ရက် ၄၁ — အမေရိကန် အစိုးရပိတ်သိမ်းမှု ပြီးဆုံးပြီ၊ ဒါပေမဲ့ ဒီမိုကရက်တွေ ဈေးကြီးကြီး ပေးလိုက်ရတယ်

ရက် ၄၁ — အမေရိကန် အစိုးရပိတ်သိမ်းမှု ပြီးဆုံးပြီ၊ ဒါပေမဲ့ ဒီမိုကရက်တွေ ဈေးကြီးကြီး ပေးလိုက်ရတယ်

0 မှတ်ချက်

တနင်္လာနေ့ ည၊ ဝါရှင်တန် — အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော် အစည်းအဝေးခန်းမ။ မဲရေတွက်သံ တိတ်ဆိတ်သွားတဲ့အချိန်မှာ ဂဏန်းတစ်ခု ပေါ်လာတယ် — ၆၀-၄၀။ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်က စခဲ့တဲ့ အမေရိကန်သမိုင်းမှာ အကြာဆုံး အစိုးရပိတ်သိမ်းမှု — ရက် ၄၁ ကြာ — အဆုံးသတ်ဖို့ လမ်းပွင့်သွားပြီ။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီညမှာ အောင်ပွဲခံတဲ့သူတွေ သိပ်မရှိဘူး။ သဘောတူညီချက်ကို ထောက်ခံမဲပေးခဲ့တဲ့ ဒီမိုကရက်အမတ်တွေတောင် မျက်နှာမသာဘူး။ အစိုးရပြန်ဖွင့်ဖို့ သူတို့ပေးလိုက်ရတဲ့ ဈေးနှုန်းက ကြီးလွန်းတယ် — သူတို့ ၄၁ ရက်လုံး တောင်းဆိုလာခဲ့တဲ့ အဓိကအချက်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရလို့ပဲ။

ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ — ၆၀-၄၀

သဘောတူညီချက်ကို အထက်လွှတ်တော်က တနင်္လာနေ့ ညမှာ ၆၀ မဲနဲ့ ၄၀ မဲ အနိုင်ရပြီး အတည်ပြုခဲ့တယ်။ အထက်လွှတ်တော်မှာ ဥပဒေတစ်ခု ဖြတ်သန်းဖို့ လိုအပ်တဲ့ မဲ ၆၀ တိတိကျကျ ရခဲ့တာ — တစ်မဲမှ မပိုဘူး။

ဒီမဲရလဒ်ရဲ့ အထူးခြားဆုံးအချက်က ဒီမိုကရက် ၈ ဦး ကိုယ့်ပါတီခေါင်းဆောင်မှုကို ဆန့်ကျင်ပြီး ရီပတ်ဘလီကန်တွေနဲ့ အတူ မဲပေးခဲ့တာပဲ — ဒစ်ခ် ဒါးဘင်၊ ဂျွန် ဖက်တာမန်း၊ မက်ဂီ ဟတ်ဆန်၊ ဂျင်း ရှာဟင်း၊ တင် ကိန်း၊ ကက်သရင်း ကော်တေဇ် မတ်စတို၊ ဂျက်ကီ ရိုဆန်နဲ့ လွတ်လပ်တဲ့ အန်ဂတ်စ် ကင်း။ ရီပတ်ဘလီကန်ဘက်ကတော့ ရမ်း ပေါလ်တစ်ဦးတည်း ကန့်ကွက်မဲပေးခဲ့တယ်။

သဘောတူညီချက်ကို ညှိနှိုင်းခဲ့သူတွေက အထက်လွှတ်တော် ရီပတ်ဘလီကန်ခေါင်းဆောင် ဂျွန် သွန်း၊ ဘတ်ဂျက်ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဆူဇန် ကော်လင်းစ်နဲ့ အိမ်ဖြူတော် ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့တို့ — နောက်ပြီး အဲဒီ ဒီမိုကရက် ၈ ဦးကိုယ်တိုင်။

ဒီမိုကရက် အထက်လွှတ်တော်ခေါင်းဆောင် ချပ်ခ် ရှူးမားကတော့ သဘောတူညီချက်ကို ဆန့်ကျင်မဲပေးခဲ့တယ်။ သူ့ရဲ့ ပါတီထဲက ၈ ဦးက သူ့ကို ကျော်ပြီး သဘောတူညီချက်ကို ဖြတ်သန်းပေးလိုက်တာ — ဒါက ရှူးမားရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုအပေါ် အကြီးမားဆုံး ထိုးနှက်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သွားတယ်။

သဘောတူညီချက်ထဲမှာ ဘာပါသလဲ

သဘောတူညီချက်က အစိုးရအများစုကို ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်အထိ ရန်ပုံငွေ ပေးထားတယ်။ ဌာနသုံးခုကိုတော့ ဘဏ္ဍာနှစ်ကုန်အထိ တစ်နှစ်တာ ဘတ်ဂျက်အပြည့်ပေးထားတယ် — စိုက်ပျိုးရေးဌာန၊ စစ်မှုထမ်းဟောင်းရေးရာနဲ့ စစ်ဘက်ဆောက်လုပ်ရေးဌာန၊ လွှတ်တော်ရေးရာဌာနတို့။

ပိတ်သိမ်းမှုကာလအတွင်း အစိုးရက လုပ်ခဲ့တဲ့ အစုလိုက်အလုပ်ဖြုတ်မှုတွေကိုလည်း ပြန်ရုပ်သိမ်းပေးရမယ်။ ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်အထိ အလုပ်ဖြုတ်မှုအသစ် လုပ်ခွင့်လည်း မရှိဘူး။

၄၁ ရက်အတွင်း အစိုးရဝန်ထမ်း သိန်းချီ လစာမရဘဲ နေခဲ့ရတယ်။ စားနပ်ရိက္ခာထောက်ပံ့မှု သန်းနဲ့ချီတဲ့ မိသားစုတွေ နောက်ကျခဲ့တယ်။ လေကြောင်းခရီးသွားလာမှု တစ်နိုင်ငံလုံး အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ခဲ့တယ်။ အဲဒါတွေအားလုံး အခု ရပ်တန့်တော့မယ် — အောက်လွှတ်တော်က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ညနေမှာ မဲပေးပြီး သမ္မတ ထရမ့် လက်မှတ်ထိုးလိုက်တာနဲ့။

အောက်လွှတ်တော်က စက်တင်ဘာ ၁၉ ရက်ကတည်းက အစည်းအဝေး နားထားတာ။ အောက်လွှတ်တော် စည်းမျဉ်းကော်မတီက သဘောတူညီချက်ကို ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မနက် ၁ နာရီအထိ ကြာတဲ့ အစည်းအဝေးနဲ့ အတည်ပြုပေးခဲ့ပြီးပြီ။ သမ္မတ ထရမ့်ကလည်း သဘောတူညီချက်ကို ထောက်ခံထားပြီး လက်မှတ်ထိုးမယ်လို့ မျှော်လင့်ရတယ်။

မပါခဲ့တာ — ကျန်းမာရေးထောက်ပံ့ကြေး

ဒီသဘောတူညီချက်ရဲ့ အကြီးမားဆုံး ကွက်လပ်က ကျန်းမာရေးပါ။ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်မှာ ကုန်ဆုံးမယ့် Affordable Care Act (ACA) ကျန်းမာရေးအာမခံ ထောက်ပံ့ကြေးတွေကို သက်တမ်းတိုးပေးဖို့ သဘောတူညီချက်ထဲမှာ မပါဘူး။

ဒါက ဒီမိုကရက်တွေ ပိတ်သိမ်းမှု တစ်လျှောက်လုံး တောင်းဆိုလာခဲ့တဲ့ အဓိကအချက်ပဲ။ ထောက်ပံ့ကြေး မတိုးရင် အမေရိကန်တွေ သန်းနဲ့ချီရဲ့ ကျန်းမာရေးအာမခံ လစဉ်ကြေး သိသိသာသာ တက်သွားမယ်။

သဘောတူညီချက်က အထက်လွှတ်တော်မှာ ဒီဇင်ဘာလထဲမှာ ACA ထောက်ပံ့ကြေး သက်တမ်းတိုးရေးကို မဲပေးမယ်လို့ ကတိပေးထားတယ်။ ဒါပေမဲ့ အောက်လွှတ်တော်ကလည်း လိုက်ပြီး မဲပေးမယ်လို့ ဘာအာမခံချက်မှ မရှိဘူး။ ကတိတစ်ခုပဲ ရှိတယ် — အာမခံချက် မရှိဘူး။

ဒါကြောင့် ဒီမိုကရက်တွေထဲမှာ ဒေါသတွေ ထွက်နေတယ်။ "အစိုးရကို ပြန်ဖွင့်ဖို့ ကျွန်တော်တို့ အဓိက လက်နက်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရတယ်" လို့ ဝေဖန်သူတွေက ပြောတယ်။ ဒီဇင်ဘာမှာ ACA မဲကျရင် အနိုင်ရဖို့ မသေချာဘူး — ဒီဇင်ဘာလထဲမှာ ဒီမိုကရက်တွေရဲ့ ညှိနှိုင်းနိုင်စွမ်းက အခုထက် ပိုနည်းသွားမှာ။

ဒီမိုကရက်တွေ ကွဲသွားခြင်း

ဒီသဘောတူညီချက်က ဒီမိုကရက်ပါတီထဲမှာ အက်ကွဲကြောင်း တစ်ခုကို ဖော်ပြလိုက်တယ်။

တစ်ဖက်က — ပိတ်သိမ်းမှုကို အဆုံးသတ်ဖို့ အချိန်တန်ပြီလို့ ယူဆသူတွေ။ သူတို့ရဲ့ အကြောင်းပြချက်က ရှင်းတယ် — ပိတ်သိမ်းမှု ကြာလေလေ၊ သာမန်ပြည်သူတွေ ခံစားရလေလေ။ လေဆိပ်မှာ လေယာဉ်တွေ နောက်ကျနေတယ်၊ အစားအစာ ထောက်ပံ့မှု ရပ်နေတယ်၊ အစိုးရဝန်ထမ်းတွေ လစာမရဘူး။ "ပိတ်သိမ်းမှုကို ဆက်ထားရင် ပြည်သူတွေက ဒီမိုကရက်တွေကိုပဲ အပြစ်တင်တော့မယ်" လို့ သူတို့က ပြောတယ်။

နောက်တစ်ဖက်က — ACA ထောက်ပံ့ကြေးမရဘဲ အလျှော့ပေးလိုက်ရင် ဒီမိုကရက်တွေရဲ့ ညှိနှိုင်းနိုင်စွမ်း ကုန်သွားပြီလို့ ယူဆသူတွေ။ "အခု အလျှော့ပေးလိုက်ရင် ဒီဇင်ဘာမှာ ရီပတ်ဘလီကန်တွေ ဘာလို့ လက်ခံမလဲ" လို့ သူတို့က မေးတယ်။

နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဒီမိုကရက်တွေ အောက်လွှတ်တော်ရော အထက်လွှတ်တော်ပါ ပြန်ရခဲ့ပြီးနောက် ဒီအက်ကွဲကြောင်းက ပိုပြီး အရေးကြီးလာတယ်။ ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်မှာ လွှတ်တော်သစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုတော့မယ်။ အဲဒီအချိန်အထိ ဒီမိုကရက်တွေက ညီညီညွတ်ညွတ် ရှိနေဖို့ လိုတယ် — ဒါပေမဲ့ ပိတ်သိမ်းမှု သဘောတူညီချက်က သူတို့ကို နှစ်ခြမ်းကွဲသွားစေခဲ့ပြီ။

ရှေ့မှာ ဘာတွေ စောင့်ကြည့်ရမလဲ

ပထမဆုံး ဒီနေ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ညနေ အောက်လွှတ်တော်မဲ။ အောက်လွှတ်တော်မှာ ရီပတ်ဘလီကန်တွေက အများစုဖြစ်နေတော့ ဖြတ်သန်းဖို့ မျှော်လင့်ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရီပတ်ဘလီကန် အချို့ကလည်း သဘောတူညီချက်ကို မကြိုက်ဘူး — အသုံးစရိတ် များလွန်းတယ်လို့ ယူဆသူတွေ ရှိတယ်။

ဒုတိယက ဒီဇင်ဘာ ACA မဲ။ အထက်လွှတ်တော်မှာ မဲပေးမယ်ဆိုတဲ့ ကတိက တကယ်ဖြစ်လာမလား၊ ဖြစ်လာရင် အနိုင်ရမလား။ သန်းနဲ့ချီတဲ့ အမေရိကန်တွေရဲ့ ကျန်းမာရေးအာမခံကြေး ဒီမဲပေါ်မှာ မူတည်နေတယ်။

တတိယက ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်။ အဲဒီနေ့မှာ အစိုးရရန်ပုံငွေ ထပ်ကုန်ဆုံးမယ်။ အဲဒီအချိန်ကျရင် လွှတ်တော်သစ်က ဒီမိုကရက်လက်ထဲမှာ ရှိနေပြီ။ ပိတ်သိမ်းမှု ဒုတိယအကြိမ် ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိမလား — ဒါမှမဟုတ် ဒီတစ်ကြိမ်ရဲ့ သင်ခန်းစာက နှစ်ဖက်လုံးကို သဘောတူညီချက်ဆီ တွန်းပို့မလား။

မြန်မာ့အရေးအတွက် အရိပ်

ပိတ်သိမ်းမှု ၄၁ ရက်အတွင်း အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးလုပ်ငန်းတွေ အများကြီး ရပ်တန့်နေခဲ့တယ်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက် မြန်မာမဟာဗျူဟာ — ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေနဲ့ ရှားပါးသတ္တု လက်လှမ်းမီရေးကို တွဲထားတဲ့ မဟာဗျူဟာ — အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ အစိုးရပြန်ဖွင့်ဖို့ လိုတယ်။ အခု အစိုးရပြန်ဖွင့်တော့မယ်။

ဒါပေမဲ့ ဝါရှင်တန်ရဲ့ အာရုံစိုက်မှုက အခုလည်း ပြည်တွင်းရေးမှာပဲ ရှိနေဦးမယ်။ ဒီဇင်ဘာမှာ ACA တိုက်ပွဲ၊ ဇန်နဝါရီမှာ ဘတ်ဂျက်တိုက်ပွဲ၊ ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်မှာ လွှတ်တော်သစ်ရဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေ။ မြန်မာ့အရေးအတွက် နိုင်ငံတကာဖိအား ဘယ်လောက်ကျန်မလဲဆိုတာ မေးခွန်းတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲပဲ။

တစ်ဖက်မှာလည်း လွှတ်တော်သစ်က စစ်အစိုးရနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု ခြေလှမ်းတိုင်းကို မေးခွန်းထုတ်နိုင်ပြီ။ ရှားပါးသတ္တုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေကို လွှတ်တော်သစ်က ပိုပြီး စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးလာနိုင်တယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

၄၁ ရက်ကြာ ပိတ်သိမ်းမှုက အမေရိကန်နိုင်ငံရေးရဲ့ အခြေခံပြဿနာတစ်ခုကို ဖော်ပြလိုက်တယ် — နှစ်ဖက်လုံးက အနိုင်ရဖို့ မဟုတ်ဘူး၊ တစ်ဖက်ကို အရှုံးပေးဖို့ ညှိနှိုင်းနေကြတာ။

ဒီမိုကရက်တွေ ပိတ်သိမ်းမှုကို စခဲ့တုန်းက သူတို့ရဲ့ တွက်ချက်မှုက ရှင်းတယ် — ACA ထောက်ပံ့ကြေးကို ရအောင်ယူမယ်။ ၄၁ ရက်အကြာမှာ ရခဲ့တာက အစိုးရပြန်ဖွင့်ဖို့ပဲ — ထောက်ပံ့ကြေးမပါဘူး။ ရီပတ်ဘလီကန်တွေကလည်း ဘာမှ မပေးလိုက်ရဘူး — သူတို့လိုချင်တဲ့ ဘတ်ဂျက်ဖြတ်တောက်မှုတွေလည်း ဒီသဘောတူညီချက်ထဲမှာ မပါဘူး။

ဒါကြောင့် ဒီသဘောတူညီချက်ဟာ ဘယ်သူ့ အောင်ပွဲမှ မဟုတ်ဘူး။ ဒါက ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုရဲ့ ရလဒ်ပဲ — နှစ်ဖက်လုံးက ဆက်တိုက်ဖို့ မတတ်နိုင်တော့လို့ ရပ်လိုက်ကြတာ။

ဒါပေမဲ့ သမိုင်းက သင်ပေးတာက ဒီလိုသဘောတူညီချက်တွေက အချိန်ဝယ်ယူတာပဲ — ပြဿနာကို ဖြေရှင်းတာ မဟုတ်ဘူး။ ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်မှာ အလားတူ တိုက်ပွဲ ထပ်ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ဒီဇင်ဘာမှာ ACA တိုက်ပွဲ ရှိနေတယ်။

ရက် ၄၁ ကြာ ပိတ်သိမ်းမှု ပြီးဆုံးသွားပြီ။ အစိုးရဝန်ထမ်းတွေ လစာပြန်ရမယ်။ လေယာဉ်တွေ ပုံမှန်ပြန်ပျံမယ်။ ဒါက သတင်းကောင်းပဲ။ ဒါပေမဲ့ ပိတ်သိမ်းမှုကို ဖြစ်စေခဲ့တဲ့ သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေ — ကျန်းမာရေး၊ အသုံးစရိတ်၊ ဘယ်သူက အမေရိကန်ကို ဦးဆောင်မလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်း — အဲဒါတွေက ဘာတစ်ခုမှ မပြေလည်သေးဘူး။ သူတို့က ဇန်နဝါရီလမှာ ပြန်လာဦးမယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

အိုင်ဆန်ကော့ထံ အစိုးရဖွဲ့ရန် တာဝန်ပေးအပ်ပြီ — ၆၇ ဟာ ၆၁ မဟုတ်သေးဘူး

အိုင်ဆန်ကော့ထံ အစိုးရဖွဲ့ရန် တာဝန်ပေးအပ်ပြီ — ၆၇ ဟာ ၆၁ မဟုတ်သေးဘူး

0 မှတ်ချက်

နိုဝင်ဘာ ၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ၊ ဂျေရုဆလင်မြို့က သမ္မတအိမ်တော်။ သမ္မတ အိုက်ဇက် ဟာဇော့က ယာရှာပါတီခေါင်းဆောင် ဂါဒီ အိုင်ဆန်ကော့ထံ အစိုးရဖွဲ့ရန် ခန့်အပ်လွှာကို လွှဲပြောင်းပေးလိုက်တယ်။ ကင်မရာတွေရှေ့မှာ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ကြတယ်၊ အပြုံးတွေ ရှိတယ်။ အပြင်ပန်းက အရာအားလုံး အောင်ပွဲခံနေသယောင်။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီစာရွက်တစ်ရွက်က အာဏာမဟုတ်ဘူး — အခွင့်အရေးပဲ။ အိုင်ဆန်ကော့မှာ အစိုးရဖွဲ့ဖို့ ရက် ၂၈ ရက် ရှိတယ်။ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်မတိုင်ခင် လွှတ်တော်မှာ ၆၁ နေရာ စုစည်းနိုင်မှ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်မယ်။ မစုစည်းနိုင်ရင် အဲဒီစာရွက်က သမိုင်းဝင် စာရွက်တစ်ရွက်သာ ဖြစ်သွားမယ်။

၆၇ နှင့် ၆၁ — ထောက်ခံမဲနဲ့ အစိုးရဖွဲ့နိုင်တဲ့ အများစု မတူဘူး

အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး သမ္မတ ဟာဇော့က လွှတ်တော်အဖွဲ့တွေနဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့တယ်။ ရလဒ်က — အိုင်ဆန်ကော့ကို ထောက်ခံသူ ၆၇ ဦး၊ နေတန်ယာဟုကို ထောက်ခံသူ ၄၆ ဦး၊ ဘယ်သူ့ကိုမှ မထောက်ခံတဲ့ ယူနိုက်တက် တိုရာ ဂျူဒါအစ္စရေး (၇ နေရာ)။

ဒါပေမဲ့ ၆၇ ဆိုတဲ့ ဂဏန်းက လှည့်စားတတ်တယ်။ အဲဒီ ၆၇ ဦးထဲမှာ အိုင်ဆန်ကော့ရဲ့ "အပြောင်းအလဲအဖွဲ့" လေးပါတီက ၄၈ နေရာပဲ ရှိတယ် — ယာရှာ ၂၁၊ ဘီယာချတ် ၁၂၊ ဒီမိုကရက်များ ၈၊ ယစ္စရေးလ် ဘေတီနု ၇။ ကျန် ၁၉ နေရာက အာရပ်ဦးဆောင်ပါတီနှစ်ခုရဲ့ ထောက်ခံမဲတွေ — ရာအမ် နဲ့ ပူးပေါင်းစာရင်း။

အစိုးရဖွဲ့ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အများစုက ၆၁ နေရာ။ အိုင်ဆန်ကော့ရဲ့ အဖွဲ့ကိုယ်တိုင်မှာ ၄၈ နေရာပဲ ရှိတယ်။ ၁၃ နေရာ လိုနေသေးတယ်။ သမ္မတထံ ထောက်ခံမဲပေးခဲ့တဲ့ ပါတီတိုင်းက အစိုးရအဖွဲ့ထဲ ဝင်မယ်လို့ မဆိုလိုဘူး — ထောက်ခံမဲနဲ့ အုပ်ချုပ်နိုင်တဲ့ အများစုဟာ မတူတဲ့အရာနှစ်ခုပဲ။ ဒါက ဒီဇာတ်လမ်းရဲ့ အဓိကအချက်ပဲ။

နေတန်ယာဟု ပြုတ်ကျပြီလား — မပြုတ်ကျသေးဘူး

သတင်းခေါင်းစဉ်တွေက "နေတန်ယာဟု အရှုံးခံရပြီ" လို့ ရေးကြပေမဲ့ အမှန်က အဲဒီလောက် မရိုးရှင်းဘူး။ နေတန်ယာဟုက ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်ရှိနေတယ် — အစိုးရသစ် ကျမ်းသစ္စာမကျိန်ဆိုမီအထိ သူက တာဝန်ယူထားဆဲပဲ။ သူ့ရဲ့ ဘာသာရေး-အမျိုးသားရေးအဖွဲ့က ရွေးကောက်ပွဲမှာ ၅၃ နေရာ ရခဲ့တယ် — အိုင်ဆန်ကော့အဖွဲ့ရဲ့ ၄၈ နေရာထက် များတယ်။ အများစု မရခဲ့ပေမဲ့ အကြီးဆုံးအဖွဲ့ကတော့ သူ့ဘက်ကပဲ။

အိုင်ဆန်ကော့ ၂၈ ရက်အတွင်း အစိုးရမဖွဲ့နိုင်ရင် သမ္မတက ၁၄ ရက် ထပ်တိုးပေးနိုင်တယ်။ အဲဒါလည်း မအောင်မြင်ရင် သမ္မတက တခြားလွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးကို တာဝန်ပေးနိုင်တယ် — အဲဒီသူကိုလည်း ၂၈ ရက် ပေးမယ်။ အဲဒါပြီးရင် လွှတ်တော်ကိုယ်တိုင် ၂၁ ရက် ကြိုးစားခွင့် ရတယ်။ အားလုံး မအောင်မြင်ရင် ရွေးကောက်ပွဲသစ် ကျင်းပရမယ်။

ဒီလမ်းကြောင်းတိုင်းမှာ နေတန်ယာဟုအတွက် ပြန်လာစရာ တံခါးတစ်ခု ရှိနေတယ်။ သူက အစ္စရေးသမိုင်းမှာ အကြာဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ — သူ့ကို ဖယ်ရှားဖို့က ရွေးကောက်ပွဲတစ်ကြိမ်တည်းနဲ့ မပြီးသေးဘူး။

အာရပ်ပါတီတွေ — မပါဘဲ မဖြစ်၊ ပါလို့လည်း မဖြစ်

ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ နောက်ထပ် သမိုင်းဝင် ရလဒ်တစ်ခုက အာရပ်ဦးဆောင်ပါတီတွေ ၁၉ နေရာ ရခဲ့တာပဲ — စံချိန်တင် အရေအတွက်။ သူတို့ရဲ့ ထောက်ခံမဲတွေမပါဘဲ အိုင်ဆန်ကော့ဟာ သမ္မတထံက တာဝန်ကို ရခဲ့မှာ မဟုတ်ဘူး။

ဒါပေမဲ့ အိုင်ဆန်ကော့ရဲ့ အဖွဲ့ထဲက အချို့က သူတို့နဲ့ အတူအစိုးရဖွဲ့ဖို့ ငြင်းဆန်နေတယ်။ လီဘာမန်က အပြတ်ပြောထားတယ် — အာရပ်ပါတီတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုကို အားကိုးတဲ့ အစိုးရမျိုး မဖွဲ့ဘူးတဲ့။

ဒါကြောင့် အိုင်ဆန်ကော့ရှေ့မှာ ရွေးချယ်စရာ နှစ်ခုပဲ ရှိတယ်။ ပထမတစ်ခုက အာရပ်ပါတီတွေကို အစိုးရအပြင်ကနေ ထောက်ခံခိုင်းတဲ့ လူနည်းစု အစိုးရ — ဒါကို လီဘာမန်က ပိတ်ပင်ထားတယ်။ ဒုတိယတစ်ခုက အခြားနေရာကနေ ၁၃ နေရာ ရှာဖို့ — အဲဒါက ဘာသာရေးပါတီတွေဆီက ဖြစ်နိုင်တယ်။

လီဘာမန်ရဲ့ အလှည့် — စစ်မှုထမ်းဥပဒေမှာ လျှော့ပေးမယ်

သောကြာနေ့က လီဘာမန်က အံ့အားသင့်စရာ ကြေညာချက်တစ်ခု ထုတ်ခဲ့တယ် — ဘာသာရေးကျောင်းသားတွေ စစ်မှုထမ်းရမယ့် ဥပဒေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လျှော့ပေးဖို့ အသင့်ရှိတယ်တဲ့။ ဒါက သူနှစ်ပေါင်းများစွာ ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်ခဲ့တဲ့ မူဝါဒတစ်ခုကို ပြန်လှည့်လိုက်တာပဲ။

သူ့ရဲ့ အကြောင်းပြချက်က ရှင်းတယ် — နေတန်ယာဟုခေတ်ကို အဆုံးသတ်ဖို့၊ ရွေးကောက်ပွဲသစ် မဖြစ်အောင် တားဖို့၊ အာရပ်ပါတီတွေကို အားကိုးတဲ့ လူနည်းစု အစိုးရ မဖြစ်အောင် တားဖို့တဲ့။

ဒီအလှည့်အပြောင်းကြောင့် ဘာသာရေးပါတီတွေနဲ့ ဆွေးနွေးဖို့ တံခါး ပွင့်သွားတယ်။ ယူနိုက်တက် တိုရာ ဂျူဒါအစ္စရေး (၇ နေရာ) နဲ့ ရှက်စ် (၆ နေရာ) တို့နှစ်ခုလုံးကို ဆွဲခေါ်နိုင်ရင် ၄၈ + ၇ + ၆ = ၆၁ — တိတိကျကျ အများစု ရမယ်။ ဒါပေမဲ့ ရှက်စ်ခေါင်းဆောင် အာရီယေ ဒါရီက နေတန်ယာဟုနဲ့ မဟာမိတ်အဖြစ် ဆက်ရှိနေပြီး သမ္မတနဲ့ တွေ့ဆုံစဉ်မှာ နေတန်ယာဟုကိုပဲ ထောက်ခံခဲ့တယ်။ ယူနိုက်တက် တိုရာ ဂျူဒါအစ္စရေး ဘက်ကလည်း ဘာသာရေးကျောင်းသားတွေရဲ့ အခြေအနေကို အာမခံချက် ရမှ ဝင်မယ်လို့ ဆိုထားတယ်။

ဒါ့အပြင် အိုင်ဆန်ကော့ကိုယ်တိုင်ကလည်း လီဘာမန်ရဲ့ ဖိအားပေးမှုကို ပြတ်ပြတ်သားသား ပြန်တုံ့ပြန်ခဲ့တယ် — သူက အာရပ်ပါတီတွေနဲ့ လက်တွဲလုပ်ဆောင်တာကို ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့တယ်။ သူက အစိုးရသစ်အတွက် အခြေခံမူ လေးချက် ချမှတ်ထားတယ် — အစ္စရေးကို ဂျူးနဲ့ ဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းရဲ့ တန်ဖိုးတွေ လက်ခံခြင်း၊ အားလုံး စစ်မှုထမ်း (သို့မဟုတ်) အမျိုးသားဝန်ဆောင်မှု ထမ်းဆောင်ခြင်း၊ ဟားမတ်စ်ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပြီး သူ့ရဲ့ စစ်ရေးနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာကို ဖျက်သိမ်းခြင်း။

ရှေ့မှာ ဘာတွေ စောင့်ကြည့်ရမလဲ

ပထမဆုံး အင်္ဂါနေ့ ညနေမှာ လွှတ်တော်အမတ်သစ်တွေ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုမယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်း ဆွေးနွေးပွဲတွေ အရှိန်ရလာမယ်။

အိုင်ဆန်ကော့ ပထမဆုံး ဘယ်သူနဲ့ ဆွေးနွေးမလဲ — ဘာသာရေးပါတီတွေလား၊ လစ်ကွတ်ပါတီက အမတ်တွေလား၊ အာရပ်ပါတီတွေလား — ဆိုတာက သူ ဘယ်လမ်းကြောင်းကို ရွေးမလဲဆိုတာ ပြောပြလိမ့်မယ်။ အခမ်းအနားမှာ သူက "အမျိုးသား အရေးပေါ် အစိုးရ" ဖွဲ့မယ်လို့ ပြောခဲ့ပြီး လစ်ကွတ်ပါတီ ပါဝင်ဖို့ကိုလည်း တံခါးဖွင့်ထားတယ် — သူ့ဦးဆောင်မှုအောက်မှာပေါ့။

ဒုတိယ စောင့်ကြည့်ရမှာက စစ်မှုထမ်းဥပဒေ — လီဘာမန်ရဲ့ လျှော့ပေးမှုက တကယ့် သဘောတူညီချက်အဖြစ် ပြောင်းလဲမလား၊ ဘာသာရေးပါတီတွေက လက်ခံမလား။

တတိယက ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက် သတ်မှတ်ရက်။ အဲဒီနေ့မတိုင်ခင် သဘောတူညီချက် မထွက်ရင် သမ္မတက ၁၄ ရက် ထပ်တိုးပေးမလား၊ ဒါမှမဟုတ် တာဝန်ကို တခြားသူကို လွှဲပြောင်းပေးမလားဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ရမယ်။

မြန်မာ့အရေးအတွက် အရိပ်

အစ္စရေးအစိုးရသစ် ဘယ်လိုဖွဲ့မလဲဆိုတာ ဂါဇာအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်း တည်ငြိမ်ရေးကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မယ်။ အမေရိကန်ရဲ့ အာရုံစိုက်မှုကလည်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းဘက်ကို ရောက်နေချိန်မှာ မြန်မာ့အရေးအတွက် နိုင်ငံတကာဖိအား ဘယ်လောက်ကျန်မလဲဆိုတာ မေးခွန်းတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲပဲ။

ဒါ့အပြင် ဒီဇာတ်လမ်းက ပါလီမန်နိုင်ငံရေးရဲ့ အခြေခံသင်ခန်းစာတစ်ခုကိုလည်း ပြနေတယ် — ထောက်ခံမဲ ရတာနဲ့ အုပ်ချုပ်နိုင်တာ မတူဘူး။ တာဝန်ပေးခံရတာက အစပဲ၊ အဆုံးမဟုတ်ဘူး။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အိုင်ဆန်ကော့ တာဝန်ရခဲ့တာဟာ အစ္စရေးနိုင်ငံရေးရဲ့ အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်တာမှန်တယ် — သမ္မတက နေတန်ယာဟုကို ကျော်ပြီး သူ့ပြိုင်ဘက်ကို ပထမဆုံး အခွင့်အရေး ပေးခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒါက အောင်ပွဲမဟုတ်သေးဘူး။ ၆၇ ဆိုတဲ့ ဂဏန်းက ထောက်ခံမှုရဲ့ သင်္ကေတပဲ — အစိုးရဖွဲ့ဖို့ လိုအပ်တဲ့ ၆၁ နေရာနဲ့ မတူဘူး။

အိုင်ဆန်ကော့ရှေ့မှာ လမ်းကြောင်းတိုင်းမှာ အပေးအယူတစ်ခု ရှိတယ် — အာရပ်ပါတီတွေနဲ့ လက်တွဲရင် သူ့အဖွဲ့ထဲက အချို့ကို ဆုံးရှုံးရမယ်၊ ဘာသာရေးပါတီတွေနဲ့ လက်တွဲရင် သူ့ရဲ့ အဓိက ကတိကဝတ်တစ်ခုကို လျှော့ပေးရမယ်၊ လစ်ကွတ်ပါတီက အမတ်တွေကို ဆွဲခေါ်ရင် နေတန်ယာဟုရဲ့ အရိပ်က အစိုးရထဲ ဝင်လာမယ်။

၂၈ ရက်ဆိုတာ ရှည်လျားတဲ့ အချိန်မဟုတ်ဘူး။ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်မှာ အဖြေထွက်မယ် — အိုင်ဆန်ကော့ဟာ အစ္စရေးရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်သစ် ဖြစ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် နေတန်ယာဟုကို ဖယ်ရှားဖို့ နောက်ထပ် အခွင့်အရေးတစ်ခု လိုအပ်နေဦးမလားဆိုတာ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ရွေးကောက်ပွဲအရှုံးကို နှစ်ဆပြန်တုံ့ပြန်ခြင်း — စတီဖင် မီလာ အိမ်ဖြူတော်တံခါးမှူး ဖြစ်လာပြီ

ရွေးကောက်ပွဲအရှုံးကို နှစ်ဆပြန်တုံ့ပြန်ခြင်း — စတီဖင် မီလာ အိမ်ဖြူတော်တံခါးမှူး ဖြစ်လာပြီ

0 မှတ်ချက်

နိုဝင်ဘာ ၆ ရက် သောကြာနေ့။ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သူ့ရဲ့ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာမှာ ကြေညာချက်တစ်စောင် တင်လိုက်တယ်။ စာတိုလေးတစ်ကြောင်းထဲနဲ့ အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ အရေးအကြီးဆုံးရာထူးတစ်ခုကို ပြောင်းလဲပစ်လိုက်တာ — စတီဖင် မီလာကို အိမ်ဖြူတော် စီမံခန့်ခွဲရေးမှူး (White House chief of staff) အဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီ။ မနက်ဖြန် နိုဝင်ဘာ ၉ ရက် တနင်္လာနေ့မှာ သူ တာဝန်စထမ်းဆောင်မယ်။

ထရမ့်ရဲ့ စကားအတိုင်းဆိုရင် မီလာဟာ "ကျွန်တော့်ရဲ့ အယုံကြည်ရဆုံး အကြံပေးတွေထဲက တစ်ဦး" ဖြစ်ပြီး "စတီဖင်က အစကတည်းက ကျွန်တော့်နဲ့အတူ ရှိခဲ့တယ်။ သူ နားလည်တယ်" တဲ့။

ဒါဟာ သာမန် ဝန်ထမ်းအပြောင်းအလဲ မဟုတ်ဘူး။ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အရှုံးခံခဲ့ရပြီး သုံးရက်အကြာမှာ ထရမ့်က မဲဆန္ဒရှင်တွေ ပယ်ချခဲ့တဲ့ မူဝါဒတွေရဲ့ အဓိက ရေးဆွဲသူကို အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ တံခါးမှူးနေရာကို တင်လိုက်တာ ဖြစ်တယ်။

ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ — ကြေညာချက်နှင့် အပြောင်းအလဲ

ကြာသပတေးနေ့ ညကတည်းက လက္ခဏာတွေ ထွက်ပေါ်နေခဲ့တယ်။ လက်ရှိ စီမံခန့်ခွဲရေးမှူး ဆူစီ ဝါးလ်စ်က သူ နုတ်ထွက်တော့မယ်လို့ ကြေညာခဲ့တယ်။ ဝါးလ်စ်ဟာ အမေရိကန်သမိုင်းမှာ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး အိမ်ဖြူတော် စီမံခန့်ခွဲရေးမှူး ဖြစ်တယ် — ထရမ့်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကို တိတ်တိတ်လေး စီမံခန့်ခွဲခဲ့သူ၊ အစိုးရအဖွဲ့ကို နောက်ကွယ်ကနေ တည်ငြိမ်အောင် ထိန်းထားခဲ့သူ။ ထရမ့်က သူ့ကို "အထူးကောင်းမွန်တဲ့ လုပ်ဆောင်မှု" အတွက် ကျေးဇူးတင်ပြီး သူ "ထရမ့် နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်း" ဘက်ကို ပြောင်းသွားမယ်လို့ ပြောတယ်။

နောက်တစ်နေ့မှာပဲ မီလာကို အစားထိုးခန့်အပ်ကြောင်း ကြေညာလိုက်တယ်။ အချိန်ကိုက် ရွေးချယ်မှုက တိုက်ဆိုင်မှု မဟုတ်ဘူး — နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဒီမိုကရက်တွေက အောက်လွှတ်တော်ရော အထက်လွှတ်တော်ပါ ပြန်လည်ရယူနိုင်ခဲ့တယ်။ မဲဆန္ဒရှင်တွေက ထရမ့်အစိုးရရဲ့ မူဝါဒတွေကို ပြတ်ပြတ်သားသား ပယ်ချခဲ့ပြီး သုံးရက်အကြာမှာ ထရမ့်က အဲဒီမူဝါဒတွေရဲ့ အဓိက ရေးဆွဲသူကို အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ ထိပ်ဆုံးနေရာကို တင်လိုက်တာ။

စတီဖင် မီလာ ဆိုတာ ဘယ်သူ

မီလာဟာ အခု အသက် ၄၁ နှစ်။ လက်ရှိမှာ ဒုတိယ စီမံခန့်ခွဲရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေပြီး ပြည်ထဲရေးလုံခြုံမှုဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အကြံပေးအဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်နေတယ်။ သူက ထရမ့်နဲ့ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ကတည်းက အတူရှိခဲ့တာ — ၂၀၁၆ ရွေးကောက်ပွဲမဲဆွယ်စည်းရုံးရေးမှာ မူဝါဒအကြံပေးနှင့် မိန့်ခွန်းရေးသားသူ၊ ပထမသက်တမ်းအစိုးရအဖွဲ့မှာလည်း အဓိက ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး။

သူ့ကို လူသိများစေတာက လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး မူဝါဒတွေပဲ။ ထရမ့်အစိုးရရဲ့ တင်းကျပ်တဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး မူဝါဒတွေကို ရေးဆွဲခဲ့သူ၊ နိုင်ငံခြားရေးမှာလည်း ပြတ်သားတဲ့ ချဉ်းကပ်မှုကို တွန်းအားပေးခဲ့သူ။ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကာလမှာ ထရမ့်ရဲ့ မိန့်ခွန်းတွေထဲက အပြင်းထန်ဆုံး စကားလုံးအချို့က သူ့လက်ရာတွေ ဖြစ်တယ်။

အတိုချုပ်ပြောရရင် မီလာဟာ စီမံခန့်ခွဲသူမဟုတ်ဘူး — မူဝါဒရေးဆွဲသူ၊ အယူဝါဒသမား ဖြစ်တယ်။

တံခါးမှူး — အလုပ်က ဘာလဲ

အိမ်ဖြူတော် စီမံခန့်ခွဲရေးမှူးဆိုတာ ရာထူးနာမည်ထက် အများကြီး ပိုတယ်။ သူက သမ္မတဆီ ဘယ်သူ ရောက်နိုင်သလဲ၊ သမ္မတရဲ့ စားပွဲပေါ်ကို ဘာစာရွက်တွေ ရောက်သလဲ၊ အိမ်ဖြူတော် ဘယ်လို လည်ပတ်သလဲဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်သူ — တံခါးမှူးပဲ။

ဝါးလ်စ်လက်ထက်မှာ ဒီအလုပ်က စစ်ထုတ်တဲ့ အလုပ်ဖြစ်ခဲ့တယ်။ သူက တိတ်ဆိတ်ပြီး စနစ်တကျ စီမံတယ်။ အကြံအမျိုးမျိုးကို စိစစ်ပြီး သမ္မတဆီ ရောက်သင့်တာကိုပဲ ရောက်စေတယ်။ အယူဝါဒထက် စီမံခန့်ခွဲမှုကို ဦးစားပေးတယ်။

မီလာလက်ထက်မှာ အဲဒီအလုပ်က ပြောင်းလဲသွားနိုင်တယ်။ တံခါးမှူးကိုယ်တိုင်က မူဝါဒရေးဆွဲသူဖြစ်နေရင် စစ်ထုတ်မယ့်သူ မရှိတော့ဘူး — အယူအဆနဲ့ သမ္မတကြားမှာ ခြားနားထားတဲ့ တံတိုင်းတစ်ခု ပျောက်သွားပြီး အယူအဆကိုယ်တိုင်က တံခါးကို ကိုင်ထားသလို ဖြစ်သွားတယ်။ အရင်က စစ်ထုတ်ခဲ့တဲ့ အလုပ်က အခု ချဲ့ထွင်ပေးတဲ့ အလုပ် ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။

ဒါက အရေးကြီးတဲ့ ပြောင်းလဲမှုပဲ။ စီမံခန့်ခွဲရေးမှူးက သမ္မတရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ပုံဖော်တတ်တယ် — ဘယ်သတင်းအချက်အလက်ကို သမ္မတ မြင်ရမလဲ၊ ဘယ်အကြံပေးကို သမ္မတ တွေ့ရမလဲ၊ ဘယ်ရွေးချယ်မှုတွေကို စားပွဲပေါ် တင်မလဲဆိုတာ သူ ဆုံးဖြတ်တယ်။ မူဝါဒရေးဆွဲသူ တစ်ဦးက အဲဒီနေရာကို ရောက်သွားရင် သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အယူအဆကိုပဲ သမ္မတဆီ ပို့ပေးဖို့ လမ်းကြောင်း ပွင့်သွားတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲအရှုံးကို နှစ်ဆပြန်တုံ့ပြန်ခြင်း

ဒီခန့်အပ်မှုရဲ့ အထင်ရှားဆုံး အချက်က အချိန်ပဲ။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်မှာ မဲဆန္ဒရှင်တွေက ထရမ့်ရဲ့ မူဝါဒလမ်းကြောင်းကို ပယ်ချခဲ့တယ်။ သုံးရက်အကြာမှာ ထရမ့်က အဲဒီလမ်းကြောင်းရဲ့ အဓိက ဗိသုကာကို ရာထူးတိုးပေးလိုက်တယ်။

ဒါကို ဘယ်လို ဖတ်ရမလဲ။

တစ်ဖက်က ကြည့်ရင် ဒါဟာ သစ္စာစောင့်သိမှုကို ဆုချတဲ့ လုပ်ရပ်ပဲ။ မီလာက ထရမ့်နဲ့ အစကတည်းက အတူရှိခဲ့သူ၊ ဘယ်တော့မှ သစ္စာမဖောက်ခဲ့သူ။ ထရမ့်အတွက် သစ္စာစောင့်သိမှုဟာ အရည်အချင်းအားလုံးထက် အရေးကြီးတယ် — အထူးသဖြင့် အရှုံးနဲ့ ရင်ဆိုင်ရချိန်မှာ။

နောက်တစ်ဖက်က ကြည့်ရင် ဒါဟာ မဲဆန္ဒရှင်တွေကို တုံ့ပြန်တဲ့ လုပ်ရပ်ပဲ။ "မင်းတို့ မကြိုက်ဘူးဆိုတဲ့ မူဝါဒတွေကို ငါ နှစ်ဆတိုးလုပ်မယ်" လို့ ပြောလိုက်သလိုပဲ။ စတိဗ် ဘန်နွန်လို ထရမ့်ရဲ့ အနီးကပ်အသိုင်းအဝိုင်းက လူတွေက ဒီခန့်အပ်မှုကို ချက်ချင်း ကြိုဆိုခဲ့ကြတယ် — သူတို့အတွက် ဒါဟာ အလျှော့မပေးကြောင်း ပြသတဲ့ လက္ခဏာပဲ။

တတိယ ဖတ်ရှုချက်လည်း ရှိတယ် — လက်တွေ့ကျတဲ့ တွက်ချက်မှုတစ်ခု။ ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်မှာ ဒီမိုကရက် လွှတ်တော်သစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုတော့မယ်။ အဲဒီအချိန်အထိ နှစ်လကျော်အတွင်း — "lame-duck" ကာလ — ထရမ့်အစိုးရက လွှတ်တော်သစ် မထိုင်မီ လုပ်နိုင်သမျှကို အပြီးသတ်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်။ ဒီဇင်ဘာ ၁၁ ရက်မှာ အစိုးရဘတ်ဂျက် ကုန်ဆုံးမယ်။ အဲဒီကာလအတွင်း သမ္မတဘေးမှာ သူ့ရဲ့ မူဝါဒတွေကို အပြင်းထန်ဆုံး တွန်းအားပေးနိုင်မယ့်သူ ရှိဖို့ လိုတယ် — မီလာဟာ အဲဒီလူပဲ။

ဒီဖတ်ရှုချက် သုံးခုလုံး တစ်ပြိုင်နက် မှန်နိုင်တယ်။ သစ္စာစောင့်သိမှုကို ဆုချတာ၊ မဲဆန္ဒရှင်တွေကို တုံ့ပြန်တာ၊ လက်တွေ့ တွက်ချက်မှုတစ်ခု — ဒါတွေအားလုံးက ထရမ့်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ရောနှောနေနိုင်တယ်။

ဝါးလ်စ်နဲ့ မီလာ — စတိုင်နှစ်မျိုး

ဒီအပြောင်းအလဲက လူနှစ်ဦးရဲ့ စတိုင်ကွာခြားမှုကိုလည်း ပြနေတယ်။

ဝါးလ်စ်က နောက်ကွယ်က လူပဲ။ မီဒီယာရှေ့မှာ သိပ်မထွက်ဘူး၊ မိန့်ခွန်းတွေ မပြောဘူး၊ သတင်းခေါင်းစဉ်တွေ မဖြစ်ဘူး။ သူ့အလုပ်က အစိုးရအဖွဲ့ကို ချောမွေ့အောင် လည်ပတ်စေဖို့။ ထရမ့်ရဲ့ ပထမသက်တမ်းမှာ စီမံခန့်ခွဲရေးမှူးတွေ ခဏခဏ ပြောင်းခဲ့ပြီး အစိုးရအဖွဲ့ ရှုပ်ထွေးခဲ့တဲ့ သင်ခန်းစာကို ဝါးလ်စ်က သင်ယူထားတယ် — တည်ငြိမ်မှုကို သူ ပေးခဲ့တယ်။

မီလာက ဆန့်ကျင်ဘက်ပဲ။ သူက လူသိရှင်ကြား ထွက်ပြောတတ်သူ၊ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ စကားတွေ ပြောတတ်သူ၊ သတင်းခေါင်းစဉ် ဖြစ်တတ်သူ။ သူ့ရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး မူဝါဒတွေက အမေရိကန်မှာ အငြင်းပွားမှု အကြီးမားဆုံး ဖြစ်ခဲ့တယ်။ စီမံခန့်ခွဲရေးမှူးနေရာမှာ ဒီလိုလူမျိုး ရောက်လာရင် အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ပုံကိုယ်တိုင်က ပိုပြီး ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်တဲ့ ပုံစံ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။

ထရမ့်က ဒုတိယသက်တမ်းရဲ့ ဒုတိယပိုင်းကို ဘယ်လို ဖြတ်သန်းချင်သလဲဆိုတာ ဒီရွေးချယ်မှုက ပြောပြနေတယ် — တည်ငြိမ်အောင် ထိန်းထားဖို့ မဟုတ်ဘူး၊ သူ့ရဲ့ မူဝါဒလမ်းကြောင်းကို ပိုပြီး ပြတ်ပြတ်သားသား တွန်းအားပေးဖို့။

ရှေ့မှာ ဘာတွေ စောင့်ကြည့်ရမလဲ

ပထမဆုံး စမ်းသပ်မှုက လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဖြစ်လိမ့်မယ်။ ဒါက မီလာရဲ့ အထင်ကရ ကိစ္စပဲ — ဖမ်းဆီးမှုတွေ၊ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးမှုတွေ၊ နယ်စပ်လုံခြုံရေးအစီအစဉ်တွေ။ စီမံခန့်ခွဲရေးမှူးအနေနဲ့ သူက အဲဒီမူဝါဒတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ စက်ယန္တရားတစ်ခုလုံးကို ကိုင်တွယ်နိုင်ပြီ။

ဒုတိယ စမ်းသပ်မှုက ဒီဇင်ဘာ ၁၁ ရက် ဘတ်ဂျက်သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက်။ အစိုးရပိတ်သိမ်းမှု (shutdown) မဖြစ်အောင် လွှတ်တော်နဲ့ သဘောတူညီမှု လိုအပ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု လွှတ်တော်က ရီပတ်ဘလီကန်လက်ထဲမှာ ရှိနေဆဲ — lame-duck လွှတ်တော်။ မီလာလက်ထက်မှာ ထရမ့်အစိုးရက ဘတ်ဂျက်ညှိနှိုင်းမှုမှာ ဘယ်လောက် ပြတ်သားမလဲဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမယ်။

တတိယ စမ်းသပ်မှုက ဇန်နဝါရီ ၃ ရက် — ဒီမိုကရက် လွှတ်တော်သစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုတဲ့နေ့။ အဲဒီနေ့ကစပြီး အိမ်ဖြူတော်က လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးရဲ့ ကြီးကြပ်စစ်ဆေးမှုနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ်။ ကြားနာပွဲတွေ၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ၊ စာရွက်စာတမ်းတောင်းခံမှုတွေ။ တံခါးမှူးအနေနဲ့ မီလာက အဲဒီဖိအားတွေကို ဘယ်လို ကိုင်တွယ်မလဲ — ညှိနှိုင်းမလား၊ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မလား။

မြန်မာ့အရေးအတွက် အရိပ်

မြန်မာ့အရေးအတွက်တော့ ဒီခန့်အပ်မှုရဲ့ သက်ရောက်မှုက တိုက်ရိုက်ထက် သွယ်ဝိုက်ပြီး နှေးကွေးမယ့် ပုံစံ ဖြစ်နိုင်တယ်။ မနေ့က ဆောင်းပါးမှာ ရေးခဲ့သလိုပဲ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက် မြန်မာမဟာဗျူဟာက ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေနဲ့ ရှားပါးသတ္တု လက်လှမ်းမီရေးကို တွဲထားတယ်။ အခု အိမ်ဖြူတော်ဘက်က ပိုပြီး အယူဝါဒပြင်းထန်တဲ့ ဦးဆောင်မှုနဲ့၊ လွှတ်တော်ဘက်က ဒီမိုကရက်တို့၏ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ့် ပုံစံ ဖြစ်သွားပြီ။

စစ်အစိုးရနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု ခြေလှမ်းတိုင်းကို လွှတ်တော်သစ်က မေးခွန်းထုတ်နိုင်ပြီ။ ဒီမိုကရက်တို့ရဲ့ ဦးစားပေးက ပြည်တွင်းကုန်ဈေးနှုန်းနဲ့ ထရမ့်ကို စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်ပေမဲ့ မြန်မာ့အရေးက အဲဒီစစ်ဆေးမှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ် — အထူးသဖြင့် ရှားပါးသတ္တုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေကို။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ရွေးကောက်ပွဲအရှုံးပြီးနောက် သမ္မတတစ်ဦး လုပ်လေ့ရှိတာက လမ်းကြောင်းပြောင်းဖို့၊ အလယ်အလတ်လမ်းကို ရှာဖို့၊ ဆန့်ကျင်ဘက်ပါတီနဲ့ လက်တွဲဖို့ ကြိုးစားတာ။ ထရမ့်က အဲဒီအရာ တစ်ခုမှ မလုပ်ဘူး။ သူက သူ့ရဲ့ အယုံကြည်ရဆုံး မူဝါဒရေးဆွဲသူကို အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ တံခါးမှူးနေရာကို တင်လိုက်တယ်။

ဒါက ထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေးတွက်ချက်မှုကို ဖော်ပြနေတယ် — အလယ်အလတ်မဲဆန္ဒရှင်တွေကို ပြန်ရဖို့ ကြိုးစားတာထက် သူ့ရဲ့ အခြေခံထောက်ခံသူတွေကို စုစည်းထားဖို့က ပိုအရေးကြီးတယ်လို့ သူ ယုံကြည်နေတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲအရှုံးက သူ့ကို လမ်းကြောင်းပြောင်းစေမယ့်အစား သူ့ရဲ့ မူဝါဒတွေကို ပိုပြီး ပြတ်သားစွာ တွန်းအားပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်စေခဲ့တယ်။

မနက်ဖြန် နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်မှာ မီလာက တာဝန်စထမ်းဆောင်မယ်။ အဲဒီနေ့ကစပြီး အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ တံခါးကို ကိုင်ထားသူက စီမံခန့်ခွဲသူမဟုတ်တော့ဘူး — မူဝါဒရေးဆွဲသူ ဖြစ်သွားပြီ။ သမ္မတဆီ ရောက်မယ့် အကြံတွေ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ၊ အမေရိကန်ရဲ့ ဦးတည်ချက်တွေ — ဒါတွေအားလုံးက အဲဒီတံခါးကို ဖြတ်သွားရမယ်။

ဒီမိုကရက် လွှတ်တော်သစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုဖို့ နှစ်လနီးပါး လိုသေးတယ်။ အဲဒီနှစ်လအတွင်း ထရမ့်နဲ့ မီလာတို့က ဘာတွေ လုပ်သွားမလဲဆိုတာ — အမေရိကန်နိုင်ငံရေးရဲ့ နောက်နှစ်နှစ်ရဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ဆုံးဖြတ်လိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ဒီမိုကရက်လက်ထဲသို့ — မြန်မာ့အရေးအတွက် ဘာတွေ ပြောင်းလဲမလဲ

လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ဒီမိုကရက်လက်ထဲသို့ — မြန်မာ့အရေးအတွက် ဘာတွေ ပြောင်းလဲမလဲ

0 မှတ်ချက်

နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့ ည။ အမေရိကန်တစ်ဝှမ်း မဲရုံတွေ ပိတ်သွားပြီး ရလဒ်တွေ စတင်ဝင်လာချိန်မှာ ဝါရှင်တန်က နိုင်ငံရေးသမားတွေ အံ့ဩသွားကြတယ်။ တက္ကဆပ်၊ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနား၊ ကန်ဆပ် — ဆယ်စုနှစ်တွေအတွင်း ဒီမိုကရက်တစ်ဦးမှ အထက်လွှတ်တော်အမတ် မရွေးချယ်ခဲ့ဖူးတဲ့ ပြည်နယ်တွေကနေ ဒီမိုကရက်တွေ အနိုင်ရလာတယ်။ တစ်ညတည်းနဲ့ အမေရိကန်လွှတ်တော်ရဲ့ အရောင်ပြောင်းသွားတယ်။

ဒါဟာ သာမန် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် မဟုတ်ဘူး။ ဒီမိုကရက်တွေက အောက်လွှတ်တော်ရော အထက်လွှတ်တော်ပါ ပြန်လည်ရယူနိုင်ခဲ့တယ် — သမ္မတ ထရမ့်ရဲ့ ဒုတိယသက်တမ်းနှစ်နှစ်အတွင်း သူ့ရဲ့ မူဝါဒတွေကို ထိန်းချုပ်မယ့် အင်အားစုတစ်ခု ပေါ်လာပြီ။ မြန်မာ့အရေးအတွက်တော့ ဒီအပြောင်းအလဲက ဘာကို ဆိုလိုသလဲ။

ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ — ကိန်းဂဏန်းတွေက ပြောနေတယ်

အထက်လွှတ်တော်မှာ ဒီမိုကရက်တို့က အနည်းဆုံး ၅၄ နေရာ ရရှိခဲ့တယ် — ဒီမိုကရက်ဘက်က ရပ်တည်တဲ့ လွတ်လပ်သော အမတ် ၂ ဦးအပါအဝင် — ရီပတ်ဘလီကန်တို့က ၄၄ နေရာပဲ ရခဲ့တယ်။ အလာစကာနှင့် မစ္စစ္စပီ ပြည်နယ်နှစ်ခုရဲ့ ရလဒ်က မထွက်သေးဘူး — အဲဒီနှစ်နေရာပါ အနိုင်ရရင် ၅၆ နေရာအထိ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ရီပတ်ဘလီကန်တို့ လက်ထဲမှာရှိခဲ့တဲ့ ၇ နေရာကို ဒီမိုကရက်တို့က လွှဲပြောင်းရယူနိုင်ခဲ့တယ် — အိုင်အိုဝါ၊ ကန်ဆပ်၊ မိန်း၊ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား၊ အိုဟိုင်းအိုး၊ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားနှင့် တက္ကဆပ်။ ရီပတ်ဘလီကန် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ၄ ဦးလည်း ပြန်လည်ရွေးချယ်မခံခဲ့ရဘူး။

အောက်လွှတ်တော်မှာလည်း ဒီမိုကရက်တို့က အများစုရဖို့ လိုအပ်တဲ့ ၂၁၈ နေရာကို ကျော်လွန်ပြီး အနိုင်ရခဲ့တယ် — မဲရေတွက်မှု ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေဆဲဖြစ်ပေမဲ့ ရလဒ်က ရှင်းနေပြီ။ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၅ နေရာကိုလည်း လွှဲပြောင်းရယူနိုင်ခဲ့တယ် — ဂျော်ဂျီယာ၊ အိုင်အိုဝါ၊ နီဗားဒါး၊ အိုဟိုင်းအိုးနှင့် တက္ကဆပ်။ ဂျော်ဂျီယာမှာ အနိုင်ရတဲ့ ကေရှာ လန့်စ် ဘော့တမ်းက အမေရိကန်သမိုင်းတွင် ပထမဆုံး လူမည်းအမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်လာတယ်။

လွှတ်တော်သစ် (၁၂၀ ကြိမ်မြောက်) ကို ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုမယ်။ အောက်လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဟာကင်းမ် ဂျက်ဖရီးစ် ဖြစ်လာနိုင်ခြေများတယ် — သူဖြစ်လာရင် အောက်လွှတ်တော်သမိုင်းတွင် ပထမဆုံး လူမည်း ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်မယ်။ အထက်လွှတ်တော် အများစုခေါင်းဆောင်အဖြစ် ချက် ရှူးမား ပြန်ဖြစ်လာနိုင်ခြေများတယ်။

ဗီတိုတံတိုင်း — ထရမ့်ရဲ့ လက်ထဲမှာ ကျန်နေတဲ့ ကတ်ပြား

လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ဒီမိုကရက်လက်ထဲရောက်သွားပေမဲ့ သမ္မတက ထရမ့်ပဲ ကျန်နေတယ် — ဒါက အရေးကြီးဆုံး အချက်ပဲ။ သမ္မတက လွှတ်တော်က အတည်ပြုတဲ့ ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ဗီတိုအာဏာနဲ့ ပယ်ချနိုင်တယ်။ ဗီတိုကို ကျော်လွှားဖို့ဆိုရင် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးမှာ သုံးပုံနှစ်ပုံ မဲ လိုအပ်တယ် — ဒီမိုကရက်တို့မှာ အဲဒီအရေအတွက် မရှိဘူး။

ဒါကြောင့် ဒီမိုကရက်တို့ လုပ်နိုင်တာက ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်းထက် တခြားနည်းလမ်းတွေပဲ — ကြီးကြပ်မှု၊ ကြားနာပွဲတွေ၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ၊ ဘတ်ဂျက်ခွဲဝေမှုအပေါ် လွှမ်းမိုးမှု၊ သံတမန်ခန့်အပ်မှုများကို အတည်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် မပြုခြင်း။ သမ္မတရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို လွှတ်တော်က တိုက်ရိုက်ရပ်တန့်လို့မရဘူး — ဒါပေမဲ့ အခက်အခဲဖြစ်အောင် လုပ်နိုင်တယ်၊ နှေးကွေးအောင် လုပ်နိုင်တယ်၊ ပြည်သူရှေ့မှာ ချပြပြီး ဖိအားပေးနိုင်တယ်။

ဒါက မြန်မာ့အရေးအတွက် အရေးကြီးတယ်။ ထရမ့်အစိုးရက စစ်အစိုးရနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု တိုးချဲ့ပြီး ဒဏ်ခတ်မှုတွေ ဖြေလျှော့ဖို့ ကြိုးစားနေချိန်မှာ လွှတ်တော်သစ်က အဲဒီလမ်းကြောင်းကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေနိုင်တယ်။

Lame-duck ပြတင်းပေါက် — နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်မှ ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်အထိ

လွှတ်တော်သစ် ကျမ်းသစ္စာမကျိန်ဆိုမီ နှစ်လကျော်အတွင်း လက်ရှိ ရီပတ်ဘလီကန် လွှတ်တော်က ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေဆဲပဲ။ အစိုးရဘတ်ဂျက်ကလည်း ဒီဇင်ဘာ ၁၁ ရက်တွင် ကုန်ဆုံးမယ် — ရှပ်ဒေါင်းမဖြစ်အောင် နှစ်ဖက်သဘောတူညီမှု လိုအပ်တယ်။

စစ်အစိုးရအတွက် ဒီကာလက အရေးကြီးဆုံး ပြတင်းပေါက်ပဲ။ လွှတ်တော်သစ် မထိုင်မီ "နောက်ပြန်လှည့်လို့မရတဲ့ အမြတ်တွေ" ရယူဖို့ ကြိုးစားမယ့် ကာလ — ဥပမာ ဒဏ်ခတ်မှုစာရင်းမှ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေ ဖယ်ရှားခြင်း။ အောက်တိုဘာ ၉ ရက်က သင်းဝင်းထက် တစ်ဦးကို စာရင်းမှ ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်ကလည်း စစ်အစိုးရနဲ့ ဆက်စပ်သူအချို့ကို ဖယ်ရှားခဲ့တယ်။ သဘောတူညီချက်အချို့ကိုလည်း အလျင်အမြန် ချုပ်ဆိုဖို့ ကြိုးစားနိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် နိုဝင်ဘာလနဲ့ ဒီဇင်ဘာလဟာ စောင့်ကြည့်ရမယ့်လတွေပဲ — စစ်အစိုးရက အချိန်လုပြီး ဘာတွေ လုပ်သွားမလဲ၊ ထရမ့်အစိုးရက လွှတ်တော်သစ် မထိုင်မီ ဘာတွေ အပြီးသတ်သွားမလဲဆိုတာ။

BURMA Act နဲ့ BRAVE Burma Act — လွှတ်တော်ရဲ့ လက်နက်

ဒီမိုကရက်တို့ လက်ထဲမှာ အသင့်ရှိပြီးသား လက်နက်တစ်ခု ရှိတယ် — ၂၀၂၂ ခုနှစ်က ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တဲ့ BURMA Act ပဲ။ ဒီဥပဒေက စစ်အစိုးရ အကြီးတန်းအရာရှိများနှင့် စစ်တပ်အကျိုးခံစားခွင့်ရတဲ့ နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများအပေါ် ဒဏ်ခတ်မှုများ မဖြစ်မနေ ချမှတ်ရမယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ်။ သမ္မတက ဒီဥပဒေကို ဖျက်သိမ်းလို့မရဘူး။ အစောပိုင်း ရုပ်သိမ်းဖို့ဆိုရင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ လွှတ်ပေးခြင်း၊ ရွေးကောက်ခံ အစိုးရပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း သို့မဟုတ် လွတ်လပ်မျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်း၊ စွဲချက်များ ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ စစ်တပ်ကို အရပ်သားအာဏာအောက် ထားရန် ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ခြင်း စတဲ့ အထောက်အထားတွေ လိုအပ်တယ် — တစ်ခုမှ အမှန်တကယ် မလုပ်နိုင်သေးဘူး။

နောက်ထပ် လက်နက်တစ်ခုက BRAVE Burma Act ပဲ။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်တွင် ရီပတ်ဘလီကန် ဦးဆောင်တဲ့ အောက်လွှတ်တော်က တညီတညွတ်တည်း အတည်ပြုခဲ့ပြီး အထက်လွှတ်တော်တွင် ကျန်နေဆဲပဲ။ ဒီမိုကရက် အထက်လွှတ်တော် အများစုရရင် ဒီဥပဒေ အတည်ပြုနိုင်ခြေ မြင့်လာတယ်။ ဥပဒေက နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများ — မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ် အပါအဝင် — နှင့် လေယာဉ်ဆီလောင်စာ ကဏ္ဍကို ထောက်ပံ့တဲ့ နိုင်ငံခြားအဖွဲ့အစည်းများအပေါ် ဒဏ်ခတ်မှု ပိုမိုချမှတ်ရန် နှစ်စဉ် ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ဖို့၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့တွင် စစ်အစိုးရ၏ ချေးငွေရယူမှုကို ကန့်သတ်ရန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ လွှမ်းမိုးမှုကို သုံးဖို့၊ မြန်မာဆိုင်ရာ အထူးသံတမန် (သံအမတ်ကြီးအဆင့်) ခန့်အပ်ဖို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်က အောက်လွှတ်တော် နိုင်ငံခြားရေးကော်မတီက နှစ်ဖက်သဘောတူ စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့တယ် — ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ မှ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲများက အတုအယောင်ဖြစ်တယ်၊ BURMA Act ကို အပြည့်အဝ အကောင်အထည်ဖော်ရမယ်၊ ဒဏ်ခတ်မှုများ တိုးချဲ့ရမယ်၊ "နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မရှင်" ဆိုတဲ့ စစ်အစိုးရ၏ နာမည်သစ်ကိုပါ ဒဏ်ခတ်မှုစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းရမယ်လို့ တောင်းဆိုထားတယ်။

ဒါက လွှတ်တော်သစ်ရဲ့ အခြေခံမူဝါဒဖြစ်လာနိုင်တယ် — ဒဏ်ခတ်မှုကို ဖြေလျှော့ဖို့မဟုတ်ဘူး၊ တိုးချဲ့ဖို့။

ရှားပါးသတ္တုနဲ့ ဆွေးနွေးပွဲ — စောင့်ကြည့်ခံရမယ့် မူဝါဒ

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ မြန်မာမဟာဗျူဟာသစ် — အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့တာ — က ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများနှင့် ရှားပါးသတ္တု လက်လှမ်းမီရေးကို တွဲထားတယ်။ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထောက်လှမ်းရေးဆိုင်ရာ အကြီးအကဲ မိုက်ကယ် ဗန့်စ်က စက်တင်ဘာ ၁၅-၁၆ ရက်က နေပြည်တော်သို့ သွားရောက်ပြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့တယ်။

လွှတ်တော်သစ်က ဒီမူဝါဒကို စောင့်ကြည့်မယ် — ဆွေးနွေးပွဲတွေရဲ့ အကြောင်းအရာ၊ ဒဏ်ခတ်မှု ဖယ်ရှားမှုတွေ၊ စစ်အစိုးရနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုရဲ့ အခြေအနေတွေ။ အောက်လွှတ်တော် နိုင်ငံခြားရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဂရီဂိုရီ မီးခ်စ် ဖြစ်လာနိုင်ခြေများတယ် — သူက မြန်မာ့အရေးကို ကြာရှည်စောင့်ကြည့်နေသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဒီမိုကရက်တို့၏ မြန်မာမူဝါဒကို ဦးဆောင်ခဲ့သူပဲ။

ဒါပေမဲ့ သတိထားရမှာက — ဒီမိုကရက်တို့ရဲ့ ဦးစားပေးက ပြည်တွင်းကုန်ဈေးနှုန်းနှင့် ထရမ့်ကို စစ်ဆေးခြင်း။ မြန်မာ့အရေးက ဦးစားပေးစာရင်းရဲ့ ထိပ်ဆုံးမှာ မရှိဘူး။ ဒါကြောင့် မြန်မာ့အရေးအတွက် အပြောင်းအလဲက တဖြည်းဖြည်းချင်းပဲ ဖြစ်လာနိုင်တယ် — ရုတ်တရက် ကြီးကြီးမားမား မဟုတ်ဘူး။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ဒီမိုကရက်လက်ထဲရောက်တာဟာ စစ်အစိုးရအတွက် သတင်းဆိုးပဲ — ဒဏ်ခတ်မှု ဖြေလျှော့ဖို့၊ အသိအမှတ်ပြုခံရဖို့ ပိုခက်သွားပြီ။ BRAVE Burma Act အတည်ပြုနိုင်ခြေ မြင့်လာတယ်။ ဆွေးနွေးပွဲတွေအပေါ် ကြီးကြပ်မှု ပိုများလာမယ်။ စစ်အစိုးရနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတိုင်းကို လွှတ်တော်က မေးခွန်းထုတ်နိုင်ပြီ။

ဒါပေမဲ့ မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် ချက်ချင်း ပြောင်းလဲသွားမယ့် အရာ မဟုတ်ဘူး — ထရမ့်က သမ္မတအဖြစ် ကျန်နေဆဲ၊ ဗီတိုအာဏာ ရှိနေဆဲ၊ စစ်ပွဲက ဆက်ဖြစ်နေဆဲ။ လွှတ်တော်က စစ်အစိုးရကို ဖိအားပေးနိုင်ပေမဲ့ စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်လို့မရဘူး။

အရေးအကြီးဆုံးက — လွှတ်တော်သစ်က ရှားပါးသတ္တု လက်လှမ်းမီရေးကို လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုတွေနဲ့ တွဲထားမလား။ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေ လွှတ်ပေးခြင်း၊ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး၊ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီ ဝင်ရောက်ခွင့် — ဒီအချက်တွေနဲ့ တွဲထားရင် မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် တကယ့် အပြောင်းအလဲ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ မတွဲထားရင်တော့ မူဝါဒအသစ်က စာရွက်ပေါ်မှာပဲ ကျန်နေမယ်။

ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်ကို စောင့်ကြည့်ရမယ်။ အဲဒီနေ့မှာ လွှတ်တော်သစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီး မြန်မာ့အရေးအတွက် ဘာလုပ်မလဲဆိုတာ စတင် ဆုံးဖြတ်လိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ရှားပါးသတ္တု — ဝါရှင်တန်ရဲ့ မြန်မာမူဝါဒအသစ်

ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ရှားပါးသတ္တု — ဝါရှင်တန်ရဲ့ မြန်မာမူဝါဒအသစ်

0 မှတ်ချက်

နိုဝင်ဘာ ၂ ရက် တနင်္လာနေ့။ ဝါရှင်တန်မှာ သတင်းတစ်ပုဒ် ထွက်ပေါ်လာတယ်။ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ရေးဆွဲထားတဲ့ မဟာဗျူဟာစာတမ်းတစ်စောင်အကြောင်း — စာတမ်းကို ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်မှာ အတည်ပြုခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်မှာ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ တိတ်တိတ်လေး ထုတ်ပြန်ခဲ့တာ။ စာတမ်းထဲမှာ ရေးထားတာက ရှင်းတယ်။ အမေရိကန်က မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေကို အသုံးချပြီး မြန်မာနိုင်ငံထဲမှာ သူ့ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကို ချဲ့ထွင်မယ်။ ပြီးတော့ မြန်မာ့ရှားပါးသတ္တုတွေကို လက်လှမ်းမီဖို့ ကြိုးစားမယ်။

ငါးနှစ်ကျော် အထီးကျန်စေတဲ့ မူဝါဒကို ဘေးဖယ်ပြီး ဆွေးနွေးပွဲဆီ ပြန်လှည့်လာတဲ့ အလှည့်အပြောင်း — ဒါဟာ မြန်မာ့အရေးမှာ ဝါရှင်တန်ရဲ့ အကြီးမားဆုံး အပြောင်းအလဲတစ်ခုပဲ။

ဘာပြောင်းသွားသလဲ — အထီးကျန်စေခြင်းကနေ ဆွေးနွေးပွဲဆီ

၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက အမေရိကန်ရဲ့ မြန်မာမူဝါဒက တစ်ခုတည်း — စစ်အစိုးရကို အထီးကျန်စေဖို့၊ ဒဏ်ခတ်ဖို့၊ ဖိအားပေးဖို့။ စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ သူ့ရဲ့ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်တွေအပေါ် ဘဏ္ဍာရေးဒဏ်ခတ်မှုတွေ ချမှတ်ထားတယ်။ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုဆိုတာ ရှားရှားပါးပါးပဲ ရှိခဲ့တယ်။

အခု အဲဒီမူဝါဒ ပြောင်းသွားပြီ။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထောက်လှမ်းရေးဆိုင်ရာ လက်ထောက်ဝန်ကြီး မိုက်ကယ် ဗန့်စ် ဦးဆောင်တဲ့ အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်တွေက စစ်အစိုးရဘက်နဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေ လုပ်ခဲ့တယ်။ ဆွေးနွေးခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေထဲမှာ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုစင်တာတွေ၊ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ကိစ္စတွေ ပါဝင်သလို၊ ရှားပါးသတ္တုတွေကို လက်လှမ်းမီနိုင်ရေးလည်း ပါဝင်ခဲ့တယ်။

ဒါဟာ မတော်တဆ ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ မဟာဗျူဟာစာတမ်းထဲမှာ ရှင်းရှင်းရေးထားတယ် — အမေရိကန်က ပဋိပက္ခမှာ ပါဝင်နေတဲ့ ဘက်အားလုံးနဲ့ ဆွေးနွေးဖို့ ပွင့်လင်းတယ်တဲ့။ စစ်အစိုးရနဲ့ပဲ ဆွေးနွေးတာမဟုတ်ဘူး၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေပါ ပါဝင်တဲ့ ဘက်စုံဆွေးနွေးပွဲတွေ ကျင်းပဖို့ စီစဉ်ထားတယ်။

ရှားပါးသတ္တု — ဘာကြောင့် ဒီလောက် အရေးကြီးသလဲ

ဒီမူဝါဒအပြောင်းရဲ့ အလယ်ဗဟိုမှာ ရှိနေတာက ရှားပါးသတ္တုပဲ။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကမ္ဘာ့ရှားပါးသတ္တု ထောက်ပံ့မှုမှာ အရေးပါတဲ့ နေရာတစ်ခုဖြစ်နေပြီ။ အထူးသဖြင့် လေးလံတဲ့ ရှားပါးသတ္တုတွေ — ဒစ်စ်ပရိုဆီယမ်နဲ့ တာဘီယမ် — ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ ကမ္ဘာ့သတ္တုတွင်းထုတ်လုပ်မှုရဲ့ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံက ထွက်ခဲ့တယ်။ ဒီသတ္တုတွေဟာ လျှပ်စစ်ကား မော်တာတွေ၊ လေအားတာဘိုင်တွေ၊ စမတ်ဖုန်းတွေ၊ စစ်ဘက်နည်းပညာတွေမှာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်တယ်။

ပြဿနာက ဒီသတ္တုတွေရဲ့ အများစုဟာ ပဋိပက္ခဖြစ်နေတဲ့ ဒေသတွေမှာ တည်ရှိနေပြီး အခု တရုတ်နိုင်ငံကို အဓိက တင်ပို့နေရတာပဲ။ ရှားပါးသတ္တုတွင်းတွေရဲ့ အများစုဟာ ကချင်ပြည်နယ်အပါအဝင် မြောက်ပိုင်းဒေသတွေမှာ ရှိနေတယ် — စစ်တပ်ရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက် အပြည့်အဝ မရှိတဲ့ နေရာတွေ။

ဝါရှင်တန်အတွက် ဒါက နှစ်ထပ်အရေးကြီးတယ်။ တစ်ဖက်မှာ တရုတ်အပေါ် မှီခိုနေရတဲ့ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ကို လျှော့ချချင်တယ်။ နောက်တစ်ဖက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ တရုတ်ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကို ဟန့်တားချင်တယ်။ ရှားပါးသတ္တုဟာ စီးပွားရေးကိစ္စတစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး — ဘူမိနိုင်ငံရေးကိစ္စ ဖြစ်နေပြီ။

ဒါ့အပြင် အမေရိကန်က မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒေါ်လာ ၅ သန်းကျော်တန်ဖိုးရှိ စီးပွားရေးနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသဘောတူညီချက် အနည်းဆုံး သုံးခုကို လိုချင်နေတယ်။ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေအတွက် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု ပတ်ဝန်းကျင် ကောင်းမွန်လာစေဖို့၊ အမေရိကန်ထုတ်ကုန်တွေ ပိုမို တင်ပို့နိုင်ဖို့ကိုလည်း စာတမ်းထဲမှာ ထည့်ရေးထားတယ်။

၂၀၃၀ အထိ ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းကြောင်း

မဟာဗျူဟာစာတမ်းရဲ့ ရည်မှန်းချက်က ကြီးတယ်။ ၂၀၃၀ ခုနှစ်အထိ ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်ဆီ ဦးတည်တဲ့ လမ်းကြောင်းကို ဖော်ဆောင်ပေးမယ့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတစ်ခု ရရှိဖို့။ အဲဒီလမ်းကြောင်းပေါ်မှာ ဘက်စုံဆွေးနွေးပွဲ အနည်းဆုံး သုံးခုကို ကျင်းပမယ် — ဘဏ္ဍာရေးဖက်ဒရယ်စနစ်နဲ့ နယ်မြေသတ်မှတ်ရေးဆိုင်ရာ ခိုင်မာတဲ့ သဘောတူညီချက်တွေ ဒါမှမဟုတ် မူဝါဒအဆိုပြုချက်တွေ ထွက်ပေါ်လာစေဖို့။

စာတမ်းရဲ့ စကားအတိုင်းဆိုရင် အဲဒီဆွေးနွေးပွဲတွေက "မြန်မာ့ရှားပါးသတ္တုအရင်းအမြစ်တွေကို လက်လှမ်းမီနိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်းတွေ ဖန်တီးပေးပြီး လိမ်လည်မှုစင်တာတွေကို တိုက်ဖျက်နိုင်မယ်" တဲ့။ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းကို စာတစ်ကြောင်းတည်းမှာ တွဲရေးထားတာ — ဒါက တိုက်ဆိုင်မှု မဟုတ်ဘူး။

ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု ကျန်နေတယ်။ ဒဏ်ခတ်မှုတွေကို ရုပ်သိမ်းမှာလား။ စာတမ်းထဲမှာ အဲဒီအကြောင်း ရှင်းရှင်းမရေးထားဘူး။ အမေရိကန်က မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ စစ်အစိုးရနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအပေါ် ဘဏ္ဍာရေးဒဏ်ခတ်မှုတွေ ဆက်ထားဆဲပဲ။ ဆွေးနွေးပွဲတွေ လုပ်နေပေမဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုတွေက ရှိနေဆဲ — ဒါက အမေရိကန်ရဲ့ လက်ထဲမှာ ကျန်နေတဲ့ ကတ်ပြားတစ်ချပ်ပဲ။

အတားအဆီးတွေ — စစ်ပွဲက ဆက်ဖြစ်နေတယ်

ဝါရှင်တန်မှာ မဟာဗျူဟာစာတမ်းတွေ ရေးနေချိန်မှာ မြန်မာပြည်ထဲမှာ စစ်ပွဲက ဆက်ဖြစ်နေတယ်။ မဟာဗျူဟာသတင်း ထွက်လာတဲ့ အဲဒီအပတ်မှာပဲ စစ်တပ်ရဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် လူ ၁၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့တယ် — အဲဒီထဲမှာ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ဦးမြို့က မီးဖွားဆောင်ဆေးခန်းမှာ တစ်ပတ်သားအရွယ် မွေးကင်းစကလေးငယ် တစ်ဦးနဲ့ ကယားပြည်နယ် လွိုင်ကော်မြို့က စာသင်ကျောင်းမှာ စာသင်နေတဲ့ ကျောင်းသား သုံးဦး ပါဝင်တယ်။

ဒါက ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲရဲ့ အခက်အခဲကို ပြနေတယ်။ စားပွဲဝိုင်းပေါ်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးအကြောင်း ပြောနေချိန်မှာ မြေပြင်မှာ ဗုံးတွေ ကျနေဆဲ။ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ စစ်ပွဲကြောင့် လူပေါင်း တစ်သိန်းလောက် သေဆုံးခဲ့ပြီ၊ ပြည်သူ သုံးသန်းခွဲလောက် နေရပ်စွန့်ခွာ နေရတယ်။

နောက်တစ်ချက်က တရုတ်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍပဲ။ မြန်မာ့ရှားပါးသတ္တုတွေကို အခု တရုတ်က ဝယ်ယူနေတယ်။ အမေရိကန် ဝင်လာရင် တရုတ်က ငြိမ်ငြိမ်နေမလား။ မင်းအောင်လှိုင်ကလည်း တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ရုရှား၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်တို့နဲ့ အဆင့်မြင့် ခရီးစဉ်တွေ ဆက်တိုက် လုပ်နေတယ် — အာဆီယံရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို ကျော်လွန်ပြီး သူ့ရဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်။

ပြီးတော့ ရှားပါးသတ္တုတွင်းတွေ ရှိတဲ့ ဒေသတွေကို ဘယ်သူ ထိန်းချုပ်ထားသလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းလည်း ရှိတယ်။ အဲဒီဒေသတွေဟာ စစ်တပ်ရဲ့ လက်ထဲမှာ အပြည့်အဝ မရှိဘူး — တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ ရှိနေတဲ့ နေရာတွေ များတယ်။ သတ္တုကို လက်လှမ်းမီဖို့ဆိုရင် အဲဒီအဖွဲ့တွေနဲ့ပါ ဆွေးနွေးရမယ်။ ဒါကြောင့်ပဲ စာတမ်းက "ဘက်အားလုံးနဲ့ ဆွေးနွေးမယ်" လို့ ရေးထားတာဖြစ်နိုင်တယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဝါရှင်တန်ရဲ့ မူဝါဒအသစ်ဟာ မြန်မာ့အရေးမှာ အမေရိကန်ရဲ့ ရပ်တည်ချက် ပြောင်းလဲသွားပြီဆိုတာကို ပြနေတယ်။ အထီးကျန်စေခြင်းက အလုပ်မဖြစ်ခဲ့ဘူး — စစ်အစိုးရက ပြုတ်ကျမသွားဘူး၊ စစ်ပွဲက ရပ်မသွားဘူး၊ တရုတ်နဲ့ ရုရှားရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကသာ ကြီးထွားလာတယ်။ အခု အမေရိကန်က နောက်တစ်နည်းနဲ့ ကြိုးစားနေတယ် — ဆွေးနွေးပွဲထဲ ဝင်ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရှေ့တန်းတင်ရင်း၊ သူ့ရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် အကျိုးစီးပွားတွေကိုပါ လိုက်ရှာနေတယ်။

ဒါက မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် သတင်းကောင်းလား။ အဖြေက မရှင်းသေးဘူး။ တစ်ဖက်မှာ နိုင်ငံတကာက ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် တကယ်ကြိုးစားလာတာဟာ ကောင်းတဲ့အရာပဲ — အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတစ်ခု၊ ဆွေးနွေးပွဲတွေ၊ နိုင်ငံရေးအဖြေရှာဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတွေဟာ စစ်ပွဲကြားက ပြည်သူတွေအတွက် မျှော်လင့်စရာပဲ။

ဒါပေမဲ့ နောက်တစ်ဖက်မှာ သတိထားစရာလည်း ရှိတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရှားပါးသတ္တုနဲ့ တွဲထားရင် ငြိမ်းချမ်းရေးကိုယ်တိုင်က ဒုတိယဦးစားပေး ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းတွေ ပြန်လည်ပတ်ဖို့ အလျင်စလို လုပ်ရင် ဒေသခံပြည်သူတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို မေ့သွားနိုင်တယ်။ ကချင်ပြည်နယ်လို သတ္တုတွင်းဒေသတွေမှာ အရင်ကတည်းက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှုတွေ၊ ဒေသခံတွေရဲ့ နစ်နာမှုတွေ ရှိနေခဲ့ပြီ။

နောက်ပြီး ဒဏ်ခတ်မှုတွေ မရုပ်သိမ်းသေးဘဲ၊ စစ်ပွဲက ဆက်ဖြစ်နေချိန်မှာ ဒီမဟာဗျူဟာက စာရွက်ပေါ်မှာပဲ ကျန်နေနိုင်တယ်။ ၂၀၃၀ ဆိုတာ လေးနှစ်ကျော် လိုသေးတယ်။ လေးနှစ်အတွင်းမှာ ဘာတွေ ဖြစ်လာနိုင်သလဲဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိနိုင်ဘူး။

ဆက်ဖတ်ရန် »

စစ်ပွဲကြားက မဲရုံ ၅၅ ခု — ဧပြီလ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲက ဘာကို ဆိုလိုသလဲ

စစ်ပွဲကြားက မဲရုံ ၅၅ ခု — ဧပြီလ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲက ဘာကို ဆိုလိုသလဲ

0 မှတ်ချက်

 

နိုဝင်ဘာ ၅ ရက် ကြာသပတေးနေ့။ ရန်ကုန်မှာ မနက်ခင်း သတင်းစာတွေ ရောက်လာတယ်။ အစိုးရပိုင် သတင်းစာရဲ့ စာမျက်နှာတစ်မျက်နှာမှာ ရက်စွဲတစ်ခုကို ကြေညာထားတယ် — ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ နောက်ထပ် ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခု ကျင်းပမယ်။ လွှတ်တော်နေရာ ၅၅ နေရာအတွက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ။ စစ်ပွဲက မပြီးသေးဘူး။ ပြည်သူသန်းနဲ့ချီ နေရပ်စွန့်ခွာ နေရဆဲ။ ဒါပေမဲ့ မဲရုံတွေ ပြန်ဖွင့်မယ်လို့ ကြေညာလိုက်ပြီ။

ဒီရွေးကောက်ပွဲက အာဏာကို ပြောင်းလဲပစ်မယ့် ရွေးကောက်ပွဲ မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီရွေးကောက်ပွဲက ပြောပြနေတာတွေ ရှိတယ် — စစ်အစိုးရ ဘာကို လိုချင်နေသလဲ၊ စစ်ပွဲကြားက မြို့နယ်တွေမှာ ဘာတွေ ဖြစ်နေသလဲ၊ ပြီးခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲက သင်ခန်းစာတွေက ဘာလဲဆိုတာကို။

ဘာကြေညာခဲ့သလဲ — နေရာ ၅၅ ခု

ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရဲ့ ကြေညာချက်အရ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်မှာ ကျင်းပမယ်။ နေရာ ၅၅ နေရာ ပါဝင်တယ် — ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာ ၃၄ ခု၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် နေရာ ၅ ခု၊ တိုင်းဒေသကြီးနဲ့ ပြည်နယ်လွှတ်တော် နေရာ ၁၆ ခု။

ဒီနေရာတွေက ဘာကြောင့် လစ်လပ်နေသလဲဆိုတော့ နှစ်မျိုးရှိတယ်။ တစ်မျိုးက ရွေးကောက်ခံရပြီးသား ကိုယ်စားလှယ်တွေ ဝန်ကြီးရာထူး ဒါမှမဟုတ် အစိုးရတာဝန်တွေ ယူသွားလို့ လစ်လပ်သွားတဲ့ နေရာတွေ။ နောက်တစ်မျိုးက ပိုအရေးကြီးတယ် — ပြီးခဲ့တဲ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခကြောင့် မဲပေးနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိတဲ့ နေရာတွေ။

အဲဒီထဲမှာ စစ်တပ်က ပြန်သိမ်းထားတဲ့ မြို့တွေက မဲဆန္ဒနယ် အနည်းဆုံး ခုနစ်ခု ပါဝင်တယ်။ စစ်ပွဲကြောင့် မဲမပေးနိုင်ခဲ့တဲ့ နေရာတွေမှာ အခု မဲပေးခိုင်းမယ်လို့ ဆိုလိုတာပဲ။

စစ်ပွဲကြားက မဲရုံ

ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမယ့် မဲဆန္ဒနယ်တွေထဲမှာ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်က မြို့နယ်တွေ ပါဝင်တယ် — တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေဆဲ၊ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေ ခိုင်မာနေဆဲ နေရာတွေ။ ပြည်နယ်နဲ့ တိုင်းဒေသကြီး ခုနစ်ခုလောက်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ရှိနေတဲ့ ကြားက မဲပေးရမယ့် သဘောပဲ။

ဒါပေမဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်ကတော့ မပါဘူး။ ရက္ခိုင့်တပ်တော်နဲ့ စစ်တပ်တို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်နေတဲ့ ရခိုင်မှာ မဲဆန္ဒနယ် တစ်ခုမှ မပါဝင်ဘူး။ ဘယ်နေရာက "မဲပေးလို့ ရတယ်" ဆိုပြီး ဘယ်နေရာက "မရဘူး" ဆိုတာကို စစ်မြေပြင်အခြေအနေက ဆုံးဖြတ်နေတယ် — ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က မဟုတ်ဘူး။

စစ်ပွဲကြားမှာ မဲရုံဖွင့်ဖို့ဆိုတာ စာရွက်ပေါ်မှာ လွယ်တယ်။ လက်တွေ့မှာတော့ မေးခွန်းတွေ အများကြီး ရှိတယ်။ မဲပေးမယ့်သူတွေ မဲရုံကို ရောက်နိုင်ပါ့မလား။ မဲရုံမှာ လုံခြုံပါ့မလား။ မဲစာရင်းတွေ မှန်ပါ့မလား။ တိုက်ပွဲကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာနေရသူတွေက ဘယ်မှာ မဲပေးရမလဲ။

ဒီမေးခွန်းတွေရဲ့ အဖြေကို ကြေညာချက်ထဲမှာ မပါဘူး။

ပြီးခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲက သင်ခန်းစာ

ဒီကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကို နားလည်ဖို့ ပြီးခဲ့တဲ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကနေ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ အဆင့်သုံးဆင့်နဲ့ ကျင်းပခဲ့တဲ့ အဲဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲဆန္ဒနယ် ၆၉၂ ခုမှာ မဲပေးခဲ့ပေမဲ့ မဲဆန္ဒနယ် ၁၂၁ ခုကိုတော့ စစ်တပ်ရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက် မရှိဘူးဆိုပြီး ချန်ထားခဲ့တယ်။

ရလဒ်က ကြိုသိနိုင်ခဲ့တယ်။ စစ်တပ်ကို ထောက်ခံတဲ့ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီနဲ့ သူ့ရဲ့ မဟာမိတ်တွေက ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့တဲ့ နေရာတွေရဲ့ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး အနိုင်ရခဲ့တယ်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်လို အဓိက အတိုက်အခံပါတီတွေကတော့ မပါဝင်ဘူးဆိုပြီး ဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရတယ်။ ကုလသမဂ္ဂနဲ့ အနောက်နိုင်ငံတော်တော်များများက အဲဒီရွေးကောက်ပွဲကို အတုအယောင်လို့ ဝေဖန်ခဲ့ကြတယ်။

အဲဒီရွေးကောက်ပွဲပြီးတဲ့နောက် မင်းအောင်လှိုင်က သမ္မတ ဖြစ်လာတယ်။ ဧပြီလမှာ သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုခဲ့တယ်။ အခု လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးမှာ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက နေရာ ၈၄ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ထိန်းထားတယ်။ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးမှာ စစ်တပ်က ခန့်အပ်တဲ့ ကိုယ်စားလှယ် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းလည်း ရှိနေသေးတယ်။

ဒါကြောင့် ဧပြီလ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲက အာဏာမျှခြေကို ပြောင်းလဲပစ်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူး။ နေရာ ၅၅ ခုထဲက ဘယ်သူအနိုင်ရရ၊ လွှတ်တော်မှာ စစ်တပ်ထောက်ခံတဲ့ အင်အားစုရဲ့ အသာစီးက ဆက်ရှိနေဦးမယ်။

ဒါဆိုဘာကြောင့် ကျင်းပသလဲ

ဒါဟာ အဓိက မေးခွန်းပဲ။ အာဏာကို မပြောင်းလဲနိုင်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုကို စစ်ပွဲကြားမှာ ဘာကြောင့် ကျင်းပရသလဲ။

အဖြေတစ်ခုက တရားဝင်မှုပဲ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်နေတယ် — လူပေါင်း တစ်သိန်းလောက် သေဆုံးခဲ့ပြီ၊ ပြည်သူ သုံးသန်းခွဲလောက် နေရပ်စွန့်ခွာနေရတယ်။ စစ်အစိုးရက ရွေးကောက်ပွဲတွေ ကျင်းပပြနေခြင်းအားဖြင့် "နိုင်ငံက ပုံမှန်အတိုင်း လည်ပတ်နေတယ်၊ အစိုးရက တရားဝင်တယ်" လို့ ပြသချင်နေတယ်။ ပြည်တွင်းရော ပြည်ပရော အဲဒီပုံရိပ်ကို ရောင်းချင်နေတယ်။

နောက်တစ်ချက်က ပြန်သိမ်းထားတဲ့ မြို့တွေ။ စစ်တပ်က ပြန်သိမ်းထားတဲ့ မြို့တွေမှာ မဲပေးခိုင်းတာဟာ "ဒီနေရာတွေ အစိုးရ ထိန်းချုပ်မှုအောက် ပြန်ရောက်ပြီ" လို့ ကြေညာတာနဲ့ အတူတူပဲ။ မဲရုံက စစ်မြေပြင်အခြေအနေကို ကြေညာတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်နေတယ်။

တတိယအချက်က အချက်ပြမှုပဲ။ ဘယ်ပါတီတွေ ဝင်ပြိုင်မလဲ၊ ပြည်သူတွေ မဲပေးထွက်ပါ့မလား၊ မဲပေးတဲ့သူ ဘယ်လောက်များမလဲ — ဒါတွေက ပြည်သူတွေရဲ့ သဘောထားကို တိုင်းတာတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။ ရွေးကောက်ပွဲက အာဏာကို မပြောင်းလဲပေမဲ့ ပြည်သူတွေ ဘာတွေးနေသလဲဆိုတာကိုတော့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြနိုင်တယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဧပြီလ ၄ ရက်ဟာ ဝေးသေးတယ်။ အဲဒီနေ့အထိ ငါးလလောက် လိုသေးတယ်။ ငါးလအတွင်းမှာ တိုက်ပွဲအခြေအနေ ပြောင်းလဲနိုင်တယ်။ မဲဆန္ဒနယ်တွေ ပြောင်းလဲနိုင်တယ်။ ရွေးကောက်ပွဲကိုယ်တိုင်လည်း ရွှေ့ဆိုင်းနိုင်တယ်။

စောင့်ကြည့်ရမယ့်အချက်တွေက ရှင်းတယ်။

ပထမ — မဲဆန္ဒနယ် အပြည့်အစုံ ဘယ်တော့ ထုတ်ပြန်မလဲ။ အခုထိ နေရာအရေအတွက်နဲ့ လွှတ်တော်အလိုက် အရေအတွက်ကိုပဲ ကြေညာထားသေးတယ်။ ဘယ်မြို့နယ်တွေလဲဆိုတာ အတိအကျ မသိရသေးဘူး။

ဒုတိယ — ဘယ်ပါတီတွေ ဝင်ပြိုင်မလဲ။ စစ်တပ်ကို ထောက်ခံတဲ့ ပါတီတွေအပြင် တခြားပါတီတွေ ပါဝင်နိုင်ပါ့မလား။

တတိယ — ပြည်သူတွေ တကယ် မဲပေးထွက်ပါ့မလား။ စစ်ပွဲကြားက မြို့တွေမှာ မဲပေးထွက်မှုနှုန်းက ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးလိမ့်မယ်။ လူတွေ မဲမပေးထွက်ရင်၊ မဲပေးဖို့ မရောက်နိုင်ရင်၊ ဒါဟာ ရွေးကောက်ပွဲမဟုတ်ဘူး — ကြေညာချက်တစ်ခုပဲ ဖြစ်နေလိမ့်မယ်။

မြန်မာပြည်သူတွေ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ မစိမ်းဘူး။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ သူတို့ မဲပေးခဲ့တယ်။ ၂၀၂၀ မှာလည်း မဲပေးခဲ့တယ်။ အဲဒီမဲတွေရဲ့ ရလဒ်ကို အာဏာသိမ်းပြီး ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့တယ်။ အခု ၂၀၂၇ ဧပြီလမှာ သူတို့ကို နောက်ထပ် မဲပေးဖို့ တောင်းဆိုနေတယ် — စစ်ပွဲကြားမှာ၊ ရွေးချယ်စရာ ကန့်သတ်ထားတဲ့ ကြားမှာ။

မဲရုံတစ်ခု ဖွင့်တိုင်း ဒီမိုကရေစီ ပြန်ရောက်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ မဲရုံတိုင်းမှာ ပြည်သူတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်ခုခု ရှိနေတယ် — မဲပေးထွက်မလား၊ မပေးဘူးလား၊ ဘယ်သူ့ကို ပေးမလဲဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်။ ဧပြီလ ၄ ရက်မှာ အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို စောင့်ကြည့်ရမယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

မဲပေးသူတွေရဲ့ စီရင်ချက် — ကွန်ဂရက်နှစ်ရပ်လုံးကို ဒီမိုကရက်တွေ ပြန်သိမ်းတဲ့ ည

မဲပေးသူတွေရဲ့ စီရင်ချက် — ကွန်ဂရက်နှစ်ရပ်လုံးကို ဒီမိုကရက်တွေ ပြန်သိမ်းတဲ့ ည

0 မှတ်ချက်

 

နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့ ည။ တက္ကဆက်ပြည်နယ် အော်စတင်မြို့မှာ လူအုပ်ကြီးတစ်အုပ် အားပေးသံတွေ ထွက်ပေါ်လာတယ်။ စင်ပေါ်မှာ ဂျိမ်းစ် တလာရီကို — နှစ်နှစ်အတွင်း တက္ကဆက်မှာ ဒီမိုကရက်တွေ ဆီးနိတ်နေရာ နိုင်တာ ပထမဆုံးအကြိမ် မဟုတ်တော့ဘူး၊ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနေရာပါ တစ်ညတည်း ပြောင်းသွားတဲ့ည။ အမေရိကန်တစ်ဝှမ်းလုံးမှာလည်း အလားတူ မြင်ကွင်းတွေ — အံ့အားသင့်မှု၊ မျက်ရည်တွေ၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ မမြင်ခဲ့ရတဲ့ အနိုင်ရရှိမှုတွေ။

ဒီညက သာမန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခု မဟုတ်ခဲ့ဘူး။ မဲပေးသူတွေက သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို စီရင်ချက်ချခဲ့တဲ့ ညဖြစ်တယ်။

ရလဒ် — လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ပြောင်းသွားပြီ

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မနက်အထိ ရေတွက်ထားတဲ့ ရလဒ်တွေအရ ဒီမိုကရက်တွေက အောက်လွှတ်တော်မှာ အနိုင်ရနေရာ ၂၂၂ နေရာ ရရှိထားပြီးဖြစ်တယ် — အများစုအတွက် လိုအပ်တဲ့ ၂၁၈ နေရာကို ကျော်လွန်နေပြီ။ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင်က ရီပတ်ဘလီကန်တွေက ၂၁၈ နေရာနဲ့ အသာရနေခဲ့တာ။ အခု ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားပြီ။

ဆီးနိတ်မှာလည်း ဒီမိုကရက်တွေက ရီပတ်ဘလီကန်ထိုင်နေတဲ့ နေရာ ခုနစ်နေရာကို လှန်နိုင်ခဲ့တယ် — အိုင်အိုဝါ၊ ကန်ဆက်၊ မိန်း၊ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား၊ အိုဟိုင်းအိုး၊ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနား၊ တက္ကဆက်။ ခုနစ်နေရာလုံး တစ်ပြိုင်နက် လှန်နိုင်တာဟာ ဆယ်စုနှစ်တွေအတွင်း မမြင်ခဲ့ရတဲ့ လှိုင်းတစ်ခုပဲ။

ဒီမိုကရက်ဆီးနိတ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ စကားအတိုင်းဆိုရင် "ဆီးနိတ်မြေပုံကို မျိုးဆက်တစ်ခုစာ ပြန်ရေးဆွဲလိုက်တာ" တဲ့။ အမေရိကန်တွေက ပြောင်းလဲမှုကို မဲပေးခဲ့တယ်၊ အခု ဒီမိုကရက်တွေက အဲဒီပြောင်းလဲမှုကို အကောင်အထည်ဖော်ပြရမယ်တဲ့။

တက္ကဆက် — ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ တံတိုင်းကြီး ပြိုကျသွားတဲ့နေရာ

အကြီးမားဆုံး တုန်လှုပ်မှုက တက္ကဆက်မှာပဲ။ ဒီမိုကရက်တွေ ပြည်နယ်အဆင့် ရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်ရတာ ၁၉၉၄ ခုနှစ်ကတည်းက မရှိခဲ့ဘူး။ အခု တစ်ညတည်းနဲ့ နှစ်နေရာလုံး ပြောင်းသွားတယ်။

ဆီးနိတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဂျိမ်းစ် တလာရီကိုက ထရမ့်ထောက်ခံထားတဲ့ ပြည်နယ်ရှေ့နေချုပ် ကင် ပေါစတန်ကို အနိုင်ရခဲ့တယ် — အမေရိကန်သမိုင်းမှာ ကုန်ကျစရိတ် အများဆုံး ဆီးနိတ်ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့တဲ့ ပြိုင်ပွဲ။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ ဂျီနာ ဟီနိုဂျိုဆာက သုံးသက်ဆက်အုပ်ချုပ်နေတဲ့ ရီပတ်ဘလီကန် ဂရက်ဂ် အက်ဘော့ကို အနိုင်ရခဲ့တယ်။ သူမဟာ တက္ကဆက်ရဲ့ ပထမဆုံး လက်တီနို အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်လာမယ်။

တက္ကဆက်နယ်စပ်က လက်တီနိုအများစုနေတဲ့ ကောင်တီတွေဟာ ၂၀၂၄ မှာ ထရမ့်ဘက်ကို ရွေ့ခဲ့ပေမဲ့ အခုတော့ ပြန်လှည့်လာတယ်။ ဈေးနှုန်းတွေ၊ စစ်ပွဲတွေ၊ နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ ဖိအားတွေက မဲပေးသူတွေကို ပြန်ဆွဲခေါ်သွားတယ်။

ကန်ဆက်၊ မိန်း၊ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနား — မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ထင်ခဲ့တဲ့ နေရာတွေ

ကန်ဆက်မှာ ဘုရားကျောင်းဆရာ အဒမ် ဟာမီလ်တန်က လက်ရှိဆီးနိတ် ရော်ဂျာ မာရှယ်ကို အနိုင်ရခဲ့တယ် — ၁၉၃၂ ခုနှစ်ကတည်းက ကန်ဆက်က ဒီမိုကရက်ဆီးနိတ်အမတ် မရွေးခဲ့ဘူး။ အမဲသားထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံကြီးရှိတဲ့ ဆီးဝပ်ဒ်ကောင်တီမှာ နှစ်နှစ်အတွင်း ပြောင်းလဲမှုက အံ့ဩစရာပဲ — ၂၀၂၄ မှာ ထရမ့်က ၃၉ မှတ်အသာနဲ့ နိုင်ခဲ့တဲ့နေရာမှာ အခုတော့ ဟာမီလ်တန်က ၁၃ မှတ်အသာနဲ့ ဦးဆောင်နေတယ်။

မိန်းမှာ ဒီမိုကရက် ထရွိုင်း ဂျက်ဆင်က ငါးသက်ဆက် ဆီးနိတ် ဆူဇန် ကောလင်းကို အနိုင်ရပြီး သူ့ရဲ့ နှစ် ၃၀ ကြာ ဆီးနိတ်သက်တမ်းကို အဆုံးသတ်လိုက်တယ်။ ထရမ့်နဲ့ ကွဲလွဲဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပေမဲ့ မဲပေးသူတွေရဲ့ ဒေါသကနေ လွတ်မသွားခဲ့ဘူး။

တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားမှာလည်း အလားတူပဲ။ ထရမ့်ကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်ပေးခဲ့တဲ့ ဒါးလိုင်း ဂရေဟမ်ကို ဒီမိုကရက် အန်နီ အန်ဒရူးက အနိုင်ရခဲ့တယ်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှာ စထရွန် သာမွန်း ပါတီပြောင်းပြီးကတည်းက ရီပတ်ဘလီကန်လက်ထဲမှာ ရှိနေခဲ့တဲ့ နေရာ။ ထရမ့်က ၂၀၂၄ မှာ ၁၈ မှတ်နီးပါး အနိုင်ရခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်မှာ ဒီမိုကရက်တွေ အနိုင်ရတာ။

အိုင်အိုဝါမှာလည်း ဂျို့ရှ် တူရက်က ထရမ့်ရဲ့ မျှော်လင့်ချက်ကြီးတဲ့ ကိုယ်စားလှယ် အက်ရှ်လေ ဟင်ဆန်ကို အနိုင်ရခဲ့တယ်။ အိုဟိုင်းအိုးမှာတော့ ရှာရွတ် ဘရောင်းက ဆီးနိတ်ကို ပြန်ရောက်လာတယ်။

မဲပေးသူတွေ ဘာကြောင့် ဒီလို မဲပေးခဲ့သလဲ

ထွက်ပေါက်စစ်တမ်းတွေအရ မဲပေးသူထက်ဝက်က ဒီရွေးကောက်ပွဲကို သမ္မတကို ပယ်ချဖို့ အခွင့်အရေးအဖြစ် မြင်ခဲ့တယ်။ လေးပုံသုံးပုံက နိုင်ငံရဲ့ ဦးတည်ရာကို "ဒေါသထွက်တယ်" ဒါမှမဟုတ် "စိတ်မကျေနပ်ဘူး" လို့ ပြောတယ်။ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းက သမ္မတကို ထိန်းကျောင်းပေးမယ့် ကွန်ဂရက်ကို လိုချင်တယ်လို့ ပြောတယ်။

အကြောင်းရင်းတွေက ရှင်းတယ် — အီရန်နဲ့ စစ်ပွဲကို လူထုက မကြိုက်ဘူး၊ နေထိုင်စရိတ် မြင့်တက်နေတာကို စိတ်ပျက်တယ်၊ အခွန်မူဝါဒတွေက ဈေးတွေကို ပိုတက်စေတယ်လို့ ယူဆတယ်။ ဒီမိုကရက်တွေက "တတ်နိုင်မှု" နဲ့ "အဂတိလိုက်စားမှု" ကို အဓိကထားပြီး စည်းရုံးခဲ့တယ်။ ရီပတ်ဘလီကန်တွေက ယဉ်ကျေးမှုစစ်ပွဲအကြောင်းတွေ ပြောခဲ့ပေမဲ့ မဲပေးသူတွေက အိတ်ထဲက ပိုက်ဆံကို ပိုစိတ်ဝင်စားခဲ့တယ်။

ရီပတ်ဘလီကန်တွေရဲ့ မဲဆန္ဒနယ်ပြန်လည်ရေးဆွဲရေး ကြိုးပမ်းမှုကလည်း အလုပ်မဖြစ်ခဲ့ဘူး။ အနိုင်အရှုံးအဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့် အောက်လွှတ်တော်ပြိုင်ပွဲ အခု ၂၀ မှာ ဒီမိုကရက်တွေက အားလုံး အနိုင်ရခဲ့တယ်။

သမိုင်းသစ်တွေ — နှစ်ဖက်စလုံးမှာ

ဒီညမှာ သမိုင်းသစ်တွေလည်း ပါလာတယ်။ ဂျော်ဂျီယာမှာ ကီရှာ လန့်စ် ဘော့တမ်က အမေရိကန်ပြည်နယ်တစ်ခုရဲ့ ပထမဆုံး လူမည်းအမျိုးသမီး အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်လာတယ်။ ဖလော်ရီဒါမှာတော့ ဘိုင်ရွန် ဒေါ်နယ်က အမေရိကန်ရဲ့ ပထမဆုံး လူမည်း ရီပတ်ဘလီကန် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်လာတယ်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားမှာ ဇေးဗီးယား ဘီဆယ်ရာက ပြည်နယ်ရဲ့ ပထမဆုံး လက်တီနို အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်လာမယ်။

ပြောင်းလဲမှုက ပါတီတစ်ခုတည်းရဲ့ ဇာတ်လမ်း မဟုတ်ဘူး — အမေရိကန်နိုင်ငံရေးရဲ့ မျက်နှာစာကိုယ်တိုင်က ပြောင်းလဲနေတဲ့ ဇာတ်လမ်းပဲ။

ထရမ့်ရဲ့ တုံ့ပြန်မှု — လက်ခံတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အရှုံးကို လက်မခံဘူး

ထရမ့်က ရလဒ်ကို လက်ခံခဲ့တယ် — ဒီမိုကရက်တွေကို ဂုဏ်ပြုခဲ့ပြီး လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးလို ကိစ္စတွေမှာ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်မယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ "ရူးသွပ်တဲ့" ဥပဒေတွေကိုတော့ ဗီတိုအာဏာနဲ့ ပယ်ချမယ်လို့လည်း သတိပေးခဲ့တယ်။

ရွေးကောက်ပွဲညမှာတော့ သူက လူမှုကွန်ရက်မှာ ဒီလိုရေးခဲ့တယ် — "ကျွန်တော် မဲစာရင်းမှာ မပါခဲ့ဘူး၊ ပါခဲ့ရင် မြေပြိုအနိုင်ရခဲ့မှာ" တဲ့။ ရွေးကောက်ပွဲ နောက်ဆုံးပတ်တွေမှာ သူက ထောက်ခံသူတွေကို "ကျွန်တော်မဲစာရင်းမှာ ပါတယ်လို့ ယူဆပြီး မဲပေးကြပါ" လို့ အကြိမ်ကြိမ် ပြောခဲ့တယ်။ မဲပေးသူတွေကတော့ အဲဒီတောင်းဆိုမှုကို ပြန်ဖြေခဲ့ပြီ — သမ္မတကိုယ်တိုင် မဲစာရင်းမှာ မပါလည်း၊ သူ့အပေါ် စီရင်ချက်ချလို့ရတယ်ဆိုတာ။

ထရမ့်ဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တတိယသက်တမ်း ဝင်ပြိုင်လို့ မရတော့ဘူး။ အခု ကွန်ဂရက်နှစ်ရပ်လုံးကို ဆုံးရှုံးလိုက်တာက သူ့ရဲ့ နောက်ဆုံးနှစ်တွေကို ပိုပြီး အင်အားချို့ယွင်းစေမယ်။ ၂၀၂၈ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြိုင်ပွဲဟာလည်း အခုကတည်းက စတင်နေပြီ။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဇန်နဝါရီလမှာ ဒီမိုကရက်တွေ နေရာယူပြီးရင် ဝါရှင်တန်ဟာ တစ်နိုင်ငံလုံး အာဏာခွဲဝေတဲ့ အစိုးရတစ်ရပ် ဖြစ်လာမယ်။ နှစ်နှစ်ကြာ ရီပတ်ဘလီကန်လွှတ်တော်က သမ္မတကို ထိန်းကျောင်းဖို့ ရှားရှားပါးပါးသာ လုပ်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် အခု စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ၊ သမ္မတရဲ့ ခန့်အပ်မှုတွေကို ပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ ဥပဒေကြီးတွေအပေါ် အပေးအယူတောင်းဆိုမှုတွေ ရှိလာမယ်။ တရားရုံးချုပ်မှာ လစ်လပ်နေရာ ပေါ်လာရင်တောင် ဒီမိုကရက်ဆီးနိတ်က အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်တယ်။

ဒါပေမဲ့ ပိုအရေးကြီးတာက အီရန်ကိစ္စပဲ။ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် ထရမ့်က တိုက်ခိုက်မှုအသစ် မလုပ်ဘူးလို့ ကတိပေးခဲ့တယ်။ ရွေးကောက်ပွဲပြီးသွားပြီ။ ဒိုဟာက စားပွဲဝိုင်းဆီ ပြန်သွားမလား၊ စစ်မြေပြင်ဆီ ပြန်သွားမလား — အခု ကွန်ဂရက်အသစ်က အဲဒီမေးခွန်းကို ဝင်ရောက်ဆုံးဖြတ်နိုင်တဲ့ အသံတစ်ခု ရှိလာပြီ။

မဲပေးသူတွေက တစ်ခုခုကို ရှင်းရှင်းပြောခဲ့တယ် — စစ်ပွဲကို ရပ်ပါ၊ ဈေးနှုန်းတွေကို ကျဆင်းပါစေ၊ သမ္မတကို တစ်ယောက်တည်း အာဏာအပြည့်နဲ့ မထားပါနဲ့။ အခု ဒီမိုကရက်တွေရဲ့ အလုပ်က အဲဒီတောင်းဆိုမှုကို အဖြေဖြစ်အောင် လုပ်ပြဖို့ပဲ။ အမေရိကန်နိုင်ငံရေးမှာ ကတိပေးဖို့က လွယ်တယ်၊ လက်တွေ့လုပ်ပြဖို့က ခက်တယ်။ ၂၀၂၈ မှာ မဲပေးသူတွေက ဒီညရဲ့ စီရင်ချက်ကို ထပ်ပြီး စစ်ဆေးဦးမယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဒိုဟာမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ စာရွက်တစ်ရွက် — အီရန်စစ်ပွဲ ရပ်ဖို့ ဘာလိုနေသေးလဲ

ဒိုဟာမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ စာရွက်တစ်ရွက် — အီရန်စစ်ပွဲ ရပ်ဖို့ ဘာလိုနေသေးလဲ

0 မှတ်ချက်

 

နိုဝင်ဘာ ၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့။ ဒိုဟာမြို့မှာ သုံးရက်ကြာ ဆွေးနွေးပြီးတဲ့နောက် အီရန်ကိုယ်စားလှယ်တွေ ပြန်ထွက်သွားတယ်။ သူတို့လက်ထဲမှာ သဘောတူညီချက်မပါဘူး — ဒါပေမဲ့ စာရွက်တစ်ရွက်တော့ ပါသွားတယ်။ ဆွေးနွေးပွဲမှာ လှည့်ပတ်နေတဲ့ သဘောတူညီချက်မူကြမ်းတစ်ရွက်။ နောက်တစ်ကြိမ် တွေ့ဆုံဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေလည်း ကျန်နေသေးတယ်။

ဒါက သတင်းဆိုးလား၊ သတင်းကောင်းလား။ ရှစ်လကြာ စစ်ပွဲတစ်ပွဲရဲ့ အဆုံးမှာ အဖြေက ဒီလိုပဲ ဖြစ်တတ်တယ် — ဘာမှမပြီးသေးဘူး၊ ဒါပေမဲ့ ဘာမှလည်း လုံးဝပျက်စီးမသွားသေးဘူး။

သုံးရက်ကြာ ဒိုဟာ — ဘာတွေဆွေးနွေးခဲ့သလဲ

ဒိုဟာဆွေးနွေးပွဲက ကာတာနိုင်ငံက ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးတဲ့ ဆွေးနွေးပွဲပဲ။ အီရန်ဘက်က ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ဝါရှင်တန်နဲ့ ကာတာကိုယ်စားလှယ်တွေကြား စာတွေကူးပြောင်းပေးနေတယ်။ သုံးရက်ဆက်တိုက် ဆွေးနွေးပြီးတဲ့နောက် အီရန်ကိုယ်စားလှယ်တွေ နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်မှာ ပြန်သွားတယ် — ဆွေးနွေးပွဲမှာ အခက်အခဲရှိလို့မဟုတ်ဘူးလို့ ဆွေးနွေးပွဲနဲ့ နီးစပ်သူတွေက ဆိုတယ်။

ဆွေးနွေးပွဲရဲ့ အခြေခံက အီရန်က စက်တင်ဘာလမှာ ရေးဆွဲခဲ့တဲ့ အဆင့်ခုနစ်ဆင့် အစီအစဉ်ပဲ။ အဲဒီအစီအစဉ်က ရိုးရှင်းတယ် — အမေရိကန်က အီရန်ဆိပ်ကမ်းတွေအပေါ် ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို အဆုံးသတ်မယ်၊ အီရန်က ဟော်မွတ်ရေလက်ကြားကို ပြန်ဖွင့်မယ်၊ အီရန်ရေနံရောင်းချမှုအပေါ် ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးမယ်၊ အသစ်ချမှတ်ထားတဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုတွေကို ပယ်ဖျက်မယ်၊ ပြီးမှ တခြားကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးမယ်။

အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက စနေနေ့မှာ ပြောခဲ့တယ် — ဒီအစီအစဉ်ကို အရင်က ခုနစ်ရက်အတွင်း အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ စီစဉ်ခဲ့ပေမဲ့ အခု နှစ်ရက်အတွင်းနဲ့ လုပ်နိုင်တယ်တဲ့။ အီရန်ဘက်က အချိန်ကို တိုလိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အီရန်ဘက်ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကိုတော့ မပြောင်းဘူး — အမေရိကန်ရဲ့ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှု မဆုံးမချင်း၊ အီရန်ရဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေ မပြည့်မီမချင်း၊ ဟော်မွတ်ကို ပြန်ဖွင့်ဖို့၊ နျူကလီးယားကိစ္စကို ပြန်ဆွေးနွေးဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူးတဲ့။

အမေရိကန်သမ္မတကတော့ ဒီခုနစ်ဆင့်အစီအစဉ်ကို စက်တင်ဘာလတုန်းက ပယ်ချခဲ့ပြီးသား။ အခုတော့ ဆွေးနွေးပွဲတွေက အပြုသဘောဆောင်တယ်လို့ သူက ပြောတယ် — ဒါပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မှု အသစ်မလုပ်ဘူးလို့လည်း သူက ကတိပေးထားတယ်။

ရှစ်လကြာ စစ်ပွဲ — ဘာကြောင့် ဒီဆွေးနွေးပွဲက အရေးကြီးသလဲ

ဒီစစ်ပွဲက ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်မှာ စခဲ့တယ်။ ရှစ်လကြာပြီ။ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့က စတင်ခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲကြောင့် အီရန်က ကမ္ဘာ့ရေနံသယ်ယူရေးအတွက် အရေးအကြီးဆုံး ရေလမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ ဟော်မွတ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်လိုက်တယ်။ အမေရိကန်ကလည်း အီရန်ဆိပ်ကမ်းတွေကို ရေတပ်နဲ့ ပိတ်ဆို့ထားတယ်။ အီရန်ရဲ့ ဒရုန်းနဲ့ ဒုံးကျည်တွေက ပင်လယ်ကွေ့ဒေသက နိုင်ငံတွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။ ယီမင်မှာလည်း ပဋိပက္ခ ပြန်ဖြစ်လာတယ်။

ဒီစစ်ပွဲက အရှေ့အလယ်ပိုင်းတစ်ခုတည်းရဲ့ ပြဿနာ မဟုတ်တော့ဘူး။ ဟော်မွတ်ပိတ်ထားတာက ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို တိုက်ရိုက်ထိတယ်။ ရေနံဈေးတက်တယ်၊ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးစရိတ် တက်တယ်၊ အာရှမှာရော ဥရောပမှာပါ စားသုံးသူတွေ ပိုပေးရတယ်။

ဒါကြောင့် ဒိုဟာမှာ ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်နေတာကိုယ်တိုင်က သတင်းပဲ။ စစ်ပွဲရှစ်လကြာပြီးတဲ့နောက် နှစ်ဖက်စလုံးက စားပွဲဝိုင်းမှာ ရှိနေသေးတယ် — ဒါမှမဟုတ် အနည်းဆုံးတော့ စားပွဲဝိုင်းကို လုံးဝမစွန့်လွှတ်သေးဘူး။

တနင်္လာနေ့မှာ ရေနံဈေးက ၄ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းသွားတယ်။ ဈေးကွက်က ဆွေးနွေးပွဲအပေါ် မျှော်လင့်ချက်ထားနေတဲ့ လက္ခဏာပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဈေးကွက်ရဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ တကယ့်သဘောတူညီချက်ကြားမှာ ကွာဟချက်ကြီး ရှိနေသေးတယ်။

အင်္ဂါနေ့ကို စောင့်နေတဲ့ စစ်ပွဲ

ဒီဆွေးနွေးပွဲရဲ့ အရိပ်အကြီးဆုံးက နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့ — အမေရိကန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲနေ့ပဲ။

အမေရိကန်သမ္မတက ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ တိုက်ခိုက်မှုအသစ် မလုပ်ဘူးလို့ ပြောထားတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲပြီးရင် ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိဘူး။ အီရန်ဘက်က အရင်းအမြစ်တွေကတော့ သဘောတူညီချက်ထက် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်က ပိုဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်နေတယ်လို့ ဆိုတယ်။ အီရန်ဘက်ကလည်း ရွေးကောက်ပွဲပြီးရင် တိုက်ခိုက်မှုပြန်စလာရင် ဒေသတွင်းရော ဒေသပြင်ပမှာပါ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တုံ့ပြန်မယ်လို့ သတိပေးထားတယ်။

တရုတ်နဲ့ ရုရှားတို့ကလည်း တနင်္လာနေ့မှာ စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်မှု ပြန်စလာနိုင်ခြေကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြတယ်။ ဒါက အရေးကြီးတဲ့ အချက်ပြမှုပဲ — ဒီစစ်ပွဲက အမေရိကန်-အီရန် နှစ်နိုင်ငံတည်းရဲ့ ကိစ္စမဟုတ်တော့ဘူး။ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေအားလုံး ဒီစစ်ပွဲရဲ့ နောက်တစ်ဆင့်ကို စောင့်ကြည့်နေကြတယ်။

ဇွန် ၁၇ ရက်မှာ ရေးဆွဲခဲ့တဲ့ မူဘောင်တစ်ခုလည်း ရှိတယ် — စစ်ရေးလုပ်ဆောင်မှုတွေ ရပ်ဆိုင်းရေး၊ ဟော်မွတ်ရေကြောင်း သွားလာရေး၊ ဒဏ်ခတ်မှုတွေ၊ နျူကလီးယားကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးဖို့ မူဘောင်ပဲ။ ဒိုဟာဆွေးနွေးပွဲက အဲဒီမူဘောင်ကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ကြိုးစားနေတာလို့ မြင်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ မူဘောင်တစ်ခုရှိတာနဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခုရှိတာ မတူဘူး။

နျူကလီးယား — အခက်ခဲဆုံး အပိုင်း

ဆွေးနွေးပွဲမှာ အခက်ခဲဆုံးက နျူကလီးယားကိစ္စပဲ။ အီရန်ဘက်က ရှင်းရှင်းပြောတယ် — သူတို့ရဲ့ အခြေအနေတွေ အားလုံး ပြည့်မီပြီး အတည်ပြုနိုင်မှသာ နျူကလီးယားအစီအစဉ်အကြောင်း ပြန်ဆွေးနွေးမယ်တဲ့။ အီရန်ရဲ့ သန့်စင်ပြီး ယူရေနီယံသိုလှောင်မှုကို တခြားနိုင်ငံတစ်ခုဆီ လွှဲပြောင်းပေးဖို့ ကိစ္စလည်း ဆွေးနွေးပွဲမှာ ထွက်ပေါ်ခဲ့တယ် — ဒါပေမဲ့ အီရန်ဘက်က အဲဒါကို သဘောတူတယ်လို့ မပြောဘူး။

ဒါက ဆွေးနွေးပွဲရဲ့ သဘောသဘာဝကို ဖော်ပြနေတယ်။ နှစ်ဖက်စလုံးက သူတို့ရဲ့ အဓိကအချက်တွေကို လက်မလွှတ်သေးဘူး။ အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့မှုကို အဆုံးသတ်ဖို့ အရင်လုပ်ရမယ်လို့ အီရန်က တောင်းဆိုတယ်။ အီရန်က ဟော်မွတ်ကို ပြန်ဖွင့်ဖို့နဲ့ နျူကလီးယားကိစ္စကို ဆွေးနွေးဖို့ အရင်လုပ်ရမယ်လို့ အမေရိကန်ဘက်က မျှော်လင့်တယ်။ ဘယ်သူက အရင်လှုပ်ရှားရမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းက ဒီဆွေးနွေးပွဲရဲ့ အလယ်ဗဟိုမှာ ရှိနေတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒိုဟာကနေ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ပုံရိပ်က နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်နေတယ်။

တစ်ဖက်က ကြည့်ရင် ဆွေးနွေးပွဲတွေ ဆက်ရှိနေတယ်။ စာရွက်တစ်ရွက် လှည့်ပတ်နေတယ်။ နောက်တစ်ကြိမ် တွေ့ဆုံဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတယ်။ ရှစ်လကြာ စစ်ပွဲတစ်ခုမှာ ဒါက အသေးအဖွဲမဟုတ်ဘူး — ဆွေးနွေးပွဲတွေ ဆက်ရှိနေတာကိုယ်တိုင်က စစ်ပွဲပြန်မစဖို့ အကာအကွယ်တစ်ခု ဖြစ်နေတယ်။

တစ်ဖက်က ကြည့်ရင်တော့ ဘာမှမပြီးသေးဘူး။ ခုနစ်ဆင့်အစီအစဉ်က စက်တင်ဘာကတည်းက ရှိနေတာ။ အချိန်ကို ခုနစ်ရက်ကနေ နှစ်ရက်အထိ တိုလိုက်တာက တိုးတက်မှုတစ်ခုပဲ — ဒါပေမဲ့ အစီအစဉ်ကိုယ်တိုင်ကို သဘောတူညီမှု မရသေးဘူး။ အမေရိကန်သမ္မတက စက်တင်ဘာမှာ ပယ်ချခဲ့တဲ့ အစီအစဉ်ကို အခု လက်ခံမလား၊ အီရန်က သူတို့ရဲ့ အခြေအနေတွေကို လျှော့ပေးမလား — ဒီမေးခွန်းနှစ်ခုလုံးရဲ့ အဖြေက မထွက်သေးဘူး။

အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့်အချက်က အင်္ဂါနေ့ရွေးကောက်ပွဲပြီးတဲ့နောက် ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာပဲ။ ရွေးကောက်ပွဲပြီးရင် ဝါရှင်တန်က ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲကို ပြန်လာမလား၊ စစ်မြေပြင်ကို ပြန်သွားမလား။ ဒိုဟာမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ စာရွက်တစ်ရွက်က အဲဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေကို စောင့်နေတယ်။

စစ်ပွဲရှစ်လကြာပြီးတဲ့နောက် ကမ္ဘာက လိုနေတာက နောက်ထပ်စာရွက်တစ်ရွက် မဟုတ်ဘူး။ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုပဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု၏ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမိန့်ခွန်း (အပြည့်အစုံ) — မြန်မာဘာသာပြန်

ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု၏ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမိန့်ခွန်း (အပြည့်အစုံ) — မြန်မာဘာသာပြန်

0 မှတ်ချက်

ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု၏ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမိန့်ခွန်း (အပြည့်အစုံ) — မြန်မာဘာသာပြန်

မိန့်ခွန်းအကြောင်း: ၈၁ ကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံ၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်၊ နယူးယောက်မြို့။ အောက်ပါစာသားသည် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်ရုံးက ထုတ်ပြန်သော မိန့်ခွန်းစာသား (JNS မှတစ်ဆင့်) ကို မြန်မာလို အပြည့်အစုံ ဘာသာပြန်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

---

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဒေါ်လာတစ်ခု ၄,၇၉၀ ကျပ်ဝန်းကျင် — စစ်ပွဲစရိတ်ကြောင့် ပြန်ကျဆင်းနေတဲ့ မြန်မာ့ငွေကြေး

ဒေါ်လာတစ်ခု ၄,၇၉၀ ကျပ်ဝန်းကျင် — စစ်ပွဲစရိတ်ကြောင့် ပြန်ကျဆင်းနေတဲ့ မြန်မာ့ငွေကြေး

0 မှတ်ချက်

မှတ်ချက် — ဒီဆောင်းပါးကို အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်က ရေးခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီတုန်းက အပြင်ဈေးမှာ ဒော်လာတစ်ခု ၄,၆၀၀ ကျပ် ရှိခဲ့ပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာတော့ အပြင်ဈေး ၄,၇၉၀ ကျပ်ဝန်းကျင်အထိ တက်သွားခဲ့ပါတယ်။

အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မနက်ခင်း။ ရန်ကုန်မြို့ရဲ့ ငွေလဲဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ ဘုတ်ပေါ်က နံပါတ်တစ်ခု ပြောင်းသွားတယ် — ဒေါ်လာတစ်ခု ၄,၆၀၀ ကျပ်။

ဒါက နံပါတ်တစ်ခုတည်း ပြောင်းတာမဟုတ်ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်မှာ ၄,၄၉၅ ကျပ် ရှိခဲ့တာ၊ ၁၃ ရက်မှာ ၄,၅၂၀ ဖြစ်လာတယ်၊ ၁၄ ရက်မှာ ၄,၆၀၀ ကို ရောက်သွားတယ်။ သုံးရက်အတွင်း ကျပ် ၁၀၀ ကျော် ကျဆင်းသွားတာ။ နှစ်နှစ်ကျော်ကြာ ၄,၃၀၀ နဲ့ ၄,၄၀၀ ဝန်းကျင်မှာ တန့်နေခဲ့တဲ့ ကျပ်ငွေက ရွေ့လာပြီ — ပြန်ကျဆင်းတဲ့ဘက်ကို။

သုံးရက်အတွင်း ဖြစ်သွားတာ

ကျပ်ငွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းကို နောက်ပြန်ကြည့်ရင် ပုံစံတစ်ခုကို တွေ့ရတယ်။ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ အာဏာသိမ်းတုန်းက ဒေါ်လာတစ်ခု ၁,၄၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင် ရှိခဲ့တယ်။ လအနည်းငယ်အတွင်းမှာ ၂,၀၀၀ နားကို ရောက်သွားတယ်။ ၂၀၂၂ မှာ ပထမဆုံးအကြိမ် ၃,၀၀၀ ကို ကျော်သွားတယ်။ ၂၀၂၃ နဲ့ ၂၀၂၄ မှာ ၄,၀၀၀ ကို ကျော်လွန်သွားခဲ့တယ်။

အဲဒီနောက်ပိုင်း နှစ်နှစ်နီးပါး ၄,၃၀၀–၄,၄၀၀ ဝန်းကျင်မှာ တည်ငြိမ်နေခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ပတ်က အဲဒီတည်ငြိမ်မှုကို ဖျက်လိုက်တယ်။

နောက်ထပ် ဂဏန်းတစ်ခုက ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။ ဗဟိုဘဏ်ရဲ့ တရားဝင်သတ်မှတ်ဈေးဟာ ဒေါ်လာတစ်ခု ၂,၁၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင်မှာ ရှိနေတယ် — ဈေးကွက်ဈေးရဲ့ ထက်ဝက်တောင် မရှိဘူး။ ဈေးနှစ်ခု၊ လောကနှစ်ခု။ တရားဝင်လမ်းကြောင်းနဲ့ ဈေးကွက်အစစ်ကြားမှာ ကွာဟချက်ကြီးတစ်ခု ရှိနေတယ်။

ဘာကြောင့် ကျဆင်းသွားတာလဲ

ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ ကျဆင်းမှုနောက်မှာ အကြောင်းရင်း သုံးခု ထွက်ပေါ်လာတယ်။

ပထမတစ်ခုက အဆင့်မြင့် ကွန်ဒိုဈေးကွက်မှာ ပြဿနာတွေ ပေါ်ထွက်လာတာနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်။ ဒုတိယတစ်ခုက စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်ထားတဲ့ လွှတ်တော်က ဘီလာရုစ်နဲ့ ပို့ကုန်ချေးငွေ စီစဉ်မှုတစ်ခု အတည်ပြုလိုက်တာ — တင်သွင်းလာတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေကနေတစ်ဆင့် ချေးငွေပေးတဲ့ ပုံစံမျိုး။ တတိယတစ်ခုကတော့ စစ်အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ကနေ ကျပ် ၂ ထရီလီယံကျော် ချေးယူဖို့ စီစဉ်နေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်း။

ဘယ်အချက်က ကျပ်ငွေကျဆင်းမှုကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေတယ်ဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ လေ့လာသူအများစုရဲ့ အမြင်ကတော့ တူတယ် — စစ်အသုံးစရိတ် အလွန်အကျွံသုံးစွဲမှုကြောင့် အားနည်းနေတဲ့ စီးပွားရေးကို ဗဟိုဘဏ်ငွေကြေးထုတ်လုပ်မှုနဲ့ အတိုးနှုန်းမြင့်တဲ့ နိုင်ငံခြားချေးငွေ တိုတိုတွေနဲ့ ထိန်းထားဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ လက္ခဏာတွေပဲတဲ့။

ရိုးရိုးပြောရရင် ငွေကို ပိုထုတ်ပြီး စရိတ်ကို ဖုံးဖို့ ကြိုးစားနေတာ။ ငွေပိုထုတ်လေ၊ ငွေတန်ဖိုး ကျလေပဲ။

စစ်ပွဲစရိတ်က နိုင်ငံခြားငွေ တောင်းနေတယ်

ဒီငွေကြေးဇာတ်လမ်းရဲ့ အရင်းခံက စစ်ပွဲပဲ။ မကြာသေးတဲ့ နှစ်တွေမှာ စစ်ပွဲရဲ့ သဘောသဘာဝက ပြောင်းလဲသွားတယ်။ အစောပိုင်းကာလနဲ့ ယှဉ်ရင် စစ်ကောင်စီဟာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပိုအားကိုးလာတယ်၊ ဒရုန်းတွေကိုလည်း ပိုသုံးလာတယ်။ ဒီလိုပြောင်းလဲမှုတွေကြောင့် စစ်ဆင်ရေးတွေ လည်ပတ်ဖို့ နိုင်ငံခြားငွေ ပိုလိုလာတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း နိုင်ငံခြားငွေ ရှာနိုင်စွမ်းက အားနည်းလာတယ်။ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ တင်ပို့မှု ကျဆင်းသွားတယ်၊ လယ်ယာထွက်ကုန် ထုတ်လုပ်မှုကို တိုက်ပွဲတွေက အနှောင့်အယှက်ပေးနေတယ်၊ အထည်ချုပ်စက်ရုံတွေအပါအဝင် အလုပ်သမား အများအပြားသုံးတဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေမှာ စက်ရုံပိတ်တာ၊ ရပ်နားတာတွေ ဖြစ်နေတယ်။

နိုင်ငံခြားငွေ ရနိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ တဖြည်းဖြည်း ကျဉ်းလာနေတယ်။ စစ်အသုံးစရိတ်က တက်လာတယ်၊ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းက ကျလာတယ် — ဒီနှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်နေတာကိုက ကျပ်ငွေကျဆင်းတာ အံ့ဩစရာ မဟုတ်တော့ဘူး။

နိုင်ငံခြားက မြန်မာလုပ်သားတွေဆီက ငွေ

နိုင်ငံခြားငွေ အရေးတကြီးလိုအပ်နေတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုက နိုင်ငံခြားမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ မြန်မာတွေအပေါ် ဖိအားပေးလာတာပဲ။ ဝင်ငွေခွန် ပေးဆောင်ဖို့ တောင်းဆိုမှုတွေအပြင်၊ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် ဒါမှမဟုတ် CI စာအုပ် သက်တမ်းတိုးဖို့ မိသားစုကို ငွေလွှဲထားကြောင်း အထောက်အထားပြရတယ်။ ယာယီပြန်လာတဲ့ လုပ်သားတွေဆို ဝင်ငွေခွန်ပေးထားကြောင်းနဲ့ မိသားစုကို ငွေလွှဲထားကြောင်း အထောက်အထားမပြနိုင်ရင် နိုင်ငံက ပြန်ထွက်ခွင့် မရဘူးဆိုတဲ့ အခြေအနေတွေပါ ရှိလာတယ်။

ဒါဟာ နိုင်ငံခြားငွေကို ဘယ်လောက် အရေးတကြီး လိုနေပြီလဲဆိုတာကို ဖော်ပြနေတယ်။

ဈေးနှုန်းတွေ — ပြည်သူတွေပေးနေရတဲ့ ဈေး

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်လောက်က စစ်အစိုးရဟာ နိုင်ငံခြားငွေ ဝယ်လိုအား လျှော့ချဖို့ တင်သွင်းကုန်တွေအပေါ် ကန့်သတ်ချက်တွေ တဖြည်းဖြည်း တင်းကျပ်လာခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ထိုင်းနဲ့ တရုတ်နယ်စပ်က တင်သွင်းလာတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေရဲ့ ဈေးနှုန်းတွေက ဆက်တက်နေတယ်။ အခု ပြည်တွင်းဈေးကွက်မှာ အဲဒီကုန်ပစ္စည်းအများစုဟာ အလွန်မြင့်မားတဲ့ ဈေးတွေကို ရောက်နေပြီ။

ကျပ်ငွေ ထပ်ကျဆင်းတော့ ချက်ပြုတ်ဆီ၊ လောင်စာဆီ၊ ဆေးဝါး၊ နေ့စဉ်သုံး ကုန်ပစ္စည်းတွေရဲ့ ဈေးနှုန်းတွေ ပိုတက်လာနိုင်တယ်။ လေ့လာသူအချို့ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းဟာ ၂၄–၂၅ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင် ရှိနေပြီ။

ဒီဒဏ်ကို အပြင်းထန်ဆုံး ခံရမှာက စစ်ဘေးဒေသတွေက ပြည်သူတွေပဲ။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ တောင်ကြီး၊ မော်လမြိုင်တို့လို မြို့ကြီးတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းနဲ့ ပိတ်ဆို့ခံထားရတဲ့ ရခိုင်ဒေသအချို့မှာ အခြေခံကုန်ပစ္စည်းတွေကို အများကြီး ပိုပေးပြီး ဝယ်နေရပြီးသား။ ဈေးထပ်တက်ရင် အဲဒီဒေသတွေက အိမ်ထောင်စုတွေအပေါ် ဖိအား ပိုများလာမယ်။

ဝပြည်နယ်နဲ့ ကိုးကန့်ဒေသလိုနေရာတွေကတော့ သီးခြားငွေကြေးစီစဉ်မှုတွေနဲ့ ရပ်တည်နေတာကြောင့် ဒီလှိုင်းဒဏ်ကို တိုက်ရိုက်မခံရဘူး — ဒါပေမဲ့ အဲဒါတွေက ခြွင်းချက်တွေပဲ။

ဒဏ်အပြင်းထန်ဆုံးခံရမှာက စစ်ဘေးရှောင်တွေ၊ နေ့စားအလုပ်သမားတွေ၊ ပုံမှန်အလုပ်မရှိသူတွေ၊ လစာတစ်ခုတည်းနဲ့ ရပ်တည်နေရတဲ့ မိသားစုတွေပဲ။ သူတို့အတွက် ဈေးတက်တယ်ဆိုတာ အစားအသောက် လျှော့ရတာ၊ ဆေးကုသမှု ရွှေ့ဆိုင်းရတာ၊ ကလေးတွေရဲ့ ပညာရေးစရိတ် ဖြတ်ရတာပဲ။ ငွေကြေးကျဆင်းမှုရဲ့ အကျိုးဆက်ကို လူတိုင်း အညီအမျှ မခံရဘူး။ ဝင်ငွေနည်းတဲ့ အိမ်ထောင်စုတွေနဲ့ စစ်ဒဏ်ခံနေရတဲ့ ရပ်ရွာတွေက အများကြီး ပိုခံရမယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ ဇာတ်လမ်းက နံပါတ်တွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းမဟုတ်ဘူး။ ဈေးကွက်က စစ်ပွဲရဲ့ ကုန်ကျစရိတ် စာရင်းကို ဖတ်ပြနေတာ။

ဗဟိုဘဏ်က ငွေထုတ်ပြီး အစိုးရကို ချေးပေးလေလေ၊ ကျပ်ငွေတန်ဖိုး ကျလေလေပဲ။ ဘီလာရုစ်လို နိုင်ငံတွေဆီက အတိုးမြင့်ချေးငွေတိုတွေယူလေလေ၊ နောင်တစ်ချိန်မှာ ပြန်ဆပ်ရမယ့် ဝန်ထုပ်က ကြီးလေလေပဲ။ လေယာဉ်တွေ၊ ဒရုန်းတွေအတွက် နိုင်ငံခြားငွေ လိုလေလေ၊ ပြည်သူ့အိတ်ထဲက ငွေတန်ဖိုး ပါးလျလေလေပဲ။

ဒါကြောင့် အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းက ဒေါ်လာတစ်ခုကို ကျပ်ဘယ်လောက် ပေးရမလဲဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။ သာမန်အလုပ်သမားတစ်ယောက်ရဲ့ တစ်နေ့တာလုပ်ခဟာ မိသားစုအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်တွေကို ဘယ်လောက်ကြာကြာ ဖြည့်ပေးနိုင်ဦးမလဲဆိုတာပဲ။

ငွေကြေးတည်ငြိမ်မှုဆိုတာ ဗဟိုဘဏ်က သတ်မှတ်တဲ့ ဈေးနှုန်းတစ်ခုတည်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်လို့မရဘူး။ နိုင်ငံရဲ့ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း၊ နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်မှု၊ နိုင်ငံခြားငွေရရှိမှု၊ စီးပွားရေးအပေါ် ပြည်သူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှုတို့ပေါ်မှာ မူတည်တယ်။ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ဆက်ရှိနေသမျှ၊ နိုင်ငံရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ စစ်အသုံးစရိတ်ဘက်ကို အဓိကရောက်နေသမျှ၊ ငွေကြေးနဲ့ စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှုကို ပြန်ရဖို့ဆိုတာ အလွန်ခက်ခဲဦးမယ်။

ကျပ်ငွေကျဆင်းမှုဟာ စီးပွားရေးပြဿနာတစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။ စစ်ပွဲနဲ့ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းရဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို ပြည်သူတွေ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဘယ်လောက် ပေးဆပ်နေရတယ်ဆိုတာကို တိုင်းတာနေတဲ့ ပေတံတစ်ခု ဖြစ်နေပြီ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဝေမိသားစုကို သေဒဏ် — ကိုးကန့်လိမ်လည်အင်ပါယာကို တရားရုံးနဲ့ ဖြိုခွင်းနေတဲ့ တရုတ်

ဝေမိသားစုကို သေဒဏ် — ကိုးကန့်လိမ်လည်အင်ပါယာကို တရားရုံးနဲ့ ဖြိုခွင်းနေတဲ့ တရုတ်

0 မှတ်ချက်

 

အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက် အင်္ဂါနေ့၊ ဖူကျန့်ပြည်နယ် ချောင်ကျိုးမြို့။ တရားရုံးခန်းမထဲမှာ တရားသူကြီးက စီရင်ချက်ကို ဖတ်ပြတယ် — မိသားစုခေါင်းဆောင် ဝေဟွိုင်ရန် (ဝေဆန်း)၊ သူ့တူ ချန်တာဝေး၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် လျောက်ကျင့်ဖန်းတို့ သုံးဦးစလုံးကို သေဒဏ်။ နန်အန်မြို့တရားရုံးကလည်း အတူတူပဲ။ မေလမှာ စစ်ဆေးခဲ့တဲ့ အမှုတွဲတစ်ခု၊ ငါးလအကြာမှာ ချမှတ်လိုက်တဲ့ ပထမအဆင့် စီရင်ချက်။

ဒါဟာ သာမန်ရာဇဝတ်မှုတစ်ခု မဟုတ်ဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံ ကိုးကန့်ဒေသက လောက်ကိုင်မြို့မှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကတည်းက တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ လိမ်လည်မှုအင်ပါယာတစ်ခုလုံးကို တရုတ်တရားရုံးတွေက ဖြိုခွင်းနေတဲ့ ဇာတ်လမ်းရဲ့ အခန်းသစ်တစ်ခန်း။

စီရင်ချက် — သေဒဏ်သုံး၊ တစ်သက်တစ်ကျွန်းသုံး

တရားရုံးရဲ့ စီရင်ချက်အရ တရားခံ စုစုပေါင်း ၆၁ ဦး ပါဝင်တယ်။ သေဒဏ်ကျခံရသူ သုံးဦး — ဝေဟွိုင်ရန်၊ ချန်တာဝေး၊ လျောက်ကျင့်ဖန်း။ တစ်သက်တစ်ကျွန်းကျခံရသူ သုံးဦး — ဝေချင့်ထောက်၊ ခမ်းမင်၊ ရှင်းဟန်ရှင်း။ ကျန် ၅၅ ဦးကတော့ ၃ နှစ်နဲ့ ၃ လကနေ ၂၄ နှစ်အထိ ထောင်ဒဏ်တွေ၊ ဒဏ်ကြေးတွေ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုသိမ်းဆည်းမှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတယ်။

စွဲချက်တွေက ရှည်လျားတယ် — တယ်လီကွန်းလိမ်လည်မှု၊ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ တရားမဝင်ကာစီနို၊ ညှစ်ယူမှု၊ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါးကုန်သွယ်မှု၊ တရားမဝင်နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်မှုတွေ စုစည်းလုပ်ဆောင်မှု။ လောင်းကစားနဲ့ လိမ်လည်မှုက ရရှိခဲ့တဲ့ ငွေကြေးပမာဏတစ်ခုတည်းကိုပဲ တရားရုံးက ယွမ် ၁၂.၂ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံခန့်) လို့ သတ်မှတ်ထားတယ်။

ဒီအမှုကို သေဒဏ်အဆင့်အထိ ရောက်သွားစေခဲ့တာက လူ့အသက်တွေပဲ။ တရားရုံးရဲ့ စီရင်ချက်အရ တရုတ်နိုင်ငံသား ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ် — လိမ်လည်စခန်းက အမိန့်ကို ငြင်းဆန်ခဲ့တဲ့ လိမ်လည်မှုလုပ်သား ၂ ဦးကို စခန်းကလူတွေနဲ့အတူ သတ်ဖြတ်ခဲ့သလို၊ ချန်တာဝေးကလည်း သူ့လက်အောက်က လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ကို သုံးပြီး နောက်ထပ် ၂ ဦးကို သတ်ခဲ့တယ်။ တရားရုံးထုတ်ပြန်ချက်အရ ဒီအဖွဲ့ကို "မြန်မာမြောက်ပိုင်းက အကြမ်းဖက်မှုအများဆုံး ရာဇဝတ်အဖွဲ့" လို့ ဖော်ပြထားပြီး၊ နိုင်ငံရေး-စစ်ရေး-စီးပွားရေး ရာဇဝတ်မှုတွေ စုပေါင်းနေတဲ့ "သံတြိဂံ" လို့ ဆိုတယ်။ ရဲတွေက သံကြိုးတွေနဲ့ ချည်နှောင်ပြီး ပစ်သတ်ထားခံရတဲ့ သားကောင်တွေကို တွေ့ခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။

လောက်ကိုင်က အင်ပါယာ — ၂၀၁၉ ကနေ စခဲ့တာ

၂၀၁၉ ခုနှစ်ကတည်းက ဝေမိသားစုဟာ ကိုးကန့်ဒေသမှာ သူတို့ရဲ့ သြဇာနဲ့ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ကို အသုံးချပြီး လောက်ကိုင်မှာ ရာဇဝတ်စခန်းကြီးတွေ တည်ဆောက်ခဲ့တယ်။ လစာကောင်းကောင်းပေးမယ်ဆိုတဲ့ ကတိနဲ့ လူတွေကို ခေါ်သွင်းခဲ့တယ် — တချို့က ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ချင်လို့ လာကြသလို၊ တချို့ကျတော့ လှည့်စားခံရတာ၊ လူကုန်ကူးခံရတာ။ စုစုပေါင်း လိမ်လည်စခန်းကြီး ၁၄ ခု ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။

"စပွန်ဆာ" တွေကို လက်နက်ကိုင်အကာအကွယ်အောက်မှာ ခေါ်သွင်းပြီး စခန်းတွေကို လည်ပတ်စေခဲ့တယ်။ ဝေဟွိုင်ရန်ကိုယ်တိုင်က လောက်ကိုင်မှာ ကာစီနိုတစ်ခု ဖွင့်ထားသလို၊ မြန်မာ့တပ်မတော်နဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ဒေသခံနယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့တစ်ခုကိုလည်း ထိန်းချုပ်ထားခဲ့တယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ မြန်မာရဲတွေက သူ့ကို တရုတ်အာဏာပိုင်တွေထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့တယ်။

၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀ — သည်းမခံနိုင်တော့တဲ့ နေ့

ဒီအမှုရဲ့ အစပြုရာနေ့ကို ပြန်ကြည့်ရင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ကို ရောက်တယ်။ အဲဒီနေ့မှာ လောက်ကိုင်က ဝှက်ထားတဲ့ကျားဗီလာမှာ ပစ်ခတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံသား ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်။ အဲဒီဖြစ်ရပ်က ပေကျင်းရဲ့ သည်းခံမှုကို ကျော်လွန်သွားစေခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ် — ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာ စတင်ခဲ့တဲ့ နယ်စပ်ဖြတ် လိမ်လည်မှုနှိမ်နင်းရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးရဲ့ အစပဲ။

ဝေဟွိုင်ရန်ကို ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီမှာ လွှဲပြောင်းရယူတယ်။ ၂၀၂၆ မေလမှာ ရုံးတင်စစ်ဆေးတယ်။ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာမှာ ပထမအဆင့် စီရင်ချက် ချမှတ်တယ်။ လွှဲပြောင်းရယူမှုကနေ စီရင်ချက်အထိ နှစ်နှစ်နီးပါး — တရုတ်က ဒီစစ်ပွဲကို တရားရုံးခန်းမထဲမှာ တိုက်နေတာ။

တတိယမြောက် မိသားစု — မင်၊ ပိုင်၊ ပြီးတော့ ဝေ

ဝေမိသားစုဟာ ကိုးကန့်ရဲ့ "မိသားစုလေးစု" လို့ ခေါ်တဲ့ ရာဇဝတ်မိသားစုကြီးလေးစုထဲက တစ်စုပဲ။ တရုတ်ရဲ့ နှိမ်နင်းရေးက ဒီလေးစုလုံးကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့တယ်။ ဝေအမှုက တရုတ်မှာ စီရင်ချက်ချမှတ်ခံရတဲ့ တတိယမြောက် မိသားစုပဲ။

ပထမတစ်စုက မင်မိသားစု — ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီမှာ အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးကို သေဒဏ်ပေးအပြီးစီရင်ခဲ့တယ်။ ဒုတိယတစ်စုက ပိုင်မိသားစု — ဖေဖော်ဝါရီမှာ ၄ ဦးကို သေဒဏ်ပေးခဲ့တယ်။ နှစ်မှုစလုံးမှာ ပထမအဆင့် စီရင်ချက်ချပြီး ၃ လမှ ၄ လအကြာမှာ အယူခံပယ်ချခံရ၊ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးက အတည်ပြု၊ ပြီးတော့ စီရင်ခဲ့တဲ့ ပုံစံအတိုင်းပဲ။

ဝေအမှုရဲ့ စီရင်ချက်ကလည်း ပထမအဆင့်ပဲ — အယူခံဝင်လို့ရသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ မင်နဲ့ ပိုင်အမှုတွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းက ဒီနောက်မှာ ဘာဖြစ်လာနိုင်သလဲဆိုတာ ပြောပြနေတယ်။ ကျန်နေတဲ့ စတုတ္ထမြောက် မိသားစုကတော့ လျိုမိသားစု — သူတို့ရဲ့ အခြေအနေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာမှ မသိရသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီအစီအစဉ်အတိုင်းဆက်သွားရင် သူတို့အလှည့် ရောက်လာဦးမယ်ဆိုတာ ငြင်းဖို့ခက်တယ်။

ဘာကြောင့် တရားရုံးလဲ

တရုတ်က နယ်စပ်ကိုဖြတ်ပြီး စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်တာမျိုး မလုပ်ဘူး။ အဲဒီအစား ရွေးချယ်ခဲ့တာက တရားရုံးလမ်းကြောင်း။ အကြောင်းရင်းက ရှင်းတယ်။

ပထမအချက် — တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်။ သားကောင်အများစုက တရုတ်နိုင်ငံသားတွေ၊ ငွေကြေးတွေကလည်း တရုတ်ဘဏ်စနစ်ထဲကနေ စီးဆင်းခဲ့တာ။ တရုတ်တရားရုံးတွေမှာ ဒီအမှုကို စစ်ဆေးဖို့ ခိုင်မာတဲ့အခြေခံ ရှိတယ်။

ဒုတိယအချက် — အချုပ်အခြာအာဏာ။ မြန်မာနိုင်ငံထဲကို စစ်တပ်စေလွှတ်တာမျိုး လုပ်ရင် နိုင်ငံတကာဥပဒေပြဿနာ ဖြစ်လာမယ်။ လွှဲပြောင်းရယူမှုနဲ့ တရားရုံးစစ်ဆေးမှုကတော့ နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဘောင်ထဲမှာ လုပ်လို့ရတယ် — မြန်မာရဲတွေကိုယ်တိုင်က ဝေဟွိုင်ရန်ကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့တာကိုး။

တတိယအချက် — ခြိမ်းခြောက်မှု။ သေဒဏ်စီရင်ချက်တွေကို လူသိရှင်ကြား ကြေညာတာ၊ စီရင်တာတွေက ကျန်နေတဲ့ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းတွေအတွက် သတိပေးချက်ပဲ။ တရားရုံးခန်းမဟာ စစ်မြေပြင်ထက် ပိုထိရောက်တဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုယန္တရား ဖြစ်နေတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ကိုးကန့်ဒေသရဲ့ လိမ်လည်မှုအင်ပါယာခေတ်က တရုတ်ရဲ့ ဖိအားအောက်မှာ ပိတ်သိမ်းသွားနေပြီ။ "မိသားစုလေးစု" ထဲက သုံးစုက တရုတ်တရားရုံးတွေရဲ့ စီရင်ချက်ကို ခံခဲ့ရပြီ — မင်၊ ပိုင်၊ ဝေ။ လျိုမိသားစုပဲ ကျန်တော့တယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီပုံစံကိုယ်တိုင်က ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။ လက်နက်ကိုင်အကာအကွယ်ကို ဝယ်ယူလို့ရတဲ့ နေရာတိုင်းမှာ ဒီပုံစံ ရှင်သန်နိုင်သေးတယ်။ ဒေသတွင်းက ကာစီနိုလုပ်ငန်းတွေကလည်း ဖိအားအောက်မှာ ရှိနေပြီ — ကမ္ဘောဒီးယားက ကာစီနိုလိုင်စင် ၂၀ ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သလို၊ အမေရိကန်ကလည်း ကမ္ဘောဒီးယားကို လူကုန်ကူးမှုအဆင့် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်မှာ ဆက်ထားတယ်။

ဝေမိသားစုရဲ့ ဇာတ်သိမ်းခန်းက မေးခွန်းတစ်ခုကို ချန်ထားခဲ့တယ်။ တရုတ်က တရားရုံးနဲ့ လိမ်လည်အင်ပါယာတွေကို ဖြိုခွင်းနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းကိုယ်တိုင်ကို ဖြိုခွင်းနိုင်သလား — ဒါမှမဟုတ် ဒါဟာ နောက်တစ်နေရာကို ပြောင်းရွှေ့သွားရုံပဲလား။

အဖြေက လျိုမိသားစုရဲ့ အလှည့်မှာ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပေါ်လာလိမ့်မယ်။ ကျန်တဲ့အဖြေကတော့ နယ်စပ်တစ်ဖက်က လက်နက်ကိုင်အကာအကွယ်တွေ ဘယ်လောက်ကြာကြာ ရောင်းချနိုင်ဦးမလဲဆိုတဲ့အပေါ်မှာ မူတည်တယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

အနီရောင်ပြည်နယ်မှာ ခံစစ်ဆင်နေရတဲ့ သမ္မတ — နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အမေရိကန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ နှစ်ရက်အလို

အနီရောင်ပြည်နယ်မှာ ခံစစ်ဆင်နေရတဲ့ သမ္မတ — နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အမေရိကန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ နှစ်ရက်အလို

0 မှတ်ချက်

နိုဝင်ဘာ ၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့။ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ နှစ်ရက်အလို။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အိုင်အိုဝါနဲ့ ကန်ဆပ်ပြည်နယ်ဆီ လေယာဉ်နဲ့ ထွက်လာတယ် — ဒီခရီးစဉ်ကို သုံးရက်အလိုမှာတင် တစ်ခါ ဖျက်သိမ်းပြီးသား။

အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက် ကြာသပတေးနေ့မှာ သူ့ပါတီက ဒီခရီးစဉ်တွေကို ဖျက်သိမ်းပြီး တယ်လီဖုန်းမဲဆွယ်ပွဲတွေနဲ့ အစားထိုးမယ်လို့ ကြေညာခဲ့တယ်။ နောက်တစ်နေ့မှာပဲ ပြန်ထည့်လိုက်တယ်။ သမ္မတကိုယ်တိုင် အိမ်ဖြူတော်မှာ သတင်းထောက်တွေကို ပြောတယ် — ပြည်နယ်နှစ်ခုက ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေက သူ့ကို ဖုန်းဆက်ပြီး လာဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်တဲ့။ "သူတို့က ကျွန်တော့်ကို လာစေချင်တယ်၊ ဒါကြောင့် ကျွန်တော် သွားမှာပါ" တဲ့။

ဒီအပြောင်းအလဲသေးသေးလေးက ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ ဇာတ်လမ်းအကြီးကြီးကို ပြောပြနေတယ်။ သမ္မတတစ်ဦးက သူ့ပါတီရဲ့ အခိုင်မာဆုံးနယ်မြေတွေဆီ — ၂၀၂၄ မှာ သူ ကိန်းဂဏန်းနှစ်လုံးနဲ့ နိုင်ခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်တွေဆီ — နောက်ဆုံးရက်သတ္တပတ်မှာ ခံစစ်ဆင်ဖို့ သွားနေရတယ်။

ဂဏန်းတွေ — လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ခြားနားချက် အနည်းငယ်

နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့မှာ အမေရိကန်ပြည်သူတွေက အောက်လွှတ်တော်နေရာ ၄၃၅ နေရာလုံး၊ ဆီနိတ် နေရာ ၃၅ နေရာနဲ့ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၃၆ နေရာကို ရွေးချယ်ကြမယ်။ သမ္မတက မဲပုံးမှာ မပါဘူး — ဒါပေမဲ့ သူ့သက်တမ်း နောက်ဆုံးနှစ်နှစ်ရဲ့ ရုပ်ပုံက ဒီရွေးကောက်ပွဲပေါ်မှာ မူတည်တယ်။

လက်ရှိအခြေအနေက အလွန်ကျဉ်းမြောင်းတယ်။ အောက်လွှတ်တော်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၂၁၈ နေရာ၊ ဒီမိုကရက် ၂၁၄ နေရာ။ ဆီနိတ်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၅၃ နေရာ၊ ဒီမိုကရက် ၄၇ နေရာ။ ဆီနိတ်မှာ ဒီမိုကရက်တွေ အများစုရဖို့ နေရာလေးနေရာ ထပ်ရဖို့ လိုတယ် — ၅၀-၅၀ ဖြစ်သွားရင်တောင် ဒုသမ္မတရဲ့ မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှုနဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေက ဆက်ထိန်းထားနိုင်လို့ပဲ။

သမိုင်းကလည်း သမ္မတရဲ့ပါတီဘက်မှာ မရှိဘူး။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်ကတည်းက သမ္မတရဲ့ပါတီဟာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတိုင်းမှာ အောက်လွှတ်တော်နေရာ ပျမ်းမျှ ၂၇ နေရာခန့် ဆုံးရှုံးခဲ့တယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေ ဆုံးရှုံးနိုင်တဲ့ နေရာက လေးနေရာပဲ ရှိတယ် — သမိုင်းအရ ကြည့်ရင် သူတို့ ခံနိုင်ဖို့ အတော်ခက်တယ်။

ဒါပေမဲ့ သင်္ချာက တစ်ဖက်တည်းမဟုတ်ဘူး။ ဆီနိတ်မှာ ဒီမိုကရက်တွေက ကိုယ့်နေရာ ၁၃ နေရာလုံးကို ကာကွယ်ရင်း ရီပတ်ဘလစ်ကန်နေရာ ၂၂ နေရာထဲက လေးနေရာကို ယူရမယ်။ အမှားတစ်ခု၊ ပြည်နယ်တစ်ခုရဲ့ အံ့အားသင့်စရာရလဒ်တစ်ခုက အရာအားလုံးကို ပြောင်းလဲပစ်နိုင်တယ်။

စံချိန်တင် ကြိုတင်မဲ — ၅၂ သန်းကျော်

ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီမှာပဲ အမေရိကန်ပြည်သူတွေ မဲပေးနေကြပြီ — အရေအတွက်က စံချိန်တင်တယ်။ နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်အထိ ကြိုတင်မဲပေးသူ ၅၂ သန်းကျော်ရှိပြီ။ ၂၀၂၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတစ်လျှောက်လုံး ကြိုတင်မဲပေးသူ ၄၅ ဒသမ ၉ သန်းကို ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ရက်အတော်ကြာကတည်းက ကျော်သွားပြီ။

တက္ကဆပ်ပြည်နယ်တစ်ခုတည်းမှာပဲ ကြိုတင်မဲပေးသူ ခုနစ်သန်းကျော်ရှိတယ် — ၂၀၂၂ တစ်နှစ်လုံးထက် ၁ ဒသမ ၅ သန်းပိုများတယ်။ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားမှာလည်း ကြိုတင်မဲပေးသူက ၂၀၂၂ ထက် ၈၃ ရာခိုင်နှုန်း ပိုများတယ်။

ပါတီမှတ်ပုံတင်အချက်အလက်ကို ဖော်ပြတဲ့ ပြည်နယ်တွေမှာတော့ ဒီမိုကရက်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားသူ ၁၀ ဒသမ ၇ သန်းက ရီပတ်ဘလစ်ကန်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားသူ ၇ ဒသမ ၈ သန်းထက် ပိုများတယ်။ ဒါပေမဲ့ သတိထားရမှာက — မှတ်ပုံတင်ပါတီက တကယ်မဲပေးပုံကို မပြဘူး။ ပြည်နယ် ၂၇ ခုလောက်ပဲ ဒီအချက်အလက်ကို ဖော်ပြတယ်။ ကြိုတင်မဲအရေအတွက်က စိတ်အားထက်သန်မှုကို ပြတယ်၊ ရလဒ်ကို မပြဘူး။

ကန်ဆပ်နဲ့ အိုင်အိုဝါ — အနီရောင်ပြည်နယ်တွေက ဘာကြောင့် တိုက်ပွဲဖြစ်နေသလဲ

ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ အထူးခြားဆုံးအချက်က ကန်ဆပ်နဲ့ အိုင်အိုဝါပဲ။

ကန်ဆပ်ပြည်နယ်က ဒီမိုကရက်ဆီနိတ်အမတ်ကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း တစ်ခါမှ မရွေးချယ်ဖူးဘူး။ အခု ရီပတ်ဘလစ်ကန် ဆီနိတ်အမတ် ရော်ဂျာမာရှယ်ကို ဒီမိုကရက် အာဒမ်ဟာမီလ်တန်က စိန်ခေါ်နေတယ်။ နောက်ဆုံးစစ်တမ်းတွေအရ ဟာမီလ်တန်က ဦးဆောင်နေတယ်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်ကတည်းက ဒီမိုကရက်တစ်ယောက်မှ မနိုင်ဖူးတဲ့ ပြည်နယ်မှာ သမ္မတကိုယ်တိုင် နောက်ဆုံးအပတ်မှာ လာမဲဆွယ်ရတယ်ဆိုတာ — ဒါက ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေရဲ့ စိုးရိမ်မှုကို တိုင်းတာတဲ့ ပေတံပဲ။

အိုင်အိုဝါမှာလည်း ပုံစံတူတယ်။ ထရမ့်က ၂၀၂၄ မှာ ဒီပြည်နယ်ကို ကိန်းဂဏန်းနှစ်လုံးနဲ့ နိုင်ခဲ့တယ်။ အခု ရီပတ်ဘလစ်ကန် ကိုယ်စားလှယ် အက်ရှ်လေဟင်ဆန်က ဆီနိတ်နေရာအတွက် ဒီမိုကရက် ဂျို့ရှ်တူးရက်နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နေတယ်။ ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်နေတယ်။ ကျေးလက်ဒေသက ပြည်သူတွေကြားမှာ သမ္မတရဲ့ ထောက်ခံမှုက အောက်တိုဘာမှာ အနိမ့်ဆုံး ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားတယ်။ လယ်ယာထွက်ကုန်ဈေးကွက်၊ ကုန်ကျစရိတ်မြင့်တက်မှုနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒတွေက လယ်သမားတွေရဲ့ စားပွဲပေါ်မှာ တိုက်ရိုက်ရောက်နေတယ်။

ထရမ့်က အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက် ဖလော်ရီဒါမဲဆွယ်ပွဲမှာ ပြောခဲ့တယ် — သူ ဒီမဲဆွယ်ခရီးကို ၂၈ ရက်ဆက်တိုက် လုပ်နေရပြီး သူ့အသံက "၄၉ ဒသမ ၂ ရာခိုင်နှုန်း" ပဲ ကျန်တော့တယ်တဲ့။ သူက ဖလော်ရီဒါကို နောက်ဆုံးပွဲလို့ ထင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အိုင်အိုဝါနဲ့ ကန်ဆပ်က ဖုန်းခေါ်မှုတွေက သူ့ကို ပြန်ခေါ်သွားတယ်။

မဲပေးမှုကို စောင့်ကြည့်ခြင်း — တရားရုံးတွေ၊ စောင့်ကြည့်သူတွေ၊ စောင့်ဆိုင်းရမယ့်ရက်တွေ

ဒီရွေးကောက်ပွဲက မဲပေးခြင်းသက်သက်မဟုတ်ဘူး — မဲပေးပုံကိုပါ တိုက်ပွဲဖြစ်နေတယ်။

တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြည်နယ် ၅၀ လုံးက မဲပေးတဲ့နေရာတွေကို စောင့်ကြည့်သူ ၁၀၀၀ ကျော် စေလွှတ်မယ်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားမှာတော့ စာတိုက်မဲ ၂၀,၀၀၀ ကျော်ကို ရေတွက်ခွင့်ပိတ်ဖို့ တောင်းဆိုမှုကို တရားရုံးက ပယ်ချခဲ့ပြီး၊ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာ တရားသူကြီးတစ်ဦးက ရွေးကောက်ပွဲဝန်ထမ်းတွေကို ခြိမ်းခြောက်တာကို တားမြစ်တဲ့ အမိန့်ထုတ်ခဲ့တယ် — နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်အထိ အကျုံးဝင်တယ်။

အလာစကာပြည်နယ်မှာလည်း ဆီနိတ်ပြိုင်ပွဲက အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်တယ်။ အဲဒီမှာ စာတိုက်မဲတွေ ပြန်ရောက်ဖို့ ၁၀ ရက်ကနေ ၁၅ ရက်အထိ ကြာနိုင်တယ် — ရွေးကောက်ပွဲညက အဖြေ မထွက်နိုင်ဘူး။ မစ်ရှီဂန်မှာလည်း ဒီမိုကရက် အက်ဘဒူအယ်လ်ဆာရက်နဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန် မိုက်ရော်ဂျာတို့ ယှဉ်ပြိုင်နေတဲ့ ဆီနိတ်နေရာက အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်တဲ့ နေရာတွေထဲက တစ်ခု။

တရားရုံးတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကလည်း ရွေးကောက်ပွဲအကြိုလေထုကို ထင်ဟပ်နေတယ်။ သမ္မတရဲ့ သတင်းစာတစ်စောင်ကို စွဲဆိုထားတဲ့ အသရေဖျက်မှုအမှုကို တရားသူကြီးတစ်ဦးက ပယ်ချခဲ့တယ်။ ဒါတွေအားလုံးက ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ရက်ပိုင်းအလိုမှာ နိုင်ငံရေးအပူချိန် ဘယ်လောက်မြင့်နေသလဲဆိုတာကို ပြနေတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်ညက အဖြေနှစ်မျိုးထဲက တစ်မျိုးကို ပေးလိမ့်မယ်။

ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ထိန်းနိုင်ရင် ထရမ့်က သူ့သက်တမ်း နောက်ဆုံးနှစ်နှစ်ကို လက်လွတ်စပယ် ဆက်လုပ်နိုင်မယ် — ဥပဒေတွေ၊ ခန့်အပ်မှုတွေ၊ မူဝါဒတွေ အကုန်လုံးကို သူ့ပါတီရဲ့ ထောက်ခံမှုနဲ့ ရှေ့ဆက်နိုင်မယ်။

အောက်လွှတ်တော်တစ်ရပ်ပဲ ဆုံးရှုံးရင်တောင် ပုံစံ ပြောင်းသွားမယ်။ ဒီမိုကရက်တွေက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ စတင်နိုင်တယ်၊ ဘတ်ဂျက်ကို ပိတ်ဆို့နိုင်တယ်၊ သမ္မတရဲ့ မူဝါဒတွေကို ရပ်တန့်နိုင်တယ်။ ဆီနိတ်ပါ ဆုံးရှုံးရင် တရားသူကြီးခန့်အပ်မှုတွေနဲ့ အဆင့်မြင့်ရာထူးခန့်အပ်မှုတွေပါ ရပ်သွားမယ်။

ဒါပေမဲ့ အဖြေက နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်ညမှာပဲ ထွက်မယ်လို့ မျှော်လင့်လို့မရဘူး။ အလာစကာလို ပြည်နယ်တွေမှာ မဲရေတွက်ဖို့ ရက်သတ္တပတ်ချီ ကြာနိုင်တယ်။ ၂၀၂၂ တုန်းကလိုပဲ၊ အမေရိကန်ပြည်သူတွေက ရက်အနည်းငယ် စောင့်ရကောင်းစောင့်ရမယ်။

အရေးအကြီးဆုံးမေးခွန်းကတော့ ရိုးရှင်းတယ် — အမေရိကန်ပြည်သူတွေက စားဝတ်နေရေး၊ ကုန်ကျစရိတ်မြင့်တက်မှုနဲ့ နိုင်ငံရဲ့ ဦးတည်ချက်အတွက် ဘယ်သူ့ကို တာဝန်ယူခိုင်းမလဲ။ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်က စတင်ခဲ့တဲ့ မဲဆွယ်ခရီးက နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်မှာ အိုင်အိုဝါနဲ့ ကန်ဆပ်မှာ အဆုံးသတ်တယ် — သမ္မတကိုယ်တိုင် သူ့ပါတီရဲ့ အခိုင်မာဆုံးနယ်မြေတွေမှာ ခံစစ်ဆင်နေရတဲ့ ပုံရိပ်နဲ့။

အဖြေကို မဲပုံးက ပေးလိမ့်မယ်။ မဲပုံးမပိတ်ခင် မဲပေးပြီးသူ ၅၂ သန်းကျော်ကလည်း သူတို့အဖြေကို ပေးပြီးသား။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဂျပန်တွန်းလည်း ပါရီမှာ တံခါးမပွင့် — မြန်မာကို အမည်ပျက်စာရင်းထဲ ဆက်ထားခြင်း

ဂျပန်တွန်းလည်း ပါရီမှာ တံခါးမပွင့် — မြန်မာကို အမည်ပျက်စာရင်းထဲ ဆက်ထားခြင်း

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်၊ ပါရီမြို့။ ကမ္ဘာ့ငွေကြေးဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ သုံးရက်ကြာ အစည်းအဝေး ပြီးဆုံးတဲ့နေ့။ အစည်းအဝေးခန်းထဲက ထွက်လာတဲ့ စာရင်းမှာ နိုင်ငံလေးနိုင်ငံ နာမည်ဖြုတ်ခံရတယ် — ဘူဂေးရီးယား၊ အိုင်ဗရီကို့စ်၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်၊ မိုနာကို။ စောင့်ကြည့်စာရင်း (grey list) ကနေ လွတ်သွားကြတာ။

ဒါပေမဲ့ မြန်မာရဲ့ နာမည်ကတော့ အဲဒီစာရင်းမှာ မပါဘူး။ ပိုဆိုးတဲ့ စာရင်း — အမည်ပျက်စာရင်း (black list) ထဲမှာပဲ ဆက်ရှိနေတယ်။ အီရန်၊ မြောက်ကိုရီးယားတို့နဲ့အတူ။ ဂျပန်က ရက်ပိုင်းအလိုကတည်းက တွန်းခဲ့တဲ့ ကြိုးပမ်းမှု — မြန်မာကို အဲဒီစာရင်းက ဖြုတ်ပေးဖို့ — ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ မအောင်မြင်ခဲ့ဘူး။

အဲဒီရက်သတ္တပတ်ထဲမှာပဲ၊ နေပြည်တော်မှာလည်း နောက်ထပ် အစည်းအဝေးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့တယ်။ အာဆီယံရဲ့ အထူးကိုယ်စားလှယ်က မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ တွေ့ဆုံ၊ ပြည်တွင်းစစ်နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီဝင်ရောက်ခွင့်အကြောင်း ဆွေးနွေးတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း လေယာဉ်ဆီ တင်သွင်းမှုကွန်ရက်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အသစ်တွေ ထွက်ပေါ်လာတယ်။

ဒီရက်သတ္တပတ်ဟာ မြန်မာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် လှုပ်ရှားမှုနှစ်ခု တစ်ပြိုင်တည်း ဖြစ်နေတာကို ပြနေတယ် — တစ်ဖက်က ပြန်လည်ဆက်ဆံရေး၊ တစ်ဖက်က စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှု။ ဘယ်ဘက်က ပိုအားကောင်းသလဲဆိုတာ ပါရီက အဖြေပေးလိုက်ပြီ။

ပါရီမှာ ဘာဖြစ်ခဲ့လဲ

မြန်မာကို အမည်ပျက်စာရင်းထဲ ထည့်ခဲ့တာက ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလကတည်းက။ အာဏာသိမ်းပြီး ပြည်တွင်းစစ် ပြန့်ပွားလာချိန်၊ ငွေကြေးခဝါချမှု တိုက်ဖျက်ရေးမှာ လိုအပ်တဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ သတ်မှတ်ရက်အမီ မလုပ်နိုင်ခဲ့လို့။ အဲဒီစာရင်းထဲမှာ ရှိနေတာဟာ နာမည်ဆိုးတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး — နိုင်ငံတကာ ဘဏ်တွေက မြန်မာနဲ့ ဆက်ဆံတဲ့ ငွေလွှဲတိုင်းကို အထူးစစ်ဆေးရတယ်။ ကုန်ကျစရိတ်တက်တယ်၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နှေးတယ်၊ ဘဏ်တချို့က ဆက်ဆံရေးကိုပဲ ဖြတ်လိုက်တယ်။

ဂျပန်ရဲ့ အဆိုပြုချက်က ရိုးရှင်းတယ် — အဲဒီအထူးစစ်ဆေးမှု လိုအပ်ချက်ကို ဖြုတ်ပေးဖို့၊ မြန်မာမှာ စီးပွားရေးလုပ်ဖို့ လွယ်ကူအောင်ပေါ့။ အဲဒီအဆိုကို နောက်ထပ် အာရှနိုင်ငံကြီး တစ်နိုင်ငံကလည်း ထောက်ခံခဲ့တယ်လို့ သိရတယ်။

ဒါပေမဲ့ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာ ထွက်လာတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သွားတယ်။ မြန်မာကို စာရင်းထဲ ဆက်ထားတယ်။ ဒါတင်မကဘူး — မြန်မာနိုင်ငံထဲက အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုစင်တာတွေ၊ ငွေကြေးလိမ်လည်မှုတွေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ဖျက်ဖို့ ထပ်ပြီး တောင်းဆိုလိုက်တယ်။ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ တိုးတက်မှု မပြနိုင်ရင် ပိုပြင်းထန်တဲ့ အဆင့်တွေ စဉ်းစားနိုင်တယ်လို့လည်း သတိပေးခဲ့တယ်။

စာရင်းကနေ လွတ်သွားတဲ့ လေးနိုင်ငံနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် ကွာခြားချက်က ရှင်းတယ်။ သူတို့ဟာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုစာရင်းကို ပြီးအောင်လုပ်ပြီး၊ ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးမှုကို အောင်မြင်ခဲ့တယ်။ မြန်မာကတော့ အဲဒီအဆင့်ကို မရောက်သေးဘူး။

နေပြည်တော်မှာ တစ်ရက်အလို

ပါရီဆုံးဖြတ်ချက် မထွက်ခင် တစ်ရက်အလို၊ အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်။ အာဆီယံရဲ့ မြန်မာဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် — ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး — နေပြည်တော်မှာ မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ တွေ့တယ်။ ပြည်တွင်းစစ်အကြောင်း၊ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ ဝင်ရောက်ခွင့်အကြောင်း ဆွေးနွေးတယ်။ ဖမ်းဆီးခံထားရတဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ တွေ့ဆုံခွင့်ကိုလည်း တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ သိရတယ်။

မြန်မာဘက်ကတော့ အာဆီယံထဲမှာ သူ့ရဲ့ မူလနေရာနဲ့ အခွင့်အရေးတွေ ပြန်ရဖို့ နည်းလမ်းတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ ပြောတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ကတည်းက အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေက ဖယ်ထားခံရတဲ့ မြန်မာခေါင်းဆောင်မှုဟာ ပုံမှန်ဆက်ဆံရေးဆီ ပြန်သွားချင်နေတဲ့ ဆန္ဒကို ဒီစကားက ဖော်ပြနေတယ်။ စိတ်ဝင်စားစရာက — သြဂုတ်လတုန်းကတော့ မြန်မာအစိုးရကိုယ်တိုင်က အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် ထပ်မလိုတော့ဘူးလို့ ပြောခဲ့သေးတယ်။ အခုတော့ အဲဒီကိုယ်စားလှယ်နဲ့ စားပွဲမှာ ပြန်ထိုင်နေတယ်။

ဒါက နေပြည်တော်ရဲ့ တွက်ချက်မှုကို ပြတယ်။ ဆက်ဆံရေးကို လိုချင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ သူ့စည်းကမ်းနဲ့၊ သူ့ဇာတ်လမ်းနဲ့။ ရွေးကောက်ပွဲကို ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်မှာ စတင်မယ်လို့ ကြေညာထားတယ်။ စစ်ခေါင်းဆောင်ကိုယ်တိုင်ကတောင် အောက်တိုဘာလအလယ်မှာ ဝန်ခံခဲ့တယ် — တစ်နိုင်ငံလုံး နေရာတိုင်းမှာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးတဲ့။ လူဦးရေစာရင်းကောက်ယူမှုကို မြို့နယ် ၃၃၀ ထဲက ၁၄၅ မြို့နယ်မှာပဲ မြေပြင်အပြည့်အစုံ လုပ်နိုင်ခဲ့တယ်။ အဲဒီအချက်တွေက ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ အတိုင်းအတာကို သူ့ဘာသာ ပြောပြနေတယ်။

တစ်ချိန်တည်း တစ်ဖက်ခြမ်း — လေယာဉ်ဆီကွန်ရက်

ဆက်ဆံရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေ ဖြစ်နေချိန်မှာပဲ၊ တခြားသတင်းတစ်ပုဒ်က မျက်နှာစာကို ရောက်လာတယ်။ လွတ်လပ်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေအရ၊ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဟာ ပိတ်ဆို့မှုတွေကို ရှောင်ပြီး လေယာဉ်ဆီ တင်သွင်းခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။ ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာကနေ ၂၀၂၅ နိုဝင်ဘာအတွင်း ခွင့်ပြုချက်ရထားတဲ့ တင်သွင်းမှု ခြောက်ကြိမ်၊ တန်ဖိုး ဒေါ်လာ ၁၀၉ ဒသမ ၅ သန်း။ စာရွက်ပေါ်မှာတော့ အဲဒီဆီကို ဒီဇယ်ဆီလို့ ရေးထားတယ်။ ကြားခံကုမ္ပဏီတွေကနေ ငွေလမ်းကြောင်း ဖုံးကွယ်ထားတယ်။ အဲဒီတင်ပို့မှုတွေထဲက တစ်ခုရဲ့ အမှန်တကယ် မူလဇာစ်မြစ်ကို အီရန်ကမ်းခြေက ဆိပ်ကမ်းတစ်ခုအထိ ခြေရာခံမိတယ်လို့ ဆိုတယ်။

ဒီစွပ်စွဲချက်တွေ မှန်သည်ဖြစ်စေ၊ မှားသည်ဖြစ်စေ — သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုကတော့ ရှင်းတယ်။ ပါရီမှာ ဂျပန်က "စီးပွားရေးလုပ်ဖို့ လွယ်ကူအောင် စာရင်းက ဖြုတ်ပေးပါ" လို့ ပြောနေချိန်မှာပဲ၊ တခြားတစ်ဖက်က "ငွေကြေးလမ်းကြောင်းတွေကို ပိုတင်းကျပ်စွာ စစ်ဆေးပါ" လို့ တောင်းဆိုနေတယ်။ အဲဒီတောင်းဆိုမှုနှစ်ခု တစ်ပြိုင်တည်း ဖြစ်နေတာဟာ တိုက်ဆိုင်မှု မဟုတ်ဘူး — မြန်မာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ နိုင်ငံတကာသဘောထား နှစ်ခြမ်းကွဲနေတာရဲ့ ပုံရိပ်ပဲ။

ဘာကြောင့် ဂျပန်က တွန်းသလဲ

ဂျပန်ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို တစ်ဖက်တည်းက ကြည့်လို့ မရဘူး။ ဒါဟာ လအတော်ကြာ ဖြစ်နေတဲ့ ပြန်လည်ဆက်ဆံရေး လှိုင်းလုံးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု။ ပြီးခဲ့တဲ့လကပဲ အမေရိကန်က နေပြည်တော်နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးခဲ့တယ် — အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက အဆင့်အမြင့်ဆုံး ထိတွေ့မှု။ ဂျပန်ရဲ့ အထူးကိုယ်စားလှယ်ကလည်း အောက်တိုဘာလအစောပိုင်းမှာ နေပြည်တော်ကို ရောက်ခဲ့တယ်။ ထိုင်းကလည်း အမေရိကန်ရဲ့ ဆက်ဆံမှုကို ကြိုဆိုကြောင်း ပြောတယ်။

အကြောင်းရင်းတွေက နိုင်ငံအလိုက် ကွဲတယ် — စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွား၊ ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်မှု၊ လိမ်လည်မှုစင်တာတွေကို တိုက်ဖျက်ချင်တဲ့ ဆန္ဒ၊ တရုတ်ရဲ့ သြဇာကို ချိန်ညှိချင်တဲ့ တွက်ချက်မှု။ ဒါပေမဲ့ အားလုံးမှာ တူညီတဲ့ ယူဆချက်တစ်ခု ရှိတယ် — အထီးကျန်အောင်ထားတာက အလုပ်မဖြစ်တော့ဘူး၊ ဆက်ဆံမှ တစ်ခုခု ပြောင်းနိုင်မယ်ဆိုတဲ့ ယူဆချက်။

ပါရီရဲ့ အဖြေက အဲဒီယူဆချက်ကို မငြင်းဘူး။ ဒါပေမဲ့ "ဆက်ဆံတာနဲ့ စာရင်းက ဖြုတ်ပေးတာ မတူဘူး" လို့တော့ ပြောလိုက်တယ်။ ဆက်ဆံရေးဟာ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်၊ စာရင်းက ဖြုတ်ပေးတာက စံနှုန်းနဲ့ တိုင်းတာတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်။ နှစ်ခုကို ရောထွေးလို့ မရဘူး။

ပြည်သူအတွက် ဘာအဓိပ္ပာယ်ရှိလဲ

ဒီသတင်းကို နေပြည်တော်က အစိုးရအဖွဲ့အတွက်ပဲ သတင်းလို့ ထင်ရင် မှားမယ်။ အမည်ပျက်စာရင်းထဲ ရှိနေတာရဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ပြည်သူတွေက ထမ်းနေရတယ်။ ဘဏ်ငွေလွှဲတွေ နှေးတယ်၊ ကုန်ကျစရိတ် တက်တယ်။ နိုင်ငံခြားမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ မြန်မာလုပ်သားတွေ အိမ်ကို ငွေပို့တာ ခက်ခဲတယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းငယ်တွေက နိုင်ငံတကာ ငွေပေးချေမှုစနစ်ထဲ ဝင်ဖို့ ခက်တယ်။ အဖွဲ့ကိုယ်တိုင်ကတောင် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီနဲ့ ငွေလွှဲတွေကို မထိခိုက်စေဘဲ စစ်ဆေးမှုကို အချိုးကျ လုပ်ရမယ်လို့ ဆိုတယ် — ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ဘဏ်တွေက အန္တရာယ်ကို ရှောင်ပြီး ဆက်ဆံရေးကိုပဲ ဖြတ်တတ်ကြတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း မြေပြင်အခြေအနေက မပြောင်းသေးဘူး။ ကုလသမဂ္ဂ ခန့်မှန်းချက်အရ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ လိုအပ်သူ ၁၆ သန်းကျော်၊ အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရသူ ၄ သန်းကျော် ရှိနေတယ်။ ကချင်ပြည်နယ်က ဗန်းမော်အနီးမှာလည်း တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေတယ်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့နယ် ၅၅ ခုကလည်း အောက်တိုဘာလမှာ နောက်ထပ် ရက် ၉၀ သက်တမ်းတိုးခံရပြီးပြီ။ ဒါတွေအားလုံးက ပါရီရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်နောက်မှာ ရှိနေတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေ — စာရွက်ပေါ်က စာရင်းတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အောက်တိုဘာလကုန်ရဲ့ သင်ခန်းစာက ရှင်းတယ်။ နေပြည်တော်ကို ကမ္ဘာက ပြန်လက်ခံဖို့ တံခါးတွေ ပွင့်လာနေတယ် — ဒါပေမဲ့ တံခါးတိုင်းက တစ်ပြိုင်တည်း ပွင့်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ သံတမန်ရေးတံခါးက ပွင့်နေတယ်။ ငွေကြေးစာရင်းရဲ့ တံခါးကတော့ ပိတ်နေတုန်းပဲ။

ဂျပန်ရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုက ရှုံးနိမ့်တာ မဟုတ်ဘူး — ရွှေ့ဆိုင်းခံရတာလို့ ပြောရမယ်။ ဖေဖော်ဝါရီလမှာ နောက်ထပ် အစည်းအဝေးရှိတယ်။ အဲဒီအချိန်အထိ မြန်မာက လိမ်လည်မှုစင်တာတွေ၊ ငွေကြေးလမ်းကြောင်းတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ထင်ရှားတဲ့ တိုးတက်မှု ပြနိုင်မလား — ဒါမှမဟုတ် ပိုပြင်းထန်တဲ့ အဆင့်နဲ့ ရင်ဆိုင်ရမလား။ အဲဒါက နောက်ထပ် စောင့်ကြည့်ရမယ့် အမှတ်ပဲ။

ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်ရွေးကောက်ပွဲကလည်း ဒုတိယ စာမေးပွဲ ဖြစ်လိမ့်မယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်တဲ့ နေရာတွေမှာတောင်၊ အဲဒီရွေးကောက်ပွဲက နိုင်ငံတကာရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ပြန်ရဖို့ လုံလောက်ပါ့မလား။ ပါရီမှာ ပေးခဲ့တဲ့ အဖြေအရ ဆိုရင် — ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုတည်းနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။ ငွေကြေးစနစ်ရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ပြန်ရဖို့က မဲပုံးထက် ပိုလိုတယ်။ စာရင်းတွေ၊ စစ်ဆေးမှုတွေ၊ လိမ်လည်မှုစင်တာတွေကို တကယ်တိုက်ဖျက်မှုတွေ လိုတယ်။

တံခါးမပွင့်သေးဘူးဆိုတာ သတင်းဆိုးသက်သက် မဟုတ်ဘူး။ တံခါးကို ဘာနဲ့ ဖွင့်ရမလဲဆိုတာ ပါရီက ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောပြလိုက်တာလည်း ဖြစ်တယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

လမ်းမထက်က ဥရောပ — အီတလီမှာ မြို့ ၅၀ ကျော် လူထုထွက်၊ ဆားဘီးယားမှာ လူငယ်တွေ အာဏာကို လဲပစ်

လမ်းမထက်က ဥရောပ — အီတလီမှာ မြို့ ၅၀ ကျော် လူထုထွက်၊ ဆားဘီးယားမှာ လူငယ်တွေ အာဏာကို လဲပစ်

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက် မနက်ခင်း၊ အီတလီနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တူရင်မြို့။ လယ်သမားတွေ လမ်းမပေါ် မြေဩဇာတွေ သွန်ချလိုက်တယ် — အနံ့အသက်နဲ့ အတူ မကျေနပ်ချက်ကို မြို့လယ်ခေါင်မှာ ချပြလိုက်တာပဲ။ အဲဒီနေ့မှာပဲ အီတလီတစ်နိုင်ငံလုံး မြို့ ၅၀ ကျော်မှာ လူထောင်ပေါင်းများစွာ လမ်းပေါ်ထွက်လာတယ်။ ကျောင်းသား၊ ဆရာ၊ လယ်သမား၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေ — အသက်အရွယ်မတူ၊ အလုပ်မတူပေမဲ့ စကားတစ်ခွန်းတည်း ပြောနေကြတယ်။ နေထိုင်စားရိတ်က မြင့်လွန်းတယ်၊ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုတွေက ယိုယွင်းနေပြီတဲ့။

ဒါက အီတလီတစ်နိုင်ငံတည်းရဲ့ ဇာတ်လမ်း မဟုတ်ဘူး။ ဒီဆောင်းဦးရာသီမှာ ဥရောပတစ်တိုက်လုံး လမ်းမတွေက နိုင်ငံရေးကို ပြန်ရေးနေတယ်။

အီတလီ — မြို့ ၅၀ ကျော်မှာ တစ်နေ့တည်း သပိတ်နဲ့ ဆန္ဒပြ

ဒီတစ်ကြိမ် လှုပ်ရှားမှုကို ဦးဆောင်တာက အရင်းရှင်စနစ်ဆန့်ကျင်ရေး အလုပ်သမားသမဂ္ဂ USB ဖြစ်တယ်။ ဆရာ၊ လယ်ယာလုပ်သား၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေက တစ်နိုင်ငံလုံး သပိတ်မှောက် ချီတက်ကြတယ်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ထမ်းတွေလည်း ပါဝင်ဖို့ စီစဉ်ထားပေမဲ့ ဝန်ကြီး မက်တီယို ဆယ်လ်ဗီနီက အရေးယူမယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်လိုက်ပြီးနောက် နောက်ဆုတ်သွားတယ်။

အကြီးဆုံး ဆန္ဒပြပွဲတွေက မီလန်၊ တူရင်နဲ့ မြို့တော် ရောမမှာ ဖြစ်တယ်။ လူငယ်ရော လူကြီးပါ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျော်ဂျီယာ မယ်လိုနီရဲ့ လက်ယာအစိုးရကို ဒေါသထွက်နေကြတယ်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆန္ဒပြမတိုင်မီ ကြိုတင်ဖမ်းဆီးမှုတွေ လုပ်ခဲ့ပေမဲ့ နေရာတချို့မှာ ဆန္ဒပြသူတွေနဲ့ ရဲတွေ ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့ကြတယ်။ မီလန်မှာ ဆန္ဒပြသူတွေက "မယ်လိုနီအစိုးရကို ဖြုတ်ချစို့ — ပုန်ကန်ခြင်းဟာ တရားမျှတတယ်" လို့ ရေးထားတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်တွေ ကိုင်ထားတယ်။ နေပယ်လ်မှာတော့ တချို့က မယ်လိုနီရဲ့ ဓာတ်ပုံတွေကို မီးရှို့ခဲ့ကြတယ်။

တောင်းဆိုချက်တွေက နေရာအလိုက် ကွဲပြားတယ် — ဒါကပဲ ဒီလှုပ်ရှားမှုရဲ့ သဘောကို ဖော်ပြနေတယ်။ ဂျီနိုအာမြို့မှာ ဆိပ်ကမ်းလုပ်သားတွေက ဆိပ်ကမ်းကို စစ်တပ်ဆန်လာအောင် လုပ်တာနဲ့ စစ်ပွဲဒေသတွေဆီ လက်နက်တင်ပို့မှုကို ပိတ်ဆို့ဖို့ လမ်းပိတ်ဆန္ဒပြတယ် — မီးခိုးဗုံးတွေ၊ တာယာမီးရှို့ပြီး ဆိပ်ကမ်းနဲ့ အဝေးပြေးလမ်းဆုံတဲ့ လမ်းဆုံကို ပိတ်လိုက်တယ်။ အနီးက ဘိုလော့ညာမြို့မှာတော့ ကျောင်းသားတွေက ပညာရေးမူဝါဒ ပြန်သုံးသပ်ဖို့ တောင်းဆိုတယ်။ တစ်နိုင်ငံလုံး ပြဿနာတစ်မျိုးတည်းကို ခံစားနေရပေမဲ့ တစ်မြို့ချင်းစီမှာ သူ့ဘာသာသူ့ အသံထွက်နေတယ်။

ဆားဘီးယား — လူငယ်တွေက မဲပုံးထဲမှာ အနိုင်ရသွားပြီ

အီတလီမှာ လမ်းပေါ်ထွက်နေချိန်မှာပဲ၊ ဘော်လကန်ဒေသက ဆားဘီးယားမှာတော့ လူငယ်လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုက အနိုင်ရရှိသွားတာ တစ်ပတ်ပဲ ရှိသေးတယ်။ အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက် ရွေးကောက်ပွဲမှာ ကျောင်းသားတွေ ဦးဆောင်တဲ့ "ကျောင်းသားစာရင်း" (Students' List) က အမတ် ၂၅၀ နေရာရှိတဲ့ လွှတ်တော်မှာ ၁၃၅ နေရာကနေ ၁၄၀ ကြား ရရှိပြီး ၁၄ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ သမ္မတဟောင်း အလက်ဇန္ဒာ ဗူချစ်ရဲ့ ဆားဘီးယားတိုးတက်ရေးပါတီကို အနိုင်ရခဲ့တယ်။ ဗူချစ်ကိုယ်တိုင် ရွေးကောက်ပွဲညက "ကျောင်းသားစာရင်းက အနိုင်ရသွားပြီ" လို့ ဝန်ခံခဲ့တယ်။ မဲပေးသူ ၆၇.၆ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ယူဂိုဆလားဗီးယား ပြိုကွဲပြီးကတည်းက အမြင့်ဆုံးမဲပေးနှုန်း ဖြစ်ခဲ့တယ်။

ဒီအနိုင်ရမှုရဲ့ အရင်းခံက ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလက နိုဗီဆတ်မြို့ ရထားဘူတာမှာ ကွန်ကရစ်မိုးကာပြိုကျပြီး လူ ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်ပဲ။ ဆောက်လုပ်ရေးမှာ အဂတိလိုက်စားမှု၊ ခေါင်းပုံဖြတ်မှုတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ကျောင်းသားတွေက စွပ်စွဲပြီး နှစ်နှစ်ကြာ လမ်းပေါ်မှာ ဆန္ဒပြလာခဲ့တာ — အခု မဲပုံးထဲမှာ အဖြေထွက်လာပြီ။ စိတ်ဝင်စားစရာက ကျောင်းသားစာရင်းရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေထဲမှာ ကျောင်းသားကိုယ်တိုင် တစ်ယောက်မှ မပါဘူး — ပညာရှင်၊ အားကစားသမား၊ လယ်သမား၊ အနုပညာရှင်တွေနဲ့ ဖွဲ့ထားတဲ့ စာရင်းပဲ။ လူငယ်တွေက အာဏာကို သူတို့ကိုယ်တိုင် မယူဘူး၊ သူတို့ယုံကြည်တဲ့ လူတွေကို ရှေ့ကိုထုတ်ပြီး အနိုင်ယူသွားတာ။

အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်မှာတော့ အနိုင်ရလူငယ်တွေက နောက်တစ်ဆင့် လှမ်းလိုက်ပြီ — ရဲ၊ ထောက်လှမ်းရေး၊ တရားစီရင်ရေးဌာနတွေရဲ့ အကြီးအကဲတွေ နှုတ်ထွက်ဖို့ တောင်းဆိုတယ်။ အာဏာလွှဲပြောင်းမှု ပြီးမသွားခင် အထောက်အထားတွေ ဖျက်ဆီးခံရမှာ စိုးရိမ်လို့ စာရွက်စာတမ်းတွေ မဖျက်ဖို့ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းတွေကို သတိပေးတယ်။ နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံဌာန RTS ရဲ့ ဒါရိုက်တာလည်း နှုတ်ထွက်သွားပြီ၊ နိုဗီဆတ်ဌာနခွဲက ပရိသတ်ကို တောင်းပန်ခဲ့တယ်။ ဗူချစ်ကတော့ အနိုင်ရသူတွေကို "တော်လှန်ရေးအကြမ်းဖက်မှု" လို့ စွပ်စွဲပြီး ပြန်တိုက်နေတယ်။ မဲပုံးမှာ အရှုံးပေးခဲ့ပေမဲ့ အာဏာလုပွဲက မပြီးသေးဘူး။

ဥရောပတစ်တိုက်လုံး — ဈေးကြီးခြင်း၊ အိမ်ရာအကျပ်အတည်း၊ အဂတိလိုက်စားမှု

ဒီလှိုင်းက အီတလီနဲ့ ဆားဘီးယားနှစ်နိုင်ငံတည်း မဟုတ်ဘူး။ ပြင်သစ်မှာ စက်တင်ဘာလကုန်ကတည်းက ဆရာတွေနဲ့ ကျောင်းသားတွေက ပညာရေးမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မရှိတာနဲ့ အလုပ်အခြေအနေ ဆိုးရွားတာကို ဆန္ဒပြရာကနေ အခု နေထိုင်စားရိတ်ပြဿနာအထိ ကျယ်ပြန့်လာတယ်။ စပိန်နဲ့ ပေါ်တူဂီမှာ အိမ်ရာအကျပ်အတည်းက လူတွေကို မြို့လယ်ရင်ပြင်တွေမှာ စခန်းချဆန္ဒပြစေတယ်။ အယ်လ်ဘေးနီးယားမှာလည်း အစိုးရအဂတိလိုက်စားမှုကို ဆန့်ကျင်ပြီး ဝန်ကြီးချုပ် အက်ဒီ ရာမာ နှုတ်ထွက်ဖို့ ထောင်ပေါင်းများစွာ ဆန္ဒပြနေတယ်။

ပုံစံက ရှင်းတယ် — ပြဿနာက တစ်နိုင်ငံချင်းစီမှာ မတူပေမဲ့ ခံစားချက်က တူတယ်။ ဈေးတွေတက်တယ်၊ အိမ်ငှားခ တက်တယ်၊ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုတွေ ယိုယွင်းတယ်၊ ပြီးတော့ အာဏာရှိသူတွေက ပြည်သူတွေရဲ့ အသံကို နားမထောင်ဘူးလို့ လူတွေက ခံစားလာတယ်။ အီတလီမှာ အဲဒီခံစားချက်က လမ်းပေါ်မှာ ပေါက်ကွဲတယ်။ ဆားဘီးယားမှာတော့ မဲပုံးထဲမှာ ပေါက်ကွဲတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဥရောပရဲ့ ဒီဆောင်းဦးက သင်ခန်းစာနှစ်ခု ပေးနေတယ်။

ပထမသင်ခန်းစာ — လူငယ်တွေဟာ နိုင်ငံရေးရဲ့ အနားသတ်မှာ မဟုတ်တော့ဘူး။ ဆားဘီးယားမှာ ကျောင်းသားတွေက နှစ်နှစ်ကြာ ဆန္ဒပြပြီး ရွေးကောက်ပွဲမှာ အစိုးရကို ဖြုတ်ချပြလိုက်တယ်။ အီတလီမှာလည်း လမ်းပေါ်မှာ ကျောင်းသားတွေက ရှေ့တန်းက ပါဝင်နေတယ်။ ဥရောပရဲ့ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်မယ့်သူတွေက အသက်ကြီးတဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေချည်း မဟုတ်တော့ဘူး။

ဒုတိယသင်ခန်းစာ — လမ်းပေါ်ထွက်တာနဲ့ မဲပုံးမှာ အနိုင်ရတာ မတူဘူး။ ဆားဘီးယားက လူငယ်တွေက လမ်းပေါ်ကနေ မဲပုံးကို ကူးနိုင်ခဲ့လို့ အာဏာကို တကယ်ရသွားတယ်။ အီတလီမှာတော့ လမ်းပေါ်က အသံက အစိုးရကို ဖိအားပေးနိုင်ပေမဲ့ မယ်လိုနီအစိုးရက သက်တမ်းတစ်ဝက်ကျော်ကျန်သေးတယ်။ ဆန္ဒပြပွဲက အစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်သလား၊ မူဝါဒကိုပဲ ပြောင်းလဲစေနိုင်သလား — ဒါက အီတလီရဲ့ နောက်မေးခွန်းပဲ။

ဒါပေမဲ့ အရေးကြီးဆုံးအချက်က ဒီလှိုင်းရဲ့ အရင်းခံအကြောင်းရင်းကို ဘယ်အစိုးရမှ မဖြေရှင်းနိုင်သေးတာပဲ။ နေထိုင်စားရိတ်က တက်နေတုန်း၊ အိမ်ရာက ရှားနေတုန်း၊ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုတွေက ယိုယွင်းနေတုန်း။ အဲဒီပြဿနာတွေ ရှိနေသ၍ လမ်းမတွေက တိတ်ဆိတ်သွားမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဆားဘီးယားမှာ အနိုင်ရခဲ့တဲ့ လူငယ်တွေတောင် အခု အစိုးရဖွဲ့ဖို့ ကြိုးစားနေရင်း အဲဒီပြဿနာတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတော့မယ် — အနိုင်ရတာက အစပဲ ရှိသေးတယ်၊ အဖြေမဟုတ်သေးဘူး။

ဥရောပရဲ့ လမ်းမတွေက အခုတော့ ပြောနေပြီ။ မေးခွန်းက အာဏာရှိသူတွေ နားထောင်မလား ဆိုတာပဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »