိမ့်မယ်။ ဖလာဗီယိုအတွက် အလုပ်က ရိုးရှင်းတယ် — ပထမအဆင့်က အသာစီးကို ထိန်းထားပြီး ပြုတ်သွားတဲ့ လက်ယာကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေရဲ့ မဲတွေကို စုစည်းဖို့။ လူလာအတွက်ကတော့ ပိုခက်တယ် — ကိုယ့်ခံတပ်ကို ပြန်လည်စုစည်းရမယ်၊ အလယ်အလတ်မဲပေးသူတွေကို ယုံကြည်အောင် စည်းရုံးရမယ်။

ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ သက်ရောက်မှုက ဘရာဇီးပြည်တွင်းမှာတင် ရပ်မနေဘူး။ ဖလာဗီယိုနိုင်ရင် ဝါရှင်တန်နဲ့ ပိုနီးကပ်တဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ဦးတည်မယ် — သူက အမေရိကန်သမ္မတရဲ့ မဟာမိတ်အဖြစ် ကိုယ့်ကိုယ်ကို တင်ပြထားတယ်။ လူလာ ဆက်နေရင်တော့ အမေရိကန်နဲ့ အကွာအဝေးကို ထိန်းထားပြီး တရုတ်နဲ့ ပိုနီးကပ်တဲ့ လမ်းကြောင်းကို ဆက်သွားမယ်။ လက်တင်အမေရိကတစ်ခုလုံးရဲ့ ဦးတည်ချက်ကိုပါ သက်ရောက်နိုင်တဲ့ ရွေးချယ်မှုပဲ။

အသက် ၈၀ အရွယ် နိုင်ငံရေးသမားကြီးနဲ့ အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် မျိုးဆက်သစ်ခေါင်းဆောင် — ဒါဟာ လူပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးရဲ့ ပြိုင်ပွဲထက် ဘရာဇီးရဲ့ အနာဂတ်ဦးတည်ချက် နှစ်ခုရဲ့ ပြိုင်ပွဲပဲ။ ပထမအဆင့်က အဖြေကို မပေးခဲ့ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်ညက အဖြေကို ပေးလိမ့်မယ်။

အောက်တိုဘာ ၄ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ည။ ဘရာစီးလီးယားမြို့မှာ ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရို သူ့အိမ်ရှေ့မှာ စောင့်နေတဲ့ သတင်းထောက်တွေကို ပြုံးပြီးပြောတယ်။ "ဘရာဇီးက အပြောင်းအလဲကို လိုချင်နေပြီ" တဲ့။ အဲဒီညပဲ တခြားတစ်ဖက်မှာ သမ္မတ လူလာ သူ့ထောက်ခံသူတွေရှေ့မှာ ရလဒ်ကို "မမျှော်လင့်ခဲ့ဘူး" လို့ ဝန်ခံလိုက်တယ်။

ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် စစ်တမ်းတွေက လူလာကို အနည်းငယ် ဦးဆောင်နေတယ်လို့ ပြခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ မဲတွေ ရေတွက်ပြီးတဲ့အခါ ဦးဆောင်သွားသူက အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် ဆီနိတ်အမတ် ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရို — အခုအကျဉ်းထောင်ထဲမှာ ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ် ချမှတ်ခံထားရတဲ့ သမ္မတဟောင်း ဂျိုင်ယာ ဘိုဆိုနာရိုရဲ့ သားအကြီးဆုံး။

ဒါဟာ ဘရာဇီးနိုင်ငံရေးသမိုင်းမှာ မကြုံဖူးတဲ့ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ရဲ့ အစပဲ။

ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ — ၅၆ သန်းနဲ့ ၅၃.၇ သန်း

မဲရေတွက်မှု ၉၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းပြီးတဲ့အချိန်မှာ ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရိုက မဲ ၅၆ သန်းကျော် — တရားဝင်မဲရဲ့ ၄၇.၃ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရရှိခဲ့တယ်။ လူလာက မဲ ၅၃.၇ သန်း — ၄၄.၈ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်။ နှစ်ယောက်စလုံး ပထမအဆင့်မှာ တိုက်ရိုက်အနိုင်ရဖို့ လိုတဲ့ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မရောက်ခဲ့လို့ အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်မှာ ဒုတိယအဆင့် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရတော့မယ်။ အနိုင်ရသူက ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်မှာ သမ္မတသက်တမ်း စတင်မယ်။

မှတ်ပုံတင်မဲပေးသူ သန်း ၁၆၀ ရှိတဲ့ ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ လူဦးရေ သန်း ၂၁၄ ရှိတဲ့ လက်တင်အမေရိကရဲ့ အကြီးဆုံးစီးပွားရေးနိုင်ငံရဲ့ ဦးတည်ချက်ကို ဆုံးဖြတ်မယ့် မဲတွေပဲ။

သားက ဖခင်ထက် ပိုကောင်းခဲ့တယ်

ဒီရလဒ်ရဲ့ အထူးခြားဆုံးအချက်က ဖခင်နဲ့ သားကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လိုက်ရင် ပေါ်လာတယ်။

ဂျိုင်ယာ ဘိုဆိုနာရိုဟာ အရင် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုနဲ့ ဖျက်သိမ်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွဲချက်နဲ့ ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ် ချမှတ်ခံထားရတယ်။ သူ ကိုယ်တိုင် ဝင်မပြိုင်နိုင်တဲ့အခါ သူ့သားက သူ့အစား ဝင်ပြိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ သားက ဖခင်ရဲ့ အရိပ်အောက်မှာ ခိုနေတာမျိုး မဟုတ်ဘူး — ၂၀၂၂ ခုနှစ် ပထမအဆင့်မှာ သူ့ဖခင် ရခဲ့တာထက် မဲ ၄ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ပိုရခဲ့တယ်။

ဖလာဗီယိုရဲ့ မဲဆွယ်နည်းက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။ ဖခင်ရဲ့ ပုံရိပ်ကို အပြည့်အဝ အသုံးချတယ် — ဒါပေမဲ့ သူကိုယ်တိုင်ကိုတော့ ပိုပြီး သမ္မာသမတ်ကျတဲ့ ပုံစံအဖြစ် တင်ပြတယ်။ မဲဆွယ်အဓိကအကြောင်းအရာက ရာဇဝတ်မှုနှိမ်နင်းရေးနဲ့ စီးပွားရေး။ "ဘရာဇီးက ဒီထက်ပိုတဲ့ ဒုက္ခကို မခံနိုင်တော့ဘူး — အခွန်တွေ မြင့်လွန်းတယ်" လို့ သူ ပြောတယ်။

အကျဉ်းထောင်ထဲက ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးရဲ့ လှုပ်ရှားမှုက သူ့ကိုယ်သူ မပါဘဲနဲ့တောင် ဒီလောက်အင်အားပြနိုင်တယ်ဆိုတာ ဘရာဇီးနိုင်ငံရေးမှာ ထူးခြားတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပဲ။

မီနာစ် ဂေရိုင်းစ် — မှန်ဘီလူးပြည်နယ်

ဖလာဗီယိုက အရှေ့တောင်ပိုင်းမှာ အနိုင်ရခဲ့တယ် — ဆောင် ပေါလိုနဲ့ မီနာစ် ဂေရိုင်းစ်ပြည်နယ်တွေမှာ။ မဲပေးသူရဲ့ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး နေထိုင်တဲ့ အရှေ့တောင်ပိုင်းဟာ ရွေးကောက်ပွဲတိုင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့ နေရာပဲ။

မီနာစ် ဂေရိုင်းစ်ကတော့ အထူးသဖြင့် သင်္ကေတအရ အရေးကြီးတယ် — ၁၉၈၉ ခုနှစ်က စစ်အုပ်ချုပ်ရေးပြီးနောက် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ပြီးကတည်းက ရွေးကောက်ပွဲတိုင်းမှာ အနိုင်ရသူကို မဲပေးခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်လည်း ဖလာဗီယိုဘက်ကို မဲပေးခဲ့တယ်။ လူလာက အဲဒီပြည်နယ်မှာ ၄၃.၂ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရခဲ့တယ် — ၂၀၂၂ တုန်းက ၄၈.၃ ရာခိုင်နှုန်း ရခဲ့တာနဲ့ ယှဉ်ရင် သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားတာ။

လူလာအတွက် စိန်ခေါ်မှု

အသက် ၈၀ အရွယ် လူလာဟာ စတုတ္ထသက်တမ်းကို ရည်မှန်းနေတယ်။ ၂၀၀၃ ကနေ ၂၀၁၀ အထိ သမ္မတလုပ်ခဲ့ပြီး ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရေးအစီအစဉ်တွေနဲ့ နာမည်ရခဲ့သူ။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ သူ့ရဲ့ အဓိကခံတပ်ဖြစ်တဲ့ အရှေ့မြောက်ပိုင်းကတောင် မျှော်မှန်းထားသလောက် မဲအသာစီး မပေးနိုင်ခဲ့ဘူး။

ပြဿနာအကြီးဆုံးက စားဝတ်နေရေး။ လူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ ကုန်ကျစရိတ်က ရွေးကောက်ပွဲကို ဆုံးဖြတ်မယ့် အဓိကအချက်ဖြစ်နေတယ်။ ရီယိုဒီဂျနေရိုက အသက် ၆၂ နှစ်အရွယ် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးရဲ့ စကားက ဒါကို ဖော်ပြနေတယ် — သူ အမြဲတမ်း လူလာကို မဲပေးခဲ့တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ဖလာဗီယိုကို မဲပေးခဲ့တယ်။ "ဘာပြောင်းလဲမလဲ ကြည့်ချင်လို့" တဲ့။

ဒီလိုမဲပေးသူတွေကို အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်မတိုင်ခင် ပြန်ဆွဲခေါ်နိုင်မလားဆိုတာ လူလာရဲ့ အကြီးဆုံးစိန်ခေါ်မှုပဲ။ ပထမအဆင့်မှာ ပြုတ်သွားတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေထဲက တတိယနေရာရခဲ့သူက ၂.၉ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရခဲ့ပြီး ဘယ်ဘက်ကိုမှ ထောက်ခံမယ်လို့ မကြေညာဘူး။ ကျန်တဲ့ မဲတွေထဲက လက်ယာဘက်က မဲအများစုက ဖလာဗီယိုဆီ စီးဝင်နိုင်ခြေများတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်အထိ သုံးပတ်အတွင်း နှစ်ဖက်စလုံး အလယ်အလတ်မဲပေးသူတွေကို ဆွဲခေါ်ဖို့ ကြိုးစားကြလိမ့်မယ်။ ဖလာဗီယိုအတွက် အလုပ်က ရိုးရှင်းတယ် — ပထမအဆင့်က အသာစီးကို ထိန်းထားပြီး ပြုတ်သွားတဲ့ လက်ယာကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေရဲ့ မဲတွေကို စုစည်းဖို့။ လူလာအတွက်ကတော့ ပိုခက်တယ် — ကိုယ့်ခံတပ်ကို ပြန်လည်စုစည်းရမယ်၊ အလယ်အလတ်မဲပေးသူတွေကို ယုံကြည်အောင် စည်းရုံးရမယ်။

ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ သက်ရောက်မှုက ဘရာဇီးပြည်တွင်းမှာတင် ရပ်မနေဘူး။ ဖလာဗီယိုနိုင်ရင် ဝါရှင်တန်နဲ့ ပိုနီးကပ်တဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ဦးတည်မယ် — သူက အမေရိကန်သမ္မတရဲ့ မဟာမိတ်အဖြစ် ကိုယ့်ကိုယ်ကို တင်ပြထားတယ်။ လူလာ ဆက်နေရင်တော့ အမေရိကန်နဲ့ အကွာအဝေးကို ထိန်းထားပြီး တရုတ်နဲ့ ပိုနီးကပ်တဲ့ လမ်းကြောင်းကို ဆက်သွားမယ်။ လက်တင်အမေရိကတစ်ခုလုံးရဲ့ ဦးတည်ချက်ကိုပါ သက်ရောက်နိုင်တဲ့ ရွေးချယ်မှုပဲ။

အသက် ၈၀ အရွယ် နိုင်ငံရေးသမားကြီးနဲ့ အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် မျိုးဆက်သစ်ခေါင်းဆောင် — ဒါဟာ လူပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးရဲ့ ပြိုင်ပွဲထက် ဘရာဇီးရဲ့ အနာဂတ်ဦးတည်ချက် နှစ်ခုရဲ့ ပြိုင်ပွဲပဲ။ ပထမအဆင့်က အဖြေကို မပေးခဲ့ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်ညက အဖြေကို ပေးလိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ယူကရိန်းစစ်ပွဲ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲ — စစ်ရပ်ဖို့ စားပွဲဝိုင်းပေါ် ရေနံဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံတန် အရောင်းအဝယ် ရောက်လာပြီ

ယူကရိန်းစစ်ပွဲ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲ — စစ်ရပ်ဖို့ စားပွဲဝိုင်းပေါ် ရေနံဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံတန် အရောင်းအဝယ် ရောက်လာပြီ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၃ ရက် စနေနေ့ မနက်ခင်း။ ယူကရိန်းစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရေး အမေရိကန်-ရုရှား ဆွေးနွေးပွဲအကြောင်း သတင်းတစ်ပုဒ် ထွက်ပေါ်လာတယ်။ သတင်းရဲ့ အကြောင်းအရာက စစ်ပွဲအကြောင်း မဟုတ်ဘူး — ရေနံအကြောင်း။

သတင်းတွေအရ ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲဝိုင်းပေါ်ကို ရုရှားရေနံကုမ္ပဏီကြီး လူကွိုင်း (Lukoil) ရဲ့ နိုင်ငံတကာပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ရောင်းချမယ့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ရောက်လာတယ်။ တန်ဖိုး ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံကျော်။ စစ်ပွဲရပ်ဖို့ ဆွေးနွေးနေတဲ့ နေရာမှာ စီးပွားရေးအရောင်းအဝယ်ပါ ဝင်ရောက်လာပြီ။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီအချိန်မှာပဲ စစ်မြေပြင်မှာတော့ လုံးဝကို ဆန့်ကျင်ဘက် ရုပ်ပုံတစ်ခု ပေါ်နေတယ်။

စားပွဲပေါ်ရောက်လာတဲ့ ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံ

အရောင်းအဝယ်ရဲ့ အကြောင်းအရာက ဒီလို။ လူကွိုင်းရဲ့ ရုရှားပြင်ပ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ — ရေနံတွင်းတွေ၊ ရေနံချက်စက်ရုံတွေ၊ ဓာတ်ဆီဆိုင်တွေ။ ဥရောပတစ်လွှားနဲ့ ကင်မရွန်းအပါအဝင် ကမ္ဘာအနှံ့ ဖြန့်ကျက်ထားတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုစုစုပေါင်းရဲ့ တန်ဖိုးက ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံကနေ ၂၂ ဘီလီယံအထိ ရှိတယ်။

ဒီအရောင်းအဝယ်က အသစ်စက်စက် ပေါ်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ ဇန်နဝါရီလတုန်းက လူကွိုင်းက သူ့ရဲ့ နိုင်ငံတကာပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ပုဂ္ဂလိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုမ္ပဏီ ကာလိုင်းကို ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံကျော်နဲ့ ရောင်းဖို့ သဘောတူခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အရောင်းအဝယ် ပြီးမြောက်ဖို့ အမေရိကန်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက် လိုနေသေးတယ် — ပိုင်ဆိုင်မှုတွေအပေါ် ချမှတ်ထားတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် ရုရှားပိုင်ရှင်တွေ ဆက်လက်လည်ပတ်ဖို့ ခက်ခဲနေလို့ပဲ။

အခု ဒီအရောင်းအဝယ်ကို ယူကရိန်းစစ်ပွဲ ဆွေးနွေးပွဲရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ထည့်သွင်းဆွေးနွေးနေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်း ထွက်လာတာ။

ပူတင်ကိုယ်တိုင် တင်ပြခဲ့တဲ့ အဆိုပြုချက်

စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံးအချက်က ဒီအဆိုပြုချက်ကို ဘယ်သူက စတင်ခဲ့သလဲဆိုတာပဲ။

သတင်းတွေအရ စက်တင်ဘာ ၅ ရက်က ကရင်မလင်မှာ အမေရိကန်အထူးသံတမန် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်နဲ့ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ သားမက် ဂျာရတ် ကပ်ရှနာတို့နဲ့ တွေ့ဆုံစဉ် ပူတင်ကိုယ်တိုင် ဒီအရောင်းအဝယ် အကြောင်းကို ဖွင့်ဟခဲ့တယ်။ သူ့ရဲ့ ပြောပုံအရ ဒါဟာ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ပြန်လည်ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်နိုင်တယ်ဆိုတာကို ရုရှားပြည်သူတွေကို ပြသဖို့ နည်းလမ်းတစ်ခုတဲ့။

အမေရိကန်ဘက်ကလည်း ဒီအဆိုပြုချက်ကို စဉ်းစားမယ်လို့ ဆိုတယ် — ကရင်မလင်နဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ဖို့ အထောက်အကူဖြစ်မယ်၊ ပြီးတော့ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းတွေ ကျဆင်းဖို့လည်း အကူအညီဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့။

စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်ကလည်း ပူတင်ရဲ့ သံတမန် ကီရီးလ် ဒမီထရီယက်ဗ်က ဝါရှင်တန်မှာ အမေရိကန်အရာရှိတွေနဲ့ တွေ့ဆုံပြီး စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး လမ်းကြောင်းတွေအပြင် အနာဂတ် အမေရိကန်-ရုရှား စွမ်းအင်စီမံကိန်းတွေအကြောင်းပါ ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေက ဆိုတယ်။

ဘယ်သူတွေ ပါဝင်နေသလဲ

ဒီအရောင်းအဝယ်မှာ ဘယ်သူတွေ ပါဝင်နေသလဲဆိုတာ ကြည့်ရင် ရုပ်ပုံက ပိုရှုပ်ထွေးလာတယ်။

ဦးဆောင်ဝယ်ယူမယ့်အဖွဲ့မှာ အမေရိကန်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ ဘီလျံနာ တော့ဒ် ဘိုးလီ ပါတယ် — လော့စ်အိန်ဂျလိစ် ဒေါ့ဂျာ့စ် ဘေ့စ်ဘောအသင်းရဲ့ ပူးတွဲပိုင်ရှင်၊ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကို ဒေါ်လာ ၂ သန်း လှူဒါန်းခဲ့သူလည်းဖြစ်တယ်။ သူ့အပြင် ကပ်ရှနာ ဒါမှမဟုတ် ဝစ်ကော့ဖ်မိသားစုတွေနဲ့ စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုရှိတဲ့ ကာတာနဲ့ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ ပါဝင်တယ်။ အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ္ဍာရေးကော်ပိုရေးရှင်းဆိုတဲ့ အစိုးရဌာနတစ်ခုလည်း ဒီအဖွဲ့ထဲမှာ ပါဝင်နေတယ်။

အမေရိကန်အစိုးရ အရာရှိတစ်ဦးရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ဝစ်ကော့ဖ်နဲ့ ကပ်ရှနာတို့က အမေရိကန်အစိုးရအတွက် ကြိုတင်ငွေအမြောက်အမြားနဲ့ အမြတ်အစွန်းဝေစုရရှိရေး ငွေကြေးဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်တွေကို ညှိနှိုင်းကူညီနေတယ်တဲ့။ သူတို့နှစ်ဦး ကိုယ်တိုင် ဒီအရောင်းအဝယ်ကနေ အကျိုးအမြတ် ရမယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထား မရှိဘူးလို့လည်း သတင်းတွေက ဆိုတယ်။

ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းတွေ ကျန်နေသေးတယ်။ ဝစ်ကော့ဖ်က သမ္မတရဲ့ တရားဝင်အထူးသံတမန် — ပြီးခဲ့တဲ့ မေလမှာ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီး ခန့်အပ်ခံရသူ။ ကပ်ရှနာကတော့ ဖက်ဒရယ်အစိုးရရာထူး ဘာမှမရှိဘူး — သမ္မတရဲ့ သားမက်ဖြစ်ပြီး ပထမသက်တမ်းတုန်းက အိမ်ဖြူတော်အကြံပေးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းခဲ့သူပဲ။ အခု ဒုတိယသက်တမ်းမှာတော့ အဆင့်မြင့်သံတမန်ရေးမစ်ရှင်တွေမှာ ပါဝင်နေတယ်။

သံတမန်ရေးဆွေးနွေးပွဲ ဦးဆောင်နေသူနှစ်ဦးနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေ ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံတန် အရောင်းအဝယ်မှာ ပါဝင်နေတယ်ဆိုတဲ့ အချက်က သံတမန်ရေးနဲ့ ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေး ဆက်နွှယ်မှုကြား ခြားနားချက်ကို မှုန်ဝါးစေတယ်။

ဒီအရောင်းအဝယ် အမှန်တကယ် ဖြစ်မြောက်ဖို့ ဝါရှင်တန်နဲ့ မော်စကို နှစ်ဖက်စလုံးရဲ့ ခွင့်ပြုချက် လိုမယ် — အမေရိကန်ရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေအပါအဝင်။ အဲဒီခွင့်ပြုချက်ရရင် ပိတ်ဆို့မှုတွေ ရုတ်သိမ်းသွားမှာဖြစ်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှုတွေရဲ့ ဈေးကွက်တန်ဖိုးက ပိုမြင့်တက်လာမယ်။

စစ်မြေပြင်မှာတော့ အရှိန်မြင့်နေဆဲ

ဒီလိုဆွေးနွေးပွဲတွေ ဖြစ်နေတဲ့ အခိုက်အတန့်မှာပဲ စစ်မြေပြင်ကတော့ လုံးဝကို တခြားဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ပြောနေတယ်။

ဒီနေ့ တနင်္ဂနွေနေ့ — ဂျာမနီဝန်ကြီးချုပ် ဖရက်ဒရစ် မာ့ဇ်က ကိယက်ဗ်ကို မမျှော်လင့်ဘဲ သွားရောက်ခဲ့တယ်။ သူ ကြေညာခဲ့တာက စစ်ရေးအကူအညီ ယူရို ၁ ဘီလီယံနဲ့ စွမ်းအင်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် ယူရို သန်း ၃၅၀။ ပြီးခဲ့တဲ့ မေလက ရာထူးရခဲ့တဲ့ မာ့ဇ်လက်ထက်မှာ ဂျာမနီက ယူကရိန်းရဲ့ အကြီးဆုံး စစ်ရေးအလှူရှင်ဖြစ်လာပြီ — အမေရိကန်ရဲ့ ထောက်ပံ့မှု လျော့ကျသွားတဲ့ ကွက်လပ်ကို ဖြည့်နေတာဖြစ်တယ်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ရုရှားက ယူကရိန်းရဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို တိုက်ခိုက်မှု အရှိန်မြှင့်နေတယ်။ အောက်တိုဘာ ၃-၄ ရက်မှာ ရုရှားတပ်တွေက ကိယက်ဗ်မြို့က ဒါနိပါမြစ်ကူးတံတားတွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ် — မြောက်ဘက်တံတားအပါအဝင်။ စစ်ပွဲအလုံးစုံ စတင်ပြီးကတည်းက ပထမဆုံးအကြိမ် မြစ်ကူးတံတားတွေကို ပစ်မှတ်ထားတာ ဖြစ်တယ်။

ယူကရိန်းဘက်ကလည်း တုံ့ပြန်နေတယ်။ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်မှာ ယူကရိန်းက ပြည်တွင်းထုတ် FP-7 ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်ကို စစ်မြေပြင်မှာ ပထမဆုံးအကြိမ် ပစ်ခတ်ခဲ့တယ်။ မော်စကိုအထိ ရောက်နိုင်တဲ့ နောက်မျိုးဆက် FP-9 ကလည်း ဒီဆောင်းဦးမှာ အဆင်သင့်ဖြစ်မယ်လို့ သမ္မတ ဇယ်လန်စကီးက ဆိုတယ်။ ယူကရိန်းထောက်လှမ်းရေးက ရရှိထားတဲ့ ရုရှားစီမံကိန်းစာရွက်စာတမ်းတွေအရ ပူတင်ရဲ့ မူဝါဒသစ်က အရပ်သားတွေကို မြို့တွေကနေ ထွက်ခွာသွားအောင် ဖိအားပေးဖို့ဖြစ်တယ်လို့ ဇယ်လန်စကီးက ပြောတယ်။ ယူကရိန်းကလည်း ရုရှားရေနံချက်စက်ရုံတွေကို တိုက်ခိုက်မှု အရှိန်မြှင့်မယ်လို့ ကြေညာထားတယ်။

ဒေသတွင်းမှာပါ ရိုက်ခတ်မှုရှိနေတယ် — အောက်တိုဘာ ၃ ရက်က တိုက်ခိုက်မှုတွေအတွင်း ရုရှားဒရုန်းတွေ မော်လ်ဒိုဗာရဲ့ လေပိုင်နက်ကို ချိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပြီး ခရိုင်လေးခုမှာ ပေါက်ကွဲခဲ့တယ်။ မော်လ်ဒိုဗာက ရုရှားသံအမတ်ကို ဆင့်ခေါ်ခဲ့တယ်။

ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးရုံးရဲ့ အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမ ၈ လမှာ ယူကရိန်းမှာ အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှု ၁၅,၀၀၀ ရှိခဲ့တယ် — ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် အလားတူကာလနဲ့ ယှဉ်ရင် ၅၅ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာတာဖြစ်တယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ ရုပ်ပုံက ဆန့်ကျင်ဘက်နှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက် ဖြစ်နေတယ် — ညှိနှိုင်းစားပွဲဝိုင်းပေါ်မှာ စီးပွားရေးအရောင်းအဝယ်တွေ၊ စစ်မြေပြင်မှာတော့ အရှိန်မြှင့်တိုက်ခိုက်မှုတွေ။

ဒါကို နည်းနှစ်နည်းနဲ့ ဖတ်နိုင်တယ်။ အကောင်းဘက်က ဖတ်ရင် — စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားက နှစ်ဖက်စလုံးကို စားပွဲဝိုင်းမှာ ဆက်ထိန်းထားနိုင်တဲ့ ကော်တစ်ခုဖြစ်တယ်။ ပူတင်က "အမေရိကန်နဲ့ စီးပွားရေးလုပ်နိုင်သေးတယ်" ဆိုတာ ပြချင်တယ်၊ အမေရိကန်ဘက်ကလည်း "စွမ်းအင်ဈေးကျမယ်" ဆိုတဲ့ အကျိုးကို မြင်တယ်။ စစ်ပွဲကို စီးပွားရေးနဲ့ ဝယ်ယူနိုင်မယ်ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုမျိုး။

ဒါပေမဲ့ အဆိုးဘက်က ဖတ်ရင်လည်း ရတယ်။ ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံတန် အရောင်းအဝယ်က ဆွေးနွေးပွဲကို ရှေ့တိုးစေတာ မဟုတ်ဘဲ ဆွေးနွေးပွဲကို အစားထိုးသွားနိုင်တယ် — စစ်ပွဲရပ်စဲရေးထက် အရောင်းအဝယ်ပြီးမြောက်ရေးက ဦးစားပေးဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ပြီးတော့ ညှိနှိုင်းရေးသမားတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ ပါဝင်နေတာက သံတမန်ရေးရဲ့ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်စေတယ်။

ဥရောပရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကလည်း ပြောင်းလဲနေတယ်။ အမေရိကန်က ရုရှားနဲ့ အရောင်းအဝယ်ဆွေးနွေးနေချိန်မှာ ဂျာမနီက ယူကရိန်းကို လက်နက်ထောက်ပံ့နေတယ်။ ဖင်လန်သမ္မတ အလက်ဇန္ဒား စတပ်ဖ်ရဲ့ ပြောကြားချက်အတိုင်းဆိုရင် ဥရောပရဲ့ အနာဂတ်လုံခြုံရေးအတွက် အခိုင်မာဆုံး အာမခံချက်တွေထဲက တစ်ခုက ယူကရိန်းစစ်တပ်ကိုယ်တိုင်ပဲ — "ဥရောပမှာ အခေတ်အမီဆုံး စစ်တပ်ဖြစ်နေပြီ" တဲ့။

တကယ့်မေးခွန်းက ဒါပဲ — စားပွဲဝိုင်းပေါ်က ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံက စစ်မြေပြင်က အပျက်အစီးတွေကို ရပ်တန့်နိုင်မလား။ အခုအချိန်အထိ အဖြေက မထွက်သေးဘူး။ တံတားတွေ ပြိုကျနေတဲ့ ကိယက်ဗ်မှာ လူတွေက အရောင်းအဝယ်သတင်းကို မဖတ်ဘူး — ဗုံးခိုကျင်းထဲမှာ ရှိနေကြတယ်။ သံတမန်ရေးက စီးပွားရေးအရောင်းအဝယ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတဲ့အခါ စစ်ပွဲရဲ့ အဆုံးသတ်က ပိုနီးလာသလား၊ ပိုဝေးသွားသလားဆိုတာ အချိန်ကသာ ဖြေပေးလိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဗန်းမော် — ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်က စစ်ပွဲနဲ့ သံချပ်ကာကားနှစ်စီးက ဖော်ပြလိုက်တဲ့ စစ်တပ်ရဲ့ အကျပ်အတည်း

ဗန်းမော် — ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်က စစ်ပွဲနဲ့ သံချပ်ကာကားနှစ်စီးက ဖော်ပြလိုက်တဲ့ စစ်တပ်ရဲ့ အကျပ်အတည်း

0 မှတ်ချက်

စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ် နမ်ဖါရွာ။ KIA Myu Tsaw ni တွေ ဦးဆောင်တဲ့ pawng hpawm တပ်ဖွဲ့တွေက စစ်ကောင်စီရဲ့ နမ်ဖါစစ်စခန်းကို တစ်ရက်တည်းနဲ့ အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်လိုက်တယ်။ စစ်ကောင်စီဘက်က စစ်သား ၇ ဦး ကျဆုံးပြီး ၉ ဦး အရှင်ဖမ်းမိခဲ့တယ်။ လက်နက်ခဲယမ်းတွေ အများအပြား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့တယ်။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီနေ့က အကြီးမားဆုံးသတင်းက အရေအတွက်တွေ မဟုတ်ဘူး။ စခန်းထဲမှာ ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ သံချပ်ကာကား နှစ်စီးပဲ။

သံချပ်ကာကားနှစ်စီး — စစ်မြေပြင်မှာ ရှားပါးတဲ့ဆု

သိမ်းဆည်းရမိခဲ့တဲ့ သံချပ်ကာကားတွေဟာ ပြင်သစ်ဒီဇိုင်း AML-90 အမျိုးအစား — ၉၀ မီလီမီတာ အဓိကသေနတ်ကြီး တပ်ဆင်ထားတဲ့ ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ ပစ်ကူပေးရေး သံချပ်ကာယာဉ်တွေဖြစ်တယ်။ သတင်းများအရ နှစ်စီးလုံး အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေမှာ ရှိနေသေးတယ်လို့ ဆိုတယ်။

စစ်ပွဲအတွင်း သံချပ်ကာကားအရှင်ရဖူးတာဟာ ကချင်စစ်မြေပြင်မှာ ရှားပါးတဲ့ဖြစ်ရပ်ဖြစ်တယ်။ သံချပ်ကာယာဉ်ဆိုတာ စစ်တပ်ရဲ့ အင်အားအကြီးမားဆုံး လက်နက်စနစ်တွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တယ်။ ဒါမျိုးကို တိုက်ပွဲအပြီး လက်ထဲအရှင်ရတယ်ဆိုတာက နှစ်ချက်ကို ဖော်ပြနေတယ်။

ပထမတစ်ချက် — စစ်စခန်းက ဆုတ်ခွာသွားတဲ့ တပ်တွေဟာ သူတို့ရဲ့ အဖိုးတန်ဆုံး လက်နက်တွေကိုတောင် ပြန်မသယ်နိုင်လောက်အောင် အခြေအနေ ဆိုးရွားခဲ့တယ်။ ဒါမှမဟုတ် တိုက်ပွဲဝင်ဖို့ စိတ်ဓာတ်မရှိတော့ဘူး။

ဒုတိယတစ်ချက် — pawng hpawm တပ်တွေဘက်က စခန်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရုံသာမက စစ်ကောင်စီရဲ့ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးစွမ်းအားကိုပါ တဖြည်းဖြည်း ချိုးဖျက်နေပြီဆိုတာပဲ။

မြစ်ပေါ်က စစ်ပွဲ — တစ်လအတွင်း သင်္ဘောအစီး ၂၀ နီးပါး

နမ်ဖါစခန်း ကျဆုံးမှုဟာ တစ်ခုတည်းသော ဖြစ်ရပ်မဟုတ်ဘူး။ ဒါဟာ ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်မှာ တစ်လလုံးကြာအောင် ဖြစ်ပွားနေတဲ့ စစ်ပွဲရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပဲ။

သြဂုတ်လနှောင်းပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီက သင်္ဘောအစီး ၁၅ စီးပါဝင်တဲ့ သင်္ဘောအုပ်စုကြီးကို ကချင်ပြည်နယ်ကို အားဖြည့်ဖို့ မန္တလေးဘက်ကနေ စေလွှတ်ခဲ့တယ်။ ကချင်မှာ ကုန်းလမ်းထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းတွေ ဖြတ်တောက်ခံထားရတဲ့အချိန်မှာ မြစ်ကြောင်းက စစ်ကောင်စီအတွက် တစ်ခုတည်းသော အသက်သွေးကြောဖြစ်ခဲ့တယ်။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီသွေးကြောကို KIA ဦးဆောင်တဲ့ တပ်တွေက ဖြတ်တောက်ပစ်လိုက်တယ်။ သြဂုတ် ၂၄ ရက်မှာ ရွှေကူမြို့နယ် ဇင်းဘွန်းရွာမှာ ဆိုက်ကပ်ထားတဲ့ သင်္ဘောတွေကို တိကျတဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တယ်။ စက်တင်ဘာ ၂ ရက်မနက်မှာတော့ ရွှေကူကနေ ဗန်းမော်ဘက်ကို ဆန်တက်လာတဲ့ သင်္ဘောအုပ်စုကို ဇင်းဘွန်းနဲ့ စင်္ခမ်းရွာကြားမှာ ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။

ရလဒ်က ဆိုးရွားတယ်။ ကသာ–ရွှေကူ–ဗန်းမော် မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်မှာ သင်္ဘော အစီး ၂၀ နီးပါး ပျက်စီး၊ နစ်မြုပ်သွားခဲ့တယ်။ စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်မှာ စစ်ကောင်စီက သင်္ဘော ၁၉ စီးနဲ့ ဗန်းမော်ကနေ မန္တလေးဘက် ပြန်ဆုတ်ခဲ့ရတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အရပ်သားပိုင် သင်္ဘောတွေပါ ပါဝင်ခဲ့တယ်။ ပြန်ဆုတ်လာတဲ့လမ်းမှာတောင် ကသာမြို့နယ် မိုးတာလေးအနီးမှာ တိုက်ခိုက်ခံရပြီး သင်္ဘောတစ်စီး နစ်မြုပ်သွားခဲ့တယ်။

သင်္ဘောတွေပေါ်ကနေ ဖမ်းဆီးရမိသူ ၁၅၁ ဦးရဲ့ စာရင်းက စစ်ကောင်စီရဲ့ လူအင်အားအကျပ်အတည်းကို ဖော်ပြနေတယ်။ ပုံမှန်စစ်သား ၈၄ ဦး (ဗိုလ်ကြီး ၂ ဦး၊ အရာခံဗိုလ် ၅ ဦး အပါအဝင်)၊ စစ်မှုထမ်းဥပဒေနဲ့ အသက် ၁၆ နှစ်ကနေ ၃၀ အတွင်း အဓမ္မစုဆောင်းခံရသူ ၃၄ ဦး၊ စစ်မိသားစုဝင် အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေး ၁၇ ဦး၊ အရပ်သား ၈ ဦး။ KIA ဘက်က ဖမ်းဆီးရမိသူတွေကို နိုင်ငံတကာ စစ်သုံ့ပန်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းတွေနဲ့အညီ ဆက်ဆံထားတယ်လို့ ဆိုတယ်။

အရပ်သားသင်္ဘောနဲ့ အကျဉ်းသားများ — စစ်ပွဲရဲ့ အမှောင်ဘက်ခြမ်း

ဒီမြစ်ပေါ်စစ်ပွဲမှာ အဆိုးရွားဆုံးအပိုင်းက စစ်ကောင်စီရဲ့ နည်းလမ်းတွေပဲ။

ပထမ — အရပ်သားပိုင် သင်္ဘောတွေကို အတင်းအဓမ္မ သိမ်းယူပြီး အားဖြည့်တပ်တွေ ပို့ဆောင်ရေးမှာ သုံးခဲ့တယ်။ အဲဒီသင်္ဘောတွေထဲက အများအပြားဟာ တိုက်ပွဲအတွင်း ပျက်စီးသွားခဲ့တယ်။ အရပ်သားတွေရဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းယာဉ်တွေ စစ်ပွဲထဲ ဆွဲသွင်းခံလိုက်ရတာပဲ။

ဒုတိယ — ပိုပြီးစိုးရိမ်စရာကောင်းတာက ဗန်းမော်အကျဉ်းထောင်က အကျဉ်းသားတွေကို လူသားဒိုင်းအဖြစ် သုံးခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်ပဲ။ လွတ်မြောက်လာတဲ့ အကျဉ်းသားတစ်ဦးရဲ့ ထွက်ဆိုချက်အရ စစ်ကောင်စီတပ်တွေက အကျဉ်းသားတွေကို သင်္ဘောတွေပေါ်တင်ပြီး သူတို့ရဲ့ အကာအကွယ်အဖြစ် သုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားတဲ့အခါ ရွှေကူအနီးမှာ အကျဉ်းသား ၇၀ ကျော် မြစ်ထဲ ခုန်ချပြီး လွတ်မြောက်ခဲ့တယ်။ ဗန်းမော်အကျဉ်းထောင်ထဲမှာ အကျဉ်းသား ၄၀၀ ကျော် ကျန်ရှိနေသေးတယ်လို့ ဆိုတယ်။ အဲဒီထွက်ဆိုချက်အရ အကျဉ်းသားတွေဟာ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းတွေ သယ်ခိုင်းခံရတယ်၊ ငွေညှစ်ခံရတယ်၊ မပေးနိုင်ရင် အရိုက်ခံရတယ်၊ လပေါင်းများစွာ ပြောင်းဖူးနဲ့သာ အသက်ရှင်ခဲ့ရပြီး ဖျားနာသူတွေကို ဆေးကုသပေးခြင်း မရှိဘူးလို့ ဆိုတယ်။

ဒီစွပ်စွဲချက်တွေဟာ တစ်ဖက်သတ် ထွက်ဆိုချက်တွေဖြစ်တဲ့အတွက် သတိထားရမယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်ကောင်စီဘက်က ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ငြင်းဆိုချက် တစ်စုံတစ်ရာ ထုတ်ပြန်ထားခြင်း မရှိသေးဘူး။

ဘာကြောင့် ဗန်းမော်က အရေးကြီးသလဲ

ဗန်းမော်ဟာ ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်က မြောက်ပိုင်းတံခါးပေါက်ဖြစ်တယ်။ ဒီမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတစ်ခုလုံးရဲ့ ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်လိမ့်မယ်။

စက်တင်ဘာလအတွင်း ဗန်းမော်၊ ရွှေကူ၊ မိုးညှင်း၊ အင်းတော်ကြီးဝန်းကျင်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း မိုးမိတ်အနီးတို့မှာ တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်လာခဲ့တယ်။ KIA ဦးဆောင်တဲ့ တပ်တွေက စစ်ကောင်စီစခန်းတော်တော်များများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့တယ်။

အချိန်ကိုက်မှုကလည်း အရေးကြီးတယ်။ မိုးရာသီကုန်ပြီး ဆောင်းရာသီကို ကူးပြောင်းတဲ့အချိန်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ပိုပြင်းထန်လာလေ့ရှိတယ်။ စစ်ရေးလေ့လာသူတွေက မိုးကုန်ရင် စစ်ကောင်စီက တပ်အင်အား နှစ်ဆ၊ သုံးဆ တိုးချထားနိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားကြတယ်။

ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းက ဒါပဲ — တိုးချဖို့ တပ်အင်အား စစ်ကောင်စီမှာ ကျန်သေးသလား။ သင်္ဘောပေါ်က စာရင်းကို ကြည့်ရင် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ် စစ်မှုထမ်းသစ်တွေ၊ အကျဉ်းသားတွေ၊ အရပ်သားသင်္ဘောတွေ — ဒါတွေဟာ အင်အားတောင့်တင်းတဲ့ စစ်တပ်ရဲ့ ပုံရိပ်မဟုတ်ဘူး။ အကျပ်အတည်းထဲက စစ်တပ်ရဲ့ ပုံရိပ်ပဲ။

သုံးသပ်ချက် — မြစ်က ဖော်ပြနေတဲ့ အကျပ်အတည်း

ဗန်းမော်တိုက်ပွဲကို တစ်ခုတည်းသော စခန်းသိမ်းပိုက်မှုအဖြစ် ဖတ်လို့မရဘူး။ ဒါဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ထောက်ပံ့ရေးစနစ်တစ်ခုလုံး ပြိုလဲနေပုံကို ဖော်ပြနေတဲ့ ပြတင်းပေါက်ပဲ။

ကုန်းလမ်းတွေ ဖြတ်တောက်ခံရတယ်။ ဒါကြောင့် မြစ်ကို အားကိုးရတယ်။ မြစ်ပေါ်မှာလည်း ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတယ်။ ဒါကြောင့် အရပ်သားသင်္ဘောတွေကို အတင်းသိမ်းရတယ်၊ အကျဉ်းသားတွေကို ဒိုင်းအဖြစ် သုံးရတယ်။ လူအင်အားမလုံလောက်လို့ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွေကို စစ်မှုထမ်းအဖြစ် ဆွဲသွင်းရတယ်။ သံချပ်ကာကားလို အဖိုးတန်လက်နက်တွေတောင် တိုက်ပွဲမှာ အရှင်စွန့်ပစ်ခဲ့ရတယ်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ KIA ဘက်က မြစ်ကြောင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ စွမ်းအားကို ပြသလိုက်တယ်။ ဒရုန်းနည်းပညာနဲ့ ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ သမားရိုးကျ စစ်ရေးသာလွန်မှုကို တဖြည်းဖြည်း ချိုးဖျက်နေတယ်။

မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်က အရပ်သားတွေအတွက်တော့ ဒါဟာ သတင်းဆိုးပဲ။ ရွှေကူနဲ့ စင်္ခမ်းကြား မြစ်ကမ်းရွာတွေဟာ စက်တင်ဘာ ၇ ရက်ကတည်းက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ အကြိမ်ကြိမ် ခံနေရတယ်။ စစ်ပွဲပြီးသွားတဲ့အခါ သင်္ဘောတွေ ပြန်သွားလာနိုင်လိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုအချိန်မှာ မြစ်ဟာ စစ်မြေပြင်ဖြစ်နေတယ် — ပြီးတော့ မြစ်ကမ်းက ရွာတွေဟာ အဲဒီစစ်မြေပြင်ရဲ့ အလယ်မှာ ရှိနေတယ်။

ဆောင်းရာသီ ရောက်လာတော့မယ်။ ဗန်းမော်မှာ ဘာဆက်ဖြစ်မလဲဆိုတာ အဲဒီမှာပဲ ဆုံးဖြတ်လိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ စက်တင်ဘာလက သင်ခန်းစာက ရှင်းတယ် — စစ်ကောင်စီဟာ ကချင်မှာ မြေပြင်ထိန်းချုပ်မှုကို ဆုံးရှုံးနေပြီဖြစ်တဲ့အပြင် အဲဒီဆုံးရှုံးမှုကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းဖို့ လိုအပ်တဲ့ အရင်းအမြစ်တွေပါ ကုန်ခမ်းနေပြီဆိုတာပဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ထရမ့်ရဲ့ ၃၂ ရက်ခရီး — ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ တစ်လ၊ အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်မယ့် တိုက်ပွဲ

ထရမ့်ရဲ့ ၃၂ ရက်ခရီး — ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ တစ်လ၊ အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်မယ့် တိုက်ပွဲ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁ ရက် ကြာသပတေးနေ့၊ တက္ကဆပ်ပြည်နယ် ဒင်တန်မြို့။ Peterbilt ကုန်တင်ကားစက်ရုံကြီးထဲမှာ လူထောင်ချီ စုရုံးနေတယ်။ စင်ပေါ်တက်လာသူက သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် — ၅၅ မိနစ်ကြာအောင် မိန့်ခွန်းပြောတယ်။ "ကျွန်တော့်နှလုံးသားက အရင်ကထက် ပိုပြီး ဒီတိုက်ပွဲထဲမှာ ပါဝင်နေတယ်" တဲ့။

အဲဒီနေ့ညနေမှာပဲ ရာသီဥတုဆိုးကြောင့် သမ္မတလေယာဉ် မထွက်နိုင်တော့ မော်တော်ယာဉ်တန်းနဲ့ အိုကလာဟိုးမားပြည်နယ် ဒါရန်မြို့ကို အရှိန်ပြင်းပြင်း မောင်းထွက်သွားတယ် — သတင်းယာဉ်ရဲ့ အမြန်နှုန်းတောင် တစ်နာရီ ၁၅၈ ကီလိုမီတာအထိ ရောက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒါရန်က စင်ပေါ်မှာ သူ ပြောခဲ့တဲ့စကားက ပိုစိတ်ဝင်စားစရာ — "ကျွန်တော် ကိုယ်တိုင် ဝင်ပြိုင်နေတယ်လို့ သဘောထားပြီး မဲပေးကြပါ" တဲ့။

ဒါဟာ ၃၂ ရက်တာ မဲဆွယ်ခရီးစဉ်ရဲ့ အစပဲ။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲက တစ်လပဲ လိုတော့တယ်။

၃၂ ရက် — နောက်ဆုံးအလောင်းအစား

ထရမ့်က ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ၃၂ ရက်အတွင်း ပြည်နယ်အနှံ့ လှည့်လည်မဲဆွယ်မယ်လို့ ကြေညာထားတယ်။ ဒီအပတ်ထဲမှာပဲ တက္ကဆပ်၊ အိုကလာဟိုးမားပြီးရင် အလာဘားမားကို ဆက်သွားမယ်။ နောက်လာမယ့်ရက်တွေမှာ ပြိုင်ဆိုင်မှုပြင်းထန်တဲ့ အောက်လွှတ်တော်နဲ့ ဆီနိတ်နေရာတွေဆီ ဦးတည်မယ်လို့ ဆိုတယ်။

ဒီရွေးကောက်ပွဲက ထရမ့်အတွက် အရေးကြီးဆုံးစစ်မြေပြင် — အောက်လွှတ်တော်နဲ့ ဆီနိတ်ကို ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေ ဆက်ထိန်းနိုင်မလား၊ ဒီမိုကရက်တွေ ပြန်ယူနိုင်မလားဆိုတာ သူ့သက်တမ်း နောက်ဆုံးနှစ်နှစ်ရဲ့ ရုပ်ပုံကို ဆုံးဖြတ်မယ်။ ဒီမိုကရက်တွေ အောက်လွှတ်တော်ကို ရသွားရင် သူ့အစိုးရကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ စတင်နိုင်တယ်။

စိတ်ဝင်စားစရာက ထရမ့်ကိုယ်တိုင်က စိုးရိမ်နေတယ်ဆိုတာ ဝန်ခံလိုက်တာပဲ။ ဒါရန်မှာ သူ ပြောခဲ့တယ် — "မစ်ရှီဂန်အတွက် စိုးရိမ်တယ်၊ တက္ကဆပ်အတွက် စိုးရိမ်တယ်၊ ပြည်နယ်အနည်းငယ်အတွက်လည်း စိုးရိမ်တယ်" တဲ့။ ပြီးတော့ ပရိသတ်ကို မှာတယ် — တခြားပြည်နယ်က မိတ်ဆွေတွေကို မဲပေးဖို့ တိုက်တွန်းကြပါတဲ့။ ကိုယ့်ပါတီအခြေအနေ ကိုယ်သိတဲ့သူရဲ့ အသံပဲ။

"သူတို့ ငါ့ကို ပစ်ရင် ငါ ပြန်ပစ်မယ်"

ဒီအပတ်ထဲမှာ ထရမ့်က မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်နဲ့ အင်တာဗျူးမှာ ဒီမိုကရက်တွေ အောက်လွှတ်တော်ကို နိုင်သွားရင် ဘာဖြစ်မလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ဖြေခဲ့တယ်။ "သူတို့ ကျွန်တော့်ကို ပစ်မှတ်ထားလိမ့်မယ်၊ ကျွန်တော်လည်း သူတို့ကို ပြန်ပစ်မယ်" တဲ့။

ပိုပြီး လူပြောများခဲ့တာက ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာတာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် စစ်တပ်ကို ပြည်တွင်းမှာ သုံးခွင့်ပေးတဲ့ ဥပဒေ (Insurrection Act) ကို သုံးတာမျိုး လုပ်နိုင်သလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းအပေါ် သူ့ရဲ့ အဖြေပဲ။ "ဘာကိုမှ ငြင်းဆိုထားတာလည်း မရှိဘူး၊ အတည်ပြုထားတာလည်း မရှိဘူး" တဲ့။ Insurrection Act ကို ဆိုလိုတာလားလို့ မေးတော့ "ကျွန်တော် တစ်ခါမှ မသုံးဖူးဘူး။ ဒါပေမဲ့ သုံးလို့ရတယ်" လို့ ဖြေခဲ့တယ်။

ဒီစကားတွေက ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ နိုင်ငံရေးလေထုကို ပိုတင်းမာစေတယ်။ သမ္မတတစ်ဦးက ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ အရေးပေါ်အာဏာသုံးဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ချန်ထားတာမျိုး အမေရိကန်နိုင်ငံရေးမှာ မကြာခဏ ကြားရလေ့မရှိဘူး။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ စစ်တမ်းတွေက သူ့အပေါ် မကောင်းဘူးဆိုတာကိုတော့ သူ လက်မခံဘူး။ "အတုအယောင်ကိန်းဂဏန်းတွေ" လို့ ပြောပြီး "အခု ဝင်ပြိုင်နေသူတွေထဲမှာ ဘယ်သူနဲ့ယှဉ်ယှဉ် အမှတ် ၂၀ ကွာနဲ့ နိုင်မယ်" လို့ ဆိုတယ်။

စစ်မြေပြင်အစစ် — စားဝတ်နေရေး

ဒါပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို တကယ်ဆုံးဖြတ်မယ့်အရာက စကားလုံးတွေ မဟုတ်ဘူး — စားဝတ်နေရေးပဲ။

အောက်တိုဘာ ၁ ရက်က ထွက်လာတဲ့ စစ်တမ်းတစ်ခုအရ အမေရိကန်ပြည်သူ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းက လက်ရှိကုန်ကျစရိတ်မြင့်တက်မှုဟာ ထရမ့်ရဲ့ မူဝါဒတွေကြောင့်လို့ ယုံကြည်နေတယ်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ထောက်ခံသူ ၆၇ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ ဈေးနှုန်းတွေဟာ သမ္မတထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းအပြင်က အကြောင်းတွေကြောင့်လို့ ဆိုတယ်။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တုန်းက ဈေးကြီးမှုအတွက် ဘိုင်ဒင်ကို အပြစ်တင်သူ ၄၄ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရှိခဲ့တယ်။

ဓာတ်ဆီဈေးက အထူးပြဿနာ။ အီရန်နဲ့ ဖြစ်နေတဲ့ စစ်ပွဲကြောင့် ရေနံဈေးတွေ မြင့်တက်နေပြီး အမေရိကန်ပြည်သူတွေ ဓာတ်ဆီဆိုင်မှာ တိုက်ရိုက်ခံစားနေရတယ်။ ထရမ့်ကတော့ စစ်ပွဲပြီးတာနဲ့ ဓာတ်ဆီဈေး ပြန်ကျမယ်လို့ ကတိပေးထားတယ်။

ဒါ့အပြင် စက်တင်ဘာမှာ ဗဟိုဘဏ်က အတိုးနှုန်းကို ၃ ဒသမ ၇၅ ကနေ ၄ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တက်ခဲ့တယ် — ၂၀၂၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် အတိုးတက်မှုပဲ။ ၁၀ နှစ်စာ အစိုးရငွေချေးစာချုပ်အတိုးနှုန်းက ၅ ဒသမ ၃၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရောက်ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်နေတယ်။ အိမ်ဝယ်ဖို့၊ ကားဝယ်ဖို့၊ စီးပွားရေးချေးငွေယူဖို့ — အရာအားလုံး ဈေးကြီးနေတယ်။

ဒီမိုကရက်တွေက ဒီအချက်ကို အဓိကလက်နက်အဖြစ် သုံးနေတယ် — "စားဝတ်နေရေး" ကို ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ အဓိကပြဿနာအဖြစ် ပုံဖော်နေတာ။

ဆီနိတ်က အိမ်ပြန်သွားပြီ

စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်မှာ ဆီနိတ်က ရွေးကောက်ပွဲပြီးတဲ့အထိ အစည်းအဝေး နားလိုက်ပြီ။ အမတ်တွေ ကိုယ့်နယ်မြေကိုယ်ပြန်ပြီး မဲဆွယ်ကြတော့မယ်။ ဒီမိုကရက်ခေါင်းဆောင် ရှူမာက "နီးကပ်တဲ့ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်မယ်" လို့ ဆိုပြီး ပြည်သူတွေ ထရမ့်ကို "ငြီးငွေ့နေပြီ" လို့ ပြောတယ်။

ဒါပေမဲ့ သင်္ချာက ဒီမိုကရက်တွေဘက်မှာ မလွယ်ဘူး။ အောက်လွှတ်တော်ထက် ဆီနိတ်မှာ ဒီမိုကရက်တွေ အနိုင်ရဖို့ ပိုခက်တယ်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေကတော့ နောက်ဆုံးနေ့မှာ ဒီမိုကရက်တွေကို နိုင်ငံရေးအရ ခက်ခဲစေမယ့် ဥပဒေကြမ်းသုံးခု တင်ခဲ့တယ် — ဒေတာစင်တာတွေကြောင့် တက်လာတဲ့ စွမ်းအင်စရိတ် ကာကွယ်ရေး၊ မဲပေးရာမှာ ID ပြရမယ့်ဥပဒေ၊ အမတ်တွေ စတော့အရောင်းအဝယ် လုပ်ခွင့်ပိတ်ရေး။ ဒီမိုကရက်တွေက ပယ်ချခဲ့တယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်ဟာ ထရမ့်သက်တမ်းရဲ့ အဆုံးအဖြတ်နေ့ပဲ။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ထိန်းနိုင်ရင် သူ နောက်နှစ်နှစ်ကို လက်လွတ်စပယ် လုပ်နိုင်မယ်။ တစ်ရပ်ရပ် ဆုံးရှုံးရင် — အထူးသဖြင့် အောက်လွှတ်တော်ကို ဆုံးရှုံးရင် — စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ၊ ဘတ်ဂျက်တိုက်ပွဲတွေ၊ မူဝါဒပိတ်ဆို့မှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ်။

ထရမ့်ရဲ့ တွက်ချက်မှုက ရှင်းတယ် — သူကိုယ်တိုင်က အကောင်းဆုံး မဲဆွယ်လက်နက်လို့ သူ ယုံကြည်တယ်။ "ကျွန်တော် မဲဆွယ်ပေးတဲ့သူတွေ နိုင်လိမ့်မယ်" တဲ့။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ နှစ်ဖက်သွားဓားပဲ — တချို့ရီပတ်ဘလစ်ကန်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေက ထရမ့်နဲ့ တွဲမြင်ခံရမှာ စိုးရိမ်ပြီး ကိုယ့်ဒေသအရေးကိုသာ အလေးပေးနေကြတယ်။ သမ္မတရဲ့ လူကြိုက်နည်းမှုက သူတို့ကို ဝန်ထုပ်ဖြစ်စေနိုင်တယ်။

တစ်လအလိုမှာ အဖြေက မထွက်သေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းက ရှင်းနေပြီ — အမေရိကန်ပြည်သူတွေက "စားဝတ်နေရေး" အတွက် ဘယ်သူ့ကို အပြစ်တင်မလဲ၊ ပြီးတော့ အဲဒီအပြစ်တင်မှုကို မဲအဖြစ် ပြောင်းမလား။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်ညက အဖြေကို ပေးလိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

FlyDubai FZ1073 — လေယာဉ်မှူးခန်းထဲက ဓားထိုးမှု၊ လူ ၁၇၄ ဦးကို ကယ်တင်ခဲ့တဲ့ စက္ကန့်ပိုင်းများ

FlyDubai FZ1073 — လေယာဉ်မှူးခန်းထဲက ဓားထိုးမှု၊ လူ ၁၇၄ ဦးကို ကယ်တင်ခဲ့တဲ့ စက္ကန့်ပိုင်းများ

0 မှတ်ချက်

စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်၊ ၂၀၂၆ — ဒူဘိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ကနေ တဲလ်အဗစ်ကို ပျံသန်းနေတဲ့ FlyDubai လေယာဉ် FZ1073။ လေထဲရောက်တာ ၉၀ မိနစ်လောက်ရှိပြီ။ ဂျော်ဒန်လေပိုင်နက်အပေါ်မှာ ပျံနေတဲ့အချိန် — လေယာဉ်မှူးခန်းထဲမှာ ဓားထိုးမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့တယ်။ တွဲဖက်လေယာဉ်မှူးက လေယာဉ်မှူးကို ဓားနဲ့ထိုးလိုက်တယ်။ ပြီးတော့ လေယာဉ်ကို ထိန်းချုပ်ပြီး ပြုတ်ကျအောင် ကြိုးစားတယ်လို့ အစ္စရေးအာဏာပိုင်တွေက ဆိုတယ်။

စက္ကန့် ၃၀ မပြည့်ခင်မှာ လေယာဉ်က ပေ ၁၄,၀၀၀ ကျော် ထိုးဆင်းသွားတယ်။ လူ ၁၇၄ ဦးပါတဲ့ လေယာဉ်တစ်စင်း ထိန်းချုပ်မှုလက်လွတ်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီနေ့မှာ ခရီးသည်တစ်ဦးမှ မသေခဲ့ဘူး။ ဘာကြောင့်လဲ၊ ဘယ်သူတွေက ကယ်ခဲ့သလဲ၊ နောက်ကွယ်မှာ ဘာမေးခွန်းတွေ ကျန်နေသလဲဆိုတာ ဒီဆောင်းပါးမှာ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ကြည့်ကြမယ်။

ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ — မိနစ်ပိုင်းအတွင်းက အချိန်ဇယား

လေယာဉ် FZ1073 ဟာ Boeing 737 MAX 8 အမျိုးအစားဖြစ်တယ်။ ဒူဘိုင်းကနေ မနက် ၃ နာရီ ၅ မိနစ် (UTC) လောက်မှာ ထွက်ခွာခဲ့တယ်။ ဦးတည်ရာက အစ္စရေးနိုင်ငံ တဲလ်အဗစ်မြို့က Ben Gurion လေဆိပ်။ လိုက်ပါလာသူ ၁၇၄ ဦးရှိပြီး အများစုက အစ္စရေးနိုင်ငံသားတွေဖြစ်တယ်။

ပျံသန်းမှု ၉၀ မိနစ်လောက်ကြာပြီးတဲ့အချိန် — မနက် ၅ နာရီ ၂၂ မိနစ် (UTC) ဝန်းကျင်မှာ ဂျော်ဒန်လေပိုင်နက်အပေါ် ရောက်နေတုန်း လေယာဉ်မှူးခန်းထဲမှာ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့တယ်။ လေယာဉ်ခြေရာခံအချက်အလက်တွေအရ လေယာဉ်ဟာ စက္ကန့် ၃၀ မပြည့်ခင်မှာ ပေ ၁၄,၀၀၀ နီးပါး ထိုးဆင်းသွားတယ်။ ၅ နာရီ ၃၁ မိနစ်မှာ အရေးပေါ်အချက်ပြကုဒ် ထုတ်လွှင့်တယ်။ ၅ နာရီ ၃၈ မိနစ်မှာတော့ "တရားမဝင်ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု" (unlawful interference) ဆိုတဲ့ အချက်ပြကုဒ်အဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်တယ် — ဒါက လေယာဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး တရားမဝင်လုပ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်နေတယ်လို့ သံသယရှိတဲ့အခါ သုံးတဲ့ ကုဒ်ဖြစ်တယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ အစ္စရေးက တိုက်လေယာဉ်တွေ လွှတ်တင်ခဲ့တယ်။ လူ ၁၇၄ ဦးပါတဲ့ လေယာဉ်တစ်စင်း ထိန်းချုပ်မှုပျောက်ပြီး အစ္စရေးဘက် ဦးတည်နေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းက လုံခြုံရေးအဖွဲ့တွေကို အမြင့်ဆုံးအဆင့် နှိုးဆော်လိုက်တာပဲ။

နောက်ဆုံးမှာ လေယာဉ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းက တဘွတ်မြို့က Prince Sultan bin Abdulaziz လေဆိပ်မှာ မနက် ၆ နာရီ ၄၅ မိနစ် (UTC) မှာ အရေးပေါ်ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့တယ်။

သွေးထွက်သံယိုနဲ့ တံခါးဖွင့်ပေးခဲ့သူ

ဓားထိုးခံရတဲ့ လေယာဉ်မှူးနာမည်က Smit Machchhar။ အိန္ဒိယနိုင်ငံသားဖြစ်ပြီး စီးပွားဖြစ်လေယာဉ်မှူးအဖြစ် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော် အတွေ့အကြုံရှိသူ။ FlyDubai မတိုင်ခင် အိန္ဒိယလေကြောင်းလိုင်းတစ်ခုမှာ မောင်းနှင်ခဲ့ဖူးတယ်။ အခု ဒူဘိုင်းမှာ အခြေစိုက်နေထိုင်တယ်။

ပြင်းထန်စွာဒဏ်ရာရနေတဲ့ကြားက သူ လုပ်နိုင်ခဲ့တာက အံ့ဩစရာပဲ — တိုက်ခိုက်သူကို ပြန်တွန်းလှန်တယ်၊ ခုခံတယ်၊ ပြီးတော့ လေယာဉ်မှူးခန်းတံခါးကို ဖွင့်ပေးလိုက်တယ်။ အဲဒီတံခါးတစ်ချပ်ပွင့်သွားတာက အရာအားလုံးကို ပြောင်းလဲပစ်လိုက်တယ်။

လေယာဉ်ပေါ်မှာ ခရီးသည်အဖြစ် လိုက်ပါလာတဲ့ သွားဆရာဝန်တစ်ဦးက သူ့ကို အရေးပေါ်ကုသပေးခဲ့တယ်။ ဆရာဝန်ရဲ့ပြောကြားချက်အရ လေယာဉ်မှူးဟာ သွေးအမြောက်အမြား ဆုံးရှုံးထားရပြီး စက္ကန့်အနည်းငယ်နောက်ကျရင် အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်တဲ့အခြေအနေဖြစ်ခဲ့တယ်။ တဘွတ်မှာ ဆင်းသက်ပြီးနောက် ဆေးရုံကို ပို့ဆောင်ပြီး ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူခဲ့ရတယ်။ အခု အခြေအနေတည်ငြိမ်နေပြီလို့ သိရတယ်။

အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်က သူ့ကို "လူ ၁၇၄ ဦးရဲ့ အသက်ကို ကယ်တင်ခဲ့သူ"၊ "စစ်မှန်တဲ့သူရဲကောင်း" လို့ ချီးကျူးခဲ့တယ်။

တံခါးအပြင်ဘက်က သူရဲကောင်းတွေ

တံခါးပွင့်သွားတဲ့အခါ အပြင်ဘက်က လူတွေ ဝင်ရောက်လာတယ်။ ရှေ့ခန်းနားမှာ ထိုင်နေတဲ့ ခရီးသည်တချို့က လေယာဉ်ရှေ့ပိုင်းကနေ အော်ဟစ်သံတွေ ကြားခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုတယ်။ သူတို့ထဲက လူအများအပြားက လေယာဉ်မှူးခန်းထဲကို အတင်းဝင်ရောက်ပြီး တိုက်ခိုက်သူကို ဝိုင်းဝန်းချုပ်နှောင်ခဲ့တယ်။

ကံကောင်းထောက်မစွာနဲ့ အဲဒီလေယာဉ်ပေါ်မှာ တာဝန်မရှိဘဲ လိုက်ပါလာတဲ့ FlyDubai လေယာဉ်အမှုထမ်းတွေလည်း ပါဝင်နေတယ်။ လေကြောင်းလိုင်းရဲ့ပြောကြားချက်အရ လေယာဉ်ပေါ်လိုက်ပါလာတဲ့ အမှုထမ်းတွေက လေယာဉ်ကို လုံခြုံအောင်ထိန်းချုပ်ပြီး တဘွတ်ကို လွှဲပြောင်းဆင်းသက်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။

ခရီးသည်တစ်ဦးမှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ခြင်း မရှိဘူး။ အားလုံး ဘေးကင်းခဲ့တယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ ခရီးသည်တွေကို အစားထိုးလေယာဉ်နဲ့ တဲလ်အဗစ်ကို ဆက်လက်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ညနေမှာ Ben Gurion လေဆိပ်ကို ရောက်ရှိခဲ့တယ်။

တိုက်ခိုက်သူက ဘယ်သူလဲ — ဖြေရှင်းမပြီးသေးတဲ့ မေးခွန်းတွေ

အစ္စရေးအာဏာပိုင်တွေရဲ့ပြောကြားချက်အရ တိုက်ခိုက်သူဟာ တွဲဖက်လေယာဉ်မှူးဖြစ်ပြီး အိုမန်နိုင်ငံသားတစ်ဦးဖြစ်တယ်။ အခု ဆော်ဒီအာဏာပိုင်တွေရဲ့ ထိန်းသိမ်းမှုအောက်မှာ စစ်ဆေးခံနေရတယ်။

အစ္စရေးဘက်ရဲ့ လက်ရှိသုံးသပ်ချက်က ဒါဟာ "အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ဖို့ ကြိုးစားမှု" ဖြစ်ပြီး လေယာဉ်မှူးတွေရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာနဲ့ မဆိုင်ဘူးလို့ ဆိုတယ်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးကလည်း ဒါကို အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့တယ်။ ဝန်ကြီးချုပ်က တိုက်ခိုက်သူမှာ ကြံရာပါရှိမရှိ၊ နောက်ကွယ်မှာ ဘယ်သူ့လက်ချက်လဲဆိုတာကို အဆုံးထိ စုံစမ်းမယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်။

ဒါပေမဲ့ FlyDubai လေကြောင်းလိုင်းကတော့ ဒီလိုနိုင်ငံရေးအသုံးအနှုန်းတွေကို မသုံးခဲ့ဘူး။ လေယာဉ်မှူးခန်းထဲမှာ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့တာကို အတည်ပြုခဲ့ပေမဲ့ ဖြစ်ရတဲ့အကြောင်းရင်းက "စုံစမ်းစစ်ဆေးဆဲ" လို့ ဆိုတယ်။ အာဏာပိုင်တွေ အချက်အလက်စုဆောင်းနေတဲ့အချိန်မှာ "အချိန်မတိုင်ခင် ခန့်မှန်းပြောဆိုမှုတွေ မလုပ်ဖို့" လည်း တောင်းဆိုခဲ့တယ်။

ဒီမှာ မေးခွန်းကြီးတစ်ခု ကျန်နေတယ် — လေယာဉ်မှူးခန်းထဲကို ဓားလို လက်နက်တစ်ခု ဘယ်လိုရောက်သွားသလဲ။ လေယာဉ်မှူးခန်းဟာ လေယာဉ်ပေါ်မှာ လုံခြုံရေးအတင်းကျပ်ဆုံးနေရာဖြစ်တယ်။ အမှုထမ်းတွေရဲ့ စစ်ဆေးမှုစနစ်မှာ ဟာကွက်ရှိနေသလား၊ ဒါမှမဟုတ် တခြားနည်းနဲ့ ရောက်သွားသလားဆိုတာ စုံစမ်းမှုရလဒ်ကို စောင့်ကြည့်ရမယ်။

သုံးပွင့်ဆိုင် တုံ့ပြန်မှု — အစ္စရေး၊ ဆော်ဒီ၊ FlyDubai

အစ္စရေးဘက်က တုံ့ပြန်မှုက မြန်ဆန်ပြင်းထန်ခဲ့တယ်။ တိုက်လေယာဉ်တွေ လွှတ်တင်ခဲ့တယ်။ ဝန်ကြီးချုပ်က လေယာဉ်ပေါ်က သူရဲကောင်းတွေကို ချီးကျူးခဲ့တယ်။

ဆော်ဒီအာရေဗျရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။ အစ္စရေးနဲ့ သံတမန်ဆက်ဆံရေး တရားဝင်မထူထောင်ရသေးတဲ့ ဆော်ဒီက အစ္စရေးနိုင်ငံသားအများစုပါတဲ့ လေယာဉ်ကို သူ့လေဆိပ်မှာ ဆင်းသက်ခွင့်ပေးခဲ့တယ်။ ဒဏ်ရာရလေယာဉ်မှူးတွေကို ဆေးရုံပို့ပေးခဲ့တယ်။ တိုက်ခိုက်သူကို ထိန်းသိမ်းပြီး စစ်ဆေးနေတယ်။ အရေးပေါ်အခြေအနေမှာ လူသားချင်းစာနာမှုအရ ဆောင်ရွက်ခဲ့တာဖြစ်ပေမဲ့ ဒီလုပ်ရပ်က ဒေသတွင်းနိုင်ငံရေးအခြေအနေကို ထင်ဟပ်နေတယ်။

FlyDubai ကတော့ အစ္စရေးကို ပျံသန်းမှုတွေကို ယာယီရပ်ဆိုင်းလိုက်တယ်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ ပြီးဆုံးတဲ့အထိ ဆိုင်းငံ့ထားမယ်လို့ ဆိုတယ်။

အောက်တိုဘာ ၁ ရက်မှာ အမေရိကန်သမ္မတကလည်း ဒီကိစ္စကို ဝင်ပြောခဲ့တယ်။ Boeing 737 MAX လေယာဉ်ဟာ ဒီဇိုင်းထက် ကျော်လွန်တဲ့ ဖိစီးမှုတွေကို ခံနိုင်ခဲ့တယ်ဆိုပြီး Boeing ကုမ္ပဏီကို ချီးကျူးခဲ့တယ်။

သုံးသပ်ချက် — အန္တရာယ်အကြီးဆုံးက အတွင်းလူဖြစ်နေတဲ့အခါ

ဒီကိစ္စရဲ့ အထိတ်လန့်စရာအကောင်းဆုံးအချက်က ခြိမ်းခြောက်မှုက အပြင်ကနေ ဝင်လာတာမဟုတ်ဘဲ အတွင်းထဲကနေ ထွက်လာတာပဲ။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်တိုက်ခိုက်မှုပြီးနောက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက လေယာဉ်လုံခြုံရေးစနစ်တွေ အားလုံးဟာ "အပြင်လူ" ကို ကာကွယ်ဖို့ တည်ဆောက်ထားတာ — ခရီးသည်စစ်ဆေးမှု၊ လေယာဉ်မှူးခန်းတံခါး အလုံပိတ်စနစ်၊ အမှုထမ်းစိစစ်မှု။ ဒါပေမဲ့ လေယာဉ်မှူးခန်းထဲမှာ ထိုင်နေတဲ့ လူကိုယ်တိုင်က ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်လာတဲ့အခါ ဒီစနစ်တွေ ဘာမှမတတ်နိုင်ဘူး။

ဒုတိယအချက်က လေယာဉ်မှူးခန်းတံခါးရဲ့ နှစ်ဘက်သွားဓားသဘော။ ဒီတံခါးက အပြင်လူဝင်မလာအောင် ကာကွယ်ပေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ အတွင်းထဲမှာ ပြဿနာဖြစ်နေတဲ့အခါ အပြင်ကလူတွေ ဝင်ကူဖို့ အခက်အခဲဖြစ်စေတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ဒဏ်ရာရလေယာဉ်မှူးကိုယ်တိုင် တံခါးဖွင့်ပေးနိုင်ခဲ့လို့ ကံကောင်းသွားတာ။ သူ တံခါးမဖွင့်နိုင်ခဲ့ရင် ဘာဖြစ်လာမလဲဆိုတာ တွေးကြည့်ဖို့တောင် ကြောက်စရာကောင်းတယ်။

တတိယအချက်က မေးခွန်းတွေ မပြီးသေးဘူး — တိုက်ခိုက်သူရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်အစစ်အမှန်၊ ကြံရာပါရှိမရှိ၊ လက်နက်ရဲ့ရင်းမြစ်၊ လေကြောင်းလိုင်းရဲ့ အမှုထမ်းစစ်ဆေးမှုစနစ်မှာ ဟာကွက်ရှိမရှိ။ ဒီမေးခွန်းတွေရဲ့အဖြေက လေကြောင်းလုံခြုံရေးရဲ့ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ပေးလိမ့်မယ်။

လူ ၁၇၄ ဦးရဲ့ အသက်ကို ကယ်ခဲ့တာက စနစ်မဟုတ်ဘူး — လူတွေပဲ။ သွေးထွက်သံယိုဖြစ်နေတဲ့ကြားက တံခါးဖွင့်ပေးခဲ့တဲ့ လေယာဉ်မှူး၊ ကြောက်ရွံ့မှုကို ကျော်လွှားပြီး လေယာဉ်မှူးခန်းထဲ ဝင်ရောက်ခဲ့တဲ့ ခရီးသည်တွေ၊ တာဝန်မရှိဘဲ လိုက်ပါလာပေမဲ့ လေယာဉ်ကို ထိန်းချုပ်ပေးခဲ့တဲ့ အမှုထမ်းတွေ။ စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်ရဲ့ ကောင်းကင်မှာ နည်းပညာထက် လူသားဆန်မှုက အနိုင်ရခဲ့တယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

တရုတ်ရဲ့ ကာကွယ်ရေးစည်းရုံးမှုဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက် — "ငြိမ်းချမ်းရေးကနေ စစ်ရေးဆီ" တစ်ခလုတ်နှိပ်ရုံနဲ့ ကူးပြောင်းနိုင်တဲ့ တရားဝင်ယန္တရား

တရုတ်ရဲ့ ကာကွယ်ရေးစည်းရုံးမှုဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက် — "ငြိမ်းချမ်းရေးကနေ စစ်ရေးဆီ" တစ်ခလုတ်နှိပ်ရုံနဲ့ ကူးပြောင်းနိုင်တဲ့ တရားဝင်ယန္တရား

0 မှတ်ချက်

မနက်ဖြန် — ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်။ တရုတ်ပြည်မှာ ဥပဒေတစ်ခု စတင်အသက်ဝင်မယ်။ သာမန်မျက်စိနဲ့ကြည့်ရင် ဒါဟာ ဥပဒေစာအုပ်ထဲက စာပိုဒ်အနည်းငယ် ပြောင်းလဲမှုသက်သက်ပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီပြင်ဆင်ချက်နောက်ကွယ်က အဓိပ္ပာယ်ကို နားလည်သူတွေအတွက်တော့ ဒါဟာ တရုတ်နိုင်ငံတစ်ခုလုံးရဲ့ ဦးတည်ချက်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်တဲ့ အချက်ပြမှုတစ်ခု။

အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက် အမြဲတမ်းကော်မတီက သြဂုတ် ၂၈ ရက်မှာ အတည်ပြုခဲ့တဲ့ ကာကွယ်ရေးစည်းရုံးမှုဥပဒေ (National Defense Mobilization Law) ပြင်ဆင်ချက်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ဥပဒေစတင်အသက်ဝင်ပြီးနောက် ၁၆ နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြင်ဆင်မှုဖြစ်တယ်။ သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်ကိုယ်တိုင် လက်မှတ်ရေးထိုးအတည်ပြုခဲ့တယ်။

ဒီဆောင်းပါးမှာ ဒီဥပဒေပြင်ဆင်ချက်က ဘာတွေပါဝင်သလဲ၊ ဘာကြောင့် အခုအချိန်မှာ ပြင်ဆင်ရသလဲ၊ ပြည်သူသာမန်၊ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတွေနဲ့ ဒေသတွင်းနိုင်ငံရေးအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုရှိနိုင်သလဲဆိုတာ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ သုံးသပ်ကြည့်မယ်။

ဘာတွေ ပြင်ဆင်လိုက်သလဲ — အဓိကအချက် ၅ ချက်

ပထမ — "ငြိမ်းချမ်းရေးကနေ စစ်ရေးဆီ အမြန်ကူးပြောင်းရေး" ကို ဥပဒေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် ထည့်သွင်းခြင်း

ပြင်ဆင်ချက်ရဲ့ အထင်ရှားဆုံးစကားစုက ဒါပဲ။ ဥပဒေက သူ့ရဲ့ရည်မှန်းချက်ကို "ငြိမ်းချမ်းရေးအခြေအနေကနေ စစ်ရေးအခြေအနေဆီ လျင်မြန်စွာ ကူးပြောင်းနိုင်စေရန် အာမခံခြင်း" လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သတ်မှတ်လိုက်တယ်။ အရင်ဥပဒေမှာ ဒီလိုတိုက်ရိုက်ဖော်ပြချက် မရှိခဲ့ဘူး။ စစ်ရေးစည်းရုံးမှုဆိုတာ ဘာလဲဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကိုပါ ပြန်ရေးထားတယ် — နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ လူမှုစွမ်းအားကို ကာကွယ်ရေးစွမ်းအားအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်းလို့ ဆိုတယ်။

ရိုးရိုးပြောရရင် — ငြိမ်းချမ်းနေတဲ့အချိန်မှာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ စက်ရုံ၊ နည်းပညာ၊ လူအင်အား၊ ငွေကြေးအားလုံးကို စစ်ဖြစ်တဲ့အခါ စစ်ရေးအတွက် ချက်ချင်းသုံးနိုင်အောင် လုပ်ထားတဲ့ တရားဝင်ယန္တရားပဲ။

ဒုတိယ — "ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား" (development interests) ဆိုတဲ့ စကားစုအသစ်

ဒါက ပြင်ဆင်ချက်ရဲ့ အငြင်းပွားစရာအကောင်းဆုံးအပိုင်းဖြစ်တယ်။ ဥပဒေပုဒ်မ ၁၃ အရ နိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာ၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊ နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှု၊ လုံခြုံရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား တို့ ခြိမ်းခြောက်ခံရတဲ့အခါ အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက် အမြဲတမ်းကော်မတီက တစ်နိုင်ငံလုံး စည်းရုံးမှု ဒါမှမဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း စည်းရုံးမှုကို ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်။

"ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား" ဆိုတာ ဘာလဲ။ တရားဝင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် တိတိကျကျ မရှိဘူး။ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲတွေ၊ နည်းပညာပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် တရုတ်ရဲ့ စီးပွားရေးထိခိုက်လာတာကိုလည်း ဒီစကားစုအောက်မှာ ထည့်သွင်းနိုင်တယ်။ ဆိုလိုတာက စစ်မဖြစ်ဘဲ စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းဖြစ်နေရင်တောင် စည်းရုံးမှုယန္တရားကို အသက်သွင်းနိုင်တဲ့ တရားဝင်အကြောင်းပြချက် ဖြစ်လာတာပဲ။

ပုဒ်မ ၁၄ က ပိုပြီးတိုက်ရိုက်တယ် — ခြိမ်းခြောက်မှုက "တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်မှု" ဖြစ်တယ်ဆိုရင် "ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရမယ်" လို့ ဆိုတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ နိုင်ငံတော်ကောင်စီနဲ့ ဗဟိုစစ်ကော်မရှင်တို့က အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက် အမြဲတမ်းကော်မတီရဲ့ ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ စည်းရုံးမှုအစီအမံတွေ ချမှတ်နိုင်တယ်။

တတိယ — ခေတ်သစ်စစ်ရေးနယ်ပယ်တွေ ထည့်သွင်းခြင်း

ပြင်ဆင်ချက်မှာ ဉာဏ်ရည်တု (AI) အပါအဝင် ခေတ်သစ်နည်းပညာနယ်ပယ်တွေကို စည်းရုံးမှုစနစ်ထဲ ထည့်သွင်းထားတယ်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ဥပဒေရေးဆွဲစဉ်က AI စစ်ပွဲဆိုတာ စိတ်ကူးယဉ်သိပ္ပံစာအုပ်ထဲကသာ ရှိသေးတယ်။ အခု တရုတ်က စစ်ရေးမှာ AI ကို အဓိကနေရာကနေ ထည့်သွင်းစဉ်းစားနေပြီဆိုတာ ဒီပြင်ဆင်ချက်က ဖော်ပြနေတယ်။

ဒါ့အပြင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ စားနပ်ရိက္ခာ၊ ဆောက်လုပ်ရေး၊ စွမ်းအင်၊ အရပ်ဘက်နျူကလီးယားစက်ရုံ၊ သတင်းမီဒီယာစတဲ့ ကဏ္ဍတွေက ငြိမ်းချမ်းနေတဲ့အချိန်ကတည်းက အထူးထောက်ပံ့ရေးအဖွဲ့တွေ ဖွဲ့စည်းထားရမယ်၊ လေ့ကျင့်မှုတွေ လုပ်ထားရမယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ်။

စတုတ္ထ — အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေအပေါ် ရယူသုံးစွဲနိုင်မှု (requisition)

စည်းရုံးမှုအသက်ဝင်တဲ့အခါ အစိုးရက အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ တစ်ဦးချင်းပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ ပစ္စည်း၊ စက်ရုံ၊ ယာဉ်တွေ၊ အဆောက်အအုံတွေကို ရယူသုံးစွဲနိုင်တယ်။ ဥပဒေစာသားက နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတွေကို သီးခြားနာမည်တပ်မဖော်ပြပေမဲ့ တရုတ်ပြည်မှာအခြေစိုက်တဲ့ ကုမ္ပဏီအားလုံး ဒီပြဋ္ဌာန်းချက်အောက်မှာ ပါဝင်တယ်။ ဆိုလိုတာက တရုတ်မှာ စက်ရုံဖွင့်ထားတဲ့ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတွေလည်း စစ်ရေးစည်းရုံးမှုအသက်ဝင်ရင် သူတို့ရဲ့စက်ရုံ၊ ပစ္စည်းတွေ အစိုးရလက်ထဲ ရောက်သွားနိုင်တယ်ဆိုတာပဲ။

ပဉ္စမ — နည်းပညာနဲ့ဆက်စပ်သူတွေရဲ့ ပြည်ပထွက်ခွာမှုကန့်သတ်ချက်

ဒီဥပဒေနဲ့အတူ စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်ကစပြီး စည်းမျဉ်းအသစ်တွေ အသက်ဝင်ခဲ့တယ်။ ထိခိုက်လွယ်တဲ့နည်းပညာနဲ့ ဆက်စပ်နေသူတွေ၊ ပို့ကုန်ထိန်းချုပ်မှုစည်းမျဉ်းချိုးဖောက်သူတွေကို အာဏာပိုင်တွေက နိုင်ငံပြင်ပထွက်ခွာခွင့် တားမြစ်နိုင်တယ်။ နည်းပညာပြိုင်ပွဲမှာ အမေရိကန်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ တရုတ်အတွက် ဦးနှောက်ယိုစီးမှုနဲ့ နည်းပညာယိုစိမ့်မှုကို ကာကွယ်ဖို့ ရည်ရွယ်တာဖြစ်တယ်။

အွန်လိုင်းကောလာဟလတွေနဲ့ အမှန်တရား

ဥပဒေပြင်ဆင်ချက် ထွက်ပြီးချင်း ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ ကောလာဟလတွေ ပြန့်နှံ့ခဲ့တယ်။ "တရုတ်က စစ်မှုထမ်းအရွယ် ၁၈ နှစ်ကနေ ၆၀ အထိ (အမျိုးသမီး ၁၈-၅၅) တိုးလိုက်ပြီ၊ စစ်ပြင်နေပြီ" ဆိုတဲ့ ပို့စ်တွေ တရုတ်၊ အင်္ဂလိပ်၊ ကိုရီးယားဘာသာစကားတွေနဲ့ ပျံ့နှံ့ခဲ့တယ်။

အမှန်တရားက ဒီလိုမဟုတ်ဘူး။ အသက် ၁၈-၆၀ (အမျိုးသား) နဲ့ ၁၈-၅၅ (အမျိုးသမီး) စတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေက ၂၀၁၀ ခုနှစ်ကတည်းက ရှိပြီးသား ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေ — စည်းရုံးမှုအသက်ဝင်ပြီးမှ ကျင့်သုံးမယ့် အထူးတာဝန်တွေနဲ့ဆိုင်တာ၊ အခုမှ အသစ်ထည့်တာမဟုတ်ဘူး။ ရှီကျင့်ဖျင်က ပြင်ဆင်ချက်ကို လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပေမဲ့ စည်းရုံးမှုအမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါဟာ စစ်ကြေညာတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဥပဒေကို ခေတ်နဲ့အညီ ပြင်ဆင်တာပဲ။

ဒါပေမဲ့ ကောလာဟလတွေကို "မဟုတ်ဘူး" လို့ပြောရုံနဲ့ ပြဿနာပြီးမသွားဘူး။ လူတွေ ဘာကြောင့် ဒီလောက်စိုးရိမ်ကြသလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းက ပိုအရေးကြီးတယ်။

ဘာကြောင့် အခုအချိန်မှာ ပြင်ဆင်ရသလဲ

အကြောင်းရင်း သုံးခုကို ခွဲခြားကြည့်နိုင်တယ်။

ပထမ — အမေရိကန်နဲ့ နည်းပညာစစ်ပွဲ။ ချစ်ပ်ပိတ်ဆို့မှု၊ ပို့ကုန်ထိန်းချုပ်မှု၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကန့်သတ်မှုတွေ တဖြည်းဖြည်းကျပ်လာနေတယ်။ တရုတ်က ဒါကို သူ့ရဲ့ "ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား" အပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် မြင်တယ်။ စီးပွားရေးစစ်ပွဲကနေ စစ်ရေးအကျပ်အတည်းဆီ ကူးပြောင်းသွားနိုင်ခြေကို ဥပဒေအရ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားတာဖြစ်တယ်။

ဒုတိယ — ထိုင်ဝမ်နဲ့ တောင်တရုတ်ပင်လယ်။ ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားမှာ တင်းမာမှုတွေ မြင့်တက်နေတယ်။ တရုတ်စစ်တပ်က ထိုင်ဝမ်ကို ဝန်းရံလေ့ကျင့်မှုတွေ ပုံမှန်လုပ်နေတယ်။ စစ်ရေးအရ အရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်လာရင် အရပ်ဘက်စွမ်းအားကို ချက်ချင်းစစ်ရေးအဖြစ် ပြောင်းနိုင်ဖို့ ဥပဒေအရ အဆင်သင့်ဖြစ်နေဖို့ လိုတယ်။

တတိယ — ပြည်တွင်းစီးပွားရေး။ တရုတ်စီးပွားရေးက နှေးကွေးနေတယ်။ အိမ်ခြံမြေအကျပ်အတည်း၊ လူငယ်အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာ၊ ဒေသအစိုးရကြွေးမြီတွေ — ဒီပြဿနာတွေက လူမှုမတည်ငြိမ်မှုအထိ ရောက်သွားနိုင်တယ်။ "ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား" ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရက စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းကိုပါ စည်းရုံးမှုအကြောင်းပြချက်အဖြစ် သုံးနိုင်တဲ့ တံခါးဖွင့်ပေးလိုက်တာပဲ။ လေ့လာသူတချို့က ဒါကို ပြည်တွင်းမငြိမ်သက်မှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ကိရိယာအဖြစ်ပါ သုံးနိုင်တယ်လို့ သတိပေးကြတယ်။

ဒီသုံးခုလုံးရဲ့ ဆုံမှတ်မှာ ရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ တွက်ချက်မှုက ရှင်းတယ် — မသေချာတဲ့အနာဂတ်အတွက် ဥပဒေအရ လက်နက်အပြည့်အစုံ ကိုင်ထားချင်တာ။

ဘယ်သူတွေ ထိခိုက်နိုင်သလဲ

တရုတ်ပြည်သူသာမန် အတွက် အခုချက်ချင်း ဘဝပြောင်းလဲသွားမှာ မဟုတ်ဘူး။ စည်းရုံးမှုအမိန့် မထုတ်မချင်း နေ့စဉ်ဘဝက အတိုင်းပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဥပဒေက အစိုးရကို ပေးထားတဲ့ အာဏာက ကြီးမားတယ် — စည်းရုံးမှုအသက်ဝင်တာနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပစ္စည်း၊ အိမ်၊ ကား၊ စက်ရုံတွေကို ရယူသုံးစွဲနိုင်တယ်။ လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး စစ်ရေးသတင်းမှားဖြန့်တယ်လို့ သတ်မှတ်ခံရရင် ပြင်းထန်တဲ့ပြစ်ဒဏ်တွေ ချမှတ်နိုင်တယ်။

တရုတ်မှာ စီးပွားရေးလုပ်နေတဲ့ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတွေ အတွက် ဒါဟာ စွန့်စားမှုအသစ်တစ်ခု။ စည်းရုံးမှုဖြစ်လာရင် သူတို့ရဲ့ စက်ရုံ၊ နည်းပညာ၊ ပစ္စည်းတွေ အစိုးရလက်ထဲ ရောက်သွားနိုင်တယ်။ တချို့ကုမ္ပဏီတွေက တရုတ်ကနေ ထွက်ခွာဖို့ စဉ်းစားနေကြပြီလို့ သတင်းတွေထွက်နေတယ်။

ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေ အတွက် ဒါဟာ သတိပေးချက်တစ်ခု။ ထိုင်ဝမ်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဂျပန်၊ ဗီယက်နမ်တို့လို တောင်တရုတ်ပင်လယ်နဲ့ ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြားမှာ တရုတ်နဲ့ အငြင်းပွားနေတဲ့ နိုင်ငံတွေက ဒီဥပဒေကို တရုတ်ရဲ့ စစ်ရေးရည်ရွယ်ချက်ရဲ့ အထောက်အထားအဖြစ် ဖတ်ကြလိမ့်မယ်။

အချိန်ကိုက်မှု — ထရမ့်နဲ့တွေ့ဆုံမှုအကြို

စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံးအချက်က အချိန်ကိုက်မှုပဲ။ ရှီကျင့်ဖျင်ဟာ မကြာခင် ဝါရှင်တန်မှာ သမ္မတထရမ့်နဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ စီစဉ်ထားတယ်။ ဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အတည်ပြုပြီး ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာ နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေ့ဆုံမှုရှိမယ်။

ဒါကို နည်းနှစ်နည်းနဲ့ ဖတ်နိုင်တယ်။ တစ်နည်း — တရုတ်က အမေရိကန်ကို "ငါတို့အဆင်သင့်ပဲ" လို့ ပြချင်တာ၊ ညှိနှိုင်းစားပွဲမှာ လက်ခုပ်သံပိုကျယ်အောင် လုပ်တာ။ နောက်တစ်နည်း — တကယ်တမ်းစစ်ရေးပြင်ဆင်မှုဖြစ်ပြီး သံတမန်ရေးတွေ့ဆုံမှုက အပေါ်ယံဖုံးကွယ်မှုသက်သက်ပဲ။

အမှန်တရားက ဒီနှစ်ခုကြားမှာ ရှိနိုင်တယ်။ ဥပဒေပြင်ဆင်တာဟာ စစ်တိုက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တာမဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ စစ်တိုက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တဲ့အခါ အခက်အခဲမရှိ တိုက်နိုင်အောင် ပြင်ဆင်ထားတာတော့ သေချာတယ်။

သုံးသပ်ချက် — အရေးကြီးဆုံးစကားလုံးက "ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား"

ဒီဥပဒေပြင်ဆင်ချက်ရဲ့ အနှစ်သာရကို တစ်ကြောင်းတည်းနဲ့ ပြောရရင် — တရုတ်က စစ်ပွဲကိုသာ မဟုတ်၊ စစ်မဖြစ်ဘဲ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အကျပ်အတည်းမျိုးစုံကိုပါ ဥပဒေအရ ကိုင်တွယ်နိုင်တဲ့ စွမ်းအားကို သူ့လက်ထဲ စုစည်းလိုက်တာပဲ။

"ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအကျိုးစီးပွား" ဆိုတဲ့ စကားစုက ဒီဥပဒေရဲ့ အသက်ပဲ။ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် မတိကျတဲ့စကားစုကို ဥပဒေထဲထည့်လိုက်တာဟာ အာဏာပိုင်တွေကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာမှာ အကျယ်ကြီးနေရာပေးလိုက်တာနဲ့ အတူတူပဲ။ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ထိခိုက်တာကနေ ပြည်တွင်းမငြိမ်သက်မှုအထိ — ခြိမ်းခြောက်မှုလို့ သတ်မှတ်ချင်တဲ့ ဘယ်အရာမဆို ဒီစကားစုအောက်မှာ ထည့်နိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် ဒီဥပဒေကို "စစ်ပြင်နေပြီ" လို့ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ဖတ်လို့မရဘူး။ ပိုမှန်တဲ့ဖတ်နည်းက — တရုတ်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းက လာမယ့်နှစ်တွေမှာ ကမ္ဘာကြီးကို မတည်ငြိမ်ဘူးလို့ ယုံကြည်နေတယ်၊ အဲဒီမတည်ငြိမ်မှုကို ရင်ဆိုင်ဖို့ ဥပဒေလက်နက်ကို အရင်ကိုင်ထားချင်တယ်ဆိုတာပဲ။

မနက်ဖြန် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်မှာ ဒီဥပဒေ အသက်ဝင်မယ်။ ဘာမှချက်ချင်းဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ တွက်ချက်မှုတိုင်းမှာ အခု ကိန်းဂဏန်းအသစ်တစ်ခု ထည့်စဉ်းစားရတော့မယ် — ဘေဂျင်းမှာ "တစ်ခလုတ်နှိပ်ရုံ" နဲ့ တစ်နိုင်ငံလုံးကို စစ်ရေးအခြေအနေဆီ ပြောင်းနိုင်တဲ့ ခလုတ်တစ်ခု တရားဝင်တပ်ဆင်ပြီးသွားပြီဆိုတာပဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »