ဒိုဟာမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ စာရွက်တစ်ရွက် — အီရန်စစ်ပွဲ ရပ်ဖို့ ဘာလိုနေသေးလဲ

ဒိုဟာမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ စာရွက်တစ်ရွက် — အီရန်စစ်ပွဲ ရပ်ဖို့ ဘာလိုနေသေးလဲ

0 မှတ်ချက်

 

နိုဝင်ဘာ ၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့။ ဒိုဟာမြို့မှာ သုံးရက်ကြာ ဆွေးနွေးပြီးတဲ့နောက် အီရန်ကိုယ်စားလှယ်တွေ ပြန်ထွက်သွားတယ်။ သူတို့လက်ထဲမှာ သဘောတူညီချက်မပါဘူး — ဒါပေမဲ့ စာရွက်တစ်ရွက်တော့ ပါသွားတယ်။ ဆွေးနွေးပွဲမှာ လှည့်ပတ်နေတဲ့ သဘောတူညီချက်မူကြမ်းတစ်ရွက်။ နောက်တစ်ကြိမ် တွေ့ဆုံဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေလည်း ကျန်နေသေးတယ်။

ဒါက သတင်းဆိုးလား၊ သတင်းကောင်းလား။ ရှစ်လကြာ စစ်ပွဲတစ်ပွဲရဲ့ အဆုံးမှာ အဖြေက ဒီလိုပဲ ဖြစ်တတ်တယ် — ဘာမှမပြီးသေးဘူး၊ ဒါပေမဲ့ ဘာမှလည်း လုံးဝပျက်စီးမသွားသေးဘူး။

သုံးရက်ကြာ ဒိုဟာ — ဘာတွေဆွေးနွေးခဲ့သလဲ

ဒိုဟာဆွေးနွေးပွဲက ကာတာနိုင်ငံက ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးတဲ့ ဆွေးနွေးပွဲပဲ။ အီရန်ဘက်က ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ဝါရှင်တန်နဲ့ ကာတာကိုယ်စားလှယ်တွေကြား စာတွေကူးပြောင်းပေးနေတယ်။ သုံးရက်ဆက်တိုက် ဆွေးနွေးပြီးတဲ့နောက် အီရန်ကိုယ်စားလှယ်တွေ နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်မှာ ပြန်သွားတယ် — ဆွေးနွေးပွဲမှာ အခက်အခဲရှိလို့မဟုတ်ဘူးလို့ ဆွေးနွေးပွဲနဲ့ နီးစပ်သူတွေက ဆိုတယ်။

ဆွေးနွေးပွဲရဲ့ အခြေခံက အီရန်က စက်တင်ဘာလမှာ ရေးဆွဲခဲ့တဲ့ အဆင့်ခုနစ်ဆင့် အစီအစဉ်ပဲ။ အဲဒီအစီအစဉ်က ရိုးရှင်းတယ် — အမေရိကန်က အီရန်ဆိပ်ကမ်းတွေအပေါ် ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို အဆုံးသတ်မယ်၊ အီရန်က ဟော်မွတ်ရေလက်ကြားကို ပြန်ဖွင့်မယ်၊ အီရန်ရေနံရောင်းချမှုအပေါ် ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးမယ်၊ အသစ်ချမှတ်ထားတဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုတွေကို ပယ်ဖျက်မယ်၊ ပြီးမှ တခြားကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးမယ်။

အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက စနေနေ့မှာ ပြောခဲ့တယ် — ဒီအစီအစဉ်ကို အရင်က ခုနစ်ရက်အတွင်း အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ စီစဉ်ခဲ့ပေမဲ့ အခု နှစ်ရက်အတွင်းနဲ့ လုပ်နိုင်တယ်တဲ့။ အီရန်ဘက်က အချိန်ကို တိုလိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အီရန်ဘက်ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကိုတော့ မပြောင်းဘူး — အမေရိကန်ရဲ့ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှု မဆုံးမချင်း၊ အီရန်ရဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေ မပြည့်မီမချင်း၊ ဟော်မွတ်ကို ပြန်ဖွင့်ဖို့၊ နျူကလီးယားကိစ္စကို ပြန်ဆွေးနွေးဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူးတဲ့။

အမေရိကန်သမ္မတကတော့ ဒီခုနစ်ဆင့်အစီအစဉ်ကို စက်တင်ဘာလတုန်းက ပယ်ချခဲ့ပြီးသား။ အခုတော့ ဆွေးနွေးပွဲတွေက အပြုသဘောဆောင်တယ်လို့ သူက ပြောတယ် — ဒါပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မှု အသစ်မလုပ်ဘူးလို့လည်း သူက ကတိပေးထားတယ်။

ရှစ်လကြာ စစ်ပွဲ — ဘာကြောင့် ဒီဆွေးနွေးပွဲက အရေးကြီးသလဲ

ဒီစစ်ပွဲက ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်မှာ စခဲ့တယ်။ ရှစ်လကြာပြီ။ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့က စတင်ခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲကြောင့် အီရန်က ကမ္ဘာ့ရေနံသယ်ယူရေးအတွက် အရေးအကြီးဆုံး ရေလမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ ဟော်မွတ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်လိုက်တယ်။ အမေရိကန်ကလည်း အီရန်ဆိပ်ကမ်းတွေကို ရေတပ်နဲ့ ပိတ်ဆို့ထားတယ်။ အီရန်ရဲ့ ဒရုန်းနဲ့ ဒုံးကျည်တွေက ပင်လယ်ကွေ့ဒေသက နိုင်ငံတွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။ ယီမင်မှာလည်း ပဋိပက္ခ ပြန်ဖြစ်လာတယ်။

ဒီစစ်ပွဲက အရှေ့အလယ်ပိုင်းတစ်ခုတည်းရဲ့ ပြဿနာ မဟုတ်တော့ဘူး။ ဟော်မွတ်ပိတ်ထားတာက ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို တိုက်ရိုက်ထိတယ်။ ရေနံဈေးတက်တယ်၊ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးစရိတ် တက်တယ်၊ အာရှမှာရော ဥရောပမှာပါ စားသုံးသူတွေ ပိုပေးရတယ်။

ဒါကြောင့် ဒိုဟာမှာ ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်နေတာကိုယ်တိုင်က သတင်းပဲ။ စစ်ပွဲရှစ်လကြာပြီးတဲ့နောက် နှစ်ဖက်စလုံးက စားပွဲဝိုင်းမှာ ရှိနေသေးတယ် — ဒါမှမဟုတ် အနည်းဆုံးတော့ စားပွဲဝိုင်းကို လုံးဝမစွန့်လွှတ်သေးဘူး။

တနင်္လာနေ့မှာ ရေနံဈေးက ၄ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းသွားတယ်။ ဈေးကွက်က ဆွေးနွေးပွဲအပေါ် မျှော်လင့်ချက်ထားနေတဲ့ လက္ခဏာပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဈေးကွက်ရဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ တကယ့်သဘောတူညီချက်ကြားမှာ ကွာဟချက်ကြီး ရှိနေသေးတယ်။

အင်္ဂါနေ့ကို စောင့်နေတဲ့ စစ်ပွဲ

ဒီဆွေးနွေးပွဲရဲ့ အရိပ်အကြီးဆုံးက နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့ — အမေရိကန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲနေ့ပဲ။

အမေရိကန်သမ္မတက ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ တိုက်ခိုက်မှုအသစ် မလုပ်ဘူးလို့ ပြောထားတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲပြီးရင် ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိဘူး။ အီရန်ဘက်က အရင်းအမြစ်တွေကတော့ သဘောတူညီချက်ထက် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်က ပိုဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်နေတယ်လို့ ဆိုတယ်။ အီရန်ဘက်ကလည်း ရွေးကောက်ပွဲပြီးရင် တိုက်ခိုက်မှုပြန်စလာရင် ဒေသတွင်းရော ဒေသပြင်ပမှာပါ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တုံ့ပြန်မယ်လို့ သတိပေးထားတယ်။

တရုတ်နဲ့ ရုရှားတို့ကလည်း တနင်္လာနေ့မှာ စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်မှု ပြန်စလာနိုင်ခြေကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြတယ်။ ဒါက အရေးကြီးတဲ့ အချက်ပြမှုပဲ — ဒီစစ်ပွဲက အမေရိကန်-အီရန် နှစ်နိုင်ငံတည်းရဲ့ ကိစ္စမဟုတ်တော့ဘူး။ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေအားလုံး ဒီစစ်ပွဲရဲ့ နောက်တစ်ဆင့်ကို စောင့်ကြည့်နေကြတယ်။

ဇွန် ၁၇ ရက်မှာ ရေးဆွဲခဲ့တဲ့ မူဘောင်တစ်ခုလည်း ရှိတယ် — စစ်ရေးလုပ်ဆောင်မှုတွေ ရပ်ဆိုင်းရေး၊ ဟော်မွတ်ရေကြောင်း သွားလာရေး၊ ဒဏ်ခတ်မှုတွေ၊ နျူကလီးယားကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးဖို့ မူဘောင်ပဲ။ ဒိုဟာဆွေးနွေးပွဲက အဲဒီမူဘောင်ကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ကြိုးစားနေတာလို့ မြင်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ မူဘောင်တစ်ခုရှိတာနဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခုရှိတာ မတူဘူး။

နျူကလီးယား — အခက်ခဲဆုံး အပိုင်း

ဆွေးနွေးပွဲမှာ အခက်ခဲဆုံးက နျူကလီးယားကိစ္စပဲ။ အီရန်ဘက်က ရှင်းရှင်းပြောတယ် — သူတို့ရဲ့ အခြေအနေတွေ အားလုံး ပြည့်မီပြီး အတည်ပြုနိုင်မှသာ နျူကလီးယားအစီအစဉ်အကြောင်း ပြန်ဆွေးနွေးမယ်တဲ့။ အီရန်ရဲ့ သန့်စင်ပြီး ယူရေနီယံသိုလှောင်မှုကို တခြားနိုင်ငံတစ်ခုဆီ လွှဲပြောင်းပေးဖို့ ကိစ္စလည်း ဆွေးနွေးပွဲမှာ ထွက်ပေါ်ခဲ့တယ် — ဒါပေမဲ့ အီရန်ဘက်က အဲဒါကို သဘောတူတယ်လို့ မပြောဘူး။

ဒါက ဆွေးနွေးပွဲရဲ့ သဘောသဘာဝကို ဖော်ပြနေတယ်။ နှစ်ဖက်စလုံးက သူတို့ရဲ့ အဓိကအချက်တွေကို လက်မလွှတ်သေးဘူး။ အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့မှုကို အဆုံးသတ်ဖို့ အရင်လုပ်ရမယ်လို့ အီရန်က တောင်းဆိုတယ်။ အီရန်က ဟော်မွတ်ကို ပြန်ဖွင့်ဖို့နဲ့ နျူကလီးယားကိစ္စကို ဆွေးနွေးဖို့ အရင်လုပ်ရမယ်လို့ အမေရိကန်ဘက်က မျှော်လင့်တယ်။ ဘယ်သူက အရင်လှုပ်ရှားရမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းက ဒီဆွေးနွေးပွဲရဲ့ အလယ်ဗဟိုမှာ ရှိနေတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒိုဟာကနေ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ပုံရိပ်က နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်နေတယ်။

တစ်ဖက်က ကြည့်ရင် ဆွေးနွေးပွဲတွေ ဆက်ရှိနေတယ်။ စာရွက်တစ်ရွက် လှည့်ပတ်နေတယ်။ နောက်တစ်ကြိမ် တွေ့ဆုံဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတယ်။ ရှစ်လကြာ စစ်ပွဲတစ်ခုမှာ ဒါက အသေးအဖွဲမဟုတ်ဘူး — ဆွေးနွေးပွဲတွေ ဆက်ရှိနေတာကိုယ်တိုင်က စစ်ပွဲပြန်မစဖို့ အကာအကွယ်တစ်ခု ဖြစ်နေတယ်။

တစ်ဖက်က ကြည့်ရင်တော့ ဘာမှမပြီးသေးဘူး။ ခုနစ်ဆင့်အစီအစဉ်က စက်တင်ဘာကတည်းက ရှိနေတာ။ အချိန်ကို ခုနစ်ရက်ကနေ နှစ်ရက်အထိ တိုလိုက်တာက တိုးတက်မှုတစ်ခုပဲ — ဒါပေမဲ့ အစီအစဉ်ကိုယ်တိုင်ကို သဘောတူညီမှု မရသေးဘူး။ အမေရိကန်သမ္မတက စက်တင်ဘာမှာ ပယ်ချခဲ့တဲ့ အစီအစဉ်ကို အခု လက်ခံမလား၊ အီရန်က သူတို့ရဲ့ အခြေအနေတွေကို လျှော့ပေးမလား — ဒီမေးခွန်းနှစ်ခုလုံးရဲ့ အဖြေက မထွက်သေးဘူး။

အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့်အချက်က အင်္ဂါနေ့ရွေးကောက်ပွဲပြီးတဲ့နောက် ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာပဲ။ ရွေးကောက်ပွဲပြီးရင် ဝါရှင်တန်က ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲကို ပြန်လာမလား၊ စစ်မြေပြင်ကို ပြန်သွားမလား။ ဒိုဟာမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ စာရွက်တစ်ရွက်က အဲဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေကို စောင့်နေတယ်။

စစ်ပွဲရှစ်လကြာပြီးတဲ့နောက် ကမ္ဘာက လိုနေတာက နောက်ထပ်စာရွက်တစ်ရွက် မဟုတ်ဘူး။ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုပဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု၏ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမိန့်ခွန်း (အပြည့်အစုံ) — မြန်မာဘာသာပြန်

ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု၏ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမိန့်ခွန်း (အပြည့်အစုံ) — မြန်မာဘာသာပြန်

0 မှတ်ချက်

ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု၏ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမိန့်ခွန်း (အပြည့်အစုံ) — မြန်မာဘာသာပြန်

မိန့်ခွန်းအကြောင်း: ၈၁ ကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံ၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်၊ နယူးယောက်မြို့။ အောက်ပါစာသားသည် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်ရုံးက ထုတ်ပြန်သော မိန့်ခွန်းစာသား (JNS မှတစ်ဆင့်) ကို မြန်မာလို အပြည့်အစုံ ဘာသာပြန်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

---

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဒေါ်လာတစ်ခု ၄,၇၉၀ ကျပ်ဝန်းကျင် — စစ်ပွဲစရိတ်ကြောင့် ပြန်ကျဆင်းနေတဲ့ မြန်မာ့ငွေကြေး

ဒေါ်လာတစ်ခု ၄,၇၉၀ ကျပ်ဝန်းကျင် — စစ်ပွဲစရိတ်ကြောင့် ပြန်ကျဆင်းနေတဲ့ မြန်မာ့ငွေကြေး

0 မှတ်ချက်

မှတ်ချက် — ဒီဆောင်းပါးကို အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်က ရေးခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီတုန်းက အပြင်ဈေးမှာ ဒော်လာတစ်ခု ၄,၆၀၀ ကျပ် ရှိခဲ့ပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာတော့ အပြင်ဈေး ၄,၇၉၀ ကျပ်ဝန်းကျင်အထိ တက်သွားခဲ့ပါတယ်။

အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မနက်ခင်း။ ရန်ကုန်မြို့ရဲ့ ငွေလဲဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ ဘုတ်ပေါ်က နံပါတ်တစ်ခု ပြောင်းသွားတယ် — ဒေါ်လာတစ်ခု ၄,၆၀၀ ကျပ်။

ဒါက နံပါတ်တစ်ခုတည်း ပြောင်းတာမဟုတ်ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်မှာ ၄,၄၉၅ ကျပ် ရှိခဲ့တာ၊ ၁၃ ရက်မှာ ၄,၅၂၀ ဖြစ်လာတယ်၊ ၁၄ ရက်မှာ ၄,၆၀၀ ကို ရောက်သွားတယ်။ သုံးရက်အတွင်း ကျပ် ၁၀၀ ကျော် ကျဆင်းသွားတာ။ နှစ်နှစ်ကျော်ကြာ ၄,၃၀၀ နဲ့ ၄,၄၀၀ ဝန်းကျင်မှာ တန့်နေခဲ့တဲ့ ကျပ်ငွေက ရွေ့လာပြီ — ပြန်ကျဆင်းတဲ့ဘက်ကို။

သုံးရက်အတွင်း ဖြစ်သွားတာ

ကျပ်ငွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းကို နောက်ပြန်ကြည့်ရင် ပုံစံတစ်ခုကို တွေ့ရတယ်။ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ အာဏာသိမ်းတုန်းက ဒေါ်လာတစ်ခု ၁,၄၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင် ရှိခဲ့တယ်။ လအနည်းငယ်အတွင်းမှာ ၂,၀၀၀ နားကို ရောက်သွားတယ်။ ၂၀၂၂ မှာ ပထမဆုံးအကြိမ် ၃,၀၀၀ ကို ကျော်သွားတယ်။ ၂၀၂၃ နဲ့ ၂၀၂၄ မှာ ၄,၀၀၀ ကို ကျော်လွန်သွားခဲ့တယ်။

အဲဒီနောက်ပိုင်း နှစ်နှစ်နီးပါး ၄,၃၀၀–၄,၄၀၀ ဝန်းကျင်မှာ တည်ငြိမ်နေခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ပတ်က အဲဒီတည်ငြိမ်မှုကို ဖျက်လိုက်တယ်။

နောက်ထပ် ဂဏန်းတစ်ခုက ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။ ဗဟိုဘဏ်ရဲ့ တရားဝင်သတ်မှတ်ဈေးဟာ ဒေါ်လာတစ်ခု ၂,၁၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင်မှာ ရှိနေတယ် — ဈေးကွက်ဈေးရဲ့ ထက်ဝက်တောင် မရှိဘူး။ ဈေးနှစ်ခု၊ လောကနှစ်ခု။ တရားဝင်လမ်းကြောင်းနဲ့ ဈေးကွက်အစစ်ကြားမှာ ကွာဟချက်ကြီးတစ်ခု ရှိနေတယ်။

ဘာကြောင့် ကျဆင်းသွားတာလဲ

ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ ကျဆင်းမှုနောက်မှာ အကြောင်းရင်း သုံးခု ထွက်ပေါ်လာတယ်။

ပထမတစ်ခုက အဆင့်မြင့် ကွန်ဒိုဈေးကွက်မှာ ပြဿနာတွေ ပေါ်ထွက်လာတာနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်။ ဒုတိယတစ်ခုက စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်ထားတဲ့ လွှတ်တော်က ဘီလာရုစ်နဲ့ ပို့ကုန်ချေးငွေ စီစဉ်မှုတစ်ခု အတည်ပြုလိုက်တာ — တင်သွင်းလာတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေကနေတစ်ဆင့် ချေးငွေပေးတဲ့ ပုံစံမျိုး။ တတိယတစ်ခုကတော့ စစ်အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ကနေ ကျပ် ၂ ထရီလီယံကျော် ချေးယူဖို့ စီစဉ်နေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်း။

ဘယ်အချက်က ကျပ်ငွေကျဆင်းမှုကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေတယ်ဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ လေ့လာသူအများစုရဲ့ အမြင်ကတော့ တူတယ် — စစ်အသုံးစရိတ် အလွန်အကျွံသုံးစွဲမှုကြောင့် အားနည်းနေတဲ့ စီးပွားရေးကို ဗဟိုဘဏ်ငွေကြေးထုတ်လုပ်မှုနဲ့ အတိုးနှုန်းမြင့်တဲ့ နိုင်ငံခြားချေးငွေ တိုတိုတွေနဲ့ ထိန်းထားဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ လက္ခဏာတွေပဲတဲ့။

ရိုးရိုးပြောရရင် ငွေကို ပိုထုတ်ပြီး စရိတ်ကို ဖုံးဖို့ ကြိုးစားနေတာ။ ငွေပိုထုတ်လေ၊ ငွေတန်ဖိုး ကျလေပဲ။

စစ်ပွဲစရိတ်က နိုင်ငံခြားငွေ တောင်းနေတယ်

ဒီငွေကြေးဇာတ်လမ်းရဲ့ အရင်းခံက စစ်ပွဲပဲ။ မကြာသေးတဲ့ နှစ်တွေမှာ စစ်ပွဲရဲ့ သဘောသဘာဝက ပြောင်းလဲသွားတယ်။ အစောပိုင်းကာလနဲ့ ယှဉ်ရင် စစ်ကောင်စီဟာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပိုအားကိုးလာတယ်၊ ဒရုန်းတွေကိုလည်း ပိုသုံးလာတယ်။ ဒီလိုပြောင်းလဲမှုတွေကြောင့် စစ်ဆင်ရေးတွေ လည်ပတ်ဖို့ နိုင်ငံခြားငွေ ပိုလိုလာတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း နိုင်ငံခြားငွေ ရှာနိုင်စွမ်းက အားနည်းလာတယ်။ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ တင်ပို့မှု ကျဆင်းသွားတယ်၊ လယ်ယာထွက်ကုန် ထုတ်လုပ်မှုကို တိုက်ပွဲတွေက အနှောင့်အယှက်ပေးနေတယ်၊ အထည်ချုပ်စက်ရုံတွေအပါအဝင် အလုပ်သမား အများအပြားသုံးတဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေမှာ စက်ရုံပိတ်တာ၊ ရပ်နားတာတွေ ဖြစ်နေတယ်။

နိုင်ငံခြားငွေ ရနိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ တဖြည်းဖြည်း ကျဉ်းလာနေတယ်။ စစ်အသုံးစရိတ်က တက်လာတယ်၊ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းက ကျလာတယ် — ဒီနှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်နေတာကိုက ကျပ်ငွေကျဆင်းတာ အံ့ဩစရာ မဟုတ်တော့ဘူး။

နိုင်ငံခြားက မြန်မာလုပ်သားတွေဆီက ငွေ

နိုင်ငံခြားငွေ အရေးတကြီးလိုအပ်နေတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုက နိုင်ငံခြားမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ မြန်မာတွေအပေါ် ဖိအားပေးလာတာပဲ။ ဝင်ငွေခွန် ပေးဆောင်ဖို့ တောင်းဆိုမှုတွေအပြင်၊ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် ဒါမှမဟုတ် CI စာအုပ် သက်တမ်းတိုးဖို့ မိသားစုကို ငွေလွှဲထားကြောင်း အထောက်အထားပြရတယ်။ ယာယီပြန်လာတဲ့ လုပ်သားတွေဆို ဝင်ငွေခွန်ပေးထားကြောင်းနဲ့ မိသားစုကို ငွေလွှဲထားကြောင်း အထောက်အထားမပြနိုင်ရင် နိုင်ငံက ပြန်ထွက်ခွင့် မရဘူးဆိုတဲ့ အခြေအနေတွေပါ ရှိလာတယ်။

ဒါဟာ နိုင်ငံခြားငွေကို ဘယ်လောက် အရေးတကြီး လိုနေပြီလဲဆိုတာကို ဖော်ပြနေတယ်။

ဈေးနှုန်းတွေ — ပြည်သူတွေပေးနေရတဲ့ ဈေး

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်လောက်က စစ်အစိုးရဟာ နိုင်ငံခြားငွေ ဝယ်လိုအား လျှော့ချဖို့ တင်သွင်းကုန်တွေအပေါ် ကန့်သတ်ချက်တွေ တဖြည်းဖြည်း တင်းကျပ်လာခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ထိုင်းနဲ့ တရုတ်နယ်စပ်က တင်သွင်းလာတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေရဲ့ ဈေးနှုန်းတွေက ဆက်တက်နေတယ်။ အခု ပြည်တွင်းဈေးကွက်မှာ အဲဒီကုန်ပစ္စည်းအများစုဟာ အလွန်မြင့်မားတဲ့ ဈေးတွေကို ရောက်နေပြီ။

ကျပ်ငွေ ထပ်ကျဆင်းတော့ ချက်ပြုတ်ဆီ၊ လောင်စာဆီ၊ ဆေးဝါး၊ နေ့စဉ်သုံး ကုန်ပစ္စည်းတွေရဲ့ ဈေးနှုန်းတွေ ပိုတက်လာနိုင်တယ်။ လေ့လာသူအချို့ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းဟာ ၂၄–၂၅ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင် ရှိနေပြီ။

ဒီဒဏ်ကို အပြင်းထန်ဆုံး ခံရမှာက စစ်ဘေးဒေသတွေက ပြည်သူတွေပဲ။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ တောင်ကြီး၊ မော်လမြိုင်တို့လို မြို့ကြီးတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းနဲ့ ပိတ်ဆို့ခံထားရတဲ့ ရခိုင်ဒေသအချို့မှာ အခြေခံကုန်ပစ္စည်းတွေကို အများကြီး ပိုပေးပြီး ဝယ်နေရပြီးသား။ ဈေးထပ်တက်ရင် အဲဒီဒေသတွေက အိမ်ထောင်စုတွေအပေါ် ဖိအား ပိုများလာမယ်။

ဝပြည်နယ်နဲ့ ကိုးကန့်ဒေသလိုနေရာတွေကတော့ သီးခြားငွေကြေးစီစဉ်မှုတွေနဲ့ ရပ်တည်နေတာကြောင့် ဒီလှိုင်းဒဏ်ကို တိုက်ရိုက်မခံရဘူး — ဒါပေမဲ့ အဲဒါတွေက ခြွင်းချက်တွေပဲ။

ဒဏ်အပြင်းထန်ဆုံးခံရမှာက စစ်ဘေးရှောင်တွေ၊ နေ့စားအလုပ်သမားတွေ၊ ပုံမှန်အလုပ်မရှိသူတွေ၊ လစာတစ်ခုတည်းနဲ့ ရပ်တည်နေရတဲ့ မိသားစုတွေပဲ။ သူတို့အတွက် ဈေးတက်တယ်ဆိုတာ အစားအသောက် လျှော့ရတာ၊ ဆေးကုသမှု ရွှေ့ဆိုင်းရတာ၊ ကလေးတွေရဲ့ ပညာရေးစရိတ် ဖြတ်ရတာပဲ။ ငွေကြေးကျဆင်းမှုရဲ့ အကျိုးဆက်ကို လူတိုင်း အညီအမျှ မခံရဘူး။ ဝင်ငွေနည်းတဲ့ အိမ်ထောင်စုတွေနဲ့ စစ်ဒဏ်ခံနေရတဲ့ ရပ်ရွာတွေက အများကြီး ပိုခံရမယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ ဇာတ်လမ်းက နံပါတ်တွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းမဟုတ်ဘူး။ ဈေးကွက်က စစ်ပွဲရဲ့ ကုန်ကျစရိတ် စာရင်းကို ဖတ်ပြနေတာ။

ဗဟိုဘဏ်က ငွေထုတ်ပြီး အစိုးရကို ချေးပေးလေလေ၊ ကျပ်ငွေတန်ဖိုး ကျလေလေပဲ။ ဘီလာရုစ်လို နိုင်ငံတွေဆီက အတိုးမြင့်ချေးငွေတိုတွေယူလေလေ၊ နောင်တစ်ချိန်မှာ ပြန်ဆပ်ရမယ့် ဝန်ထုပ်က ကြီးလေလေပဲ။ လေယာဉ်တွေ၊ ဒရုန်းတွေအတွက် နိုင်ငံခြားငွေ လိုလေလေ၊ ပြည်သူ့အိတ်ထဲက ငွေတန်ဖိုး ပါးလျလေလေပဲ။

ဒါကြောင့် အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းက ဒေါ်လာတစ်ခုကို ကျပ်ဘယ်လောက် ပေးရမလဲဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။ သာမန်အလုပ်သမားတစ်ယောက်ရဲ့ တစ်နေ့တာလုပ်ခဟာ မိသားစုအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်တွေကို ဘယ်လောက်ကြာကြာ ဖြည့်ပေးနိုင်ဦးမလဲဆိုတာပဲ။

ငွေကြေးတည်ငြိမ်မှုဆိုတာ ဗဟိုဘဏ်က သတ်မှတ်တဲ့ ဈေးနှုန်းတစ်ခုတည်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်လို့မရဘူး။ နိုင်ငံရဲ့ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း၊ နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်မှု၊ နိုင်ငံခြားငွေရရှိမှု၊ စီးပွားရေးအပေါ် ပြည်သူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှုတို့ပေါ်မှာ မူတည်တယ်။ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ဆက်ရှိနေသမျှ၊ နိုင်ငံရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ စစ်အသုံးစရိတ်ဘက်ကို အဓိကရောက်နေသမျှ၊ ငွေကြေးနဲ့ စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှုကို ပြန်ရဖို့ဆိုတာ အလွန်ခက်ခဲဦးမယ်။

ကျပ်ငွေကျဆင်းမှုဟာ စီးပွားရေးပြဿနာတစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။ စစ်ပွဲနဲ့ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းရဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို ပြည်သူတွေ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဘယ်လောက် ပေးဆပ်နေရတယ်ဆိုတာကို တိုင်းတာနေတဲ့ ပေတံတစ်ခု ဖြစ်နေပြီ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဝေမိသားစုကို သေဒဏ် — ကိုးကန့်လိမ်လည်အင်ပါယာကို တရားရုံးနဲ့ ဖြိုခွင်းနေတဲ့ တရုတ်

ဝေမိသားစုကို သေဒဏ် — ကိုးကန့်လိမ်လည်အင်ပါယာကို တရားရုံးနဲ့ ဖြိုခွင်းနေတဲ့ တရုတ်

0 မှတ်ချက်

 

အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက် အင်္ဂါနေ့၊ ဖူကျန့်ပြည်နယ် ချောင်ကျိုးမြို့။ တရားရုံးခန်းမထဲမှာ တရားသူကြီးက စီရင်ချက်ကို ဖတ်ပြတယ် — မိသားစုခေါင်းဆောင် ဝေဟွိုင်ရန် (ဝေဆန်း)၊ သူ့တူ ချန်တာဝေး၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် လျောက်ကျင့်ဖန်းတို့ သုံးဦးစလုံးကို သေဒဏ်။ နန်အန်မြို့တရားရုံးကလည်း အတူတူပဲ။ မေလမှာ စစ်ဆေးခဲ့တဲ့ အမှုတွဲတစ်ခု၊ ငါးလအကြာမှာ ချမှတ်လိုက်တဲ့ ပထမအဆင့် စီရင်ချက်။

ဒါဟာ သာမန်ရာဇဝတ်မှုတစ်ခု မဟုတ်ဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံ ကိုးကန့်ဒေသက လောက်ကိုင်မြို့မှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကတည်းက တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ လိမ်လည်မှုအင်ပါယာတစ်ခုလုံးကို တရုတ်တရားရုံးတွေက ဖြိုခွင်းနေတဲ့ ဇာတ်လမ်းရဲ့ အခန်းသစ်တစ်ခန်း။

စီရင်ချက် — သေဒဏ်သုံး၊ တစ်သက်တစ်ကျွန်းသုံး

တရားရုံးရဲ့ စီရင်ချက်အရ တရားခံ စုစုပေါင်း ၆၁ ဦး ပါဝင်တယ်။ သေဒဏ်ကျခံရသူ သုံးဦး — ဝေဟွိုင်ရန်၊ ချန်တာဝေး၊ လျောက်ကျင့်ဖန်း။ တစ်သက်တစ်ကျွန်းကျခံရသူ သုံးဦး — ဝေချင့်ထောက်၊ ခမ်းမင်၊ ရှင်းဟန်ရှင်း။ ကျန် ၅၅ ဦးကတော့ ၃ နှစ်နဲ့ ၃ လကနေ ၂၄ နှစ်အထိ ထောင်ဒဏ်တွေ၊ ဒဏ်ကြေးတွေ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုသိမ်းဆည်းမှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတယ်။

စွဲချက်တွေက ရှည်လျားတယ် — တယ်လီကွန်းလိမ်လည်မှု၊ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ တရားမဝင်ကာစီနို၊ ညှစ်ယူမှု၊ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါးကုန်သွယ်မှု၊ တရားမဝင်နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်မှုတွေ စုစည်းလုပ်ဆောင်မှု။ လောင်းကစားနဲ့ လိမ်လည်မှုက ရရှိခဲ့တဲ့ ငွေကြေးပမာဏတစ်ခုတည်းကိုပဲ တရားရုံးက ယွမ် ၁၂.၂ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံခန့်) လို့ သတ်မှတ်ထားတယ်။

ဒီအမှုကို သေဒဏ်အဆင့်အထိ ရောက်သွားစေခဲ့တာက လူ့အသက်တွေပဲ။ တရားရုံးရဲ့ စီရင်ချက်အရ တရုတ်နိုင်ငံသား ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ် — လိမ်လည်စခန်းက အမိန့်ကို ငြင်းဆန်ခဲ့တဲ့ လိမ်လည်မှုလုပ်သား ၂ ဦးကို စခန်းကလူတွေနဲ့အတူ သတ်ဖြတ်ခဲ့သလို၊ ချန်တာဝေးကလည်း သူ့လက်အောက်က လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ကို သုံးပြီး နောက်ထပ် ၂ ဦးကို သတ်ခဲ့တယ်။ တရားရုံးထုတ်ပြန်ချက်အရ ဒီအဖွဲ့ကို "မြန်မာမြောက်ပိုင်းက အကြမ်းဖက်မှုအများဆုံး ရာဇဝတ်အဖွဲ့" လို့ ဖော်ပြထားပြီး၊ နိုင်ငံရေး-စစ်ရေး-စီးပွားရေး ရာဇဝတ်မှုတွေ စုပေါင်းနေတဲ့ "သံတြိဂံ" လို့ ဆိုတယ်။ ရဲတွေက သံကြိုးတွေနဲ့ ချည်နှောင်ပြီး ပစ်သတ်ထားခံရတဲ့ သားကောင်တွေကို တွေ့ခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။

လောက်ကိုင်က အင်ပါယာ — ၂၀၁၉ ကနေ စခဲ့တာ

၂၀၁၉ ခုနှစ်ကတည်းက ဝေမိသားစုဟာ ကိုးကန့်ဒေသမှာ သူတို့ရဲ့ သြဇာနဲ့ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ကို အသုံးချပြီး လောက်ကိုင်မှာ ရာဇဝတ်စခန်းကြီးတွေ တည်ဆောက်ခဲ့တယ်။ လစာကောင်းကောင်းပေးမယ်ဆိုတဲ့ ကတိနဲ့ လူတွေကို ခေါ်သွင်းခဲ့တယ် — တချို့က ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ချင်လို့ လာကြသလို၊ တချို့ကျတော့ လှည့်စားခံရတာ၊ လူကုန်ကူးခံရတာ။ စုစုပေါင်း လိမ်လည်စခန်းကြီး ၁၄ ခု ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။

"စပွန်ဆာ" တွေကို လက်နက်ကိုင်အကာအကွယ်အောက်မှာ ခေါ်သွင်းပြီး စခန်းတွေကို လည်ပတ်စေခဲ့တယ်။ ဝေဟွိုင်ရန်ကိုယ်တိုင်က လောက်ကိုင်မှာ ကာစီနိုတစ်ခု ဖွင့်ထားသလို၊ မြန်မာ့တပ်မတော်နဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ဒေသခံနယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့တစ်ခုကိုလည်း ထိန်းချုပ်ထားခဲ့တယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ မြန်မာရဲတွေက သူ့ကို တရုတ်အာဏာပိုင်တွေထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့တယ်။

၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀ — သည်းမခံနိုင်တော့တဲ့ နေ့

ဒီအမှုရဲ့ အစပြုရာနေ့ကို ပြန်ကြည့်ရင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ကို ရောက်တယ်။ အဲဒီနေ့မှာ လောက်ကိုင်က ဝှက်ထားတဲ့ကျားဗီလာမှာ ပစ်ခတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံသား ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်။ အဲဒီဖြစ်ရပ်က ပေကျင်းရဲ့ သည်းခံမှုကို ကျော်လွန်သွားစေခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ် — ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာ စတင်ခဲ့တဲ့ နယ်စပ်ဖြတ် လိမ်လည်မှုနှိမ်နင်းရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးရဲ့ အစပဲ။

ဝေဟွိုင်ရန်ကို ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီမှာ လွှဲပြောင်းရယူတယ်။ ၂၀၂၆ မေလမှာ ရုံးတင်စစ်ဆေးတယ်။ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာမှာ ပထမအဆင့် စီရင်ချက် ချမှတ်တယ်။ လွှဲပြောင်းရယူမှုကနေ စီရင်ချက်အထိ နှစ်နှစ်နီးပါး — တရုတ်က ဒီစစ်ပွဲကို တရားရုံးခန်းမထဲမှာ တိုက်နေတာ။

တတိယမြောက် မိသားစု — မင်၊ ပိုင်၊ ပြီးတော့ ဝေ

ဝေမိသားစုဟာ ကိုးကန့်ရဲ့ "မိသားစုလေးစု" လို့ ခေါ်တဲ့ ရာဇဝတ်မိသားစုကြီးလေးစုထဲက တစ်စုပဲ။ တရုတ်ရဲ့ နှိမ်နင်းရေးက ဒီလေးစုလုံးကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့တယ်။ ဝေအမှုက တရုတ်မှာ စီရင်ချက်ချမှတ်ခံရတဲ့ တတိယမြောက် မိသားစုပဲ။

ပထမတစ်စုက မင်မိသားစု — ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီမှာ အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးကို သေဒဏ်ပေးအပြီးစီရင်ခဲ့တယ်။ ဒုတိယတစ်စုက ပိုင်မိသားစု — ဖေဖော်ဝါရီမှာ ၄ ဦးကို သေဒဏ်ပေးခဲ့တယ်။ နှစ်မှုစလုံးမှာ ပထမအဆင့် စီရင်ချက်ချပြီး ၃ လမှ ၄ လအကြာမှာ အယူခံပယ်ချခံရ၊ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးက အတည်ပြု၊ ပြီးတော့ စီရင်ခဲ့တဲ့ ပုံစံအတိုင်းပဲ။

ဝေအမှုရဲ့ စီရင်ချက်ကလည်း ပထမအဆင့်ပဲ — အယူခံဝင်လို့ရသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ မင်နဲ့ ပိုင်အမှုတွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းက ဒီနောက်မှာ ဘာဖြစ်လာနိုင်သလဲဆိုတာ ပြောပြနေတယ်။ ကျန်နေတဲ့ စတုတ္ထမြောက် မိသားစုကတော့ လျိုမိသားစု — သူတို့ရဲ့ အခြေအနေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာမှ မသိရသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီအစီအစဉ်အတိုင်းဆက်သွားရင် သူတို့အလှည့် ရောက်လာဦးမယ်ဆိုတာ ငြင်းဖို့ခက်တယ်။

ဘာကြောင့် တရားရုံးလဲ

တရုတ်က နယ်စပ်ကိုဖြတ်ပြီး စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်တာမျိုး မလုပ်ဘူး။ အဲဒီအစား ရွေးချယ်ခဲ့တာက တရားရုံးလမ်းကြောင်း။ အကြောင်းရင်းက ရှင်းတယ်။

ပထမအချက် — တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်။ သားကောင်အများစုက တရုတ်နိုင်ငံသားတွေ၊ ငွေကြေးတွေကလည်း တရုတ်ဘဏ်စနစ်ထဲကနေ စီးဆင်းခဲ့တာ။ တရုတ်တရားရုံးတွေမှာ ဒီအမှုကို စစ်ဆေးဖို့ ခိုင်မာတဲ့အခြေခံ ရှိတယ်။

ဒုတိယအချက် — အချုပ်အခြာအာဏာ။ မြန်မာနိုင်ငံထဲကို စစ်တပ်စေလွှတ်တာမျိုး လုပ်ရင် နိုင်ငံတကာဥပဒေပြဿနာ ဖြစ်လာမယ်။ လွှဲပြောင်းရယူမှုနဲ့ တရားရုံးစစ်ဆေးမှုကတော့ နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဘောင်ထဲမှာ လုပ်လို့ရတယ် — မြန်မာရဲတွေကိုယ်တိုင်က ဝေဟွိုင်ရန်ကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့တာကိုး။

တတိယအချက် — ခြိမ်းခြောက်မှု။ သေဒဏ်စီရင်ချက်တွေကို လူသိရှင်ကြား ကြေညာတာ၊ စီရင်တာတွေက ကျန်နေတဲ့ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းတွေအတွက် သတိပေးချက်ပဲ။ တရားရုံးခန်းမဟာ စစ်မြေပြင်ထက် ပိုထိရောက်တဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုယန္တရား ဖြစ်နေတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ကိုးကန့်ဒေသရဲ့ လိမ်လည်မှုအင်ပါယာခေတ်က တရုတ်ရဲ့ ဖိအားအောက်မှာ ပိတ်သိမ်းသွားနေပြီ။ "မိသားစုလေးစု" ထဲက သုံးစုက တရုတ်တရားရုံးတွေရဲ့ စီရင်ချက်ကို ခံခဲ့ရပြီ — မင်၊ ပိုင်၊ ဝေ။ လျိုမိသားစုပဲ ကျန်တော့တယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီပုံစံကိုယ်တိုင်က ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။ လက်နက်ကိုင်အကာအကွယ်ကို ဝယ်ယူလို့ရတဲ့ နေရာတိုင်းမှာ ဒီပုံစံ ရှင်သန်နိုင်သေးတယ်။ ဒေသတွင်းက ကာစီနိုလုပ်ငန်းတွေကလည်း ဖိအားအောက်မှာ ရှိနေပြီ — ကမ္ဘောဒီးယားက ကာစီနိုလိုင်စင် ၂၀ ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သလို၊ အမေရိကန်ကလည်း ကမ္ဘောဒီးယားကို လူကုန်ကူးမှုအဆင့် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်မှာ ဆက်ထားတယ်။

ဝေမိသားစုရဲ့ ဇာတ်သိမ်းခန်းက မေးခွန်းတစ်ခုကို ချန်ထားခဲ့တယ်။ တရုတ်က တရားရုံးနဲ့ လိမ်လည်အင်ပါယာတွေကို ဖြိုခွင်းနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းကိုယ်တိုင်ကို ဖြိုခွင်းနိုင်သလား — ဒါမှမဟုတ် ဒါဟာ နောက်တစ်နေရာကို ပြောင်းရွှေ့သွားရုံပဲလား။

အဖြေက လျိုမိသားစုရဲ့ အလှည့်မှာ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပေါ်လာလိမ့်မယ်။ ကျန်တဲ့အဖြေကတော့ နယ်စပ်တစ်ဖက်က လက်နက်ကိုင်အကာအကွယ်တွေ ဘယ်လောက်ကြာကြာ ရောင်းချနိုင်ဦးမလဲဆိုတဲ့အပေါ်မှာ မူတည်တယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

အနီရောင်ပြည်နယ်မှာ ခံစစ်ဆင်နေရတဲ့ သမ္မတ — နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အမေရိကန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ နှစ်ရက်အလို

အနီရောင်ပြည်နယ်မှာ ခံစစ်ဆင်နေရတဲ့ သမ္မတ — နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အမေရိကန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ နှစ်ရက်အလို

0 မှတ်ချက်

နိုဝင်ဘာ ၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့။ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ နှစ်ရက်အလို။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အိုင်အိုဝါနဲ့ ကန်ဆပ်ပြည်နယ်ဆီ လေယာဉ်နဲ့ ထွက်လာတယ် — ဒီခရီးစဉ်ကို သုံးရက်အလိုမှာတင် တစ်ခါ ဖျက်သိမ်းပြီးသား။

အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက် ကြာသပတေးနေ့မှာ သူ့ပါတီက ဒီခရီးစဉ်တွေကို ဖျက်သိမ်းပြီး တယ်လီဖုန်းမဲဆွယ်ပွဲတွေနဲ့ အစားထိုးမယ်လို့ ကြေညာခဲ့တယ်။ နောက်တစ်နေ့မှာပဲ ပြန်ထည့်လိုက်တယ်။ သမ္မတကိုယ်တိုင် အိမ်ဖြူတော်မှာ သတင်းထောက်တွေကို ပြောတယ် — ပြည်နယ်နှစ်ခုက ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေက သူ့ကို ဖုန်းဆက်ပြီး လာဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်တဲ့။ "သူတို့က ကျွန်တော့်ကို လာစေချင်တယ်၊ ဒါကြောင့် ကျွန်တော် သွားမှာပါ" တဲ့။

ဒီအပြောင်းအလဲသေးသေးလေးက ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ ဇာတ်လမ်းအကြီးကြီးကို ပြောပြနေတယ်။ သမ္မတတစ်ဦးက သူ့ပါတီရဲ့ အခိုင်မာဆုံးနယ်မြေတွေဆီ — ၂၀၂၄ မှာ သူ ကိန်းဂဏန်းနှစ်လုံးနဲ့ နိုင်ခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်တွေဆီ — နောက်ဆုံးရက်သတ္တပတ်မှာ ခံစစ်ဆင်ဖို့ သွားနေရတယ်။

ဂဏန်းတွေ — လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ခြားနားချက် အနည်းငယ်

နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့မှာ အမေရိကန်ပြည်သူတွေက အောက်လွှတ်တော်နေရာ ၄၃၅ နေရာလုံး၊ ဆီနိတ် နေရာ ၃၅ နေရာနဲ့ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၃၆ နေရာကို ရွေးချယ်ကြမယ်။ သမ္မတက မဲပုံးမှာ မပါဘူး — ဒါပေမဲ့ သူ့သက်တမ်း နောက်ဆုံးနှစ်နှစ်ရဲ့ ရုပ်ပုံက ဒီရွေးကောက်ပွဲပေါ်မှာ မူတည်တယ်။

လက်ရှိအခြေအနေက အလွန်ကျဉ်းမြောင်းတယ်။ အောက်လွှတ်တော်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၂၁၈ နေရာ၊ ဒီမိုကရက် ၂၁၄ နေရာ။ ဆီနိတ်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၅၃ နေရာ၊ ဒီမိုကရက် ၄၇ နေရာ။ ဆီနိတ်မှာ ဒီမိုကရက်တွေ အများစုရဖို့ နေရာလေးနေရာ ထပ်ရဖို့ လိုတယ် — ၅၀-၅၀ ဖြစ်သွားရင်တောင် ဒုသမ္မတရဲ့ မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှုနဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေက ဆက်ထိန်းထားနိုင်လို့ပဲ။

သမိုင်းကလည်း သမ္မတရဲ့ပါတီဘက်မှာ မရှိဘူး။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်ကတည်းက သမ္မတရဲ့ပါတီဟာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတိုင်းမှာ အောက်လွှတ်တော်နေရာ ပျမ်းမျှ ၂၇ နေရာခန့် ဆုံးရှုံးခဲ့တယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေ ဆုံးရှုံးနိုင်တဲ့ နေရာက လေးနေရာပဲ ရှိတယ် — သမိုင်းအရ ကြည့်ရင် သူတို့ ခံနိုင်ဖို့ အတော်ခက်တယ်။

ဒါပေမဲ့ သင်္ချာက တစ်ဖက်တည်းမဟုတ်ဘူး။ ဆီနိတ်မှာ ဒီမိုကရက်တွေက ကိုယ့်နေရာ ၁၃ နေရာလုံးကို ကာကွယ်ရင်း ရီပတ်ဘလစ်ကန်နေရာ ၂၂ နေရာထဲက လေးနေရာကို ယူရမယ်။ အမှားတစ်ခု၊ ပြည်နယ်တစ်ခုရဲ့ အံ့အားသင့်စရာရလဒ်တစ်ခုက အရာအားလုံးကို ပြောင်းလဲပစ်နိုင်တယ်။

စံချိန်တင် ကြိုတင်မဲ — ၅၂ သန်းကျော်

ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီမှာပဲ အမေရိကန်ပြည်သူတွေ မဲပေးနေကြပြီ — အရေအတွက်က စံချိန်တင်တယ်။ နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်အထိ ကြိုတင်မဲပေးသူ ၅၂ သန်းကျော်ရှိပြီ။ ၂၀၂၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတစ်လျှောက်လုံး ကြိုတင်မဲပေးသူ ၄၅ ဒသမ ၉ သန်းကို ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ရက်အတော်ကြာကတည်းက ကျော်သွားပြီ။

တက္ကဆပ်ပြည်နယ်တစ်ခုတည်းမှာပဲ ကြိုတင်မဲပေးသူ ခုနစ်သန်းကျော်ရှိတယ် — ၂၀၂၂ တစ်နှစ်လုံးထက် ၁ ဒသမ ၅ သန်းပိုများတယ်။ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားမှာလည်း ကြိုတင်မဲပေးသူက ၂၀၂၂ ထက် ၈၃ ရာခိုင်နှုန်း ပိုများတယ်။

ပါတီမှတ်ပုံတင်အချက်အလက်ကို ဖော်ပြတဲ့ ပြည်နယ်တွေမှာတော့ ဒီမိုကရက်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားသူ ၁၀ ဒသမ ၇ သန်းက ရီပတ်ဘလစ်ကန်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားသူ ၇ ဒသမ ၈ သန်းထက် ပိုများတယ်။ ဒါပေမဲ့ သတိထားရမှာက — မှတ်ပုံတင်ပါတီက တကယ်မဲပေးပုံကို မပြဘူး။ ပြည်နယ် ၂၇ ခုလောက်ပဲ ဒီအချက်အလက်ကို ဖော်ပြတယ်။ ကြိုတင်မဲအရေအတွက်က စိတ်အားထက်သန်မှုကို ပြတယ်၊ ရလဒ်ကို မပြဘူး။

ကန်ဆပ်နဲ့ အိုင်အိုဝါ — အနီရောင်ပြည်နယ်တွေက ဘာကြောင့် တိုက်ပွဲဖြစ်နေသလဲ

ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ အထူးခြားဆုံးအချက်က ကန်ဆပ်နဲ့ အိုင်အိုဝါပဲ။

ကန်ဆပ်ပြည်နယ်က ဒီမိုကရက်ဆီနိတ်အမတ်ကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း တစ်ခါမှ မရွေးချယ်ဖူးဘူး။ အခု ရီပတ်ဘလစ်ကန် ဆီနိတ်အမတ် ရော်ဂျာမာရှယ်ကို ဒီမိုကရက် အာဒမ်ဟာမီလ်တန်က စိန်ခေါ်နေတယ်။ နောက်ဆုံးစစ်တမ်းတွေအရ ဟာမီလ်တန်က ဦးဆောင်နေတယ်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်ကတည်းက ဒီမိုကရက်တစ်ယောက်မှ မနိုင်ဖူးတဲ့ ပြည်နယ်မှာ သမ္မတကိုယ်တိုင် နောက်ဆုံးအပတ်မှာ လာမဲဆွယ်ရတယ်ဆိုတာ — ဒါက ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေရဲ့ စိုးရိမ်မှုကို တိုင်းတာတဲ့ ပေတံပဲ။

အိုင်အိုဝါမှာလည်း ပုံစံတူတယ်။ ထရမ့်က ၂၀၂၄ မှာ ဒီပြည်နယ်ကို ကိန်းဂဏန်းနှစ်လုံးနဲ့ နိုင်ခဲ့တယ်။ အခု ရီပတ်ဘလစ်ကန် ကိုယ်စားလှယ် အက်ရှ်လေဟင်ဆန်က ဆီနိတ်နေရာအတွက် ဒီမိုကရက် ဂျို့ရှ်တူးရက်နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နေတယ်။ ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်နေတယ်။ ကျေးလက်ဒေသက ပြည်သူတွေကြားမှာ သမ္မတရဲ့ ထောက်ခံမှုက အောက်တိုဘာမှာ အနိမ့်ဆုံး ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားတယ်။ လယ်ယာထွက်ကုန်ဈေးကွက်၊ ကုန်ကျစရိတ်မြင့်တက်မှုနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒတွေက လယ်သမားတွေရဲ့ စားပွဲပေါ်မှာ တိုက်ရိုက်ရောက်နေတယ်။

ထရမ့်က အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက် ဖလော်ရီဒါမဲဆွယ်ပွဲမှာ ပြောခဲ့တယ် — သူ ဒီမဲဆွယ်ခရီးကို ၂၈ ရက်ဆက်တိုက် လုပ်နေရပြီး သူ့အသံက "၄၉ ဒသမ ၂ ရာခိုင်နှုန်း" ပဲ ကျန်တော့တယ်တဲ့။ သူက ဖလော်ရီဒါကို နောက်ဆုံးပွဲလို့ ထင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အိုင်အိုဝါနဲ့ ကန်ဆပ်က ဖုန်းခေါ်မှုတွေက သူ့ကို ပြန်ခေါ်သွားတယ်။

မဲပေးမှုကို စောင့်ကြည့်ခြင်း — တရားရုံးတွေ၊ စောင့်ကြည့်သူတွေ၊ စောင့်ဆိုင်းရမယ့်ရက်တွေ

ဒီရွေးကောက်ပွဲက မဲပေးခြင်းသက်သက်မဟုတ်ဘူး — မဲပေးပုံကိုပါ တိုက်ပွဲဖြစ်နေတယ်။

တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြည်နယ် ၅၀ လုံးက မဲပေးတဲ့နေရာတွေကို စောင့်ကြည့်သူ ၁၀၀၀ ကျော် စေလွှတ်မယ်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားမှာတော့ စာတိုက်မဲ ၂၀,၀၀၀ ကျော်ကို ရေတွက်ခွင့်ပိတ်ဖို့ တောင်းဆိုမှုကို တရားရုံးက ပယ်ချခဲ့ပြီး၊ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာ တရားသူကြီးတစ်ဦးက ရွေးကောက်ပွဲဝန်ထမ်းတွေကို ခြိမ်းခြောက်တာကို တားမြစ်တဲ့ အမိန့်ထုတ်ခဲ့တယ် — နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်အထိ အကျုံးဝင်တယ်။

အလာစကာပြည်နယ်မှာလည်း ဆီနိတ်ပြိုင်ပွဲက အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်တယ်။ အဲဒီမှာ စာတိုက်မဲတွေ ပြန်ရောက်ဖို့ ၁၀ ရက်ကနေ ၁၅ ရက်အထိ ကြာနိုင်တယ် — ရွေးကောက်ပွဲညက အဖြေ မထွက်နိုင်ဘူး။ မစ်ရှီဂန်မှာလည်း ဒီမိုကရက် အက်ဘဒူအယ်လ်ဆာရက်နဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန် မိုက်ရော်ဂျာတို့ ယှဉ်ပြိုင်နေတဲ့ ဆီနိတ်နေရာက အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်တဲ့ နေရာတွေထဲက တစ်ခု။

တရားရုံးတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကလည်း ရွေးကောက်ပွဲအကြိုလေထုကို ထင်ဟပ်နေတယ်။ သမ္မတရဲ့ သတင်းစာတစ်စောင်ကို စွဲဆိုထားတဲ့ အသရေဖျက်မှုအမှုကို တရားသူကြီးတစ်ဦးက ပယ်ချခဲ့တယ်။ ဒါတွေအားလုံးက ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ရက်ပိုင်းအလိုမှာ နိုင်ငံရေးအပူချိန် ဘယ်လောက်မြင့်နေသလဲဆိုတာကို ပြနေတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်ညက အဖြေနှစ်မျိုးထဲက တစ်မျိုးကို ပေးလိမ့်မယ်။

ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ထိန်းနိုင်ရင် ထရမ့်က သူ့သက်တမ်း နောက်ဆုံးနှစ်နှစ်ကို လက်လွတ်စပယ် ဆက်လုပ်နိုင်မယ် — ဥပဒေတွေ၊ ခန့်အပ်မှုတွေ၊ မူဝါဒတွေ အကုန်လုံးကို သူ့ပါတီရဲ့ ထောက်ခံမှုနဲ့ ရှေ့ဆက်နိုင်မယ်။

အောက်လွှတ်တော်တစ်ရပ်ပဲ ဆုံးရှုံးရင်တောင် ပုံစံ ပြောင်းသွားမယ်။ ဒီမိုကရက်တွေက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ စတင်နိုင်တယ်၊ ဘတ်ဂျက်ကို ပိတ်ဆို့နိုင်တယ်၊ သမ္မတရဲ့ မူဝါဒတွေကို ရပ်တန့်နိုင်တယ်။ ဆီနိတ်ပါ ဆုံးရှုံးရင် တရားသူကြီးခန့်အပ်မှုတွေနဲ့ အဆင့်မြင့်ရာထူးခန့်အပ်မှုတွေပါ ရပ်သွားမယ်။

ဒါပေမဲ့ အဖြေက နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်ညမှာပဲ ထွက်မယ်လို့ မျှော်လင့်လို့မရဘူး။ အလာစကာလို ပြည်နယ်တွေမှာ မဲရေတွက်ဖို့ ရက်သတ္တပတ်ချီ ကြာနိုင်တယ်။ ၂၀၂၂ တုန်းကလိုပဲ၊ အမေရိကန်ပြည်သူတွေက ရက်အနည်းငယ် စောင့်ရကောင်းစောင့်ရမယ်။

အရေးအကြီးဆုံးမေးခွန်းကတော့ ရိုးရှင်းတယ် — အမေရိကန်ပြည်သူတွေက စားဝတ်နေရေး၊ ကုန်ကျစရိတ်မြင့်တက်မှုနဲ့ နိုင်ငံရဲ့ ဦးတည်ချက်အတွက် ဘယ်သူ့ကို တာဝန်ယူခိုင်းမလဲ။ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်က စတင်ခဲ့တဲ့ မဲဆွယ်ခရီးက နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်မှာ အိုင်အိုဝါနဲ့ ကန်ဆပ်မှာ အဆုံးသတ်တယ် — သမ္မတကိုယ်တိုင် သူ့ပါတီရဲ့ အခိုင်မာဆုံးနယ်မြေတွေမှာ ခံစစ်ဆင်နေရတဲ့ ပုံရိပ်နဲ့။

အဖြေကို မဲပုံးက ပေးလိမ့်မယ်။ မဲပုံးမပိတ်ခင် မဲပေးပြီးသူ ၅၂ သန်းကျော်ကလည်း သူတို့အဖြေကို ပေးပြီးသား။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဂျပန်တွန်းလည်း ပါရီမှာ တံခါးမပွင့် — မြန်မာကို အမည်ပျက်စာရင်းထဲ ဆက်ထားခြင်း

ဂျပန်တွန်းလည်း ပါရီမှာ တံခါးမပွင့် — မြန်မာကို အမည်ပျက်စာရင်းထဲ ဆက်ထားခြင်း

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်၊ ပါရီမြို့။ ကမ္ဘာ့ငွေကြေးဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ သုံးရက်ကြာ အစည်းအဝေး ပြီးဆုံးတဲ့နေ့။ အစည်းအဝေးခန်းထဲက ထွက်လာတဲ့ စာရင်းမှာ နိုင်ငံလေးနိုင်ငံ နာမည်ဖြုတ်ခံရတယ် — ဘူဂေးရီးယား၊ အိုင်ဗရီကို့စ်၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်၊ မိုနာကို။ စောင့်ကြည့်စာရင်း (grey list) ကနေ လွတ်သွားကြတာ။

ဒါပေမဲ့ မြန်မာရဲ့ နာမည်ကတော့ အဲဒီစာရင်းမှာ မပါဘူး။ ပိုဆိုးတဲ့ စာရင်း — အမည်ပျက်စာရင်း (black list) ထဲမှာပဲ ဆက်ရှိနေတယ်။ အီရန်၊ မြောက်ကိုရီးယားတို့နဲ့အတူ။ ဂျပန်က ရက်ပိုင်းအလိုကတည်းက တွန်းခဲ့တဲ့ ကြိုးပမ်းမှု — မြန်မာကို အဲဒီစာရင်းက ဖြုတ်ပေးဖို့ — ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ မအောင်မြင်ခဲ့ဘူး။

အဲဒီရက်သတ္တပတ်ထဲမှာပဲ၊ နေပြည်တော်မှာလည်း နောက်ထပ် အစည်းအဝေးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့တယ်။ အာဆီယံရဲ့ အထူးကိုယ်စားလှယ်က မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ တွေ့ဆုံ၊ ပြည်တွင်းစစ်နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီဝင်ရောက်ခွင့်အကြောင်း ဆွေးနွေးတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း လေယာဉ်ဆီ တင်သွင်းမှုကွန်ရက်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အသစ်တွေ ထွက်ပေါ်လာတယ်။

ဒီရက်သတ္တပတ်ဟာ မြန်မာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် လှုပ်ရှားမှုနှစ်ခု တစ်ပြိုင်တည်း ဖြစ်နေတာကို ပြနေတယ် — တစ်ဖက်က ပြန်လည်ဆက်ဆံရေး၊ တစ်ဖက်က စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှု။ ဘယ်ဘက်က ပိုအားကောင်းသလဲဆိုတာ ပါရီက အဖြေပေးလိုက်ပြီ။

ပါရီမှာ ဘာဖြစ်ခဲ့လဲ

မြန်မာကို အမည်ပျက်စာရင်းထဲ ထည့်ခဲ့တာက ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလကတည်းက။ အာဏာသိမ်းပြီး ပြည်တွင်းစစ် ပြန့်ပွားလာချိန်၊ ငွေကြေးခဝါချမှု တိုက်ဖျက်ရေးမှာ လိုအပ်တဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ သတ်မှတ်ရက်အမီ မလုပ်နိုင်ခဲ့လို့။ အဲဒီစာရင်းထဲမှာ ရှိနေတာဟာ နာမည်ဆိုးတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး — နိုင်ငံတကာ ဘဏ်တွေက မြန်မာနဲ့ ဆက်ဆံတဲ့ ငွေလွှဲတိုင်းကို အထူးစစ်ဆေးရတယ်။ ကုန်ကျစရိတ်တက်တယ်၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နှေးတယ်၊ ဘဏ်တချို့က ဆက်ဆံရေးကိုပဲ ဖြတ်လိုက်တယ်။

ဂျပန်ရဲ့ အဆိုပြုချက်က ရိုးရှင်းတယ် — အဲဒီအထူးစစ်ဆေးမှု လိုအပ်ချက်ကို ဖြုတ်ပေးဖို့၊ မြန်မာမှာ စီးပွားရေးလုပ်ဖို့ လွယ်ကူအောင်ပေါ့။ အဲဒီအဆိုကို နောက်ထပ် အာရှနိုင်ငံကြီး တစ်နိုင်ငံကလည်း ထောက်ခံခဲ့တယ်လို့ သိရတယ်။

ဒါပေမဲ့ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာ ထွက်လာတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သွားတယ်။ မြန်မာကို စာရင်းထဲ ဆက်ထားတယ်။ ဒါတင်မကဘူး — မြန်မာနိုင်ငံထဲက အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုစင်တာတွေ၊ ငွေကြေးလိမ်လည်မှုတွေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ဖျက်ဖို့ ထပ်ပြီး တောင်းဆိုလိုက်တယ်။ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ တိုးတက်မှု မပြနိုင်ရင် ပိုပြင်းထန်တဲ့ အဆင့်တွေ စဉ်းစားနိုင်တယ်လို့လည်း သတိပေးခဲ့တယ်။

စာရင်းကနေ လွတ်သွားတဲ့ လေးနိုင်ငံနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် ကွာခြားချက်က ရှင်းတယ်။ သူတို့ဟာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုစာရင်းကို ပြီးအောင်လုပ်ပြီး၊ ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးမှုကို အောင်မြင်ခဲ့တယ်။ မြန်မာကတော့ အဲဒီအဆင့်ကို မရောက်သေးဘူး။

နေပြည်တော်မှာ တစ်ရက်အလို

ပါရီဆုံးဖြတ်ချက် မထွက်ခင် တစ်ရက်အလို၊ အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်။ အာဆီယံရဲ့ မြန်မာဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် — ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး — နေပြည်တော်မှာ မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ တွေ့တယ်။ ပြည်တွင်းစစ်အကြောင်း၊ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ ဝင်ရောက်ခွင့်အကြောင်း ဆွေးနွေးတယ်။ ဖမ်းဆီးခံထားရတဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ တွေ့ဆုံခွင့်ကိုလည်း တောင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ သိရတယ်။

မြန်မာဘက်ကတော့ အာဆီယံထဲမှာ သူ့ရဲ့ မူလနေရာနဲ့ အခွင့်အရေးတွေ ပြန်ရဖို့ နည်းလမ်းတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ ပြောတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ကတည်းက အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေက ဖယ်ထားခံရတဲ့ မြန်မာခေါင်းဆောင်မှုဟာ ပုံမှန်ဆက်ဆံရေးဆီ ပြန်သွားချင်နေတဲ့ ဆန္ဒကို ဒီစကားက ဖော်ပြနေတယ်။ စိတ်ဝင်စားစရာက — သြဂုတ်လတုန်းကတော့ မြန်မာအစိုးရကိုယ်တိုင်က အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် ထပ်မလိုတော့ဘူးလို့ ပြောခဲ့သေးတယ်။ အခုတော့ အဲဒီကိုယ်စားလှယ်နဲ့ စားပွဲမှာ ပြန်ထိုင်နေတယ်။

ဒါက နေပြည်တော်ရဲ့ တွက်ချက်မှုကို ပြတယ်။ ဆက်ဆံရေးကို လိုချင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ သူ့စည်းကမ်းနဲ့၊ သူ့ဇာတ်လမ်းနဲ့။ ရွေးကောက်ပွဲကို ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်မှာ စတင်မယ်လို့ ကြေညာထားတယ်။ စစ်ခေါင်းဆောင်ကိုယ်တိုင်ကတောင် အောက်တိုဘာလအလယ်မှာ ဝန်ခံခဲ့တယ် — တစ်နိုင်ငံလုံး နေရာတိုင်းမှာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးတဲ့။ လူဦးရေစာရင်းကောက်ယူမှုကို မြို့နယ် ၃၃၀ ထဲက ၁၄၅ မြို့နယ်မှာပဲ မြေပြင်အပြည့်အစုံ လုပ်နိုင်ခဲ့တယ်။ အဲဒီအချက်တွေက ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ အတိုင်းအတာကို သူ့ဘာသာ ပြောပြနေတယ်။

တစ်ချိန်တည်း တစ်ဖက်ခြမ်း — လေယာဉ်ဆီကွန်ရက်

ဆက်ဆံရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေ ဖြစ်နေချိန်မှာပဲ၊ တခြားသတင်းတစ်ပုဒ်က မျက်နှာစာကို ရောက်လာတယ်။ လွတ်လပ်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေအရ၊ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေဟာ ပိတ်ဆို့မှုတွေကို ရှောင်ပြီး လေယာဉ်ဆီ တင်သွင်းခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။ ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာကနေ ၂၀၂၅ နိုဝင်ဘာအတွင်း ခွင့်ပြုချက်ရထားတဲ့ တင်သွင်းမှု ခြောက်ကြိမ်၊ တန်ဖိုး ဒေါ်လာ ၁၀၉ ဒသမ ၅ သန်း။ စာရွက်ပေါ်မှာတော့ အဲဒီဆီကို ဒီဇယ်ဆီလို့ ရေးထားတယ်။ ကြားခံကုမ္ပဏီတွေကနေ ငွေလမ်းကြောင်း ဖုံးကွယ်ထားတယ်။ အဲဒီတင်ပို့မှုတွေထဲက တစ်ခုရဲ့ အမှန်တကယ် မူလဇာစ်မြစ်ကို အီရန်ကမ်းခြေက ဆိပ်ကမ်းတစ်ခုအထိ ခြေရာခံမိတယ်လို့ ဆိုတယ်။

ဒီစွပ်စွဲချက်တွေ မှန်သည်ဖြစ်စေ၊ မှားသည်ဖြစ်စေ — သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုကတော့ ရှင်းတယ်။ ပါရီမှာ ဂျပန်က "စီးပွားရေးလုပ်ဖို့ လွယ်ကူအောင် စာရင်းက ဖြုတ်ပေးပါ" လို့ ပြောနေချိန်မှာပဲ၊ တခြားတစ်ဖက်က "ငွေကြေးလမ်းကြောင်းတွေကို ပိုတင်းကျပ်စွာ စစ်ဆေးပါ" လို့ တောင်းဆိုနေတယ်။ အဲဒီတောင်းဆိုမှုနှစ်ခု တစ်ပြိုင်တည်း ဖြစ်နေတာဟာ တိုက်ဆိုင်မှု မဟုတ်ဘူး — မြန်မာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ နိုင်ငံတကာသဘောထား နှစ်ခြမ်းကွဲနေတာရဲ့ ပုံရိပ်ပဲ။

ဘာကြောင့် ဂျပန်က တွန်းသလဲ

ဂျပန်ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို တစ်ဖက်တည်းက ကြည့်လို့ မရဘူး။ ဒါဟာ လအတော်ကြာ ဖြစ်နေတဲ့ ပြန်လည်ဆက်ဆံရေး လှိုင်းလုံးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု။ ပြီးခဲ့တဲ့လကပဲ အမေရိကန်က နေပြည်တော်နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးခဲ့တယ် — အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက အဆင့်အမြင့်ဆုံး ထိတွေ့မှု။ ဂျပန်ရဲ့ အထူးကိုယ်စားလှယ်ကလည်း အောက်တိုဘာလအစောပိုင်းမှာ နေပြည်တော်ကို ရောက်ခဲ့တယ်။ ထိုင်းကလည်း အမေရိကန်ရဲ့ ဆက်ဆံမှုကို ကြိုဆိုကြောင်း ပြောတယ်။

အကြောင်းရင်းတွေက နိုင်ငံအလိုက် ကွဲတယ် — စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွား၊ ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်မှု၊ လိမ်လည်မှုစင်တာတွေကို တိုက်ဖျက်ချင်တဲ့ ဆန္ဒ၊ တရုတ်ရဲ့ သြဇာကို ချိန်ညှိချင်တဲ့ တွက်ချက်မှု။ ဒါပေမဲ့ အားလုံးမှာ တူညီတဲ့ ယူဆချက်တစ်ခု ရှိတယ် — အထီးကျန်အောင်ထားတာက အလုပ်မဖြစ်တော့ဘူး၊ ဆက်ဆံမှ တစ်ခုခု ပြောင်းနိုင်မယ်ဆိုတဲ့ ယူဆချက်။

ပါရီရဲ့ အဖြေက အဲဒီယူဆချက်ကို မငြင်းဘူး။ ဒါပေမဲ့ "ဆက်ဆံတာနဲ့ စာရင်းက ဖြုတ်ပေးတာ မတူဘူး" လို့တော့ ပြောလိုက်တယ်။ ဆက်ဆံရေးဟာ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်၊ စာရင်းက ဖြုတ်ပေးတာက စံနှုန်းနဲ့ တိုင်းတာတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်။ နှစ်ခုကို ရောထွေးလို့ မရဘူး။

ပြည်သူအတွက် ဘာအဓိပ္ပာယ်ရှိလဲ

ဒီသတင်းကို နေပြည်တော်က အစိုးရအဖွဲ့အတွက်ပဲ သတင်းလို့ ထင်ရင် မှားမယ်။ အမည်ပျက်စာရင်းထဲ ရှိနေတာရဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ပြည်သူတွေက ထမ်းနေရတယ်။ ဘဏ်ငွေလွှဲတွေ နှေးတယ်၊ ကုန်ကျစရိတ် တက်တယ်။ နိုင်ငံခြားမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ မြန်မာလုပ်သားတွေ အိမ်ကို ငွေပို့တာ ခက်ခဲတယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းငယ်တွေက နိုင်ငံတကာ ငွေပေးချေမှုစနစ်ထဲ ဝင်ဖို့ ခက်တယ်။ အဖွဲ့ကိုယ်တိုင်ကတောင် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီနဲ့ ငွေလွှဲတွေကို မထိခိုက်စေဘဲ စစ်ဆေးမှုကို အချိုးကျ လုပ်ရမယ်လို့ ဆိုတယ် — ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ဘဏ်တွေက အန္တရာယ်ကို ရှောင်ပြီး ဆက်ဆံရေးကိုပဲ ဖြတ်တတ်ကြတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း မြေပြင်အခြေအနေက မပြောင်းသေးဘူး။ ကုလသမဂ္ဂ ခန့်မှန်းချက်အရ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ လိုအပ်သူ ၁၆ သန်းကျော်၊ အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရသူ ၄ သန်းကျော် ရှိနေတယ်။ ကချင်ပြည်နယ်က ဗန်းမော်အနီးမှာလည်း တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေတယ်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့နယ် ၅၅ ခုကလည်း အောက်တိုဘာလမှာ နောက်ထပ် ရက် ၉၀ သက်တမ်းတိုးခံရပြီးပြီ။ ဒါတွေအားလုံးက ပါရီရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်နောက်မှာ ရှိနေတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေ — စာရွက်ပေါ်က စာရင်းတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အောက်တိုဘာလကုန်ရဲ့ သင်ခန်းစာက ရှင်းတယ်။ နေပြည်တော်ကို ကမ္ဘာက ပြန်လက်ခံဖို့ တံခါးတွေ ပွင့်လာနေတယ် — ဒါပေမဲ့ တံခါးတိုင်းက တစ်ပြိုင်တည်း ပွင့်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ သံတမန်ရေးတံခါးက ပွင့်နေတယ်။ ငွေကြေးစာရင်းရဲ့ တံခါးကတော့ ပိတ်နေတုန်းပဲ။

ဂျပန်ရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုက ရှုံးနိမ့်တာ မဟုတ်ဘူး — ရွှေ့ဆိုင်းခံရတာလို့ ပြောရမယ်။ ဖေဖော်ဝါရီလမှာ နောက်ထပ် အစည်းအဝေးရှိတယ်။ အဲဒီအချိန်အထိ မြန်မာက လိမ်လည်မှုစင်တာတွေ၊ ငွေကြေးလမ်းကြောင်းတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ထင်ရှားတဲ့ တိုးတက်မှု ပြနိုင်မလား — ဒါမှမဟုတ် ပိုပြင်းထန်တဲ့ အဆင့်နဲ့ ရင်ဆိုင်ရမလား။ အဲဒါက နောက်ထပ် စောင့်ကြည့်ရမယ့် အမှတ်ပဲ။

ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်ရွေးကောက်ပွဲကလည်း ဒုတိယ စာမေးပွဲ ဖြစ်လိမ့်မယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်တဲ့ နေရာတွေမှာတောင်၊ အဲဒီရွေးကောက်ပွဲက နိုင်ငံတကာရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ပြန်ရဖို့ လုံလောက်ပါ့မလား။ ပါရီမှာ ပေးခဲ့တဲ့ အဖြေအရ ဆိုရင် — ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုတည်းနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။ ငွေကြေးစနစ်ရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ပြန်ရဖို့က မဲပုံးထက် ပိုလိုတယ်။ စာရင်းတွေ၊ စစ်ဆေးမှုတွေ၊ လိမ်လည်မှုစင်တာတွေကို တကယ်တိုက်ဖျက်မှုတွေ လိုတယ်။

တံခါးမပွင့်သေးဘူးဆိုတာ သတင်းဆိုးသက်သက် မဟုတ်ဘူး။ တံခါးကို ဘာနဲ့ ဖွင့်ရမလဲဆိုတာ ပါရီက ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောပြလိုက်တာလည်း ဖြစ်တယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

လမ်းမထက်က ဥရောပ — အီတလီမှာ မြို့ ၅၀ ကျော် လူထုထွက်၊ ဆားဘီးယားမှာ လူငယ်တွေ အာဏာကို လဲပစ်

လမ်းမထက်က ဥရောပ — အီတလီမှာ မြို့ ၅၀ ကျော် လူထုထွက်၊ ဆားဘီးယားမှာ လူငယ်တွေ အာဏာကို လဲပစ်

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက် မနက်ခင်း၊ အီတလီနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တူရင်မြို့။ လယ်သမားတွေ လမ်းမပေါ် မြေဩဇာတွေ သွန်ချလိုက်တယ် — အနံ့အသက်နဲ့ အတူ မကျေနပ်ချက်ကို မြို့လယ်ခေါင်မှာ ချပြလိုက်တာပဲ။ အဲဒီနေ့မှာပဲ အီတလီတစ်နိုင်ငံလုံး မြို့ ၅၀ ကျော်မှာ လူထောင်ပေါင်းများစွာ လမ်းပေါ်ထွက်လာတယ်။ ကျောင်းသား၊ ဆရာ၊ လယ်သမား၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေ — အသက်အရွယ်မတူ၊ အလုပ်မတူပေမဲ့ စကားတစ်ခွန်းတည်း ပြောနေကြတယ်။ နေထိုင်စားရိတ်က မြင့်လွန်းတယ်၊ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုတွေက ယိုယွင်းနေပြီတဲ့။

ဒါက အီတလီတစ်နိုင်ငံတည်းရဲ့ ဇာတ်လမ်း မဟုတ်ဘူး။ ဒီဆောင်းဦးရာသီမှာ ဥရောပတစ်တိုက်လုံး လမ်းမတွေက နိုင်ငံရေးကို ပြန်ရေးနေတယ်။

အီတလီ — မြို့ ၅၀ ကျော်မှာ တစ်နေ့တည်း သပိတ်နဲ့ ဆန္ဒပြ

ဒီတစ်ကြိမ် လှုပ်ရှားမှုကို ဦးဆောင်တာက အရင်းရှင်စနစ်ဆန့်ကျင်ရေး အလုပ်သမားသမဂ္ဂ USB ဖြစ်တယ်။ ဆရာ၊ လယ်ယာလုပ်သား၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေက တစ်နိုင်ငံလုံး သပိတ်မှောက် ချီတက်ကြတယ်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ထမ်းတွေလည်း ပါဝင်ဖို့ စီစဉ်ထားပေမဲ့ ဝန်ကြီး မက်တီယို ဆယ်လ်ဗီနီက အရေးယူမယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်လိုက်ပြီးနောက် နောက်ဆုတ်သွားတယ်။

အကြီးဆုံး ဆန္ဒပြပွဲတွေက မီလန်၊ တူရင်နဲ့ မြို့တော် ရောမမှာ ဖြစ်တယ်။ လူငယ်ရော လူကြီးပါ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျော်ဂျီယာ မယ်လိုနီရဲ့ လက်ယာအစိုးရကို ဒေါသထွက်နေကြတယ်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆန္ဒပြမတိုင်မီ ကြိုတင်ဖမ်းဆီးမှုတွေ လုပ်ခဲ့ပေမဲ့ နေရာတချို့မှာ ဆန္ဒပြသူတွေနဲ့ ရဲတွေ ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့ကြတယ်။ မီလန်မှာ ဆန္ဒပြသူတွေက "မယ်လိုနီအစိုးရကို ဖြုတ်ချစို့ — ပုန်ကန်ခြင်းဟာ တရားမျှတတယ်" လို့ ရေးထားတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်တွေ ကိုင်ထားတယ်။ နေပယ်လ်မှာတော့ တချို့က မယ်လိုနီရဲ့ ဓာတ်ပုံတွေကို မီးရှို့ခဲ့ကြတယ်။

တောင်းဆိုချက်တွေက နေရာအလိုက် ကွဲပြားတယ် — ဒါကပဲ ဒီလှုပ်ရှားမှုရဲ့ သဘောကို ဖော်ပြနေတယ်။ ဂျီနိုအာမြို့မှာ ဆိပ်ကမ်းလုပ်သားတွေက ဆိပ်ကမ်းကို စစ်တပ်ဆန်လာအောင် လုပ်တာနဲ့ စစ်ပွဲဒေသတွေဆီ လက်နက်တင်ပို့မှုကို ပိတ်ဆို့ဖို့ လမ်းပိတ်ဆန္ဒပြတယ် — မီးခိုးဗုံးတွေ၊ တာယာမီးရှို့ပြီး ဆိပ်ကမ်းနဲ့ အဝေးပြေးလမ်းဆုံတဲ့ လမ်းဆုံကို ပိတ်လိုက်တယ်။ အနီးက ဘိုလော့ညာမြို့မှာတော့ ကျောင်းသားတွေက ပညာရေးမူဝါဒ ပြန်သုံးသပ်ဖို့ တောင်းဆိုတယ်။ တစ်နိုင်ငံလုံး ပြဿနာတစ်မျိုးတည်းကို ခံစားနေရပေမဲ့ တစ်မြို့ချင်းစီမှာ သူ့ဘာသာသူ့ အသံထွက်နေတယ်။

ဆားဘီးယား — လူငယ်တွေက မဲပုံးထဲမှာ အနိုင်ရသွားပြီ

အီတလီမှာ လမ်းပေါ်ထွက်နေချိန်မှာပဲ၊ ဘော်လကန်ဒေသက ဆားဘီးယားမှာတော့ လူငယ်လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုက အနိုင်ရရှိသွားတာ တစ်ပတ်ပဲ ရှိသေးတယ်။ အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက် ရွေးကောက်ပွဲမှာ ကျောင်းသားတွေ ဦးဆောင်တဲ့ "ကျောင်းသားစာရင်း" (Students' List) က အမတ် ၂၅၀ နေရာရှိတဲ့ လွှတ်တော်မှာ ၁၃၅ နေရာကနေ ၁၄၀ ကြား ရရှိပြီး ၁၄ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ သမ္မတဟောင်း အလက်ဇန္ဒာ ဗူချစ်ရဲ့ ဆားဘီးယားတိုးတက်ရေးပါတီကို အနိုင်ရခဲ့တယ်။ ဗူချစ်ကိုယ်တိုင် ရွေးကောက်ပွဲညက "ကျောင်းသားစာရင်းက အနိုင်ရသွားပြီ" လို့ ဝန်ခံခဲ့တယ်။ မဲပေးသူ ၆၇.၆ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ယူဂိုဆလားဗီးယား ပြိုကွဲပြီးကတည်းက အမြင့်ဆုံးမဲပေးနှုန်း ဖြစ်ခဲ့တယ်။

ဒီအနိုင်ရမှုရဲ့ အရင်းခံက ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလက နိုဗီဆတ်မြို့ ရထားဘူတာမှာ ကွန်ကရစ်မိုးကာပြိုကျပြီး လူ ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်ပဲ။ ဆောက်လုပ်ရေးမှာ အဂတိလိုက်စားမှု၊ ခေါင်းပုံဖြတ်မှုတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ကျောင်းသားတွေက စွပ်စွဲပြီး နှစ်နှစ်ကြာ လမ်းပေါ်မှာ ဆန္ဒပြလာခဲ့တာ — အခု မဲပုံးထဲမှာ အဖြေထွက်လာပြီ။ စိတ်ဝင်စားစရာက ကျောင်းသားစာရင်းရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေထဲမှာ ကျောင်းသားကိုယ်တိုင် တစ်ယောက်မှ မပါဘူး — ပညာရှင်၊ အားကစားသမား၊ လယ်သမား၊ အနုပညာရှင်တွေနဲ့ ဖွဲ့ထားတဲ့ စာရင်းပဲ။ လူငယ်တွေက အာဏာကို သူတို့ကိုယ်တိုင် မယူဘူး၊ သူတို့ယုံကြည်တဲ့ လူတွေကို ရှေ့ကိုထုတ်ပြီး အနိုင်ယူသွားတာ။

အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်မှာတော့ အနိုင်ရလူငယ်တွေက နောက်တစ်ဆင့် လှမ်းလိုက်ပြီ — ရဲ၊ ထောက်လှမ်းရေး၊ တရားစီရင်ရေးဌာနတွေရဲ့ အကြီးအကဲတွေ နှုတ်ထွက်ဖို့ တောင်းဆိုတယ်။ အာဏာလွှဲပြောင်းမှု ပြီးမသွားခင် အထောက်အထားတွေ ဖျက်ဆီးခံရမှာ စိုးရိမ်လို့ စာရွက်စာတမ်းတွေ မဖျက်ဖို့ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းတွေကို သတိပေးတယ်။ နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံဌာန RTS ရဲ့ ဒါရိုက်တာလည်း နှုတ်ထွက်သွားပြီ၊ နိုဗီဆတ်ဌာနခွဲက ပရိသတ်ကို တောင်းပန်ခဲ့တယ်။ ဗူချစ်ကတော့ အနိုင်ရသူတွေကို "တော်လှန်ရေးအကြမ်းဖက်မှု" လို့ စွပ်စွဲပြီး ပြန်တိုက်နေတယ်။ မဲပုံးမှာ အရှုံးပေးခဲ့ပေမဲ့ အာဏာလုပွဲက မပြီးသေးဘူး။

ဥရောပတစ်တိုက်လုံး — ဈေးကြီးခြင်း၊ အိမ်ရာအကျပ်အတည်း၊ အဂတိလိုက်စားမှု

ဒီလှိုင်းက အီတလီနဲ့ ဆားဘီးယားနှစ်နိုင်ငံတည်း မဟုတ်ဘူး။ ပြင်သစ်မှာ စက်တင်ဘာလကုန်ကတည်းက ဆရာတွေနဲ့ ကျောင်းသားတွေက ပညာရေးမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မရှိတာနဲ့ အလုပ်အခြေအနေ ဆိုးရွားတာကို ဆန္ဒပြရာကနေ အခု နေထိုင်စားရိတ်ပြဿနာအထိ ကျယ်ပြန့်လာတယ်။ စပိန်နဲ့ ပေါ်တူဂီမှာ အိမ်ရာအကျပ်အတည်းက လူတွေကို မြို့လယ်ရင်ပြင်တွေမှာ စခန်းချဆန္ဒပြစေတယ်။ အယ်လ်ဘေးနီးယားမှာလည်း အစိုးရအဂတိလိုက်စားမှုကို ဆန့်ကျင်ပြီး ဝန်ကြီးချုပ် အက်ဒီ ရာမာ နှုတ်ထွက်ဖို့ ထောင်ပေါင်းများစွာ ဆန္ဒပြနေတယ်။

ပုံစံက ရှင်းတယ် — ပြဿနာက တစ်နိုင်ငံချင်းစီမှာ မတူပေမဲ့ ခံစားချက်က တူတယ်။ ဈေးတွေတက်တယ်၊ အိမ်ငှားခ တက်တယ်၊ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုတွေ ယိုယွင်းတယ်၊ ပြီးတော့ အာဏာရှိသူတွေက ပြည်သူတွေရဲ့ အသံကို နားမထောင်ဘူးလို့ လူတွေက ခံစားလာတယ်။ အီတလီမှာ အဲဒီခံစားချက်က လမ်းပေါ်မှာ ပေါက်ကွဲတယ်။ ဆားဘီးယားမှာတော့ မဲပုံးထဲမှာ ပေါက်ကွဲတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဥရောပရဲ့ ဒီဆောင်းဦးက သင်ခန်းစာနှစ်ခု ပေးနေတယ်။

ပထမသင်ခန်းစာ — လူငယ်တွေဟာ နိုင်ငံရေးရဲ့ အနားသတ်မှာ မဟုတ်တော့ဘူး။ ဆားဘီးယားမှာ ကျောင်းသားတွေက နှစ်နှစ်ကြာ ဆန္ဒပြပြီး ရွေးကောက်ပွဲမှာ အစိုးရကို ဖြုတ်ချပြလိုက်တယ်။ အီတလီမှာလည်း လမ်းပေါ်မှာ ကျောင်းသားတွေက ရှေ့တန်းက ပါဝင်နေတယ်။ ဥရောပရဲ့ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်မယ့်သူတွေက အသက်ကြီးတဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေချည်း မဟုတ်တော့ဘူး။

ဒုတိယသင်ခန်းစာ — လမ်းပေါ်ထွက်တာနဲ့ မဲပုံးမှာ အနိုင်ရတာ မတူဘူး။ ဆားဘီးယားက လူငယ်တွေက လမ်းပေါ်ကနေ မဲပုံးကို ကူးနိုင်ခဲ့လို့ အာဏာကို တကယ်ရသွားတယ်။ အီတလီမှာတော့ လမ်းပေါ်က အသံက အစိုးရကို ဖိအားပေးနိုင်ပေမဲ့ မယ်လိုနီအစိုးရက သက်တမ်းတစ်ဝက်ကျော်ကျန်သေးတယ်။ ဆန္ဒပြပွဲက အစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်သလား၊ မူဝါဒကိုပဲ ပြောင်းလဲစေနိုင်သလား — ဒါက အီတလီရဲ့ နောက်မေးခွန်းပဲ။

ဒါပေမဲ့ အရေးကြီးဆုံးအချက်က ဒီလှိုင်းရဲ့ အရင်းခံအကြောင်းရင်းကို ဘယ်အစိုးရမှ မဖြေရှင်းနိုင်သေးတာပဲ။ နေထိုင်စားရိတ်က တက်နေတုန်း၊ အိမ်ရာက ရှားနေတုန်း၊ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုတွေက ယိုယွင်းနေတုန်း။ အဲဒီပြဿနာတွေ ရှိနေသ၍ လမ်းမတွေက တိတ်ဆိတ်သွားမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဆားဘီးယားမှာ အနိုင်ရခဲ့တဲ့ လူငယ်တွေတောင် အခု အစိုးရဖွဲ့ဖို့ ကြိုးစားနေရင်း အဲဒီပြဿနာတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတော့မယ် — အနိုင်ရတာက အစပဲ ရှိသေးတယ်၊ အဖြေမဟုတ်သေးဘူး။

ဥရောပရဲ့ လမ်းမတွေက အခုတော့ ပြောနေပြီ။ မေးခွန်းက အာဏာရှိသူတွေ နားထောင်မလား ဆိုတာပဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

အနိုင်ရသူမရှိတဲ့ မဲ — နေတန်ယာဟု ဆက်နေမလား၊ အစ္စရေးလ် ဘယ်ကိုသွားမလဲ

အနိုင်ရသူမရှိတဲ့ မဲ — နေတန်ယာဟု ဆက်နေမလား၊ အစ္စရေးလ် ဘယ်ကိုသွားမလဲ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက် ည၊ ဂျေရုဆလင်မြို့။ မဲရုံတွေ ပိတ်ပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာ၊ သန်းခေါင်ကျော်လို့ ၃ နာရီထိုးခါနီးမှ ဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟုက လီကွတ်ပါတီဌာနချုပ်မှာ ပေါ်လာတယ်။ သူ့မျက်နှာမှာ အောင်ပွဲခံတဲ့ အပြုံး မရှိဘူး — ဒါပေမဲ့ ရှုံးနိမ့်သွားတဲ့ အရိပ်လည်း မရှိဘူး။ "လီကွတ်က အကြီးဆုံးပါတီ ဖြစ်နေဆဲပါ။ ဒီအချက်မှာ အငြင်းပွားစရာ မရှိပါဘူး" လို့ သူ ပြောတယ်။ ပြီးတော့ "ခိုင်မာတဲ့ လက်ယာအမျိုးသားအစိုးရ တစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းရမယ်" လို့ တောင်းဆိုလိုက်တယ်။

အဲဒီညက အစ္စရေးလ်နိုင်ငံရေးရဲ့ အနှစ်သာရကို ဖော်ပြနေတယ် — ဘယ်သူမှ မနိုင်ဘူး၊ ဘယ်သူမှ မရှုံးဘူး၊ ဒါပေမဲ့ အားလုံးက ရှုံးနိမ့်သလို ခံစားနေရတယ်။

မဲရလဒ် — ၅၄ နှင့် ၆၅

မဲရေတွက်မှု ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ပြီးတဲ့အချိန်အထိ ပုံက ရှင်းနေတယ်။ နေတန်ယာဟုရဲ့ လက်ယာ၊ အစွန်းရောက် လက်ယာနဲ့ အလွန်အမင်း ဘာသာရေးပါတီတွေပါတဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့က ၅၄ နေရာ ရမယ်လို့ ခန့်မှန်းထားတယ်။ အစိုးရဖွဲ့ဖို့ လိုတဲ့ ၆၁ နေရာနဲ့ ၇ နေရာ လိုနေတယ်။ အရင်လွှတ်တော်မှာ သူ ဦးဆောင်ခဲ့တဲ့ ၆၈ နေရာပါ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရနဲ့ ယှဉ်ရင် ၁၄ နေရာ ကျဆင်းသွားတာ။

တစ်ဖက်မှာ နေတန်ယာဟုကို ဆန့်ကျင်တဲ့အဖွဲ့တွေက စုစုပေါင်း ၆၅ နေရာအထိ ရမယ်လို့ ခန့်မှန်းရတယ် — အများစုအတွက် လုံလောက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ၆၅ နေရာက တစ်ဖွဲ့တည်း မဟုတ်ဘူး။ လက်ယာ၊ လက်ဝဲ၊ အလယ်အလတ်၊ ဂျူးပါတီနဲ့ အာရပ်ပါတီတွေ ရောထားတဲ့ အစုအဝေး။ အများစု ရှိပေမဲ့ အစိုးရ မဖွဲ့နိုင်တဲ့ အများစု။

ပါတီတစ်ခုချင်းအနေနဲ့ကြည့်ရင် လီကွတ်က ၂၅ နေရာနဲ့ အကြီးဆုံးပါတီ ဖြစ်နေဆဲ။ အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ဂါဒီ အိုင်ဇင်ကော့ရဲ့ ယာရှာပါတီက ၂၁ နေရာနဲ့ ဒုတိယ။ ဒါပေမဲ့ အစ္စရေးလ်နိုင်ငံရေးမှာ အကြီးဆုံးပါတီ ဖြစ်တာနဲ့ အစိုးရ ဖွဲ့နိုင်တာ မတူဘူး — ညွန့်ပေါင်းဖွဲ့နိုင်မှ အစိုးရ ဖြစ်တယ်။

အာရပ်မဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ သမိုင်းဝင် ညလ

ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ တကယ့် ဇာတ်လိုက်က အာရပ်မဲဆန္ဒရှင်တွေပဲ။ မဲပေးသူ စုစုပေါင်း ၇၇ ဒသမ ၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိခဲ့တယ် — နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်အတွင်း အမြင့်ဆုံး။ အထူးသဖြင့် အာရပ်လူထုကြားမှာ မဲပေးမှု ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရှိခဲ့တယ်လို့ အာရပ်ပါတီတွေက ဆိုတယ်။ ခန့်မှန်းချက်တွေအရ အာရပ်ပါတီတွေက ၁၆ နေရာကနေ ၁၉ နေရာအထိ ရမယ် — သူတို့ရဲ့ သမိုင်းမှာ အကောင်းဆုံး ရလဒ်။

ဘာကြောင့် ဒီလောက် မဲထွက်လာသလဲ။ အကြောင်းရင်းက ရှင်းတယ် — နေတန်ယာဟုရဲ့ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရကို ဖြုတ်ချချင်တဲ့ ဆန္ဒ။ အဲဒီအစိုးရမှာ အဓိကနေရာယူထားတဲ့ ခက်ထန်တဲ့ ဝန်ကြီးတွေ — ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဘီဇာလယ် စမော့ထရစ်နဲ့ အမျိုးသားလုံခြုံရေးဝန်ကြီး အိတမာ ဘင်ဂဗီးရ်။ ဘင်ဂဗီးရ် တာဝန်ယူတဲ့ ကာလမှာ အာရပ်ရပ်ကွက်တွေမှာ ရာဇဝတ်မှုနဲ့ လူသတ်မှုနှုန်းတွေ သိသိသာသာ မြင့်တက်ခဲ့တယ်လို့ ဝေဖန်ကြတယ်။

"ကျွန်တော်တို့ကို လျစ်လျူရှုလို့ မရတဲ့ နိုင်ငံရေးအင်အားတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြလိုက်ပြီ" လို့ ပူးတွဲစာရင်း ဥက္ကဋ္ဌ ယူဆတ် ဂျာဘာရင်းက ပြောတယ်။ ရာအမ်စာရင်း ဥက္ကဋ္ဌ မန်ဆူး အာဘတ်စ်ကတော့ ပိုတိုက်ရိုက်ပြောတယ် — "ဒီစံချိန်တင် အောင်မြင်မှုက ဘင်ဂဗီးရ်နဲ့ စမော့ထရစ်နဲ့ အာရပ်လူထုကို လျစ်လျူရှုခဲ့တဲ့ အစိုးရတစ်ခုလုံးကြောင့်ပါ" တဲ့။

ဒါပေမဲ့ ဒီအောင်ပွဲမှာပဲ အတိုက်အခံအတွက် ပြဿနာတစ်ခု ပါလာတယ်။ အာရပ်မဲတွေက နေတန်ယာဟုကို အများစု မရအောင် တားဆီးပေးလိုက်ပေမဲ့၊ အိုင်ဇင်ကော့ အစိုးရဖွဲ့ဖို့လည်း အာရပ်ပါတီတွေရဲ့ ထောက်ခံမှု လိုအပ်နေပြီ။

အိုင်ဇင်ကော့ရဲ့ ပိတ်ဆို့နေတဲ့ လမ်း

အိုင်ဇင်ကော့က စစ်တပ်ရဲ့ အကြီးဆုံး ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း — ဂါဇာမှာ စစ်တိုက်ရင်း သားတစ်ယောက် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူ။ မဲရုံပိတ်တဲ့ ညက တဲလ်အဗစ်မှာ သူ ပြောခဲ့တယ်။ "သမိုင်း ရေးထိုးလိုက်ပြီ။ ပြည်သူတွေက အပြောင်းအလဲကို မဲပေးခဲ့ကြတယ်။ ကျရှုံးတဲ့ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရက ပြည်သူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ဆုံးရှုံးသွားပြီ" တဲ့။ ပြီးတော့ "ထိုက်တန်တဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ပဲ နိုင်ငံရေးကနေ အနားယူရမယ်" လို့ နေတန်ယာဟုကို တိုက်ရိုက် ပြောလိုက်တယ်။

ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့ အစိုးရဖွဲ့ရေး လမ်းက ပိတ်ဆို့နေတယ်။ အိုင်ဇင်ကော့က ညွန့်ပေါင်းပါတနာတိုင်းအတွက် စည်းကမ်းတွေ ချမှတ်ထားတယ် — အစ္စရေးလ်ကို ဂျူးနိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရမယ်၊ ဟားမတ်စ်ကို ဖျက်သိမ်းရမယ့် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရမယ်တဲ့။ အာရပ်လွှတ်တော်အမတ်အများစုက ဒီစည်းကမ်းတွေကို လက်ခံနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူး။ ပြီးတော့ သူ့ရဲ့ အတိုက်အခံမဟာမိတ်တွေထဲက အဗစ်ဒေါ် လီဘာမန်နဲ့ နတ်ဖ်တာလီ ဘန်းနက်တို့ကလည်း အာရပ်ပါတီတွေနဲ့ အစိုးရဖွဲ့ဖို့ လုံးဝ ငြင်းထားတယ်။

ဒါကြောင့် ဂဏန်းသင်္ချာက ထူးဆန်းတဲ့ အခြေအနေတစ်ခု ဖန်တီးနေတယ်။ နေတန်ယာဟုကို ဆန့်ကျင်သူ အများစု ရှိတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအများစုက အတူတူ အစိုးရ မဖွဲ့နိုင်ဘူး။

အီရန်နဲ့ ဘာဆိုင်လဲ — ရွေးကောက်ပွဲနှစ်ခုကြားမှာ ညပ်နေတဲ့ စစ်ပွဲအချိန်ဇယား

ဒီရွေးကောက်ပွဲက ဘာကြောင့် ကမ္ဘာအတွက် အရေးကြီးသလဲဆိုတာ နားလည်ဖို့၊ ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ်က အခြေအနေကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးလ်စစ်တပ်တွေ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အမေရိကန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ အီရန်ကို ပြန်တိုက်ဖို့ အစီအစဉ်တွေ ရေးဆွဲနေတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ခဲ့တယ်။ အချိန်ဇယားက ရွေးကောက်ပွဲနှစ်ခုကြားမှာ ညပ်နေတယ် — အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက် အစ္စရေးလ်ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အမေရိကန်ရွေးကောက်ပွဲ။

အခု ပထမရွေးကောက်ပွဲ ပြီးသွားပြီ — ဒါပေမဲ့ အစိုးရအသစ် မထွက်လာဘူး။ နေတန်ယာဟုက ညွန့်ပေါင်းညှိနှိုင်းမှုတွေ ဆက်လုပ်နေတဲ့ ကာလအတွင်း၊ ဒါမှမဟုတ် ၂၀၂၇ မှာ ရွေးကောက်ပွဲအသစ် ကျင်းပတဲ့အထိ၊ အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်နေမယ်။

ဒါက မဲရုံပိတ်တဲ့ ညမှာ နေတန်ယာဟု ပြောခဲ့တဲ့ စကားကို ပိုအရေးကြီးစေတယ်။ သူက အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်နဲ့အတူ အီရန်ရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုကို "တစ်ခါတည်း အပြီးတိုင် ဖယ်ရှားဖို့ သမိုင်းဝင် အခွင့်အလမ်း" ရှိတယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်။ အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ယောက်က စစ်ပွဲအကြီးစား ဆင်နွှဲဖို့ ဆုံးဖြတ်နိုင်သလား — ဒါက မေးခွန်းတစ်ခု။ အိုင်ဇင်ကော့ကလည်း သတိပေးထားတယ် — နေတန်ယာဟုက နိုင်ငံရေးအကျိုးအတွက် လုံခြုံရေးကိစ္စကို အသုံးချနိုင်တယ်တဲ့။

ရေနံဈေးကလည်း ဒီဇာတ်လမ်းရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်နေဆဲ။ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် နံနက်ပိုင်းမှာ ဘရန့်ရေနံစိမ်း တစ်စည်ကို ဒေါ်လာ ၁၁၅ အထိ တက်သွားတယ်။ မဲရလဒ် မရှင်းမလင်းဖြစ်နေတာက ဈေးကွက်ကို စိုးရိမ်စိတ် ထပ်ထည့်ပေးနေတယ်။

နောက်ဘာဖြစ်မလဲ

အခု လုပ်ငန်းစဉ်က သမ္မတ အိုင်ဇက် ဟာဇော့ဂ်ဆီ ရောက်သွားပြီ။ သူက လွှတ်တော်ပါတီတွေနဲ့ တစ်ဖွဲ့ချင်း တွေ့ဆုံပြီး ဘယ်သူ့ကို အစိုးရဖွဲ့ခိုင်းရမလဲ ဆုံးဖြတ်ရမယ်။ အကြီးဆုံးပါတီရဲ့ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်ရမယ်လို့ မသတ်မှတ်ထားဘူး — ၆၁ နေရာ စုနိုင်ခြေ အများဆုံးသူကို ရွေးရမယ်။

အစိုးရဖွဲ့ခိုင်းခံရသူက ၂၈ ရက် ရမယ်၊ လိုအပ်ရင် ၁၄ ရက် ထပ်တိုးလို့ရတယ်။ မအောင်မြင်ရင် တာဝန်က နောက်တစ်ယောက်ဆီ ကူးမယ်။ အဲဒီလူလည်း မအောင်မြင်ရင် လွှတ်တော်က ကိုယ်စားလှယ်တစ်ယောက် တင်ရမယ်။ အဲဒါလည်း မရရင် ရွေးကောက်ပွဲအသစ် အလိုအလျောက် ကျင်းပရမယ်။

ဟာဇော့ဂ်က နေတန်ယာဟုနဲ့ အိုင်ဇင်ကော့တို့ ညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဖွဲ့ဖို့ တွန်းအားပေးနိုင်တယ် — ဒါပေမဲ့ အိုင်ဇင်ကော့က နေတန်ယာဟုနဲ့ အတူထိုင်ဖို့ ငြင်းထားပြီး၊ နေတန်ယာဟုကလည်း အရင်က ဒီလို သဘောတူညီချက်တွေကို ချိုးဖောက်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းရှိတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒီရွေးကောက်ပွဲက အစ္စရေးလ်ပြည်သူတွေ ဘာကို လိုချင်သလဲဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြလိုက်တယ် — နေတန်ယာဟုရဲ့ အစိုးရကို မလိုချင်တော့ဘူး။ ဒါပေမဲ့ သူတို့က အစားထိုးမယ့် အစိုးရကိုလည်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မရွေးခဲ့ဘူး။ ရလဒ်က "မဲဆန္ဒရှင်တွေက ပြောင်းလဲမှုကို တောင်းဆိုလိုက်ပြီး၊ စနစ်က ပြောင်းလဲမှုကို မပေးနိုင်တဲ့" အခြေအနေ။

ဒါက အစ္စရေးလ်အတွက်တင် ပြဿနာ မဟုတ်ဘူး။ အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ယောက်၊ မရှင်းမလင်းတဲ့ နိုင်ငံရေးအနာဂတ်၊ ပြီးတော့ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ အစီအစဉ်တွေ စားပွဲပေါ်မှာ ရှိနေတဲ့ အချိန်မှာ — အရှေ့အလယ်ပိုင်းတစ်ခုလုံးရဲ့ တည်ငြိမ်မှုက အစ္စရေးလ်ရဲ့ ညွန့်ပေါင်းညှိနှိုင်းမှုတွေပေါ်မှာ မူတည်နေတယ်။

မဲရုံပိတ်တဲ့ ညက နေတန်ယာဟု ပြောခဲ့သလို — လီကွတ်က အကြီးဆုံးပါတီ ဖြစ်နေဆဲ။ ဒါပေမဲ့ အကြီးဆုံးပါတီ ဖြစ်တာနဲ့ အုပ်ချုပ်နိုင်တာ မတူဘူး။ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်ကတည်းက စစ်ပွဲတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ၊ အဲဒီကွာခြားချက်က ကမ္ဘာအတွက် အရေးကြီးတဲ့ ကွာခြားချက်တစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲ ပြီးသွားပြီ။ အစိုးရကတော့ မပြီးသေးဘူး။ အဲဒီကြားကာလမှာပဲ — အီရန်အရေး၊ ရေနံဈေး၊ ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်မှုအားလုံး စောင့်ဆိုင်းနေရတယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ပထမအကျော့မှာ ရှုံးပြီး ဒုတိယအကျော့မှာ ပြန်နိုင်ခဲ့တဲ့ လူလာ — ဘရာဇီးလ်ရဲ့ စတုတ္ထသက်တမ်း

ပထမအကျော့မှာ ရှုံးပြီး ဒုတိယအကျော့မှာ ပြန်နိုင်ခဲ့တဲ့ လူလာ — ဘရာဇီးလ်ရဲ့ စတုတ္ထသက်တမ်း

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက် ည။ ဆောပိုလိုမြို့က ဟိုတယ်တစ်လုံးရှေ့။ လူအုပ်ကြီးက သီချင်းဆိုနေတယ်၊ ကားဟွန်းတွေ တီးနေတယ်၊ လက်နဲ့ "L" အမှတ်အသားကို မြှောက်ပြနေတယ်။ အထဲမှာတော့ အသက် ၈၀ အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦး — မနက်ဖြန်ဆိုရင် ၈၁ နှစ်ပြည့်မယ့်သူ — စင်ပေါ်မှာ ရပ်ပြီး မိုက်ကို ကိုင်ထားတယ်။ သူ့နာမည်က လူးဝစ် အီနာစီယို လူလာ ဒါ ဆီလ်ဗာ။ ဘရာဇီးလ်သမ္မတ။ အခု စတုတ္ထသက်တမ်းမြောက် သမ္မတ ဖြစ်လာတော့မယ့်သူ။

သုံးပတ်အလိုမှာပဲ သူ ရှုံးနေခဲ့တယ်။ ပထမအကျော့မဲမှာ ပြိုင်ဘက် ဖလာဗီယို ဘိုလ်ဆိုနာရိုက မဲ ၂.၂ သန်းပိုရခဲ့တယ်။ ဘယ်သူမှ ဒုတိယအကျော့မှာ လူလာ ပြန်နိုင်မယ်လို့ သေချာမပြောရဲဘူး။ ဒါပေမဲ့ ညက ရလဒ်က ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားတယ် — လူလာက မဲ ၅၁.၈ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်နဲ့ နိုင်ခဲ့တယ်၊ ပြိုင်ဘက်ထက် မဲ ၄.၄ သန်းခန့် ပိုရခဲ့တယ်။

ဒါက ရိုးရိုးအောင်ပွဲတစ်ခု မဟုတ်ဘူး။ ၁၉၈၉ မှာ တိုက်ရိုက်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ပြန်စတည်းက ပထမအကျော့မှာ ဒုတိယရခဲ့သူတစ်ဦး ဒုတိယအကျော့မှာ သမ္မတဖြစ်လာတာ ဒါ ပထမဆုံးအကြိမ်ပဲ။ ရှုံးနေတဲ့သူက ပြန်နိုင်ခဲ့တဲ့ ည။

ရှုံးနေတဲ့ သမ္မတတစ်ဦးရဲ့ သုံးပတ်

ပထမအကျော့ရလဒ်က လူလာရဲ့ အားနည်းချက်တွေကို ဖော်ပြခဲ့တယ်။ ဈေးနှုန်းတွေ မြင့်နေတာ၊ ရာဇဝတ်မှုတွေ များနေတာ၊ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုအပေါ် စိတ်ပျက်နေတာ — ပြည်သူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ဒါတွေက အကြီးဆုံးပြဿနာတွေ။ စစ်တမ်းတစ်ခုအရ ပြည်သူတွေရဲ့ ၂၈ ရာခိုင်နှုန်းက အကြမ်းဖက်မှုကို နိုင်ငံရဲ့ အကြီးဆုံးပြဿနာလို့ ပြောတယ်၊ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းက အကျင့်ပျက်ခြစားမှု၊ ၁၉ ရာခိုင်နှုန်းက စီးပွားရေးလို့ ပြောတယ်။

လူလာက အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း နိမ့်နေတယ်၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု လျော့နေတယ်လို့ ညွှန်ပြနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဈေးဝယ်ထွက်တိုင်း ဈေးကြီးနေတယ်လို့ ခံစားနေရတဲ့ အိမ်ထောင်စုတွေအတွက်တော့ အဲဒီဂဏန်းတွေက အဓိပ္ပာယ်မရှိဘူး။ ပထမသက်တမ်းနှစ်ခုတုန်းက ကုန်စည်ဈေးတက်တဲ့ခေတ်မှာ သန်းပေါင်းများစွာကို ဆင်းရဲတွင်းက ဆွဲထုတ်နိုင်ခဲ့တဲ့ လူလာတောင်၊ အခုအခါ "ဘာမှ တိုးတက်မလာဘူး" ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ကို ရင်ဆိုင်နေရတယ်။

ဘိုလ်ဆိုနာရိုဘက်ကလည်း အားသာချက်တွေ ရှိခဲ့တယ်။ အကြီးစားရာဇဝတ်ဂိုဏ်းတွေကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် သတ်မှတ်မယ်၊ အကျဉ်းထောင်တွေ ချဲ့မယ်၊ ရာဇဝတ်မှုအတွက် တာဝန်ယူရမယ့် အသက်ကို လျှော့ချမယ်လို့ သူ ကတိပေးခဲ့တယ်။ "ပြည်သူ့လုံခြုံရေးမှာ ကျွန်တော် ပြင်းထန်တယ်လို့ ထင်တဲ့သူတွေက ဘာမှ မမြင်ဖူးသေးဘူး" လို့တောင် သူ ပြောခဲ့တယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒုတိယအကျော့ သုံးပတ်အတွင်းမှာ ဇာတ်လမ်း ပြောင်းသွားတယ်။ လူလာဘက်က မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုကို ပြန်လည်စုစည်းနိုင်ခဲ့တယ်။ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးမဲဆန္ဒရှင်တွေဆီမှာ။ ဘရာဇီးလ်မှာ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးက အမျိုးသမီးတွေ ဖြစ်တယ်။ အောက်တိုဘာလလယ် စစ်တမ်းတစ်ခုမှာ လူလာက အမျိုးသမီးတွေကြားမှာ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း ဦးဆောင်နေပြီး၊ ဘိုလ်ဆိုနာရိုက အမျိုးသားတွေကြားမှာ ဦးဆောင်နေတယ်။ နောက်ဆုံး စကားရည်လုပွဲမှာလည်း လူလာက ဘိုလ်ဆိုနာရိုကို သူ့ရဲ့ ငွေကြေးမှတ်တမ်းတွေ ဖွင့်ပြဖို့ စိန်ခေါ်ခဲ့သလို၊ ဘိုလ်ဆိုနာရိုဘက်ကလည်း လူလာကို အကျင့်ပျက်ခြစားမှုနဲ့ စွပ်စွဲခဲ့တယ်။ နှစ်ဖက်လုံး အပြန်အလှန် ထိုးနှက်ခဲ့ကြတဲ့ ပွဲမှာ လူလာက နောက်ဆုံးမှာ အသာရသွားတယ်။

အောင်ပွဲမိန့်ခွန်းမှာ လူလာက ပြောတယ် — "ပြည်သူတွေ မဲပေးထွက်လာတာက ဒီမိုကရေစီကို ထိန်းသိမ်းဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ စည်းရုံးနိုင်ခဲ့လို့ပါ။ ဒီနိုင်ငံက ဘယ်သူ့ရဲ့ ကိုလိုနီမှ ဖြစ်မခံပါဘူး" တဲ့။ လူငယ်တွေ လမ်းပေါ်ထွက်ပြီး ဒီမိုကရေစီကို ကာကွယ်ခဲ့တာကိုလည်း သူ ကျေးဇူးတင်တယ်။ "ကျွန်တော်တို့ ဒီနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်တဲ့ ပုံစံကို ပြောင်းလဲတော့မယ်။ ပြည်သူတွေကို ဆုံးဖြတ်ချက်တွေမှာ ပိုကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍ ပေးတော့မယ်" လို့လည်း သူ ကတိပေးခဲ့တယ်။

မဲပေးချိန် နှစ်နာရီ တိုးခဲ့တဲ့ ည

ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ အငြင်းပွားစရာ အကြီးဆုံးအချက်က မဲပေးချိန်ပဲ။ မဲပေးတဲ့နေ့ ညနေ ၅ နာရီဝန်းကျင်၊ မဲရုံတချို့ ပိတ်တော့မယ့် အချိန်မှာ တရားရုံးချုပ်တရားသူကြီးတစ်ဦးက မဲပေးချိန်ကို နှစ်နာရီ တိုးပေးဖို့ အမိန့်ချလိုက်တယ်။ လူလာဘက်က သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခက်အခဲတွေကြောင့် တိုးပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်၊ ဘိုလ်ဆိုနာရိုဘက်ကလည်း တောင်ပိုင်းမှာ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာလို့ မဲရုံသွားဖို့ ခက်ခဲနေတာကြောင့် တိုးပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်။ နှစ်ဖက်လုံး တောင်းဆိုခဲ့တဲ့ ကိစ္စဖြစ်ပေမဲ့၊ အမိန့်ထွက်လာတဲ့ အချိန်က မဲရေတွက်နေပြီ ဖြစ်နေတာကြောင့် အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်လာတယ်။

ရလဒ်ထွက်ပြီးချင်း ဘိုလ်ဆိုနာရိုက လက်မခံဘူးလို့ ကြေညာတယ်။ "ဒီလို အဖြစ်အပျက်တွေနဲ့ဆိုရင် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အသိအမှတ်ပြုဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ တရားစွဲမယ်။ ရွေးကောက်ပွဲကို ပယ်ဖျက်ပေးဖို့ တောင်းဆိုမယ်" လို့ သူ ပြောတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီစိန်ခေါ်မှုက အောင်မြင်ဖို့ ခဲယဉ်းတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ပြောတယ်။ မဲပေးချိန် တိုးပေးတာက တရားရုံးချုပ်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်နဲ့ လုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ ဒေသအလိုက် ပြဿနာတွေကြောင့် ဖြစ်ခဲ့တာလို့ ဆိုတယ်။ ပြန်လည်ရေတွက်တာ ဒါမှမဟုတ် ရွေးကောက်ပွဲအသစ် ကျင်းပတာမျိုးကို ရဖို့ ဘိုလ်ဆိုနာရိုမှာ နေရာအနည်းငယ်ပဲ ရှိတယ်လို့ သုံးသပ်ကြတယ်။

ဒီအချက်က အရေးကြီးတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဘိုလ်ဆိုနာရိုရဲ့ ဖခင်၊ သမ္မတဟောင်း ဂျိုင်းယာ ဘိုလ်ဆိုနာရိုက ၂၀၂၂ မှာ လူလာကို ရှုံးပြီးနောက် ရလဒ်ကို ဖျက်ဆီးဖို့ ကြံစည်ခဲ့တယ်ဆိုပြီး တရားရုံးက ပြစ်ဒဏ် ၂၇ နှစ် ချမှတ်ထားလို့ပဲ။ ဘရာဇီးလ်သမိုင်းမှာ အာဏာသိမ်းဖို့ ကြံစည်မှုနဲ့ ပြစ်ဒဏ်ခံရတဲ့ ပထမဆုံး သမ္မတဟောင်း ဖြစ်တယ်။ အခု သားဖြစ်သူက ရလဒ်ကို တရားဥပဒေလမ်းကြောင်းကနေ စိန်ခေါ်နေတယ် — လမ်းပေါ်ကနေ မဟုတ်ဘူး၊ တရားရုံးကနေ။ ဒါက ကွာခြားချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ စိန်ခေါ်မှုကိုယ်တိုင်ကတော့ နိုင်ငံကို ကွဲနေဆဲဆိုတာ ပြနေတယ်။

ထရမ့်အတွက် သတင်းဆိုး — ဒါပေမဲ့ ဝါရှင်တန်က ဆက်လုပ်နေဦးမယ်

ဒီရလဒ်က အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အတွက် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သတင်းဆိုးပဲ။ ဘိုလ်ဆိုနာရိုက သူ့ရဲ့ မိတ်ဆွေ၊ သူ့ရဲ့ မူဝါဒတွေနဲ့ သဘောတူတဲ့သူ ဖြစ်တယ်။ ဘိုလ်ဆိုနာရို နိုင်ခဲ့ရင် ထရမ့်အစိုးရက လက်တင်အမေရိကရဲ့ အကြီးဆုံး စီးပွားရေးငါးနိုင်ငံ — ဘရာဇီးလ်၊ အာဂျင်တီးနား၊ ကိုလံဘီယာ၊ ချီလီ၊ ပီရူး — အားလုံးမှာ သဘောတူတဲ့ အစိုးရတွေ ရှိမယ်လို့ မျှော်လင့်ခဲ့တယ်။ အဲဒီထဲက ဘရာဇီးလ်က အကြီးဆုံးနဲ့ အရေးအကြီးဆုံး အပိုင်းဖြစ်တယ်။ ဘိုလ်ဆိုနာရိုက ထရမ့်ဖွဲ့ထားတဲ့ "အမေရိကတိုက် လုံခြုံရေးထီး" လို့ ခေါ်တဲ့ လုံခြုံရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့ထဲ ဝင်မယ်လို့လည်း မျှော်လင့်ခံခဲ့ရတယ်။

ထရမ့်ကိုယ်တိုင်က ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ ဘယ်သူ့ကိုမှ တရားဝင် ထောက်ခံမပြောခဲ့ဘူး။ မဲမပေးမီ သူက "စောင့်ကြည့်နေတယ်" လို့ပဲ ပြောတယ်။ ပထမအကျော့အပြီးမှာတော့ ဘိုလ်ဆိုနာရိုရဲ့ ရလဒ်ကို ချီးကျူးခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ တိုက်ရိုက် ထောက်ခံမှု မပေးခဲ့တာ သတိထားစရာပဲ — တိုက်ရိုက်ထောက်ခံမှုက လူလာဘက်ကို မဲတွေ တွန်းပို့ပေးနိုင်တယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတချို့က ပြောတယ်။ လူလာဘက်ကလည်း မဲဆွယ်ကာလမှာ ဘိုလ်ဆိုနာရိုကို "ထရမ့်ရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်" လို့ ခေါ်ပြီး၊ အမေရိကန်က ဘရာဇီးလ်ကို သူ့ရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေအတွက် ကိုလိုနီလုပ်ချင်တယ်လို့ စွပ်စွဲခဲ့တယ်။

ရလဒ်အရ အမေရိကန်-ဘရာဇီးလ် ဆက်ဆံရေးက ခက်ခဲနေဦးမယ်။ အမေရိကန်က ဘရာဇီးလ်ကုန်ပစ္စည်းတွေအပေါ် လက်ရှိ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အခွန် ကောက်နေတယ်။ အရင်က ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကောက်ခဲ့ဖူးတယ် — အဲဒီတုန်းက ဂျိုင်းယာ ဘိုလ်ဆိုနာရိုရဲ့ တရားစွဲဆိုမှုနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်လို့ ဆိုတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ အမဲသား၊ ကော်ဖီ၊ ကိုကိုးလို လယ်ယာထွက်ကုန်တချို့အပေါ် အခွန်တွေ လျှော့ပေးခဲ့တယ်။ ဘိုလ်ဆိုနာရို နိုင်ခဲ့ရင် အခွန်လျှော့ဖို့ ဆွေးနွေးဖို့ ပိုလွယ်မယ်လို့ သူ့ညီဖြစ်သူက မျှော်လင့်ခဲ့တယ်။ အခု လူလာ ဆက်နေတာကြောင့် အဲဒီမျှော်လင့်ချက်က ဝေးသွားပြီ။ လူလာဘက်ကလည်း ထရမ့်နဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ ဆက်ဆံရေး ထားမယ်လို့ ဆိုပေမဲ့၊ အခွန်ကိစ္စက ညှိနှိုင်းရခက်နေဦးမယ်။

ဒါပေမဲ့ တစ်ဖက်ကိုလည်း မြင်ဖို့ လိုတယ်။ ဘရာဇီးလ်မှာ ဘယ်သူသမ္မတဖြစ်ဖြစ်၊ ဝါရှင်တန်က သူ့ရဲ့ ဒေသတွင်းမူဝါဒကို ဆက်လုပ်နေမယ်ဆိုတာ ရှင်းတယ်။ ဗင်နီဇွဲလားမှာ စစ်ရေးလုပ်ဆောင်မှု၊ ကယ်ရစ်ဘီယံမှာ မူးယစ်ဆေးသင်္ဘောတွေကို တိုက်ခိုက်မှု — ဒါတွေက ဘရာဇီးလ်သမ္မတရဲ့ သဘောထားကို စောင့်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ လူလာရဲ့ နိုင်ပွဲက ထရမ့်ရဲ့ မဟာမိတ်စုစည်းမှုကို ထိခိုက်စေတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ဒေသတွင်း လွှမ်းမိုးမှုကိုယ်တိုင်ကို ရပ်တန့်စေတာ မဟုတ်ဘူး။

လက်တင်အမေရိကရဲ့ ညာဘက်လှိုင်းကို ဖြတ်တောက်လိုက်တဲ့ မဲ

ဒီရလဒ်ရဲ့ ပိုကျယ်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်က လက်တင်အမေရိကရဲ့ နိုင်ငံရေးလှိုင်းနဲ့ ဆိုင်တယ်။ ၂၀၂၅ ဧပြီလကတည်းက အီကွေဒေါ၊ ဘိုလီးဗီးယား၊ ဟွန်ဒူးရပ်စ်၊ ချီလီ၊ ကော့စတာရီကာ၊ ကိုလံဘီယာ၊ ပီရူး — ဒီနိုင်ငံတွေမှာ ညာဘက် ဒါမှမဟုတ် အလယ်ညာဘက် ကိုယ်စားလှယ်တွေ ဆက်တိုက် နိုင်ခဲ့တယ်။ လူလာရဲ့ နိုင်ပွဲက အဲဒီလှိုင်းကို ဘရာဇီးလ်မှာ ရပ်တန့်လိုက်တယ်။ လက်ဝဲဘက်က ရှုံးနိမ့်နေတဲ့ အင်အားစု မဟုတ်သေးဘူးဆိုတာ ပြလိုက်တယ် — လှိုင်းရဲ့ မှားယွင်းတဲ့ ဘက်မှာ ရှိနေပေမဲ့၊ နိုင်ငံအများစုမှာ အရေးပါတဲ့ အင်အားစုအဖြစ် ကျန်နေသေးတယ်။

ဒါပေမဲ့ လူလာရဲ့ လေးကြိမ်မြောက် သက်တမ်းက အရင်သက်တမ်းတွေထက် ပိုခက်လိမ့်မယ်။ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်မှာ ကွန်ဆာဗေးတစ်တွေက အင်အားကြီးနေတယ်။ မဲကလည်း ကျဉ်းတယ် — ၅၁.၈ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ဆိုတာ နိုင်ငံတစ်ဝက်နီးပါးက သူ့ကို မဲ မပေးဘူးဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ပဲ။ သူ ကတိပေးခဲ့တဲ့ "အုပ်ချုပ်ပုံကို ပြောင်းလဲမယ်" ဆိုတာကို ကွန်ဂရက်ကို ဖြတ်ပြီး လုပ်ရမယ်။ အဲဒါက လွယ်မှာ မဟုတ်ဘူး။

တစ်ဖက်မှာလည်း လူလာရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒက ရှင်းတယ် — နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ လှုပ်ရှားမယ်၊ ကမ္ဘာ့တောင်ခြမ်းနိုင်ငံတွေနဲ့ ပိုနီးကပ်မယ်၊ တရုတ်နဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းထားမယ်။ တရုတ်က ဘရာဇီးလ်ရဲ့ အကြီးဆုံး ကုန်သွယ်ဖက်ဖြစ်ပြီး၊ နှစ်နိုင်ငံလုံးက BRICS အဖွဲ့မှာ ပါဝင်တယ်။ ဘိုလ်ဆိုနာရိုက အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်ကြားမှာ ဘက်မလိုက်ဘူးလို့ ပြောခဲ့ပေမဲ့၊ အမေရိကန်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ကြိုဆိုမယ်လို့ ကတိပေးခဲ့တယ်။ လူလာကတော့ "မဟာမိတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ဖို့" မဟုတ်ဘူး၊ "ကိုယ့်လမ်းကိုယ် လျှောက်ဖို့" ကို ရွေးတယ်။ အဲဒါကို သူက အချုပ်အခြာအာဏာလို့ ခေါ်တယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဘရာဇီးလ်ရွေးကောက်ပွဲက မေးခွန်းသုံးခုကို ချန်ထားခဲ့တယ်။

ပထမ — ဘိုလ်ဆိုနာရိုရဲ့ တရားစွဲဆိုမှုက ဘယ်လို အဆုံးသတ်မလဲ။ တရားရုံးလမ်းကြောင်းကနေ ရလဒ်ကို ပြောင်းနိုင်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံရေးအရ မကျေနပ်ချက်ကို ဖော်ပြရုံပဲ ဖြစ်မလား။ တရားဥပဒေရဲ့ အဖြေက ဘရာဇီးလ်ဒီမိုကရေစီရဲ့ ခံနိုင်ရည်ကို စမ်းသပ်လိမ့်မယ်။

ဒုတိယ — လူလာက ကတိပေးခဲ့တဲ့ "အုပ်ချုပ်ပုံအသစ်" ကို ကွန်ဆာဗေးတစ် ကွန်ဂရက်နဲ့ ဘယ်လို လုပ်မလဲ။ ပြည်သူကို ပိုကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍ ပေးမယ်ဆိုတဲ့ ကတိက စကားအဆင့်မှာ ကျန်မလား၊ မူဝါဒအဖြစ် ပြောင်းမလား။

တတိယ — အမေရိကန်နဲ့ ဘရာဇီးလ်ကြား အခွန်နဲ့ ကုန်သွယ်ရေး ညှိနှိုင်းမှုက ဘယ်လို ဆက်ဖြစ်မလဲ။ လူလာက ထရမ့်နဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ ဆက်ဆံရေး ထားမယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒါပေမဲ့ "လက်တွေ့ကျတယ်" ဆိုတာ နှစ်ဖက်လုံးအတွက် အဓိပ္ပာယ် တူမလား။

ပထမအကျော့မှာ ရှုံးခဲ့တဲ့ အသက် ၈၀ အရွယ် သမ္မတတစ်ဦးက ဒုတိယအကျော့မှာ ပြန်နိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါက နိုင်ငံရေးမှာ ပြန်လာနိုင်တဲ့ ဇာတ်လမ်းတစ်ခု ဖြစ်သလို၊ ဘရာဇီးလ်က ကွဲနေဆဲဆိုတဲ့ သတိပေးချက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်တယ်။ အောင်ပွဲခံတဲ့ ညမှာ ဆောပိုလိုမှာ သီချင်းသံတွေ ညံနေချိန်မှာပဲ၊ ဘရာစီးလီးယားမှာတော့ တရားစွဲမယ်ဆိုတဲ့ ကြေညာချက်တစ်ခု ထွက်နေပြီ။

ဘရာဇီးလ်ရဲ့ စတုတ္ထသက်တမ်းက စတင်ပြီ။ ဒါပေမဲ့ စတုတ္ထသက်တမ်းရဲ့ ဇာတ်လမ်းက အောင်ပွဲညမှာ ဆုံးမသွားတာ မဟုတ်ဘူး — အဲဒီညမှာ စတင်တာပဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

အဆင့်မြင့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် — တရုတ်ရဲ့စကားတစ်ခွန်းက ဖွင့်လိုက်တဲ့ မြန်မာ့အရေးတံခါး

အဆင့်မြင့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် — တရုတ်ရဲ့စကားတစ်ခွန်းက ဖွင့်လိုက်တဲ့ မြန်မာ့အရေးတံခါး

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်၊ နေပြည်တော်။ တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ် (NCA) ၁၁ နှစ်ပြည့် အခမ်းအနား ဖွင့်ပွဲ။ စင်ပေါ်မှာ ဗီဒီယိုဖန်သားပြင် တစ်ခု လင်းနေတယ်။ ဖန်သားပြင်ထဲက အသံက တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် တိန့်ရှီကျွမ်းရဲ့ အသံ — မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် တရုတ်ရဲ့ သဘောထားကို ပြောနေတဲ့ အသံ။

သူ ပြောလိုက်တဲ့ စကားတစ်ခွန်းက အခမ်းအနားပြီးတောင် ကျန်နေတယ်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတွေအတွက် "အဆင့်မြင့်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်" ပုံစံတွေကို ရှာဖွေလေ့လာဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်တာပဲ။

စကားတစ်ခွန်း။ ဒါပေမဲ့ ဒီစကားရဲ့ နောက်မှာ မြန်မာ့အရေးရဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ မေးခွန်းဟောင်း တစ်ခု ရှိနေတယ် — ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဆိုတာ တကယ်ပေးမှာလား၊ စကားလုံးအဆင့်ပဲ ရှိနေမှာလား။

ပြောခဲ့တဲ့စကား — ဘာတွေပါသလဲ

တိန့်ရှီကျွမ်းရဲ့ မိန့်ခွန်းမှာ အချက်သုံးချက် ပါတယ်။ ပထမ — မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်ကို တရုတ်က ဆက်ပြီး ထောက်ခံတယ်။ ဒုတိယ — အစိုးရနဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ နှစ်ဖက်စလုံး မိမိတို့ရဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကတိတွေကို လိုက်နာအကောင်အထည်ဖော်ကြဖို့။ တတိယ — တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတွေအတွက် အဆင့်မြင့်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပုံစံတွေကို ရှာဖွေဖို့နဲ့ အဖြေကို ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုကနေတဆင့် ရှာဖို့။

သူက တရုတ်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း ပြောခဲ့တယ်။ သက်ဆိုင်သူတွေရဲ့ တောင်းဆိုမှုအရ ကူမင်းမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေ စီစဉ်ပေးခဲ့တာကြောင့် မြန်မာ့တပ်မတော်နဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်တွေ ရခဲ့တယ်၊ မြောက်ပိုင်းမှာ တင်းမာမှု လျော့ကျသွားတယ်တဲ့။

ဒါပေမဲ့ သတိထားရမှာက သူ မပြောခဲ့တဲ့အရာပဲ။ "အဆင့်မြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်" ဆိုတာ ဘယ်ပုံစံလဲ၊ ဘယ်လို အကောင်အထည်ဖော်မလဲ — အဲဒါကို သူ မရှင်းပြခဲ့ဘူး။ ပုံစံကို ရှာဖွေဖို့ တိုက်တွန်းတာပဲ ရှိတယ်။ အဖြေကို ဖွင့်ထားခဲ့တယ်၊ အဖြေကိုယ်တိုင်ကို မပေးခဲ့ဘူး။

ဘာကြောင့် အခုချိန်မှာ ပြောသလဲ

တရုတ်ရဲ့ မြန်မာမူဝါဒကို ကြည့်ရင် ဒီစကားက ရုတ်တရက် ပေါ်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိက တရုတ်ရဲ့ အနီရောင်မျဉ်း သုံးခုကို လူသိရှင်ကြား ချပြထားပြီးသား — ဒီမျဉ်းတွေကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ထိန်းသိမ်းရမယ်လို့လည်း သတိပေးထားတယ်။ နယ်စပ်တည်ငြိမ်ရေး၊ တရုတ်ရဲ့ အကျိုးစီးပွား၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ တည်ငြိမ်ရေး — ဒါတွေက ဘေကျင်းအတွက် ညှိနှိုင်းလို့ မရတဲ့အရာတွေ။

မြောက်ပိုင်းစစ်ပွဲတွေက တရုတ်နယ်စပ်ကို တိုက်ရိုက်ထိတယ်။ စစ်ပွဲကြီးလာရင် ဒုက္ခသည်တွေ နယ်စပ်ကျော်လာမယ်၊ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတွေ ပိတ်မယ်၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ထိခိုက်မယ်။ ဒါကြောင့် တရုတ်အတွက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတစ်ခုတည်းနဲ့ မလုံလောက်ဘူး — စစ်ပွဲကို ထပ်ထပ်ဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းကိုယ်တိုင်ကို ဖြေရှင်းနိုင်မယ့် နိုင်ငံရေးအဖြေတစ်ခု လိုတယ်။ တိန့်ရှီကျွမ်းရဲ့ စကားက အဲဒီအဖြေကို ညွှန်ပြနေတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း အချိန်ကိုက်မှုက စိတ်ဝင်စားစရာ။ NCA ၁၁ နှစ်ပြည့် အခမ်းအနားဆိုတာ NCA ရဲ့ အနာဂတ်ကိုယ်တိုင် မေးခွန်းထုတ်ခံနေရတဲ့ အချိန်မှာ ကျင်းပတာ။ လက်မှတ်ထိုးခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အချို့ဟာ အခုအခါ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးဘက်မှာ ရှိနေပြီ။ NCA ကို ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းကြောင်းအဖြစ် ယုံကြည်မှု ကျဆင်းနေတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ တရုတ်က "ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်" ဆိုတဲ့ စကားကို ထည့်လိုက်တာ — NCA စားပွဲကို အသက်ဆက်ပေးဖို့ ကြိုးစားမှုလို့ ဖတ်လို့ရတယ်။

နေပြည်တော်အတွက် မေးခွန်း

နေပြည်တော်အတွက် ဒီစကားက နှစ်ဖက်သွားတဲ့ ဓားတစ်လက်ပဲ။ တစ်ဖက်မှာ တရုတ်ရဲ့ ထောက်ခံမှုက အစိုးရအတွက် အရေးပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း "အဆင့်မြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်" ဆိုတဲ့ စကားက အစိုးရရဲ့ အကြောက်တရားကို ထိတယ် — ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ပေးလိုက်ရင် နိုင်ငံ ကွဲသွားမလား ဆိုတဲ့ အကြောက်။

အဲဒီအကြောက်ကို အခမ်းအနားပြီး သုံးရက်အကြာမှာ မြင်နိုင်တယ်။ အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်မှာ မြို့နယ် ၅၅ ခုမှာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို နောက်ထပ် ရက်ပေါင်း ၉၀ ထပ်တိုးလိုက်တယ်။ တစ်ဖက်မှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်အကြောင်း ပြောနေပြီး၊ တစ်ဖက်မှာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သက်တမ်းတိုးနေတယ်။ ဒီနှစ်ခုကို ဘေးချင်းယှဉ်ကြည့်ရင် နေပြည်တော်ရဲ့ တကယ့်သဘောထားကို မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာတယ် — စကားနဲ့ လုပ်ရပ် ဘယ်ဟာက တကယ်လဲ။

ဒါပေမဲ့ ဒီမေးခွန်းမှာ အခြေခံသဘောတရားတစ်ခုကို မမေ့ဖို့ လိုတယ်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဆိုတာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ နယ်မြေတည်တံ့မှုကို ဖျက်ဆီးဖို့ မဟုတ်ဘူး။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံထဲမှာ လူမျိုးစုတွေ ကိုယ့်အရေးကိုယ်စီမံခွင့် ရှိဖို့နဲ့ နိုင်ငံရဲ့ စည်းလုံးညီညွတ်မှု ထိန်းသိမ်းဖို့ — ဒီနှစ်ခုကို တွဲထားနိုင်တဲ့ ပုံစံကို ရှာတာပဲ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဲ့ အနှစ်သာရပဲ။ တရုတ်ရဲ့ စကားကို ဒီဘောင်ထဲမှာ ဖတ်ရင် ဒါက ခြိမ်းခြောက်မှု မဟုတ်ဘူး၊ ဖိတ်ခေါ်မှုတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။

တိုင်းရင်းသားတွေအတွက် မေးခွန်း — စာရွက်ပေါ်က အခွင့်အရေးလား

တိုင်းရင်းသားတွေအတွက်တော့ မေးခွန်းက ပိုရှင်းတယ်၊ ပိုနက်တယ်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဆိုတာ စာရွက်ပေါ်မှာ ရှိနေပြီးသား အရာတစ်ခုလား။ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွေ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတွေ ဆိုပြီး ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ စာရွက်ပေါ်က အမည်နဲ့ မြေပြင်ပေါ်က လက်တွေ့ဘဝက အမြဲတမ်း တူမနေဘူး။ ဒါကြောင့် "အဆင့်မြင့်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးက အရေးပါလာတယ် — ရှိပြီးသား ပုံစံထက် ပိုမြင့်တဲ့ အဆင့်၊ ပိုတကယ်ဖြစ်တဲ့ အခွင့်အရေးကို ဆိုလိုနေတာလား။

ကချင်ပြည်နယ်က ဥပမာတစ်ခု။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးစာရင်းကနေ တစ်ခါမှ မထွက်ရသေးတဲ့ မြို့နယ်ငါးခု — ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော၊ ချီဖွေ — အဲဒီမြို့နယ်တွေက ပြည်သူတွေဟာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်အကြောင်း ပြောနေတဲ့ အချိန်မှာတောင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်မှာ နေနေရတုန်း။ ကချင်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့က NCA ကို လက်မှတ်မထိုးခဲ့ဘူး။ ဒါကြောင့် ကချင်ပြည်သူတွေအတွက် မေးခွန်းက — ဒီဆွေးနွေးပွဲမှာ ငါတို့ထိုင်ခုံ ရှိသလား၊ ငါတို့အသံ ကြားရသလား။ ကချင်လို ပြောရင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဆိုတာ "Madu up hkang" — ကိုယ့်အရေးကိုယ် စီမံခွင့်။ စကားလုံးလှလှတစ်ခုထက် ပိုဖို့ လိုတယ်။

ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းလို လက်တွေ့မှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှု အများကြီး ရှိနေတဲ့ နေရာတွေလည်း ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီပုံစံက တိုင်းရင်းသားတိုင်းအတွက် ပုံတူကူးလို့ ရတဲ့ ပုံစံလား ဆိုတာကလည်း မေးခွန်းပဲ။ ပုံစံတိုင်းမှာ ဈေးတစ်ခုရှိတယ် — ဘယ်သူက ပေးရမလဲ၊ ဘယ်သူက ရမလဲ။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

တိန့်ရှီကျွမ်းရဲ့ စကားကို နှစ်မျိုးဖတ်လို့ရတယ်။ ပထမဖတ်နည်းက — တရုတ်က မြန်မာ့အရေးမှာ သူ့ရဲ့ သြဇာကို ပိုနက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သုံးလာတယ်၊ နယ်စပ်တည်ငြိမ်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးအဖြေကို တွန်းနေတယ်။ ဒုတိယဖတ်နည်းက — တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ တောင်းဆိုမှုကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မှာ အသံထွက်ပေးလိုက်တယ်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဆိုတဲ့ စကားကို စားပွဲပေါ် တရားဝင် တင်ပေးလိုက်တယ်။

ဖတ်နည်းနှစ်ခုလုံး တစ်ပြိုင်တည်း မှန်နိုင်တယ်။ တရုတ်ရဲ့ အကျိုးစီးပွားနဲ့ တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ ဆန္ဒက ဒီအမှတ်မှာ ထပ်နေတယ် — စစ်ပွဲရပ်ဖို့ နိုင်ငံရေးအဖြေ လိုတယ်ဆိုတဲ့ အမှတ်။ ဒါပေမဲ့ ထပ်နေတဲ့ အမှတ်ကနေ တူညီတဲ့ အဖြေထွက်လာမယ်လို့ အာမမခံနိုင်ဘူး။ တရုတ်လိုချင်တဲ့ တည်ငြိမ်မှုနဲ့ တိုင်းရင်းသားတွေ လိုချင်တဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်က တူညီတဲ့ အရာ မဟုတ်ဘူး။

သတိထားရမယ့် အချက်သုံးချက် ရှိတယ်။ ပထမ — ဒီစကားနောက်မှာ ခိုင်မာတဲ့ အဆိုပြုချက် တစ်ခုခု လိုက်လာသလား၊ ဒါမှမဟုတ် စကားအဆင့်ပဲ ရှိနေမလား။ ဒုတိယ — နေပြည်တော်က ဒီစကားကို ဘယ်လို တုံ့ပြန်သလဲ။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သက်တမ်းတိုးမှုက တုံ့ပြန်မှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်နေပြီ။ တတိယ — အရေးအကြီးဆုံးက တိုင်းရင်းသားတွေ ကိုယ်တိုင် ဒီဆွေးနွေးပွဲမှာ ပါဝင်ခွင့် ရသလား။ သူတို့မပါတဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ဆွေးနွေးပွဲက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် မဟုတ်ဘူး။

အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်က ဗီဒီယိုဖန်သားပြင်ထဲက စကားတစ်ခွန်းဟာ တံခါးတစ်ချပ်ကို ဖွင့်လိုက်တယ်။ တံခါးရဲ့ တစ်ဖက်မှာ ဘာရှိသလဲ ဆိုတာကတော့ အခု စောင့်ကြည့်ရမယ့် အရာပဲ။ တံခါးဖွင့်ရုံနဲ့ လမ်းမပေါက်သေးဘူး — ဒါပေမဲ့ တံခါးပိတ်နေတာထက်တော့ ပိုကောင်းတယ်။ မြန်မာ့အရေးမှာ တံခါးဖွင့်လာတိုင်း အခွင့်အရေးတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ဖူးတယ်။ အဲဒီအခွင့်အရေးကို ဘယ်သူက အသုံးချမလဲ ဆိုတာကပဲ နောက်အဆင့်ကို ဆုံးဖြတ်လိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

အထီးကျန်မှုကနေ စားပွဲဆီသို့ — ဝါရှင်တန်က နေပြည်တော်နဲ့ ပြန်ဆက်ဆံလာခြင်း

အထီးကျန်မှုကနေ စားပွဲဆီသို့ — ဝါရှင်တန်က နေပြည်တော်နဲ့ ပြန်ဆက်ဆံလာခြင်း

0 မှတ်ချက်

စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်။ နေပြည်တော်။ ငါးနှစ်ကျော်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် အမေရိကန်အဆင့်မြင့်အရာရှိတစ်ဦး မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ စားပွဲမှာ ထိုင်ခဲ့တယ်။ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ သုတေသနဆိုင်ရာ လက်ထောက်ဝန်ကြီး မိုက်ကယ် ဗန့်စ် — ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက ဝါရှင်တန်က ဝေးဝေးရှောင်ခဲ့တဲ့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ရှေ့မှာ။

တရားဝင်အကြောင်းပြချက်က ရိုးရှင်းတယ် — ဇွန်လမှာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံသား အဒမ် ကက်စတီလို လွတ်မြောက်ရေး။ ဒါပေမဲ့ စားပွဲပေါ်မှာ အဲဒီတစ်ယောက်တည်းသာ ရှိခဲ့တယ်လို့ ဘယ်သူမှ မယုံကြဘူး။

ဒီတွေ့ဆုံမှုဟာ တစ်ကြိမ်တည်းမဟုတ်ခဲ့ဘူး။ ဇွန်လမှာလည်း တိုကျိုမှာ တွေ့တယ်။ အောက်တိုဘာလမှာလည်း တိုကျိုမှာ ထပ်တွေ့တယ် — တစ်လအတွင်း ဒုတိယအကြိမ်။ အမေရိကန်အရာရှိတွေဟာ အတိုက်အခံဘက်က ကိုယ်စားလှယ်တွေနဲ့လည်း တွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့ သိရတယ်။ ဒါဟာ မတော်တဆဖြစ်စဉ် မဟုတ်ဘူး။ ပုံစံတစ်ခု ပေါ်လာနေပြီ။

"ဂုဏ်ထူးဆောင်လူကြီးမင်း" လို့ ခေါ်ခဲ့တဲ့ စာတစ်စောင်

ဒီပြောင်းလဲမှုရဲ့ အစကို ပြန်ကြည့်ရင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လကို ရောက်တယ်။ အဲဒီတုန်းက သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်တွေဆီ အခွန်နှုန်းထားအသစ်တွေအကြောင်း စာတွေ ပို့ခဲ့တယ်။ မြန်မာအတွက် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း။ တခြားနိုင်ငံတွေက ထိတ်လန့်ခဲ့ကြတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်ကတော့ ချက်ချင်းပြန်စာရေးတယ် — ထရမ့်ရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုကို ချီးကျူးပြီး အမေရိကန်ဈေးကွက်မှာ ဆက်ပါဝင်ခွင့်ရလို့ ကျေးဇူးတင်ကြောင်း။ ထရမ့်ကလည်း သူ့ကို တခြားခေါင်းဆောင်တွေလိုပဲ "ဂုဏ်ထူးဆောင်လူကြီးမင်း" လို့ သုံးနှုန်းခဲ့တယ်။

အာဏာသိမ်းပြီး ဒီမိုကရေစီကို ဖျက်ဆီး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ထောင်ချခဲ့တဲ့ လူတစ်ယောက်ကို နိုင်ငံတကာက လူဆိုးလို့ သတ်မှတ်ထားချိန်မှာ၊ ဒီစာဟာ နေပြည်တော်အတွက် တံခါးတစ်ချပ် ပွင့်သွားသလို ဖြစ်ခဲ့တယ်။

အဲဒီနောက်မှာ ဝါရှင်တန်မှာ လှုပ်ရှားမှုတွေ မြန်လာတယ်။ မြန်မာစစ်အစိုးရက ဝါရှင်တန်လော်ဘီအဖွဲ့တစ်ခုနဲ့ ဒေါ်လာ ၃ သန်းတန် စာချုပ် ချုပ်တယ်။ ထရမ့်ရဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ မိတ်ဆွေလော်ဘီသမားတစ်ဦးကိုလည်း တစ်လ ဒေါ်လာ ၅၀,၀၀၀ နဲ့ ငှားတယ်။ ကက်စတီလိုကိုယ်တိုင်ကလည်း ဝါရှင်တန်မှာ ပြောခဲ့တယ် — အထီးကျန်စေတဲ့ မူဝါဒက မအောင်မြင်ခဲ့ဘူး၊ ဆက်ဆံမှုအသစ် လိုတယ်တဲ့။

ဘာကြောင့် အခု၊ ဘာကြောင့် မြန်မာ

မေးခွန်းက ဒီလိုပဲ — ဝါရှင်တန်က ဘာလို့ အခုမှ နေပြည်တော်ဘက် လှည့်လာတာလဲ။ အဖြေသုံးခု ရှိတယ်။

ပထမ — ရှားပါးသတ္တု။ တရုတ်က ဧပြီလမှာ အမေရိကန်ကို ရှားပါးသတ္တု တင်ပို့မှု ကန့်သတ်လိုက်ချိန်မှာ ဝါရှင်တန်ရဲ့ အားနည်းချက်က ပေါ်လွင်သွားတယ်။ မြန်မာမှာ ရှားပါးသတ္တု အရင်းအမြစ်ကြီးတွေ ရှိတယ်။ ပြဿနာက အဲဒီသတ္တုတွေကို အခု တရုတ်ကုမ္ပဏီတွေချည်း တူးဖော်နေပြီး တရုတ်ဘက်ကို ပို့နေတာပဲ။ နောက်ပြီး သတ္တုတွင်းအများစုဟာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်နေတဲ့ နယ်မြေတွေထဲမှာ ရှိတယ်။ ကျွမ်းကျင်သူတွေရဲ့ အမြင်ကတော့ ရှင်းတယ် — အမေရိကန်အတွက် ဒီသတ္တုတွေကို လက်တွေ့ ရယူဖို့ အလွန်ခက်ခဲလိမ့်မယ်။

ဒုတိယ — အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု စင်တာတွေ။ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေ ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးနေတဲ့ လိမ်လည်မှုကွန်ရက်တွေ မြန်မာနယ်စပ်ဒေသတွေမှာ လည်ပတ်နေတယ်။ ဝါရှင်တန်က ဒါကို ရပ်တန့်ချင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီကွန်ရက်တွေနောက်မှာ စစ်တပ်နဲ့ မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားတဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ ရှိနေတယ်လို့ ယူဆကြတယ်။ နေပြည်တော်နဲ့ မပြောဘဲ ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ ခက်တယ် — ဒါပေမဲ့ နေပြည်တော်နဲ့ ပြောရုံနဲ့လည်း ဖြေရှင်းနိုင်မယ်လို့ ဘယ်သူမှ အာမမခံနိုင်ဘူး။

တတိယ — တရုတ်ရဲ့ သြဇာ။ အထီးကျန်အောင်ထားရင် မြန်မာဟာ တရုတ်ရဲ့ ရင်ခွင်ထဲ ပိုကျသွားမယ်ဆိုတဲ့ တွက်ချက်မှု။ ဆက်ဆံမှုပြန်စရင် ဝါရှင်တန်မှာ စားပွဲတစ်လုံး ရှိနေမယ်။ ဒါက ဗျူဟာမြောက် တွေးခေါ်မှုတစ်ခုပဲ — ဒါပေမဲ့ စားပွဲရှိရုံနဲ့ သြဇာရှိတယ်လို့ မဆိုလိုဘူး။

ပြောင်းလဲတာက လေသံလား၊ အနှစ်သာရလား

ဒီမှာပဲ သတိထားရမယ့် အချက်က ပေါ်လာတယ်။ အပြောင်းအလဲ ဘယ်လောက် နက်သလဲ။

မင်းအောင်လှိုင်ကိုယ်တိုင်ကတော့ အမေရိကန်ရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုစာရင်းမှာ ရှိနေတုန်းပဲ။ တချို့စီးပွားရေးသမားတွေကို စာရင်းက ဖြုတ်ပေးခဲ့ပေမဲ့ အဓိကပုဂ္ဂိုလ်ကို မဖြုတ်သေးဘူး။ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးရဲ့ စကားအတိုင်းဆိုရင် "သတင်းခေါင်းစဉ်တွေက ပြောသလောက် လက်တွေ့မှာ သိပ်မပြောင်းလဲသေးဘူး — ပြောင်းလဲတာက ဆက်ဆံမှုအဆင့်နဲ့ နေရာပဲ" တဲ့။ နေပြည်တော်အထိ အမေရိကန်အရာရှိ ရောက်သွားတာကိုက မင်းအောင်လှိုင် လိုချင်ခဲ့တာပဲ။ သူ နောက်ထပ် လိုချင်တာက ပိတ်ဆို့မှု ဖြေလျှော့ရေး — အဲဒါကတော့ ပိုခက်လိမ့်မယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း ဝါရှင်တန်ရဲ့ တခြားလုပ်ရပ်တွေက မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် အရိပ်မည်းတစ်ခု ဖြစ်နေတယ်။ အမေရိကန်ရဲ့ နိုင်ငံတကာ အကူအညီအဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်တာကြောင့် အတိုက်အခံအဖွဲ့တွေ၊ လွတ်လပ်တဲ့ မီဒီယာတွေ၊ ဒုက္ခသည်တွေအတွက် အကူအညီတွေ ထက်ဝက်ကျော် လျော့သွားတယ်။ အမေရိကန်မှာ ခိုလှုံနေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား ၄,၀၀၀ ရဲ့ ယာယီနေထိုင်ခွင့် အကာအကွယ်ကိုလည်း ရုပ်သိမ်းလိုက်တယ်။ သူတို့ဟာ ပြန်ပို့ခံရရင် ထောင်ကျမယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ပိုဆိုးတာနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ်ဆိုတဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုနဲ့ နေနေရတယ်။

ဒီဇင်ဘာနဲ့ ဇန်နဝါရီမှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကိုလည်း ဝါရှင်တန်က တခြားအနောက်နိုင်ငံတွေလို "လွတ်လပ်မျှတမှု မရှိ" လို့ မဝေဖန်ခဲ့ဘူး။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက သံရုံးတွေကို ညွှန်ကြားထားတယ် — ရွေးကောက်ပွဲတွေရဲ့ တရားမျှတမှု၊ တရားဝင်မှုအကြောင်း မှတ်ချက်မပေးဖို့တဲ့။ ဆယ်စုနှစ်တွေကြာ တခြားနိုင်ငံတွေရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို ဝေဖန်ခဲ့တဲ့ အမေရိကန်က ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ နှုတ်ဆိတ်နေခဲ့တယ်။

အာဆီယံနဲ့ ဒေသတွင်း လှိုင်းလုံး

ဝါရှင်တန်တစ်ယောက်တည်း လှုပ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်မှာလည်း ဂျပန်ရဲ့ အထူးကိုယ်စားလှယ်က နေပြည်တော်မှာ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ပြီး မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်အတွက် အကူအညီ ဆွေးနွေးခဲ့တယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကလည်း အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်မှာ ပြောတယ် — အမေရိကန်ရဲ့ ဆက်ဆံမှုကို ကြိုဆိုတယ်၊ မြန်မာကို အထီးကျန်အောင် မထားချင်ဘူး၊ ဒေသတွင်း ပြိုင်ဆိုင်မှုရဲ့ ကွင်းပြင်လည်း မဖြစ်စေချင်ဘူးတဲ့။

နိုဝင်ဘာလမှာ မနီလာမှာ ကျင်းပမယ့် အာဆီယံထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲမှာ မြန်မာအရေးကို အသေးစိတ် ဆွေးနွေးကြလိမ့်မယ်လို့ သူ မျှော်လင့်တယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ကတည်းက ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေက ဖယ်ထားခံရတဲ့ မြန်မာရဲ့ ကိုယ်စားပြုမှု အပြည့်အဝ ပြန်ရမလားဆိုတာတော့ မသေချာသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ အာဆီယံရဲ့ သဘောထားမှာ ရွေ့လျားမှုတစ်ခု ရှိနေပြီဆိုတာတော့ ရှင်းတယ် — မင်းအောင်လှိုင်ဟာ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ မလေးရှားတို့ကို သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့ပြီးပြီ။

ဒီလှိုင်းလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ဒီလိုပဲ — နေပြည်တော်ကို အထီးကျန်အောင်ထားတဲ့ နှစ်တွေက ကုန်ဆုံးသွားပြီလား။ ဒါမှမဟုတ် အထီးကျန်မှုက ပုံစံပြောင်းသွားတာလား။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

တကယ့်မေးခွန်းက "ဝါရှင်တန်က နေပြည်တော်နဲ့ ပြောသင့်လား" ဆိုတာထက် ပိုနက်တယ်။ ပြောနေပြီ။ မေးခွန်းက "ဘာတောင်းပြီး ဘာပေးမလဲ" ဆိုတာပဲ။

ဆက်ဆံရေးစားပွဲကို အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ အရာတွေအတွက် သုံးသင့်တယ် — လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ ဝင်ရောက်ခွင့်၊ အရပ်သားတွေကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ရပ်တန့်ရေး၊ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရတဲ့ လူသန်း ၃ သန်းကျော်ရဲ့ အသက်အန္တရာယ် လျော့ကျရေး။ ပြီးတော့ အတိုက်အခံနဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့လည်း ဆက်ပြောနေရမယ် — ဘာလို့လဲဆိုတော့ နိုင်ငံရဲ့ နေရာတော်တော်များများကို သူတို့ ထိန်းချုပ်ထားလို့ပဲ။

ရှားပါးသတ္တုအတွက်ပဲ စားပွဲထိုင်မယ်ဆိုရင် အဲဒီစားပွဲက အလွတ်ဖြစ်သွားလိမ့်မယ် — သတ္တုတွေက တိုက်ပွဲနယ်မြေထဲမှာ၊ တရုတ်လက်ထဲမှာ။ လိမ်လည်မှုစင်တာတွေအတွက်ပဲ ထိုင်မယ်ဆိုရင်လည်း နေပြည်တော်တစ်ယောက်တည်းနဲ့ မပြီးဘူး — ငွေကြေးလမ်းကြောင်းကို ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေနဲ့၊ တရုတ်နဲ့ပါ ပူးပေါင်း တိုက်ဖျက်ရမယ်။

နောက်ပြီး သတိထားရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိသေးတယ် — ဝါရှင်တန်မှာ ဒီအရေးကို အချိန်ဘယ်လောက် ပေးနိုင်မလဲ။ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးနဲ့ တခြားစစ်ပွဲတွေက အာရုံစိုက်မှုကို ဆွဲယူနေချိန်မှာ မြန်မာအရေးက အမြဲတမ်း ဦးစားပေးစာရင်းရဲ့ အောက်ခြေနားမှာ ရှိနေတတ်တယ်။ စားပွဲတစ်လုံး ဖွင့်ထားရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘူး — အဲဒီစားပွဲမှာ ဘာဆက်လုပ်မလဲဆိုတဲ့ အစီအစဉ်လည်း လိုတယ်။

အထီးကျန်မှုကနေ စားပွဲဆီသို့ ရောက်လာတဲ့ ခြေလှမ်းဟာ အရေးကြီးတယ်။ ဒါပေမဲ့ စားပွဲဆိုတာ အဖြေမဟုတ်ဘူး — စားပွဲပေါ်မှာ ဘာတင်မလဲဆိုတာကသာ အဖြေဖြစ်လိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

မဲပုံးမပိတ်ခင် စစ်မတိုက်ဘူး — နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်အပြီးမှာ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မယ့် "သုံးရက်စစ်ပွဲ" အစီအစဉ်

မဲပုံးမပိတ်ခင် စစ်မတိုက်ဘူး — နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်အပြီးမှာ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မယ့် "သုံးရက်စစ်ပွဲ" အစီအစဉ်

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက် ည။ ဟိုမုဇ်ရေလက်ကြား — ကမ္ဘာ့ရေနံရဲ့ ငါးပုံတစ်ပုံခန့် ဖြတ်သန်းရတဲ့ ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ရေလမ်း။ အဲဒီညမှာ ဆီတင်သင်္ဘော ခုနစ်စင်း မီးလောင်နေတယ်။ လေးစင်း တိုက်ခိုက်ခံရတယ်၊ သုံးစင်း မိုင်းထိတယ်။ ဖေဖော်ဝါရီမှာ စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက တစ်ညတည်းနဲ့ ဒီလောက်များများ ပျက်စီးတာ မရှိဖူးဘူး။

ဒီညပဲ — ဝါရှင်တန်နဲ့ တဲလ်အဗစ်မှာ စားပွဲဝိုင်းပေါ် အစီအစဉ်တွေ ရောက်နေပြီ။ နောက်တစ်ကျော့ တိုက်ခိုက်မှုအတွက်။

ပြင်ဆင်နေတာ — နိုဝင်ဘာအစောပိုင်းမှာ စတင်နိုင်မယ့် တိုက်ခိုက်မှု

အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးလ် စစ်တပ်တွေ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အမေရိကန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲအပြီး အီရန်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ဖို့ အသေးစိတ်အစီအစဉ်တွေ ရေးဆွဲပြီးသွားပြီလို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်လာတယ်။

အစီအစဉ်ရဲ့ အဓိကအချက်က "တို" ပေမဲ့ "ပြင်း" တဲ့ စစ်ဆင်ရေး။ သုံးရက်ခန့်ကြာမယ့် ပြင်းထန်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားစက်ရုံတွေ၊ စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံတွေ၊ ဒုံးကျည်နဲ့ ဒရုန်းစွမ်းရည်တွေကို ပစ်မှတ်ထားမယ်တဲ့။ ဒါပေမဲ့ ရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေကိုတော့ ရှောင်မယ်လို့ ဆိုတယ် — ရေနံဈေး တက်သွားမှာ စိုးလို့။

အမေရိကန်ဘက်က တပ်အင်အားတွေ တကယ်စုဆောင်းနေပြီ။ လေယာဉ်တင်သင်္ဘော သုံးစင်း၊ မရိန်းတပ်သား ထောင်ပေါင်းများစွာ၊ တိုက်လေယာဉ်တွေ၊ အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ — နိုဝင်ဘာအစောပိုင်းမှာ နေရာအပြည့်ယူပြီးမယ်တဲ့။ အီရန်ပေါ်မှာ ညတာရှည်လာတဲ့ ကာလနဲ့လည်း ကိုက်ညီတယ်။ ညအမှောင်က တိုက်ခိုက်တဲ့ဘက်ကို အသာပေးတယ်။

အစ္စရေးလ်ဘက်ကလည်း လေ့ကျင့်မှုတွေ တိုးမြှင့်ထားတယ်။ အီရတ်ကောင်းကင်မှာ တိုက်ခိုက်လေ့ကျင့် ပျံသန်းမှုတွေ လုပ်နေတယ်။ ဒီအပတ်ထဲမှာပဲ အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အစ္စရေးလ်ကို သွားရောက်ပြီး ဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ ဒီအစီအစဉ်တွေကို ဆွေးနွေးခဲ့တယ်။

ရွေးကောက်ပွဲက အချိန်ဇယားကို ဆုံးဖြတ်တယ်

ဒီအစီအစဉ်ရဲ့ အထူးခြားဆုံးအချက်က ရက်စွဲ — "နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်အပြီး"။ သမ္မတထရမ့်ကိုယ်တိုင် အောက်တိုဘာ ၈ ရက်မှာ ကတိပေးထားတယ် — အမေရိကန်တွေ မဲမပေးမီ အီရန်ကို မတိုက်ခိုက်ဘူးတဲ့။ အိမ်ဖြူတော်ကလည်း ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ တိုက်ခိုက်မှု မလုပ်ဘူးလို့ အတည်ပြုထားတယ်။

အကြောင်းရင်းက ရှင်းတယ် — ရေနံဈေး။ စစ်ပွဲနဲ့ ဆက်နွှယ်တဲ့ ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုက မဲဆန္ဒရှင်တွေကို ဒေါသထွက်စေနေပြီ။ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ဈေးထပ်တက်သွားရင် မဲပုံးမှာ ဈေးပေးရမယ်။ ဒါကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှ တိုက်ခိုက်မယ် — စစ်ရေးဆုံးဖြတ်ချက်ကို နိုင်ငံရေးပြက္ခဒိန်က ဦးဆောင်နေတယ်။

အစ္စရေးလ်ဘက်မှာလည်း ရွေးကောက်ပွဲ ရှိတယ် — အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်။ ဝန်ကြီးချုပ်က အီရန်အစိုးရကို ဖြုတ်ချမယ်ဆိုတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုနဲ့ မဲဆွယ်နေတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲနှစ်ခုကြားမှာ စစ်ပွဲအချိန်ဇယား ညပ်နေတယ်။

ထရမ့် အကြိမ်ကြိမ် ငြင်းခဲ့တယ် — ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်?

သတိထားရမှာက ဒီအစီအစဉ်ဟာ အခုထိ "အစီအစဉ်" အဆင့်ပဲ ရှိသေးတယ်။ ထရမ့်က ဒီနှစ်အတွင်း စစ်ပွဲအကြီးစား ပြန်စဖို့ အဆိုပြုချက်တွေကို အကြိမ်ကြိမ် ငြင်းပယ်ခဲ့တယ်။ ဒီလအစောပိုင်းမှာတင် စစ်တပ်နှစ်ဖက်လုံး တိုက်ခိုက်ဖို့ အသင့်ဖြစ်နေချိန်မှာ သူ ရပ်ခိုင်းခဲ့တယ်။

ဒါပေမဲ့ အခုအခြေအနေက နည်းနည်းကွဲတယ်။ တပ်အင်အားတွေ တကယ်စုနေပြီ။ လေယာဉ်တင်သင်္ဘော သုံးစင်းဆိုတာ "ဖိအားပေးရုံသက်သက်" အတွက် မဟုတ်ဘူး။ တချို့အရာရှိတွေက သုံးရက်တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ အီရန်စီးပွားရေး ပြိုလဲသွားပြီး စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရေးစားပွဲဆီ တွန်းပို့နိုင်မယ်လို့ ယုံကြည်နေတယ်တဲ့။

အိမ်ဖြူတော်ကတော့ စစ်ရေးအစီအစဉ်တွေအကြောင်း မှတ်ချက်မပေးဘူး — "ရွေးချယ်စရာအားလုံး စားပွဲပေါ်မှာ ရှိနေတယ်" လို့ပဲ ပြောတယ်။

အီရန်ရဲ့ အဖြေ — ဟိုမုဇ်မှာ မီးလောင်နေတဲ့ သင်္ဘောတွေ

တီဟီရန်ကလည်း လက်ပိုက်ကြည့်မနေဘူး။ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက် ညမှာ ဟိုမုဇ်ရေလက်ကြားမှာ ဆီတင်သင်္ဘော ခုနစ်စင်း ပျက်စီးခဲ့တယ် — စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက တစ်ရက်တည်း အများဆုံး။ တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်က သူတို့ရဲ့လက်ချက်လို့ ဆိုတယ်။

ဒါ့အပြင် အီရန်က ခြိမ်းခြောက်ထားတယ် — တိုက်ခိုက်ခံရရင် ဆော်ဒီရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေ၊ ဒေတာစင်တာတွေ၊ ရေအောက်အင်တာနက်ကေဘယ်တွေကို ပစ်မှတ်ထားမယ်တဲ့။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကတော့ "သံတမန်ရေးအတွက်ရော စစ်ပွဲအတွက်ရော အညီအမျှ အသင့်ပြင်ထားတယ်" လို့ ပြောတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

နှစ်ဖက်လုံး အခုထိ စကားတစ်ခွန်းတည်း ပြောနေတယ် — ဝါရှင်တန်က "မကြာခင် တစ်ခုခု ဖြစ်လာမယ်"၊ တီဟီရန်က "အသင့်ပြင်ထားပြီ"။ ဘယ်ဘက်ကမှ "စေ့စပ်ညှိနှိုင်းနေတယ်" လို့ မပြောဘူး။

စစ်ပွဲစတင်တာ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်ကတည်းက ရှစ်လကျော်ပြီ။ အဲဒီတုန်းက အမေရိကန်-အစ္စရေးလ် ပူးတွဲတိုက်ခိုက်မှုနဲ့ စခဲ့တာ။ အခု ဒုတိယအကျော့အတွက် ပြင်ဆင်မှုက ရွေးကောက်ပွဲနှစ်ခုကြားမှာ ပုံဖော်နေတယ်။

သတိထားရမယ့် မေးခွန်းသုံးခု ရှိတယ်။ ပထမ — သုံးရက်တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ တကယ် အီရန်စီးပွားရေး ပြိုလဲပြီး စားပွဲဆီ ပြန်လာပါ့မလား၊ ဒါမှမဟုတ် စစ်ပွဲ ပိုကျယ်ပြန့်သွားမလား။ ဒုတိယ — ရေနံဈေး။ သန့်စင်စက်ရုံ မထိဘူးဆိုရင်တောင် ဟိုမုဇ်မှာ သင်္ဘောတွေ မီးလောင်နေသ၍ ဈေးက တက်နေဦးမယ်။ တတိယ — "ရွေးကောက်ပွဲအပြီး" ဆိုတဲ့ ကတိ။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်ကျော်တာနဲ့ အဲဒီကတိ ကုန်ဆုံးတယ်။

မဲပုံးမပိတ်ခင် စစ်မတိုက်ဘူးဆိုတဲ့ ကတိက မဲဆန္ဒရှင်တွေအတွက် သတင်းကောင်းဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီကတိရဲ့ တစ်ဖက်ခြမ်းက မေးခွန်းတစ်ခု ကျန်နေတယ် — နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်ကျရင် ဘာဖြစ်မလဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ပုံမှန်ဖြစ်သွားတဲ့ အရေးပေါ် — စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ရက် ၉၀ ထပ်တိုးတဲ့အပတ်မှာပဲ ညှိနှိုင်းရေးသမား ရာပြည့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာ

ပုံမှန်ဖြစ်သွားတဲ့ အရေးပေါ် — စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ရက် ၉၀ ထပ်တိုးတဲ့အပတ်မှာပဲ ညှိနှိုင်းရေးသမား ရာပြည့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်။ သမ္မတရုံးက ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ကို ထုတ်ပြန်လိုက်တယ်။ မြို့နယ် ၅၅ ခုမှာ အရေးပေါ်အခြေအနေနဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို နောက်ထပ် ရက်ပေါင်း ၉၀ ဆက်ထားမယ်တဲ့။

ဒီအမိန့်ထွက်လာဖို့ လေးရက်အလိုမှာပဲ — အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် — လွှတ်တော်က နောက်ထပ်ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကို အတည်ပြုခဲ့တယ်။ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်ကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာ (အမိန့်အမှတ် ၈၂/၂၀၂၆)။

တစ်ခုက စစ်ပွဲကို ဆက်လုပ်ဖို့ အာဏာ၊ နောက်တစ်ခုက စစ်ပွဲကို စီမံခန့်ခွဲမယ့် ဝန်ကြီး။ ရက်သတ္တပတ်တစ်ခုတည်းမှာ တွဲထွက်လာတဲ့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်နှစ်ခုက ဒီအစိုးရရဲ့ ပုံရိပ်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြနေတယ်။

ဂဏန်းက လျော့လာတယ်၊ စနစ်က မလျော့ဘူး

ဒီစစ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ရဲ့ သက်တမ်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ပုံစံတစ်ခု ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်လာတယ်။

၂၀၂၅ ဇူလိုင်မှာ တစ်နိုင်ငံလုံးအရေးပေါ်ကို ရုပ်သိမ်းပြီး မြို့နယ် ၆၃ ခုမှာ ပြန်ကြေညာခဲ့တယ်။ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီမှာ ၆၃ ခုအတိုင်း ထပ်တိုးတယ်။ ဧပြီမှာ ၆၀၊ ဇူလိုင်မှာ ၅၈၊ အခု အောက်တိုဘာမှာ ၅၅။

အကြိမ်တိုင်းမှာ မြို့နယ်အနည်းငယ်ကို စာရင်းက ဖယ်ထုတ်ပြီး "တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီ" လို့ ကြေညာတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်ဖယ်ထုတ်ခံရတာက မန္တလေးတိုင်းက ငါန်းဇွန်၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ကျောက်မဲနဲ့ သီပေါ။ ကျောက်မဲနဲ့ သီပေါဆိုတာ ရှမ်းမြောက်စစ်ပွဲတွေမှာ လက်ပြောင်းလက်လွှဲ အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ မြို့တွေ — အခု အစိုးရက အဲဒီမြို့တွေမှာ ပုံမှန်အခြေအနေ ပြန်ရောက်ပြီလို့ ဆိုတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဂဏန်းရဲ့ တစ်ဖက်ခြမ်းကို ကြည့်ရင် — မြို့နယ် ၅၅ ခုကျန်နေသေးတယ်။ နိုင်ငံရဲ့ မြို့နယ် ၃၃၀ ထဲက ခြောက်ပုံတစ်ပုံခန့်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာရော တရားစီရင်ရေးအာဏာပါ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရဲ့ လက်ထဲမှာ ရှိနေတုန်း။ အဲဒီမြို့နယ်တွေမှာ အရပ်သားတွေကို စစ်တရားရုံးတွေက စီရင်နိုင်တယ်။ ရက်ပေါင်း ၉၀ ပြည့်တိုင်း သက်တမ်းတိုးနေတဲ့ အမိန့်တစ်ခုကို "အရေးပေါ်" လို့ ခေါ်ဖို့ ခက်လာပြီ — ဒါက အစိုးရရဲ့ ပုံမှန်အလွှာတစ်ခု ဖြစ်သွားပြီ။

ကချင်မြို့နယ် ငါးခုလည်း စာရင်းထဲ ကျန်နေဆဲ

စာရင်းကနေ ဖယ်ထုတ်ခံရတဲ့ မြို့နယ်တွေထဲမှာ ကချင်ပြည်နယ်က တစ်မြို့မှ မပါဘူး။ ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော၊ ချီဖွေ — ဒီမြို့နယ်ငါးခုဟာ ၂၀၂၅ မှာ ပထမဆုံးစာရင်းထဲ ပါလာကတည်းက တစ်ခါမှ ထွက်မသွားဘူး။

"ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်ပြီ" ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းက ကချင်ပြည်နယ်ကို တစ်ခါမှ မရောက်ဘူး။ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေတဲ့ ပြည်နယ်မှာ ဒီမြို့နယ်တွေက ပြည်သူတွေဟာ အရပ်ဘက်တရားရုံးတွေဆီ သွားခွင့်မရှိဘဲ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်မှာ နောက်ထပ် ရက်ပေါင်း ၉၀ နေရဦးမယ်။ နောက်သက်တမ်းကုန်မယ့်ရက်က ၂၀၂၇ ဇန်နဝါရီ အလယ်ပိုင်း — အဲဒီအချိန်ကျရင်လည်း ပုံစံအတိုင်းဆို စာရင်းက နှစ်မြို့ သုံးမြို့ လျော့ပြီး ကျန်တာ ဆက်သွားဖို့ပဲ များတယ်။

ညှိနှိုင်းရေးစားပွဲကလူ စစ်ဝန်ကြီးခန်းထဲ ရောက်လာ

ရာပြည့်ဆိုတာ စစ်တပ်ရဲ့ မျက်နှာစာတွေထဲမှာ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ မျက်နှာတစ်ခု။ စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၂၂ က ဆင်းလာသူ၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအကြံပေး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး — အုပ်ချုပ်ရေးရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုခလုတ်တွေကို ကိုင်ရတဲ့ ဝန်ကြီးဌာနတွေချည်း သူ တာဝန်ယူခဲ့တယ်။

ဒါတွေအားလုံးထက် အရေးကြီးတာက သူရဲ့ နောက်ထပ်ရာထူးတစ်ခု — စစ်တပ်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ။ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ ညှိနှိုင်းစားပွဲမှာ စစ်တပ်ဘက်က ထိုင်တဲ့ အဓိကမျက်နှာက သူပဲ။ စက်တင်ဘာလကတင် ကိုးကန့်အဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေ နေပြည်တော်လာတော့ စားပွဲတစ်ဖက်မှာ ထိုင်နေတာ သူပဲ။

အဲဒီလူ အခု ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သွားပြီ။ ညှိနှိုင်းရေးနဲ့ စစ်ရေးဆိုတာ လူနှစ်ယောက်၊ မူဝါဒနှစ်ခု မဟုတ်တော့ဘူး — တစ်ဖွဲ့တည်းရဲ့ လက်နှစ်ဖက် ဖြစ်သွားပြီ။

ဒါပေမဲ့ ရာထူးရဲ့ အနှစ်သာရကို နားလည်ဖို့ လိုတယ်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဆိုတာ စစ်တပ်က အမည်စာရင်းတင်သွင်းရတဲ့ ရာထူး၊ ကာလုံအဖွဲ့ဝင် ရာထူး။ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ တာဝန်က အဓိကအားဖြင့် အုပ်ချုပ်မှုပိုင်း။ တကယ့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုက ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးဆီမှာ — စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့နယ် ၅၅ ခုရဲ့ အာဏာကို ကိုင်ထားတာလည်း သူပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီအပြောင်းအလဲက ကွပ်ကဲမှုကွင်းဆက်ကို မရွှေ့ဘူး၊ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ မျက်နှာကိုပဲ ရွှေ့တယ်။ အရင်ဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်ကိုတော့ ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးရေးနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဘက် ပို့လိုက်တယ် — သတင်းအချက်အလက်ကို စစ်မြေပြင်တစ်ခုလို သဘောထားတဲ့ အစိုးရတစ်ရပ်မှာ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနဟာလည်း သာမန်နေရာ မဟုတ်ဘူး။

အပြင်မှာ အရပ်သားမျက်နှာ၊ အထဲမှာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး

ဒီဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ထွက်လာတဲ့ ရက်သတ္တပတ်ဟာ နေပြည်တော်ရဲ့ သံတမန်ရေး အလုပ်အများဆုံး ရက်သတ္တပတ်တွေထဲက တစ်ခုလည်း ဖြစ်တယ်။ အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်မှာ ဂျပန်အထူးကိုယ်စားလှယ် ဆာဆာကာဝါ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့တယ်။ ဒီလအစောပိုင်းမှာပဲ အမေရိကန်နဲ့ မြန်မာ တိုကျိုမှာ ဆွေးနွေးပွဲတွေ လုပ်ခဲ့တယ်။ အစိုးရက သူ့ကိုယ်သူ "ရွေးကောက်ပွဲအပြီး အရပ်သားအစိုးရ" အဖြစ် ကမ္ဘာကို ပြနေတဲ့ အချိန်။

တစ်ဖက်မှာလည်း ဧပြီလမှာ စတင်ခဲ့တဲ့ ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ကို ပြန်ကြည့်ရင် — အဖွဲ့ငယ် ၁၃ ဖွဲ့နဲ့ စကားပြောဖြစ်ခဲ့တယ် ဆိုပေမဲ့ တိုက်ပွဲအဓိကဖြစ်နေတဲ့ အဖွဲ့ကြီးတွေ တစ်ဖွဲ့မှ စားပွဲမရောက်ဘူး။ အဲဒီအစီအစဉ် ကုန်ဆုံးပြီး သုံးလအကြာမှာ ထွက်လာတဲ့ အဖြေက ညှိနှိုင်းမှုအသစ် မဟုတ်ဘူး၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သက်တမ်းတိုးမှုပဲ။

လွှတ်တော်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကလည်း သတိထားစရာ။ ရာပြည့်ခန့်အပ်မှုကိုရော၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးတိုးမှုကိုရော တစ်ပတ်တည်းမှာ အတည်ပြုပေးလိုက်တာ လွှတ်တော်ပဲ။ ဒါက စနစ်ရဲ့ ဒီဇိုင်းပဲ — အရေးပေါ်အာဏာကို လွှတ်တော်နဲ့ ဆန့်ကျင်ပြီး ကျင့်သုံးတာ မဟုတ်ဘူး၊ လွှတ်တော်ကတစ်ဆင့် ကျင့်သုံးတာ။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အချိန်ဇယားအတိအကျနဲ့ ရက် ၉၀ တစ်ကြိမ် ပြန်ပြန်တိုးနေတဲ့ "အရေးပေါ်" ဆိုတာ အရေးပေါ် မဟုတ်တော့ဘူး။ ဒါက အုပ်ချုပ်ရေးရဲ့ အဆင့်တစ်ခုအဖြစ် တည်တံ့သွားပြီ။ စာရင်းက တဖြည်းဖြည်း လျော့လာတာက အစိုးရကို "တိုးတက်မှုရှိနေတယ်" လို့ ပြောစရာ ဂဏန်းတစ်ခု ပေးတယ် — တစ်ဖက်မှာလည်း စနစ်ကိုယ်တိုင်ကတော့ မပြောင်းဘူး။ မြို့နယ်တစ်မြို့ စာရင်းကထွက်သွားတိုင်း ကျန်တဲ့ ၅၅ မြို့နယ်ရဲ့ သက်တမ်းက နောက်ထပ် ရက် ၉၀ ရှည်သွားတယ်။

ရာပြည့်ရဲ့ ရာထူးကလည်း ဒီပုံကို ပြည့်စုံစေတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးစကားပြောတဲ့လူနဲ့ စစ်ပွဲစီမံတဲ့ဝန်ကြီးဌာန — အခု လူတစ်ယောက်တည်းရဲ့ လက်ထဲမှာ။ ညှိနှိုင်းမှုနဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဟာ အစားထိုးရွေးချယ်စရာတွေ မဟုတ်တော့ဘူး၊ မူဝါဒတစ်ခုတည်းရဲ့ ကိရိယာနှစ်ခု ဖြစ်သွားပြီ။

နောက်အကြိမ် သက်တမ်းကုန်မယ့်ရက်က ဇန်နဝါရီ အလယ်ပိုင်း။ အဲဒီအချိန်မှာ ကြည့်ရမှာက စာရင်းက ဘယ်နှစ်မြို့ လျော့သွားသလဲ ဆိုတာထက်၊ စနစ်ကိုယ်တိုင် တစ်ကြိမ်လောက် ရပ်ဖူးသလား ဆိုတာပဲ။ အခုအထိ အဖြေကတော့ — မရပ်ဖူးသေးဘူး။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ရှီမပါရင် စားပွဲမရှိ — ထရမ့်ခေါ်လိုက်တဲ့ သုံးပွင့်ဆိုင် နျူကလီးယားထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ

ရှီမပါရင် စားပွဲမရှိ — ထရမ့်ခေါ်လိုက်တဲ့ သုံးပွင့်ဆိုင် နျူကလီးယားထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁၉ ရက် တနင်္လာနေ့၊ ဝါရှင်တန်ဒီစီ၊ အိမ်ဖြူတော်အပြင်ဘက်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် သတင်းထောက်တွေရှေ့မှာ ရပ်ပြီး စကားတစ်ခွန်းပြောလိုက်တယ်။ "ကျွန်တော်တို့ နျူကလီးယားလက်နက်တွေနဲ့ နျူကလီးယားလက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးအကြောင်း ဆွေးနွေးဖို့ တွေ့ဆုံပါမယ်။ နျူကလီးယားလက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးကို အခြေခံပြီး အစည်းအဝေးတစ်ခု စီစဉ်ပါမယ် — ဒါဟာ ကမ္ဘာအတွက် အရမ်းအကျိုးရှိပါတယ်" တဲ့။

သူ့ဘေးမှာ ထိုင်မယ့်သူနှစ်ဦးက — တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်။ ကမ္ဘာ့အင်အားအကြီးဆုံး နျူကလီးယားနိုင်ငံသုံးနိုင်ငံရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ တစ်စားပွဲတည်း ထိုင်မယ့် အစီအစဉ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီစားပွဲက အခုထိ စကားလုံးအဆင့်မှာပဲ ရှိသေးတယ် — စာရွက်ပေါ်မှာ မဟုတ်ဘူး။ သတင်းထောက်တွေရှေ့မှာ ထရမ့်ကိုယ်တိုင် ပြောခဲ့တဲ့ စကားတစ်ခွန်းက ဒီအချက်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြနေတယ်။ "သမ္မတရှီက လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် ကျွန်တော် လုပ်ပါ့မယ်" တဲ့။

စားပွဲရှိမရှိက ရှီရဲ့အဖြေပေါ်မှာ မူတည်တယ်။

အကြံဥာဏ်က ဘယ်သူ့ဆီက — ပူတင်ရဲ့စားပွဲကို ထရမ့်က ပြန်ရေးလိုက်တယ်

ဒီသုံးပွင့်ဆိုင်အစည်းအဝေးအကြံ အစက ပူတင်ဆီက လာတယ်။ အောက်တိုဘာ ၉ ရက် ထရမ့်-ပူတင် ဖုန်းဆက်ဆွေးနွေးမှုမှာ ပူတင်က အဆိုပြုခဲ့တယ် — သုံးနိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေ တွေ့ဆုံပြီး ယူကရိန်းစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ဖို့ ဆွေးနွေးကြမယ်တဲ့။ (အဲဒီဖုန်းခေါ်ဆိုမှုကပဲ အမေရိကန်က ရုရှားဒီဇယ်ဝယ်ယူရေး သဘောတူညီချက်ကိုလည်း မွေးထုတ်ပေးခဲ့တယ်။)

ဒါပေမဲ့ ထရမ့်က အဲဒီစားပွဲရဲ့ အကြောင်းအရာကို ပြန်ရေးလိုက်တယ်။ ယူကရိန်းအကြောင်း မဟုတ်ဘူး — နျူကလီးယားလက်နက်အကြောင်း။ "ယူကရိန်းအတွက်ဆိုရင် သိပ်မဟုတ်ပါဘူး — နျူကလီးယားလက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးအကြောင်း ဆွေးနွေးဖို့ပါ" လို့ သူ ပြောတယ်။ ကုန်သွယ်ရေးကိစ္စလည်း ထည့်ဆွေးနွေးနိုင်တယ်လို့ ဆိုတယ်။

အကြံကို တင်သွင်းသူနဲ့ အကြောင်းအရာကို သတ်မှတ်သူက မတူဘူး — ဒါက ဒီအစည်းအဝေးရဲ့ ပထမဆုံး သတိထားစရာအချက်ပဲ။

ယူကရိန်းမပါတဲ့ စားပွဲ

ဒီစားပွဲမှာ မထိုင်ရမယ့်သူက ယူကရိန်းသမ္မတ ဗလာဒီမာဇလန်စကီး။ သူ့နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ကို သူ မပါဘဲ သုံးဦးက ဆွေးနွေးကြမယ့် အလားအလာကို ကိယက်ဗ်က စိုးရိမ်တယ်။

ယူကရိန်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ဝေဖန်တယ် — ကိယက်ဗ်မပါတဲ့ သုံးပွင့်ဆိုင်အစည်းအဝေးက ပူတင်ကို စစ်ပွဲ ဆက်လုပ်ဖို့ အားပေးရာရောက်မယ်တဲ့။ ပူတင်ကို "ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်မဟုတ်ဘူး၊ စစ်ရာဇဝတ်ကောင်ပါ" လို့တောင် သူ ခေါ်တယ်။

ခရင်မလင်ဘက်ကလည်း သတိထားတယ်။ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက အတည်ပြုတယ် — အစည်းအဝေးအကြောင်း ဆွေးနွေးမှုတွေမှာ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပေမဲ့ အစည်းအဝေးကိုယ်တိုင်နဲ့ အကြောင်းအရာအစီအစဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ခိုင်မာတဲ့ အဆိုပြုချက် ဒါမှမဟုတ် သဘောတူညီချက် ဘာမှမရှိသေးဘူးတဲ့။ ပြီးတော့ နောက်ဆုံးအဖြေတစ်ခုရဖို့ဆိုရင် တာဝန်ယူနိုင်မယ့် ယူကရိန်းဘက်က တစ်ယောက်ယောက် ပါဝင်ရမယ်လို့လည်း သူ ပြောတယ်။

စားပွဲမှာ ယူကရိန်းထိုင်ခုံ မရှိဘူး — ဒါပေမဲ့ ယူကရိန်းအကြောင်း မဆွေးနွေးဘူးလို့ ဘယ်သူမှ အာမမခံနိုင်ဘူး။ ဒါက ကိယက်ဗ်ရဲ့ စိုးရိမ်မှုရဲ့ အရင်းခံပဲ။

New START ပြီးဆုံးသွားပြီ — ဆယ်စုနှစ်တွေအတွင်း ပထမဆုံး ကန့်သတ်ချက်မဲ့ကာလ

ဒီအဆိုပြုချက်နောက်မှာ နောက်ခံအကြောင်းရင်းတစ်ခု ရှိတယ်။ ၂၀၁၀ မှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့တဲ့ New START လက်နက်ကန့်သတ်စာချုပ် ဒီနှစ်အစောပိုင်းမှာ သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားပြီ။ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားကြား တရားဝင်ချည်နှောင်ထားတဲ့ မဟာဗျူဟာနျူကလီးယားကန့်သတ်ချက် ဆယ်စုနှစ်တွေအတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် မရှိတော့တာ။ (စာချုပ်က တစ်ဖက်ကို တပ်ဆင်ထားတဲ့ မဟာဗျူဟာနျူကလီးယားထိပ်ဖူး ၁,၅၅၀ အထိ ကန့်သတ်ထားခဲ့တယ်။)

ထရမ့်က အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက် အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ ပြောတယ် — ဝါရှင်တန်ဟာ ရုရှားနဲ့ရော တရုတ်နဲ့ရော နျူကလီးယားလက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးအကြောင်း ဆွေးနွေးနေပြီတဲ့။ သုံးပွင့်ဆိုင်စားပွဲဆိုတာ ဒီဆွေးနွေးမှုတွေကို စားပွဲဝိုင်းပေါ် တင်ဖို့ ကြိုးစားမှုပဲ။

ဒါပေမဲ့ လက်နက်ထိန်းချုပ်ရေး ကျွမ်းကျင်သူတွေရဲ့ မေးခွန်းက ရှင်းတယ် — စာချုပ်အသစ်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါ့မလား။ အဖြေက ဘေကျင်းမှာ ရှိတယ်။

ရှီမပါရင် စားပွဲမရှိ — တရုတ်ရဲ့ "မမျှတဘူး၊ လက်တွေ့မကျဘူး"

တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်ကပဲ သဘောထားကို ထပ်ပြောတယ် — အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားတို့ရဲ့ အဆင့်နဲ့ တရုတ်ရဲ့ နျူကလီးယားအင်အားက "လုံးဝ တူညီတဲ့အဆင့် မဟုတ်ဘူး" တဲ့။ ဒီအဆင့်မှာ တရုတ်ကို သုံးပွင့်ဆိုင် နျူကလီးယားလက်နက်ဖျက်သိမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ ပါဝင်ဖို့ တောင်းဆိုတာဟာ "မမျှတဘူး၊ ကျိုးကြောင်းမဆီလျော်ဘူး၊ လက်တွေ့မကျဘူး" တဲ့။

ဒါ့အပြင် တရုတ်ဘက်က ဒီသုံးပွင့်ဆိုင်အစည်းအဝေးအကြောင်း "သတင်းအချက်အလက် မရှိဘူး" လို့လည်း ပြောထားတယ်။

ထရမ့်ကိုယ်တိုင်က အခြေအနေကို အမှန်အတိုင်း ပြောတယ် — "သမ္မတရှီက လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် ကျွန်တော် လုပ်ပါ့မယ်" တဲ့။ စားပွဲဖြစ်လာဖို့ ရှီက သဘောတူရမယ်။ ရှီက သဘောမတူရင် စားပွဲမရှိဘူး။ ဒီအဆိုပြုချက်ရဲ့ တစ်ခုလုံးသော ဇာတ်လမ်းက ဒီစကားတစ်ခွန်းထဲမှာ ရှိနေတယ်။

ဖိအားနဲ့ ဖြေလျှော့မှု — တစ်လအတွင်း ခြေလှမ်းလေးလှမ်း

ဒီအဆိုပြုချက်ကို ပြီးခဲ့တဲ့တစ်လရဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေနဲ့ တွဲမြင်ရင် ပုံစံတစ်ခု ပေါ်လာတယ်။

စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက် — ဝါရှင်တန်ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲအပြီး အမေရိကန်-တရုတ် အခွန်တိုးမြှင့်မှုရပ်ဆိုင်းရေး သဘောတူညီချက်ကို နှစ်လထပ်တိုး (ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်၊ ၂၀၂၇ အထိ)။ ဈေးကွက်ကတော့ အေးစက်တယ်။

အောက်တိုဘာ ၉ ရက် — ရုရှားဒီဇယ်ဝယ်ယူရေး သဘောတူညီချက်။

အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက် — ကွန်ဂရက်က မဲအပြတ်အသတ်နဲ့ အတည်ပြုထားတဲ့ ရုရှားဒဏ်ခတ်မှုဥပဒေကြီးကို ထရမ့်ကိုယ်တိုင် ဆိုင်းငံ့လိုက်တယ်။

အောက်တိုဘာ ၁၉ ရက် — သုံးပွင့်ဆိုင် နျူကလီးယားထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ အဆိုပြုချက်။

ဖိအားပေးတယ်၊ ဖိအားကို လျှော့ပေးတယ်၊ ပြီးတော့ ထိပ်သီးစားပွဲကို ကမ်းလှမ်းတယ်။ ဒါက မတော်တဆဖြစ်စဉ်တစ်ခု မဟုတ်ဘူး — ဗျူဟာတစ်ခု။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

သတိထားရမှာက ဒီအစည်းအဝေးဟာ အခုထိ အဆိုပြုချက်အဆင့်ပဲ ရှိသေးတယ်။ ခရင်မလင်က "ဖြစ်နိုင်ခြေကို သုံးဖက်လုံး အသိအမှတ်ပြုတယ်" လို့ ပြောပေမဲ့ အစီအစဉ်တကျ သဘောတူညီချက်မရှိဘူး။ တရုတ်က သတင်းအချက်အလက်တောင် မရှိဘူးလို့ ပြောတယ်။ ယူကရိန်းက ကန့်ကွက်တယ်။

ဒါပေမဲ့ အဆိုပြုချက်ကိုယ်တိုင်က သတင်းတစ်ခုပဲ။ နျူကလီးယားအင်အားအကြီးဆုံးသုံးနိုင်ငံရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ တစ်စားပွဲတည်း ထိုင်မယ့် အလားအလာ — ဒါမျိုး တရားဝင်သုံးပွင့်ဆိုင်ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ တစ်ခါမှ မဖြစ်ဖူးဘူး။

ဒီတစ်ပတ်ထဲမှာပဲ ထရမ့်က နောက်ထပ်အချက်တစ်ခုကိုလည်း သတိထားပြီး ချိန်ညှိပြတယ် — APEC မှာ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအန်နဲ့ တွေ့ဆုံမယ့်အလားအလာကို သူကိုယ်တိုင် ဩဂုတ်လကတည်းက ပြောခဲ့ပေမဲ့ တနင်္လာနေ့မှာတော့ အဲဒီအစီအစဉ်ကို လျှော့ချပြောဆိုလိုက်တယ်။ ဘယ်သူနဲ့တွေ့မယ်၊ ဘယ်သူ့ကို ဘေးဖယ်ထားမယ်ဆိုတာ ထရမ့်က တစ်ခုချင်း ရွေးနေတယ်။

နိုဝင်ဘာ ၁၈-၁၉ ရက်၊ Shenzhen က APEC ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲမှာ ထရမ့်က ရှီနဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ စီစဉ်ထားပြီးသား — ဒီနှစ်အတွင်း တတိယအကြိမ် တွေ့ဆုံမှု ဖြစ်လာမယ် (မေလက ဘေကျင်း၊ စက်တင်ဘာက ဝါရှင်တန်)။ အဲဒီတွေ့ဆုံမှုရဲ့ ဘေးထွက်အစည်းအဝေးအခန်းမှာ သုံးပွင့်ဆိုင်စားပွဲ ဖြစ်လာမလား၊ ဒါမှမဟုတ် စကားတစ်ခွန်းအဖြစ်ပဲ ကျန်ခဲ့မလားဆိုတာ — အဖြေပေးရမယ့်သူက ရှီကျင့်ဖျင်ပဲ။

ထရမ့်က စားပွဲကို ခင်းထားတယ်။ ထိုင်မယ့်သူတွေထဲက တစ်ဦးကတော့ အဖြေမပေးသေးဘူး။ နျူကလီးယားခေတ်ရဲ့ နောက်အခန်းကို ဘယ်သူက ရေးမလဲဆိုတာ နိုဝင်ဘာမှာ သိရလိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

စာအုပ်ထဲကတုတ် — ကိုယ်တိုင်လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ ရုရှားဒဏ်ခတ်မှုကို ထရမ့် ဆိုင်းငံ့လိုက်တဲ့ ၄၈ နာရီ

စာအုပ်ထဲကတုတ် — ကိုယ်တိုင်လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ ရုရှားဒဏ်ခတ်မှုကို ထရမ့် ဆိုင်းငံ့လိုက်တဲ့ ၄၈ နာရီ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက် သောကြာနေ့ည။ ဝါရှင်တန်ဒီစီ၊ အိမ်ဖြူတော်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကိုယ်တိုင် အမှုဆောင်အမိန့်တစ်ခုမှာ လက်မှတ်ထိုးလိုက်တယ်။ အဲဒီအမိန့်က — နောက် ၄၈ နာရီအကြာ တနင်္ဂနွေနေ့မှာ စတင်အကျိုးသက်ရောက်မယ့် ရုရှားအပေါ် အမေရိကန်သမိုင်းတစ်လျှောက် အပြင်းထန်ဆုံးလို့ ဆိုနိုင်တဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုအစီအစဉ်ကြီးတစ်ခုလုံးကို ရပ်ဆိုင်းပစ်လိုက်တာ။

ဒဏ်ခတ်မှုကို ဆိုင်းငံ့လိုက်တဲ့ လက်က တခြားသူရဲ့လက် မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီဥပဒေကို တစ်လအကြာကပဲ လက်မှတ်ထိုးအတည်ပြုပေးခဲ့တဲ့ သမ္မတကိုယ်တိုင်ရဲ့လက်ပဲ။

ဆိုင်းငံ့ခံလိုက်ရတာ — ၅၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အခွန်နဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုအစုအဝေး

အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့မှာ စတင်ဖို့ စီစဉ်ထားခဲ့တာ ဒါတွေ —

ရုရှားနိုင်ငံကနေ တင်သွင်းတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းအားလုံးအပေါ် ၅၀၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ အခွန်တိုးကောက်မယ့်အစီအစဉ်။ ရုရှားရေနံစိမ်းနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို အများဆုံးဝယ်ယူနေတဲ့ ထိပ်တန်း ၅ နိုင်ငံ (အဓိကက တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယ၊ တူရကီလည်း ပါဝင်တယ်) က တင်သွင်းတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေအပေါ် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အခွန် — အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နောက်ပိုင်း ဝယ်ယူမှုတွေအတွက် အကျိုးသက်ရောက်မှာ။ ရုရှားရေနံဒဏ်ခတ်မှုကို ရှောင်ကွင်းဖို့ ကူညီပေးနေတဲ့ နိုင်ငံတွေအပေါ် နောက်ထပ် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အခွန်။ သမ္မတပူတင်၊ ခရင်မလင်အရာရှိကြီးတွေ၊ ကာကွယ်ရေးနဲ့ ဘဏ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ရုရှားရဲ့ လျှို့ဝှက်ရေနံသင်္ဘောအုပ်စုအပေါ် တရားဝင်ဒဏ်ခတ်မှုတွေ။ ရုရှားဗဟိုဘဏ်နဲ့ အဓိကပြည်သူ့ဘဏ်ကြီးတွေအပေါ် ဒဏ်ခတ်မှုတွေ၊ အဲဒီဘဏ်တွေနဲ့ ငွေကြေးဆက်ဆံတဲ့ နိုင်ငံခြားဘဏ်တွေအပေါ် ပြစ်ဒဏ်တွေ။

ဒါတွေအားလုံး သောကြာညမှာ ဆိုင်းငံ့ခံလိုက်ရတယ်။ ဆက်ရှိနေတာတွေလည်း ရှိတယ် — ရုရှားအစိုးရကြွေးမြီစာချုပ်တွေ ဝယ်ယူမှုတားမြစ်ချက်က ဥပဒေလက်မှတ်ထိုးချိန်မှာပဲ အကျိုးသက်ရောက်ပြီးသားဖြစ်လို့ ကျန်နေတယ်။ အရင်သမ္မတတွေ လက်ထက်က အမှုဆောင်အမိန့်တွေနဲ့ ချမှတ်ထားတဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုတွေလည်း ဆက်ရှိနေတယ်။ ဒါပေမဲ့ အသစ်ထပ်တိုးမယ့် အကြီးမားဆုံးအစိတ်အပိုင်းကတော့ ဖွင့်တောင်မဖွင့်လိုက်ရဘူး။

ဥပဒေအသက် တစ်လ — ဆိုင်းငံ့ချက် ထွက်လာတာ သက်တမ်းမတိုင်ခင် ၄၈ နာရီအလို

ဒီဥပဒေက အမည်ရှိတယ် — "လင်ဆေး အို. ဂရေဟမ် ရုရှားနှင့် အီရန် ဒဏ်ခတ်မှုဥပဒေ (၂၀၂၆)"။ ဇူလိုင်လက ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်သွားတဲ့ အထက်လွှတ်တော်အမတ်ဟောင်း လင်ဆေး ဂရေဟမ်ကို ဂုဏ်ပြုပြီး အမည်ပေးထားတာ။ ဩဂုတ်လမှာ အထက်လွှတ်တော်က ၈၆ မဲနဲ့ ၁၁ မဲ အနိုင်နဲ့ အတည်ပြုတယ်။ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်မှာ ထရမ့်ကိုယ်တိုင် လက်မှတ်ထိုးပြီး ဥပဒေဖြစ်လာတယ်။

တစ်လမပြည့်ခင်မှာပဲ အဲဒီဥပဒေရဲ့ အဓိကအစိတ်ပိုင်းတွေကို ထရမ့်က ဆိုင်းငံ့လိုက်တယ်။ သုံးတဲ့ကိရိယာကလည်း စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ် — ဥပဒေထဲက အပိုဒ် ၁၁၅။ ကွန်ဂရက်ကိုယ်တိုင် ဥပဒေထဲမှာ ရေးထည့်ပေးထားတဲ့ "အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားအတွက်" ဆိုင်းငံ့ခွင့်အာဏာ။ အမိန့်မှာ ထရမ့်က ကွန်ဂရက်ကို အကြောင်းကြားတယ် — ဒီဆိုင်းငံ့ချက်ထုတ်တာဟာ "အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားနဲ့ ကိုက်ညီတယ်" တဲ့။

အရေးအကြီးဆုံးအချက်က ဆိုင်းငံ့ချက်မှာ သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မပါဘူး။ သမ္မတ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက (ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်တို့နဲ့ ညှိနှိုင်းပြီး) နောက်ထပ်လုပ်ဆောင်ဖို့ သင့်တော်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်တဲ့အထိ ဆက်ရှိနေမယ်။ ဥပဒေက စာအုပ်ထဲမှာ ဆက်ရှိနေတယ် — ဒါပေမဲ့ သော့ခတ်ထားတဲ့ အခန်းထဲမှာ ထိုင်နေတဲ့ တုတ်တစ်ချောင်းလို၊ ဘယ်သူမှ မကိုင်သေးဘူး။

နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်း — ဒီဇယ်ဈေးနဲ့ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်

ဘာကြောင့် ဒီအချိန်မှာ ဆိုင်းငံ့ရတာလဲ။ အဖြေက အမေရိကန်ပြည်တွင်းမှာ ရှိတယ် — ဒီဇယ်ဈေးမှာ။

အမေရိကန်တစ်နိုင်ငံလုံး ဒီဇယ်ပျမ်းမျှဈေးက တစ်ဂါလံကို ၆ ဒေါ်လာကျော်နေပြီ — စံချိန်တင်နီးပါးဈေး။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ၂၀၂၅ ပျမ်းမျှက ၃.၆၄ ဒေါ်လာပဲ ရှိခဲ့တယ်။ တစ်နှစ်အတွင်း နှစ်ဆီးပါး တက်လာတာ။ ရိတ်သိမ်းရာသီ ရောက်နေတဲ့ လယ်သမားတွေအတွက် ဒါဟာ တိုက်ရိုက်ထိခိုက်မှုပဲ။ ပြီးတော့ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်မှာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ရှိတယ် — သုံးပတ်ပဲ လိုတော့တယ်။

အောက်တိုဘာ ၉ ရက်မှာပဲ ထရမ့်က ရုရှားဒီဇယ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခု ကြေညာခဲ့တယ် — အောက်တိုဘာလမှာ တန် ၃ သိန်း၊ နိုဝင်ဘာလမှာ တန် ၅ သိန်း၊ နောက်ပိုင်းလတွေမှာ တစ်လလျှင် တန် ၁ သန်း ဝယ်ယူနိုင်ဖို့ ကန့်သတ်ချက်တွေ လျှော့ပေးမယ်။ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်အထိ ရုရှားဒီဇယ်ဝယ်ယူခွင့် ယေဘုယျလိုင်စင်တစ်ခု ထုတ်ပေးလိုက်တယ်။ အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ ရှင်းပြချက်က ဒီဒီဇယ်တွေက အမေရိကန်ပြည်တွင်းကို တိုက်ရိုက်ဝင်လာမှာမဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်ဆီ စီးဝင်မယ်၊ ကမ္ဘာ့ဈေးကို ကျဆင်းစေမယ်တဲ့။

စနေနေ့မှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ရူဘီယိုက ကာကွယ်ပြောတယ် — ပူတင်ရောင်းမယ့် ဒီဇယ်က "ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်ထဲ ရောက်လာမှာပဲ" တဲ့။ ထရမ့်က ဒဏ်ခတ်မှုနဲ့ အခွန်တွေ ချမှတ်လိုက်ရင် စီးပွားရေးအပေါ် ဘာသက်ရောက်မှုရှိမလဲ လေ့လာဖို့ ရက် ၆၀ အချိန်ယူချင်တယ်လို့ ရူဘီယိုက ပြောတယ်။ တနင်္ဂနွေနေ့မှာတော့ ထရမ့်ကိုယ်တိုင် သူ့ရဲ့လူမှုကွန်ရက်မှာ ရေးတယ် — ဒီဆိုင်းငံ့ချက်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေ ဆက်ရှိနေချိန်မှာ ရုရှားကို "ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲမှာ ဆက်ထိန်းထားဖို့" တဲ့။

စီးပွားရေးလေ့လာမှုရက် ၆၀ — ရွေးကောက်ပွဲနေ့နဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတဲ့ ရက် ၆၀။

ဖတ်ရှုချက် သုံးမျိုး — သစ္စာဖောက်၊ သမိုင်းဝင်၊ ဖိအား

ဒီဆိုင်းငံ့ချက်ကို လူသုံးမျိုးက သုံးမျိုး ဖတ်တယ်။

ယူကရိန်းသမ္မတ ဇလန်စကီးက ဝေဖန်တယ်။ အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်မှာ သူ့ရဲ့လူမှုကွန်ရက်မှာ ရေးတယ် — ပူတင်ဘက်ကို ရပ်တည်တာဟာ သမိုင်းမှားယွင်းမှုတစ်ခု ဖြစ်မယ်လို့ သတိပေးတယ်။ ဒီလို သက်သာခွင့်တွေ ထပ်လာမှာကို သူ စိုးရိမ်တယ်။

ရုရှားဘက်ကတော့ ဝမ်းသာတယ်။ ပူတင်ရဲ့ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် ကာရီလ် ဒမီထရီယက်ဗ်က ဒါကို "အရေးကြီးပြီး တကယ့်သမိုင်းဝင်အခိုက်အတန့်" လို့ ခေါ်တယ်။

အမေရိကန်အစိုးရဘက်ကတော့ တတိယဖတ်ရှုချက်ပေးတယ် — ဖိအားပေးမှုအဖြစ်။ စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ခရစ် ရိုက်က ပြောတယ် — ဒါဟာ ရုရှားကို ဒီဇယ်တင်ပို့ပြီး စစ်ပွဲကို "အရှိန်လျှော့ဖို့" လှုံ့ဆော်ပေးတဲ့ နည်းလမ်းတဲ့။

ဘယ်ဖတ်ရှုချက်မှန်လဲဆိုတာ ပူတင်တကယ် "အရှိန်လျှော့" မလားဆိုတာပေါ်မှာ မူတည်တယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က နမူနာကတော့ သတိပေးနေတယ် — အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့က ထရမ့်က စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြေညာတယ်။ နောက်တစ်နေ့ တနင်္လာနေ့မှာပဲ ရုရှားက ခါကီဗ်ဓာတ်အားစက်ရုံအပါအဝင် ယူကရိန်းစွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေကို တိုက်ခိုက်တယ်။ ကြေညာထားတဲ့ ဖိအားက ၂၄ နာရီတောင် မခံခဲ့ဘူး။

အိန္ဒိယနဲ့ တရုတ် — ဒဏ်ခတ်မှုက ညှိနှိုင်းရေးကတ်

ဆိုင်းငံ့ခံလိုက်ရတဲ့ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အခွန်တွေရဲ့ ပစ်မှတ်က ရှင်းတယ် — ရုရှားစွမ်းအင်ကို အများဆုံးဝယ်နေတဲ့ နိုင်ငံကြီးတွေ။ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယက ထိပ်ဆုံးမှာ ရှိတယ်။

စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက် နယူးယောက်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ရူဘီယိုနဲ့ တွေ့ဆုံပြီး အိန္ဒိယရဲ့ စိုးရိမ်ချက်တွေ တင်ပြခဲ့တယ်။ ရူဘီယိုက မကြာခင် အိန္ဒိယကို သွားရောက်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရတယ်။ ဆိုင်းငံ့ချက်က အဲဒီခရီးစဉ်မတိုင်ခင် လမ်းမှာ ရှိနေတဲ့ အခက်အခဲတစ်ခုကို ဖယ်ရှားပေးလိုက်တယ်။

ဒါဟာ ဒဏ်ခတ်မှုမူဝါဒရဲ့ သဘောသဘာဝကို ဖော်ပြနေတယ် — အပြစ်ပေးဖို့ ကိရိယာသက်သက်မဟုတ်ဘဲ၊ ညှိနှိုင်းရေးစားပွဲမှာ ကိုင်ထားတဲ့ ကတ်တစ်ချပ်အဖြစ်။ လိုအပ်ရင် ထုတ်ပြမယ်၊ မလိုအပ်ရင် ပြန်သိမ်းထားမယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒဏ်ခတ်မှုဆိုတာ တည်ငြိမ်တဲ့ မူတစ်ခုမဟုတ်ဘူး။ အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ အကျိုးစီးပွားအတိုင်း ချမှတ်လိုက်၊ ဆိုင်းငံ့လိုက် လုပ်နိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေးကိရိယာတစ်ခု။ ကွန်ဂရက်က လပေါင်းများစွာ အချိန်ယူ၊ မဲ ၈၆-၁၁ နဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ တုတ်တစ်ချောင်း — သမ္မတရဲ့ လက်မှတ်တစ်ချက်နဲ့ စာအုပ်ထဲမှာ ပြန်ထိုင်သွားတယ်။ သော့ခတ်ထားတဲ့ အခန်းထဲမှာ။ သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက်တောင် မပါဘူး။

စမ်းသပ်ခံနေရတာက ထရမ့်အစိုးရရဲ့ သီအိုရီပဲ — ဖိအားကို လျှော့ပေးလိုက်ရင် ပူတင်က ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲမှာ ထိုင်နေမယ်၊ စစ်ပွဲကို အရှိန်လျှော့မယ်ဆိုတဲ့ သီအိုရီ။ ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကြေညာချက်ကတော့ ဆန့်ကျင်ဘက် သက်သေပြခဲ့တယ် — ကြေညာပြီး ၂၄ နာရီအတွင်း ဒုံးကျည်တွေ ကျလာတယ်။

ရက် ၆၀ လေ့လာမှုကာလ ပြီးတဲ့အခါ ဘာဖြစ်မလဲ။ ဒီဇယ်ဈေး ကျသွားမလား။ ပူတင် အရှိန်လျှော့မလား။ ရွေးကောက်ပွဲ ပြီးသွားတဲ့အခါ စာအုပ်ထဲကတုတ် ပြန်ထွက်လာမလား။ အဖြေတွေက နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နောက်ပိုင်းမှ သိရမယ်။ အခုတော့ သိရတာတစ်ခုပဲ ရှိတယ် — အမေရိကန်ရဲ့ ရုရှားဒဏ်ခတ်မှုသမိုင်းမှာ အပြင်းထန်ဆုံးအစီအစဉ်ဟာ စတင်တဲ့နေ့မတိုင်ခင် ၄၈ နာရီအလိုမှာ ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ပြီ။ ဘယ်တော့ပြန်စမလဲဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိဘူး။

ဆက်ဖတ်ရန် »