ပုံမှန်ဖြစ်သွားတဲ့ အရေးပေါ် — စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ရက် ၉၀ ထပ်တိုးတဲ့အပတ်မှာပဲ ညှိနှိုင်းရေးသမား ရာပြည့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာ

ပုံမှန်ဖြစ်သွားတဲ့ အရေးပေါ် — စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ရက် ၉၀ ထပ်တိုးတဲ့အပတ်မှာပဲ ညှိနှိုင်းရေးသမား ရာပြည့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်။ သမ္မတရုံးက ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ကို ထုတ်ပြန်လိုက်တယ်။ မြို့နယ် ၅၅ ခုမှာ အရေးပေါ်အခြေအနေနဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို နောက်ထပ် ရက်ပေါင်း ၉၀ ဆက်ထားမယ်တဲ့။

ဒီအမိန့်ထွက်လာဖို့ လေးရက်အလိုမှာပဲ — အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် — လွှတ်တော်က နောက်ထပ်ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကို အတည်ပြုခဲ့တယ်။ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်ကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာ (အမိန့်အမှတ် ၈၂/၂၀၂၆)။

တစ်ခုက စစ်ပွဲကို ဆက်လုပ်ဖို့ အာဏာ၊ နောက်တစ်ခုက စစ်ပွဲကို စီမံခန့်ခွဲမယ့် ဝန်ကြီး။ ရက်သတ္တပတ်တစ်ခုတည်းမှာ တွဲထွက်လာတဲ့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်နှစ်ခုက ဒီအစိုးရရဲ့ ပုံရိပ်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြနေတယ်။

ဂဏန်းက လျော့လာတယ်၊ စနစ်က မလျော့ဘူး

ဒီစစ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ရဲ့ သက်တမ်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ပုံစံတစ်ခု ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်လာတယ်။

၂၀၂၅ ဇူလိုင်မှာ တစ်နိုင်ငံလုံးအရေးပေါ်ကို ရုပ်သိမ်းပြီး မြို့နယ် ၆၃ ခုမှာ ပြန်ကြေညာခဲ့တယ်။ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီမှာ ၆၃ ခုအတိုင်း ထပ်တိုးတယ်။ ဧပြီမှာ ၆၀၊ ဇူလိုင်မှာ ၅၈၊ အခု အောက်တိုဘာမှာ ၅၅။

အကြိမ်တိုင်းမှာ မြို့နယ်အနည်းငယ်ကို စာရင်းက ဖယ်ထုတ်ပြီး "တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီ" လို့ ကြေညာတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်ဖယ်ထုတ်ခံရတာက မန္တလေးတိုင်းက ငါန်းဇွန်၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ကျောက်မဲနဲ့ သီပေါ။ ကျောက်မဲနဲ့ သီပေါဆိုတာ ရှမ်းမြောက်စစ်ပွဲတွေမှာ လက်ပြောင်းလက်လွှဲ အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ မြို့တွေ — အခု အစိုးရက အဲဒီမြို့တွေမှာ ပုံမှန်အခြေအနေ ပြန်ရောက်ပြီလို့ ဆိုတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဂဏန်းရဲ့ တစ်ဖက်ခြမ်းကို ကြည့်ရင် — မြို့နယ် ၅၅ ခုကျန်နေသေးတယ်။ နိုင်ငံရဲ့ မြို့နယ် ၃၃၀ ထဲက ခြောက်ပုံတစ်ပုံခန့်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာရော တရားစီရင်ရေးအာဏာပါ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရဲ့ လက်ထဲမှာ ရှိနေတုန်း။ အဲဒီမြို့နယ်တွေမှာ အရပ်သားတွေကို စစ်တရားရုံးတွေက စီရင်နိုင်တယ်။ ရက်ပေါင်း ၉၀ ပြည့်တိုင်း သက်တမ်းတိုးနေတဲ့ အမိန့်တစ်ခုကို "အရေးပေါ်" လို့ ခေါ်ဖို့ ခက်လာပြီ — ဒါက အစိုးရရဲ့ ပုံမှန်အလွှာတစ်ခု ဖြစ်သွားပြီ။

ကချင်မြို့နယ် ငါးခုလည်း စာရင်းထဲ ကျန်နေဆဲ

စာရင်းကနေ ဖယ်ထုတ်ခံရတဲ့ မြို့နယ်တွေထဲမှာ ကချင်ပြည်နယ်က တစ်မြို့မှ မပါဘူး။ ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော၊ ချီဖွေ — ဒီမြို့နယ်ငါးခုဟာ ၂၀၂၅ မှာ ပထမဆုံးစာရင်းထဲ ပါလာကတည်းက တစ်ခါမှ ထွက်မသွားဘူး။

"ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်ပြီ" ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းက ကချင်ပြည်နယ်ကို တစ်ခါမှ မရောက်ဘူး။ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေတဲ့ ပြည်နယ်မှာ ဒီမြို့နယ်တွေက ပြည်သူတွေဟာ အရပ်ဘက်တရားရုံးတွေဆီ သွားခွင့်မရှိဘဲ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်မှာ နောက်ထပ် ရက်ပေါင်း ၉၀ နေရဦးမယ်။ နောက်သက်တမ်းကုန်မယ့်ရက်က ၂၀၂၇ ဇန်နဝါရီ အလယ်ပိုင်း — အဲဒီအချိန်ကျရင်လည်း ပုံစံအတိုင်းဆို စာရင်းက နှစ်မြို့ သုံးမြို့ လျော့ပြီး ကျန်တာ ဆက်သွားဖို့ပဲ များတယ်။

ညှိနှိုင်းရေးစားပွဲကလူ စစ်ဝန်ကြီးခန်းထဲ ရောက်လာ

ရာပြည့်ဆိုတာ စစ်တပ်ရဲ့ မျက်နှာစာတွေထဲမှာ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ မျက်နှာတစ်ခု။ စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၂၂ က ဆင်းလာသူ၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအကြံပေး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး — အုပ်ချုပ်ရေးရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုခလုတ်တွေကို ကိုင်ရတဲ့ ဝန်ကြီးဌာနတွေချည်း သူ တာဝန်ယူခဲ့တယ်။

ဒါတွေအားလုံးထက် အရေးကြီးတာက သူရဲ့ နောက်ထပ်ရာထူးတစ်ခု — စစ်တပ်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ။ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ ညှိနှိုင်းစားပွဲမှာ စစ်တပ်ဘက်က ထိုင်တဲ့ အဓိကမျက်နှာက သူပဲ။ စက်တင်ဘာလကတင် ကိုးကန့်အဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေ နေပြည်တော်လာတော့ စားပွဲတစ်ဖက်မှာ ထိုင်နေတာ သူပဲ။

အဲဒီလူ အခု ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သွားပြီ။ ညှိနှိုင်းရေးနဲ့ စစ်ရေးဆိုတာ လူနှစ်ယောက်၊ မူဝါဒနှစ်ခု မဟုတ်တော့ဘူး — တစ်ဖွဲ့တည်းရဲ့ လက်နှစ်ဖက် ဖြစ်သွားပြီ။

ဒါပေမဲ့ ရာထူးရဲ့ အနှစ်သာရကို နားလည်ဖို့ လိုတယ်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဆိုတာ စစ်တပ်က အမည်စာရင်းတင်သွင်းရတဲ့ ရာထူး၊ ကာလုံအဖွဲ့ဝင် ရာထူး။ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ တာဝန်က အဓိကအားဖြင့် အုပ်ချုပ်မှုပိုင်း။ တကယ့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုက ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးဆီမှာ — စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့နယ် ၅၅ ခုရဲ့ အာဏာကို ကိုင်ထားတာလည်း သူပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီအပြောင်းအလဲက ကွပ်ကဲမှုကွင်းဆက်ကို မရွှေ့ဘူး၊ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ မျက်နှာကိုပဲ ရွှေ့တယ်။ အရင်ဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်ကိုတော့ ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးရေးနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဘက် ပို့လိုက်တယ် — သတင်းအချက်အလက်ကို စစ်မြေပြင်တစ်ခုလို သဘောထားတဲ့ အစိုးရတစ်ရပ်မှာ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနဟာလည်း သာမန်နေရာ မဟုတ်ဘူး။

အပြင်မှာ အရပ်သားမျက်နှာ၊ အထဲမှာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး

ဒီဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ထွက်လာတဲ့ ရက်သတ္တပတ်ဟာ နေပြည်တော်ရဲ့ သံတမန်ရေး အလုပ်အများဆုံး ရက်သတ္တပတ်တွေထဲက တစ်ခုလည်း ဖြစ်တယ်။ အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်မှာ ဂျပန်အထူးကိုယ်စားလှယ် ဆာဆာကာဝါ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့တယ်။ ဒီလအစောပိုင်းမှာပဲ အမေရိကန်နဲ့ မြန်မာ တိုကျိုမှာ ဆွေးနွေးပွဲတွေ လုပ်ခဲ့တယ်။ အစိုးရက သူ့ကိုယ်သူ "ရွေးကောက်ပွဲအပြီး အရပ်သားအစိုးရ" အဖြစ် ကမ္ဘာကို ပြနေတဲ့ အချိန်။

တစ်ဖက်မှာလည်း ဧပြီလမှာ စတင်ခဲ့တဲ့ ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ကို ပြန်ကြည့်ရင် — အဖွဲ့ငယ် ၁၃ ဖွဲ့နဲ့ စကားပြောဖြစ်ခဲ့တယ် ဆိုပေမဲ့ တိုက်ပွဲအဓိကဖြစ်နေတဲ့ အဖွဲ့ကြီးတွေ တစ်ဖွဲ့မှ စားပွဲမရောက်ဘူး။ အဲဒီအစီအစဉ် ကုန်ဆုံးပြီး သုံးလအကြာမှာ ထွက်လာတဲ့ အဖြေက ညှိနှိုင်းမှုအသစ် မဟုတ်ဘူး၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သက်တမ်းတိုးမှုပဲ။

လွှတ်တော်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကလည်း သတိထားစရာ။ ရာပြည့်ခန့်အပ်မှုကိုရော၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးတိုးမှုကိုရော တစ်ပတ်တည်းမှာ အတည်ပြုပေးလိုက်တာ လွှတ်တော်ပဲ။ ဒါက စနစ်ရဲ့ ဒီဇိုင်းပဲ — အရေးပေါ်အာဏာကို လွှတ်တော်နဲ့ ဆန့်ကျင်ပြီး ကျင့်သုံးတာ မဟုတ်ဘူး၊ လွှတ်တော်ကတစ်ဆင့် ကျင့်သုံးတာ။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အချိန်ဇယားအတိအကျနဲ့ ရက် ၉၀ တစ်ကြိမ် ပြန်ပြန်တိုးနေတဲ့ "အရေးပေါ်" ဆိုတာ အရေးပေါ် မဟုတ်တော့ဘူး။ ဒါက အုပ်ချုပ်ရေးရဲ့ အဆင့်တစ်ခုအဖြစ် တည်တံ့သွားပြီ။ စာရင်းက တဖြည်းဖြည်း လျော့လာတာက အစိုးရကို "တိုးတက်မှုရှိနေတယ်" လို့ ပြောစရာ ဂဏန်းတစ်ခု ပေးတယ် — တစ်ဖက်မှာလည်း စနစ်ကိုယ်တိုင်ကတော့ မပြောင်းဘူး။ မြို့နယ်တစ်မြို့ စာရင်းကထွက်သွားတိုင်း ကျန်တဲ့ ၅၅ မြို့နယ်ရဲ့ သက်တမ်းက နောက်ထပ် ရက် ၉၀ ရှည်သွားတယ်။

ရာပြည့်ရဲ့ ရာထူးကလည်း ဒီပုံကို ပြည့်စုံစေတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးစကားပြောတဲ့လူနဲ့ စစ်ပွဲစီမံတဲ့ဝန်ကြီးဌာန — အခု လူတစ်ယောက်တည်းရဲ့ လက်ထဲမှာ။ ညှိနှိုင်းမှုနဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဟာ အစားထိုးရွေးချယ်စရာတွေ မဟုတ်တော့ဘူး၊ မူဝါဒတစ်ခုတည်းရဲ့ ကိရိယာနှစ်ခု ဖြစ်သွားပြီ။

နောက်အကြိမ် သက်တမ်းကုန်မယ့်ရက်က ဇန်နဝါရီ အလယ်ပိုင်း။ အဲဒီအချိန်မှာ ကြည့်ရမှာက စာရင်းက ဘယ်နှစ်မြို့ လျော့သွားသလဲ ဆိုတာထက်၊ စနစ်ကိုယ်တိုင် တစ်ကြိမ်လောက် ရပ်ဖူးသလား ဆိုတာပဲ။ အခုအထိ အဖြေကတော့ — မရပ်ဖူးသေးဘူး။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ရှီမပါရင် စားပွဲမရှိ — ထရမ့်ခေါ်လိုက်တဲ့ သုံးပွင့်ဆိုင် နျူကလီးယားထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ

ရှီမပါရင် စားပွဲမရှိ — ထရမ့်ခေါ်လိုက်တဲ့ သုံးပွင့်ဆိုင် နျူကလီးယားထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁၉ ရက် တနင်္လာနေ့၊ ဝါရှင်တန်ဒီစီ၊ အိမ်ဖြူတော်အပြင်ဘက်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် သတင်းထောက်တွေရှေ့မှာ ရပ်ပြီး စကားတစ်ခွန်းပြောလိုက်တယ်။ "ကျွန်တော်တို့ နျူကလီးယားလက်နက်တွေနဲ့ နျူကလီးယားလက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးအကြောင်း ဆွေးနွေးဖို့ တွေ့ဆုံပါမယ်။ နျူကလီးယားလက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးကို အခြေခံပြီး အစည်းအဝေးတစ်ခု စီစဉ်ပါမယ် — ဒါဟာ ကမ္ဘာအတွက် အရမ်းအကျိုးရှိပါတယ်" တဲ့။

သူ့ဘေးမှာ ထိုင်မယ့်သူနှစ်ဦးက — တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်။ ကမ္ဘာ့အင်အားအကြီးဆုံး နျူကလီးယားနိုင်ငံသုံးနိုင်ငံရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ တစ်စားပွဲတည်း ထိုင်မယ့် အစီအစဉ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီစားပွဲက အခုထိ စကားလုံးအဆင့်မှာပဲ ရှိသေးတယ် — စာရွက်ပေါ်မှာ မဟုတ်ဘူး။ သတင်းထောက်တွေရှေ့မှာ ထရမ့်ကိုယ်တိုင် ပြောခဲ့တဲ့ စကားတစ်ခွန်းက ဒီအချက်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြနေတယ်။ "သမ္မတရှီက လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် ကျွန်တော် လုပ်ပါ့မယ်" တဲ့။

စားပွဲရှိမရှိက ရှီရဲ့အဖြေပေါ်မှာ မူတည်တယ်။

အကြံဥာဏ်က ဘယ်သူ့ဆီက — ပူတင်ရဲ့စားပွဲကို ထရမ့်က ပြန်ရေးလိုက်တယ်

ဒီသုံးပွင့်ဆိုင်အစည်းအဝေးအကြံ အစက ပူတင်ဆီက လာတယ်။ အောက်တိုဘာ ၉ ရက် ထရမ့်-ပူတင် ဖုန်းဆက်ဆွေးနွေးမှုမှာ ပူတင်က အဆိုပြုခဲ့တယ် — သုံးနိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေ တွေ့ဆုံပြီး ယူကရိန်းစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ဖို့ ဆွေးနွေးကြမယ်တဲ့။ (အဲဒီဖုန်းခေါ်ဆိုမှုကပဲ အမေရိကန်က ရုရှားဒီဇယ်ဝယ်ယူရေး သဘောတူညီချက်ကိုလည်း မွေးထုတ်ပေးခဲ့တယ်။)

ဒါပေမဲ့ ထရမ့်က အဲဒီစားပွဲရဲ့ အကြောင်းအရာကို ပြန်ရေးလိုက်တယ်။ ယူကရိန်းအကြောင်း မဟုတ်ဘူး — နျူကလီးယားလက်နက်အကြောင်း။ "ယူကရိန်းအတွက်ဆိုရင် သိပ်မဟုတ်ပါဘူး — နျူကလီးယားလက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးအကြောင်း ဆွေးနွေးဖို့ပါ" လို့ သူ ပြောတယ်။ ကုန်သွယ်ရေးကိစ္စလည်း ထည့်ဆွေးနွေးနိုင်တယ်လို့ ဆိုတယ်။

အကြံကို တင်သွင်းသူနဲ့ အကြောင်းအရာကို သတ်မှတ်သူက မတူဘူး — ဒါက ဒီအစည်းအဝေးရဲ့ ပထမဆုံး သတိထားစရာအချက်ပဲ။

ယူကရိန်းမပါတဲ့ စားပွဲ

ဒီစားပွဲမှာ မထိုင်ရမယ့်သူက ယူကရိန်းသမ္မတ ဗလာဒီမာဇလန်စကီး။ သူ့နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ကို သူ မပါဘဲ သုံးဦးက ဆွေးနွေးကြမယ့် အလားအလာကို ကိယက်ဗ်က စိုးရိမ်တယ်။

ယူကရိန်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ဝေဖန်တယ် — ကိယက်ဗ်မပါတဲ့ သုံးပွင့်ဆိုင်အစည်းအဝေးက ပူတင်ကို စစ်ပွဲ ဆက်လုပ်ဖို့ အားပေးရာရောက်မယ်တဲ့။ ပူတင်ကို "ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်မဟုတ်ဘူး၊ စစ်ရာဇဝတ်ကောင်ပါ" လို့တောင် သူ ခေါ်တယ်။

ခရင်မလင်ဘက်ကလည်း သတိထားတယ်။ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက အတည်ပြုတယ် — အစည်းအဝေးအကြောင်း ဆွေးနွေးမှုတွေမှာ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပေမဲ့ အစည်းအဝေးကိုယ်တိုင်နဲ့ အကြောင်းအရာအစီအစဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ခိုင်မာတဲ့ အဆိုပြုချက် ဒါမှမဟုတ် သဘောတူညီချက် ဘာမှမရှိသေးဘူးတဲ့။ ပြီးတော့ နောက်ဆုံးအဖြေတစ်ခုရဖို့ဆိုရင် တာဝန်ယူနိုင်မယ့် ယူကရိန်းဘက်က တစ်ယောက်ယောက် ပါဝင်ရမယ်လို့လည်း သူ ပြောတယ်။

စားပွဲမှာ ယူကရိန်းထိုင်ခုံ မရှိဘူး — ဒါပေမဲ့ ယူကရိန်းအကြောင်း မဆွေးနွေးဘူးလို့ ဘယ်သူမှ အာမမခံနိုင်ဘူး။ ဒါက ကိယက်ဗ်ရဲ့ စိုးရိမ်မှုရဲ့ အရင်းခံပဲ။

New START ပြီးဆုံးသွားပြီ — ဆယ်စုနှစ်တွေအတွင်း ပထမဆုံး ကန့်သတ်ချက်မဲ့ကာလ

ဒီအဆိုပြုချက်နောက်မှာ နောက်ခံအကြောင်းရင်းတစ်ခု ရှိတယ်။ ၂၀၁၀ မှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့တဲ့ New START လက်နက်ကန့်သတ်စာချုပ် ဒီနှစ်အစောပိုင်းမှာ သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားပြီ။ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားကြား တရားဝင်ချည်နှောင်ထားတဲ့ မဟာဗျူဟာနျူကလီးယားကန့်သတ်ချက် ဆယ်စုနှစ်တွေအတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် မရှိတော့တာ။ (စာချုပ်က တစ်ဖက်ကို တပ်ဆင်ထားတဲ့ မဟာဗျူဟာနျူကလီးယားထိပ်ဖူး ၁,၅၅၀ အထိ ကန့်သတ်ထားခဲ့တယ်။)

ထရမ့်က အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက် အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ ပြောတယ် — ဝါရှင်တန်ဟာ ရုရှားနဲ့ရော တရုတ်နဲ့ရော နျူကလီးယားလက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးအကြောင်း ဆွေးနွေးနေပြီတဲ့။ သုံးပွင့်ဆိုင်စားပွဲဆိုတာ ဒီဆွေးနွေးမှုတွေကို စားပွဲဝိုင်းပေါ် တင်ဖို့ ကြိုးစားမှုပဲ။

ဒါပေမဲ့ လက်နက်ထိန်းချုပ်ရေး ကျွမ်းကျင်သူတွေရဲ့ မေးခွန်းက ရှင်းတယ် — စာချုပ်အသစ်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါ့မလား။ အဖြေက ဘေကျင်းမှာ ရှိတယ်။

ရှီမပါရင် စားပွဲမရှိ — တရုတ်ရဲ့ "မမျှတဘူး၊ လက်တွေ့မကျဘူး"

တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်ကပဲ သဘောထားကို ထပ်ပြောတယ် — အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားတို့ရဲ့ အဆင့်နဲ့ တရုတ်ရဲ့ နျူကလီးယားအင်အားက "လုံးဝ တူညီတဲ့အဆင့် မဟုတ်ဘူး" တဲ့။ ဒီအဆင့်မှာ တရုတ်ကို သုံးပွင့်ဆိုင် နျူကလီးယားလက်နက်ဖျက်သိမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ ပါဝင်ဖို့ တောင်းဆိုတာဟာ "မမျှတဘူး၊ ကျိုးကြောင်းမဆီလျော်ဘူး၊ လက်တွေ့မကျဘူး" တဲ့။

ဒါ့အပြင် တရုတ်ဘက်က ဒီသုံးပွင့်ဆိုင်အစည်းအဝေးအကြောင်း "သတင်းအချက်အလက် မရှိဘူး" လို့လည်း ပြောထားတယ်။

ထရမ့်ကိုယ်တိုင်က အခြေအနေကို အမှန်အတိုင်း ပြောတယ် — "သမ္မတရှီက လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် ကျွန်တော် လုပ်ပါ့မယ်" တဲ့။ စားပွဲဖြစ်လာဖို့ ရှီက သဘောတူရမယ်။ ရှီက သဘောမတူရင် စားပွဲမရှိဘူး။ ဒီအဆိုပြုချက်ရဲ့ တစ်ခုလုံးသော ဇာတ်လမ်းက ဒီစကားတစ်ခွန်းထဲမှာ ရှိနေတယ်။

ဖိအားနဲ့ ဖြေလျှော့မှု — တစ်လအတွင်း ခြေလှမ်းလေးလှမ်း

ဒီအဆိုပြုချက်ကို ပြီးခဲ့တဲ့တစ်လရဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေနဲ့ တွဲမြင်ရင် ပုံစံတစ်ခု ပေါ်လာတယ်။

စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက် — ဝါရှင်တန်ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲအပြီး အမေရိကန်-တရုတ် အခွန်တိုးမြှင့်မှုရပ်ဆိုင်းရေး သဘောတူညီချက်ကို နှစ်လထပ်တိုး (ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်၊ ၂၀၂၇ အထိ)။ ဈေးကွက်ကတော့ အေးစက်တယ်။

အောက်တိုဘာ ၉ ရက် — ရုရှားဒီဇယ်ဝယ်ယူရေး သဘောတူညီချက်။

အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက် — ကွန်ဂရက်က မဲအပြတ်အသတ်နဲ့ အတည်ပြုထားတဲ့ ရုရှားဒဏ်ခတ်မှုဥပဒေကြီးကို ထရမ့်ကိုယ်တိုင် ဆိုင်းငံ့လိုက်တယ်။

အောက်တိုဘာ ၁၉ ရက် — သုံးပွင့်ဆိုင် နျူကလီးယားထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ အဆိုပြုချက်။

ဖိအားပေးတယ်၊ ဖိအားကို လျှော့ပေးတယ်၊ ပြီးတော့ ထိပ်သီးစားပွဲကို ကမ်းလှမ်းတယ်။ ဒါက မတော်တဆဖြစ်စဉ်တစ်ခု မဟုတ်ဘူး — ဗျူဟာတစ်ခု။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

သတိထားရမှာက ဒီအစည်းအဝေးဟာ အခုထိ အဆိုပြုချက်အဆင့်ပဲ ရှိသေးတယ်။ ခရင်မလင်က "ဖြစ်နိုင်ခြေကို သုံးဖက်လုံး အသိအမှတ်ပြုတယ်" လို့ ပြောပေမဲ့ အစီအစဉ်တကျ သဘောတူညီချက်မရှိဘူး။ တရုတ်က သတင်းအချက်အလက်တောင် မရှိဘူးလို့ ပြောတယ်။ ယူကရိန်းက ကန့်ကွက်တယ်။

ဒါပေမဲ့ အဆိုပြုချက်ကိုယ်တိုင်က သတင်းတစ်ခုပဲ။ နျူကလီးယားအင်အားအကြီးဆုံးသုံးနိုင်ငံရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ တစ်စားပွဲတည်း ထိုင်မယ့် အလားအလာ — ဒါမျိုး တရားဝင်သုံးပွင့်ဆိုင်ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ တစ်ခါမှ မဖြစ်ဖူးဘူး။

ဒီတစ်ပတ်ထဲမှာပဲ ထရမ့်က နောက်ထပ်အချက်တစ်ခုကိုလည်း သတိထားပြီး ချိန်ညှိပြတယ် — APEC မှာ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအန်နဲ့ တွေ့ဆုံမယ့်အလားအလာကို သူကိုယ်တိုင် ဩဂုတ်လကတည်းက ပြောခဲ့ပေမဲ့ တနင်္လာနေ့မှာတော့ အဲဒီအစီအစဉ်ကို လျှော့ချပြောဆိုလိုက်တယ်။ ဘယ်သူနဲ့တွေ့မယ်၊ ဘယ်သူ့ကို ဘေးဖယ်ထားမယ်ဆိုတာ ထရမ့်က တစ်ခုချင်း ရွေးနေတယ်။

နိုဝင်ဘာ ၁၈-၁၉ ရက်၊ Shenzhen က APEC ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲမှာ ထရမ့်က ရှီနဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ စီစဉ်ထားပြီးသား — ဒီနှစ်အတွင်း တတိယအကြိမ် တွေ့ဆုံမှု ဖြစ်လာမယ် (မေလက ဘေကျင်း၊ စက်တင်ဘာက ဝါရှင်တန်)။ အဲဒီတွေ့ဆုံမှုရဲ့ ဘေးထွက်အစည်းအဝေးအခန်းမှာ သုံးပွင့်ဆိုင်စားပွဲ ဖြစ်လာမလား၊ ဒါမှမဟုတ် စကားတစ်ခွန်းအဖြစ်ပဲ ကျန်ခဲ့မလားဆိုတာ — အဖြေပေးရမယ့်သူက ရှီကျင့်ဖျင်ပဲ။

ထရမ့်က စားပွဲကို ခင်းထားတယ်။ ထိုင်မယ့်သူတွေထဲက တစ်ဦးကတော့ အဖြေမပေးသေးဘူး။ နျူကလီးယားခေတ်ရဲ့ နောက်အခန်းကို ဘယ်သူက ရေးမလဲဆိုတာ နိုဝင်ဘာမှာ သိရလိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

စာအုပ်ထဲကတုတ် — ကိုယ်တိုင်လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ ရုရှားဒဏ်ခတ်မှုကို ထရမ့် ဆိုင်းငံ့လိုက်တဲ့ ၄၈ နာရီ

စာအုပ်ထဲကတုတ် — ကိုယ်တိုင်လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ ရုရှားဒဏ်ခတ်မှုကို ထရမ့် ဆိုင်းငံ့လိုက်တဲ့ ၄၈ နာရီ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက် သောကြာနေ့ည။ ဝါရှင်တန်ဒီစီ၊ အိမ်ဖြူတော်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကိုယ်တိုင် အမှုဆောင်အမိန့်တစ်ခုမှာ လက်မှတ်ထိုးလိုက်တယ်။ အဲဒီအမိန့်က — နောက် ၄၈ နာရီအကြာ တနင်္ဂနွေနေ့မှာ စတင်အကျိုးသက်ရောက်မယ့် ရုရှားအပေါ် အမေရိကန်သမိုင်းတစ်လျှောက် အပြင်းထန်ဆုံးလို့ ဆိုနိုင်တဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုအစီအစဉ်ကြီးတစ်ခုလုံးကို ရပ်ဆိုင်းပစ်လိုက်တာ။

ဒဏ်ခတ်မှုကို ဆိုင်းငံ့လိုက်တဲ့ လက်က တခြားသူရဲ့လက် မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီဥပဒေကို တစ်လအကြာကပဲ လက်မှတ်ထိုးအတည်ပြုပေးခဲ့တဲ့ သမ္မတကိုယ်တိုင်ရဲ့လက်ပဲ။

ဆိုင်းငံ့ခံလိုက်ရတာ — ၅၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အခွန်နဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုအစုအဝေး

အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့မှာ စတင်ဖို့ စီစဉ်ထားခဲ့တာ ဒါတွေ —

ရုရှားနိုင်ငံကနေ တင်သွင်းတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းအားလုံးအပေါ် ၅၀၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ အခွန်တိုးကောက်မယ့်အစီအစဉ်။ ရုရှားရေနံစိမ်းနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို အများဆုံးဝယ်ယူနေတဲ့ ထိပ်တန်း ၅ နိုင်ငံ (အဓိကက တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယ၊ တူရကီလည်း ပါဝင်တယ်) က တင်သွင်းတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေအပေါ် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အခွန် — အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နောက်ပိုင်း ဝယ်ယူမှုတွေအတွက် အကျိုးသက်ရောက်မှာ။ ရုရှားရေနံဒဏ်ခတ်မှုကို ရှောင်ကွင်းဖို့ ကူညီပေးနေတဲ့ နိုင်ငံတွေအပေါ် နောက်ထပ် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အခွန်။ သမ္မတပူတင်၊ ခရင်မလင်အရာရှိကြီးတွေ၊ ကာကွယ်ရေးနဲ့ ဘဏ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ရုရှားရဲ့ လျှို့ဝှက်ရေနံသင်္ဘောအုပ်စုအပေါ် တရားဝင်ဒဏ်ခတ်မှုတွေ။ ရုရှားဗဟိုဘဏ်နဲ့ အဓိကပြည်သူ့ဘဏ်ကြီးတွေအပေါ် ဒဏ်ခတ်မှုတွေ၊ အဲဒီဘဏ်တွေနဲ့ ငွေကြေးဆက်ဆံတဲ့ နိုင်ငံခြားဘဏ်တွေအပေါ် ပြစ်ဒဏ်တွေ။

ဒါတွေအားလုံး သောကြာညမှာ ဆိုင်းငံ့ခံလိုက်ရတယ်။ ဆက်ရှိနေတာတွေလည်း ရှိတယ် — ရုရှားအစိုးရကြွေးမြီစာချုပ်တွေ ဝယ်ယူမှုတားမြစ်ချက်က ဥပဒေလက်မှတ်ထိုးချိန်မှာပဲ အကျိုးသက်ရောက်ပြီးသားဖြစ်လို့ ကျန်နေတယ်။ အရင်သမ္မတတွေ လက်ထက်က အမှုဆောင်အမိန့်တွေနဲ့ ချမှတ်ထားတဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုတွေလည်း ဆက်ရှိနေတယ်။ ဒါပေမဲ့ အသစ်ထပ်တိုးမယ့် အကြီးမားဆုံးအစိတ်အပိုင်းကတော့ ဖွင့်တောင်မဖွင့်လိုက်ရဘူး။

ဥပဒေအသက် တစ်လ — ဆိုင်းငံ့ချက် ထွက်လာတာ သက်တမ်းမတိုင်ခင် ၄၈ နာရီအလို

ဒီဥပဒေက အမည်ရှိတယ် — "လင်ဆေး အို. ဂရေဟမ် ရုရှားနှင့် အီရန် ဒဏ်ခတ်မှုဥပဒေ (၂၀၂၆)"။ ဇူလိုင်လက ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်သွားတဲ့ အထက်လွှတ်တော်အမတ်ဟောင်း လင်ဆေး ဂရေဟမ်ကို ဂုဏ်ပြုပြီး အမည်ပေးထားတာ။ ဩဂုတ်လမှာ အထက်လွှတ်တော်က ၈၆ မဲနဲ့ ၁၁ မဲ အနိုင်နဲ့ အတည်ပြုတယ်။ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်မှာ ထရမ့်ကိုယ်တိုင် လက်မှတ်ထိုးပြီး ဥပဒေဖြစ်လာတယ်။

တစ်လမပြည့်ခင်မှာပဲ အဲဒီဥပဒေရဲ့ အဓိကအစိတ်ပိုင်းတွေကို ထရမ့်က ဆိုင်းငံ့လိုက်တယ်။ သုံးတဲ့ကိရိယာကလည်း စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ် — ဥပဒေထဲက အပိုဒ် ၁၁၅။ ကွန်ဂရက်ကိုယ်တိုင် ဥပဒေထဲမှာ ရေးထည့်ပေးထားတဲ့ "အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားအတွက်" ဆိုင်းငံ့ခွင့်အာဏာ။ အမိန့်မှာ ထရမ့်က ကွန်ဂရက်ကို အကြောင်းကြားတယ် — ဒီဆိုင်းငံ့ချက်ထုတ်တာဟာ "အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားနဲ့ ကိုက်ညီတယ်" တဲ့။

အရေးအကြီးဆုံးအချက်က ဆိုင်းငံ့ချက်မှာ သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မပါဘူး။ သမ္မတ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက (ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်တို့နဲ့ ညှိနှိုင်းပြီး) နောက်ထပ်လုပ်ဆောင်ဖို့ သင့်တော်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်တဲ့အထိ ဆက်ရှိနေမယ်။ ဥပဒေက စာအုပ်ထဲမှာ ဆက်ရှိနေတယ် — ဒါပေမဲ့ သော့ခတ်ထားတဲ့ အခန်းထဲမှာ ထိုင်နေတဲ့ တုတ်တစ်ချောင်းလို၊ ဘယ်သူမှ မကိုင်သေးဘူး။

နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်း — ဒီဇယ်ဈေးနဲ့ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်

ဘာကြောင့် ဒီအချိန်မှာ ဆိုင်းငံ့ရတာလဲ။ အဖြေက အမေရိကန်ပြည်တွင်းမှာ ရှိတယ် — ဒီဇယ်ဈေးမှာ။

အမေရိကန်တစ်နိုင်ငံလုံး ဒီဇယ်ပျမ်းမျှဈေးက တစ်ဂါလံကို ၆ ဒေါ်လာကျော်နေပြီ — စံချိန်တင်နီးပါးဈေး။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ၂၀၂၅ ပျမ်းမျှက ၃.၆၄ ဒေါ်လာပဲ ရှိခဲ့တယ်။ တစ်နှစ်အတွင်း နှစ်ဆီးပါး တက်လာတာ။ ရိတ်သိမ်းရာသီ ရောက်နေတဲ့ လယ်သမားတွေအတွက် ဒါဟာ တိုက်ရိုက်ထိခိုက်မှုပဲ။ ပြီးတော့ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်မှာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ရှိတယ် — သုံးပတ်ပဲ လိုတော့တယ်။

အောက်တိုဘာ ၉ ရက်မှာပဲ ထရမ့်က ရုရှားဒီဇယ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခု ကြေညာခဲ့တယ် — အောက်တိုဘာလမှာ တန် ၃ သိန်း၊ နိုဝင်ဘာလမှာ တန် ၅ သိန်း၊ နောက်ပိုင်းလတွေမှာ တစ်လလျှင် တန် ၁ သန်း ဝယ်ယူနိုင်ဖို့ ကန့်သတ်ချက်တွေ လျှော့ပေးမယ်။ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်အထိ ရုရှားဒီဇယ်ဝယ်ယူခွင့် ယေဘုယျလိုင်စင်တစ်ခု ထုတ်ပေးလိုက်တယ်။ အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ ရှင်းပြချက်က ဒီဒီဇယ်တွေက အမေရိကန်ပြည်တွင်းကို တိုက်ရိုက်ဝင်လာမှာမဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်ဆီ စီးဝင်မယ်၊ ကမ္ဘာ့ဈေးကို ကျဆင်းစေမယ်တဲ့။

စနေနေ့မှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ရူဘီယိုက ကာကွယ်ပြောတယ် — ပူတင်ရောင်းမယ့် ဒီဇယ်က "ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်ထဲ ရောက်လာမှာပဲ" တဲ့။ ထရမ့်က ဒဏ်ခတ်မှုနဲ့ အခွန်တွေ ချမှတ်လိုက်ရင် စီးပွားရေးအပေါ် ဘာသက်ရောက်မှုရှိမလဲ လေ့လာဖို့ ရက် ၆၀ အချိန်ယူချင်တယ်လို့ ရူဘီယိုက ပြောတယ်။ တနင်္ဂနွေနေ့မှာတော့ ထရမ့်ကိုယ်တိုင် သူ့ရဲ့လူမှုကွန်ရက်မှာ ရေးတယ် — ဒီဆိုင်းငံ့ချက်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေ ဆက်ရှိနေချိန်မှာ ရုရှားကို "ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲမှာ ဆက်ထိန်းထားဖို့" တဲ့။

စီးပွားရေးလေ့လာမှုရက် ၆၀ — ရွေးကောက်ပွဲနေ့နဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတဲ့ ရက် ၆၀။

ဖတ်ရှုချက် သုံးမျိုး — သစ္စာဖောက်၊ သမိုင်းဝင်၊ ဖိအား

ဒီဆိုင်းငံ့ချက်ကို လူသုံးမျိုးက သုံးမျိုး ဖတ်တယ်။

ယူကရိန်းသမ္မတ ဇလန်စကီးက ဝေဖန်တယ်။ အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်မှာ သူ့ရဲ့လူမှုကွန်ရက်မှာ ရေးတယ် — ပူတင်ဘက်ကို ရပ်တည်တာဟာ သမိုင်းမှားယွင်းမှုတစ်ခု ဖြစ်မယ်လို့ သတိပေးတယ်။ ဒီလို သက်သာခွင့်တွေ ထပ်လာမှာကို သူ စိုးရိမ်တယ်။

ရုရှားဘက်ကတော့ ဝမ်းသာတယ်။ ပူတင်ရဲ့ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် ကာရီလ် ဒမီထရီယက်ဗ်က ဒါကို "အရေးကြီးပြီး တကယ့်သမိုင်းဝင်အခိုက်အတန့်" လို့ ခေါ်တယ်။

အမေရိကန်အစိုးရဘက်ကတော့ တတိယဖတ်ရှုချက်ပေးတယ် — ဖိအားပေးမှုအဖြစ်။ စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ခရစ် ရိုက်က ပြောတယ် — ဒါဟာ ရုရှားကို ဒီဇယ်တင်ပို့ပြီး စစ်ပွဲကို "အရှိန်လျှော့ဖို့" လှုံ့ဆော်ပေးတဲ့ နည်းလမ်းတဲ့။

ဘယ်ဖတ်ရှုချက်မှန်လဲဆိုတာ ပူတင်တကယ် "အရှိန်လျှော့" မလားဆိုတာပေါ်မှာ မူတည်တယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က နမူနာကတော့ သတိပေးနေတယ် — အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့က ထရမ့်က စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြေညာတယ်။ နောက်တစ်နေ့ တနင်္လာနေ့မှာပဲ ရုရှားက ခါကီဗ်ဓာတ်အားစက်ရုံအပါအဝင် ယူကရိန်းစွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေကို တိုက်ခိုက်တယ်။ ကြေညာထားတဲ့ ဖိအားက ၂၄ နာရီတောင် မခံခဲ့ဘူး။

အိန္ဒိယနဲ့ တရုတ် — ဒဏ်ခတ်မှုက ညှိနှိုင်းရေးကတ်

ဆိုင်းငံ့ခံလိုက်ရတဲ့ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အခွန်တွေရဲ့ ပစ်မှတ်က ရှင်းတယ် — ရုရှားစွမ်းအင်ကို အများဆုံးဝယ်နေတဲ့ နိုင်ငံကြီးတွေ။ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယက ထိပ်ဆုံးမှာ ရှိတယ်။

စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက် နယူးယောက်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ရူဘီယိုနဲ့ တွေ့ဆုံပြီး အိန္ဒိယရဲ့ စိုးရိမ်ချက်တွေ တင်ပြခဲ့တယ်။ ရူဘီယိုက မကြာခင် အိန္ဒိယကို သွားရောက်မယ်လို့ မျှော်လင့်ရတယ်။ ဆိုင်းငံ့ချက်က အဲဒီခရီးစဉ်မတိုင်ခင် လမ်းမှာ ရှိနေတဲ့ အခက်အခဲတစ်ခုကို ဖယ်ရှားပေးလိုက်တယ်။

ဒါဟာ ဒဏ်ခတ်မှုမူဝါဒရဲ့ သဘောသဘာဝကို ဖော်ပြနေတယ် — အပြစ်ပေးဖို့ ကိရိယာသက်သက်မဟုတ်ဘဲ၊ ညှိနှိုင်းရေးစားပွဲမှာ ကိုင်ထားတဲ့ ကတ်တစ်ချပ်အဖြစ်။ လိုအပ်ရင် ထုတ်ပြမယ်၊ မလိုအပ်ရင် ပြန်သိမ်းထားမယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒဏ်ခတ်မှုဆိုတာ တည်ငြိမ်တဲ့ မူတစ်ခုမဟုတ်ဘူး။ အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ အကျိုးစီးပွားအတိုင်း ချမှတ်လိုက်၊ ဆိုင်းငံ့လိုက် လုပ်နိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေးကိရိယာတစ်ခု။ ကွန်ဂရက်က လပေါင်းများစွာ အချိန်ယူ၊ မဲ ၈၆-၁၁ နဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ တုတ်တစ်ချောင်း — သမ္မတရဲ့ လက်မှတ်တစ်ချက်နဲ့ စာအုပ်ထဲမှာ ပြန်ထိုင်သွားတယ်။ သော့ခတ်ထားတဲ့ အခန်းထဲမှာ။ သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက်တောင် မပါဘူး။

စမ်းသပ်ခံနေရတာက ထရမ့်အစိုးရရဲ့ သီအိုရီပဲ — ဖိအားကို လျှော့ပေးလိုက်ရင် ပူတင်က ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲမှာ ထိုင်နေမယ်၊ စစ်ပွဲကို အရှိန်လျှော့မယ်ဆိုတဲ့ သီအိုရီ။ ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကြေညာချက်ကတော့ ဆန့်ကျင်ဘက် သက်သေပြခဲ့တယ် — ကြေညာပြီး ၂၄ နာရီအတွင်း ဒုံးကျည်တွေ ကျလာတယ်။

ရက် ၆၀ လေ့လာမှုကာလ ပြီးတဲ့အခါ ဘာဖြစ်မလဲ။ ဒီဇယ်ဈေး ကျသွားမလား။ ပူတင် အရှိန်လျှော့မလား။ ရွေးကောက်ပွဲ ပြီးသွားတဲ့အခါ စာအုပ်ထဲကတုတ် ပြန်ထွက်လာမလား။ အဖြေတွေက နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နောက်ပိုင်းမှ သိရမယ်။ အခုတော့ သိရတာတစ်ခုပဲ ရှိတယ် — အမေရိကန်ရဲ့ ရုရှားဒဏ်ခတ်မှုသမိုင်းမှာ အပြင်းထန်ဆုံးအစီအစဉ်ဟာ စတင်တဲ့နေ့မတိုင်ခင် ၄၈ နာရီအလိုမှာ ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ပြီ။ ဘယ်တော့ပြန်စမလဲဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိဘူး။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ပါရီညမှောင် — လူ ၅ သိန်းကျော် လမ်းပေါ်ထွက်လာတဲ့ ပြင်သစ် စနေနေ့

ပါရီညမှောင် — လူ ၅ သိန်းကျော် လမ်းပေါ်ထွက်လာတဲ့ ပြင်သစ် စနေနေ့

0 မှတ်ချက်

 

အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက် စနေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီ၊ ပါရီမြို့ စန်-လာဇာ ဘူတာရှေ့။ အဝါရောင်အင်္ကျီဝတ် အမျိုးသားတစ်ဦး သူ့ရဲ့ တစ်နေ့တာ ရည်မှန်းချက်နှစ်ခုကို ဟာသရော အလေးအနက်ရော ရောပြီး ပြောတယ် — "ပထမက တော်လှန်ရေး၊ ဒုတိယက မက်ခရွန်ရဲ့ အိပ်ရာမှာ အိပ်ဖို့" တဲ့။ သူ့ပတ်ဝန်းကျင်က လူတွေ တစ်ယောက်ပြီး တစ်ယောက် ဝင်ပြောကြတယ် — စနစ်ကို ဆန့်ကျင်တာ၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ကို မကျေနပ်တာ၊ ဈေးနှုန်းတက်တာကို ဒေါသထွက်တာ။ စကားတွေ ဆုံးခါနီးမှာ BRAV-M ဆိုင်ကယ်ရဲတပ်ဖွဲ့ ရုတ်တရက် ဝင်လာပြီး လူစုကို ဖြန့်ပစ်တယ် — အဝါရောင်အင်္ကျီသမားတွေရော ဖြတ်သွားတဲ့ ကျောင်းသားတွေပါ ရပ်တန့်စစ်ဆေး ဒဏ်ငွေရိုက်ခံရတယ်။

ရဲတွေ ထွက်သွားပြီးနောက် လူအုပ်က ပိုပြီး စိတ်အားထက်သန်လာတယ် — ပြီးတော့ ပြေးလွှားလိုက်လံ ဖမ်းဆီးမှုတွေ စတင်ခဲ့တယ်။ အဲဒီမနက်ခင်းက စတင်ခဲ့တဲ့ ပြေးလွှားမှုဟာ ညဉ့်နက်တဲ့အထိ မရပ်ခဲ့ဘူး။

ပြင်သစ်သမိုင်းမှာ လတ်တလော နှစ်တွေအတွင်း အပြင်းထန်ဆုံး အကြမ်းဖက်ညတစ်ည ဖြစ်လာမယ့် တစ်ရက်တာရဲ့ အစပဲ။

လမ်းပေါ်ထွက်လာသူတွေ — "ရုန်းကန်မှုတွေ ဆုံစည်းရာ"

ဒီစနေနေ့ဆန္ဒပြပွဲကို စီစဉ်သူတွေရဲ့ မျှော်လင့်ချက်က ရှင်းတယ် — လူမှုရေးတောင်းဆိုချက်တွေ တစ်ခုတည်းအောက်မှာ စုစည်းတဲ့ "ရုန်းကန်မှုတွေ ဆုံစည်းရာ" (convergence of struggles) တစ်ခုကို ဖန်တီးဖို့။ အရင်းအမြစ်နှစ်ခု ပေါင်းစည်းလာတယ်။

တစ်ခုက စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းက စတင်ခဲ့တဲ့ အထက်တန်းကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှု။ ကျောင်းသားတွေရဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေက လက်တွေ့ကျတယ် — အတန်းအရွယ်အစား လျှော့ချဖို့၊ ဆရာအရေအတွက် တိုးဖို့၊ ရာသီဥတုအကျပ်အတည်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ အဆောက်အအုံတွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့၊ လူငယ်တွေအပေါ် ရဲအကြမ်းဖက်မှု ရပ်ဖို့။ တစ်လလောက် ဆန္ဒပြလာခဲ့ပြီးနောက် ဒီလှုပ်ရှားမှုက အရှိန်ရလာတယ်။

နောက်တစ်ခုက ၂၀၁၈ က အဝါရောင်အင်္ကျီ လှုပ်ရှားမှု။ ဈေးနှုန်းတက်မှု (cost of living) ကို အဓိကထား တောင်းဆိုတဲ့ လူထုခေါ်ဆိုမှုကို အဝါရောင်အင်္ကျီသမားဟောင်းတွေ ပြန်ကောက်ကိုင်လိုက်တယ်။ စနေနေ့နံနက်ကတည်းက လေ့လာသူတွေ စောင့်ကြည့်နေခဲ့တာ — အဝါရောင်အင်္ကျီတွေ ပြာပုံထဲက ပြန်ထလာပြီး ကျောင်းသားတွေနဲ့ ပူးပေါင်းမလားဆိုတာ။ ဒီပေါင်းစည်းမှုအတွက်တောင် စကားလုံးအသစ် ထွင်ထားတယ် — "young vests" (လူငယ်အင်္ကျီတွေ) တဲ့။

ဘဲဇန်ဆွန်မြို့မှာဆိုရင် အဝါရောင်အင်္ကျီသမား ၁၀၀ ဝန်းကျင် — လှုပ်ရှားမှုရဲ့ ရှေးဟောင်းဝင်တွေ၊ တက္ကသိုလ်နဲ့ အထက်တန်းကျောင်းသားတွေ — မိုးရွာထဲမှာ လှုပ်ရှားမှုရဲ့ သင်္ကေတနေရာဖြစ်တဲ့ လမ်းဆုံမှာ စုဝေးခဲ့ကြတယ်။ အဝါရောင် လုံခြုံရေးအင်္ကျီ၊ ခေါင်းပေါင်းပဝါ၊ ဆံပင်တု၊ ဦးထုပ်တွေ ရောနှောဝတ်ထားတဲ့ သူတို့ရဲ့ အဝတ်အစားတွေကတင် "ရုန်းကန်မှုတွေ ဆုံစည်းရာ" ကို ပြနေတယ်။

ရီပတ်ဗလစ် ရင်ပြင် — တရားဝင်ချီတက်ပွဲရဲ့ စတင်ရာနေရာ၊ အာဏာပိုင်တွေက မနေ့ကမှ တွန့်တိုစွာ ခွင့်ပြုခဲ့တဲ့နေရာ — လူပြည့်ကျပ်နေခဲ့တယ်။ ပြင်သစ်တစ်နိုင်ငံလုံး ဆန္ဒပြသူ အရေအတွက် — စီစဉ်သူတွေရဲ့ ခန့်မှန်းချက် ၈ သိန်း၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးရဲ့ ခန့်မှန်းချက် ၅ သိန်း ၅ သောင်း (ပါရီမှာတင် ၁ သိန်း ၁ သောင်း)။

ချီတက်ပွဲကြီးက ငြိမ်းချမ်းတယ်။ ဂီတသံ၊ ကြွေးကြော်သံတွေ။ အထက်တန်းနဲ့ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်တွေက ဒီနေ့ကို "လှိုင်း" လို့ ခေါ်တယ် — "၁၉၆၈ မေလ လှုပ်ရှားမှုရဲ့ အစဉ်အလာကို လိုက်နေတာ" တဲ့။ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တစ်ဦးရဲ့ စကားက သမ္မတကို တိုက်ရိုက်ထိုးတယ် — "မက်ခရွန်က ကျွန်တော်တို့ကို လမ်းကူးဖို့ ပြောခဲ့တယ် (အလုပ်လက်မဲ့တွေကို နှိမ့်ချတယ်လို့ ဝေဖန်ခံရတဲ့ သမ္မတရဲ့ စကားစု) — ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ လမ်းကူးခဲ့တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ကောင်းတဲ့အကြောင်းအတွက်ပဲ: ရီပတ်ဗလစ် ရင်ပြင်ကို သိမ်းပိုင်ဖို့၊ ကျွန်တော်တို့ ကွဲပြားမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောဖို့" တဲ့။

ချီတက်ပွဲမှာ လူတန်းစား အလွှာစုံ ပါဝင်တယ် — စီးပွားရေးကျောင်းဆင်း လူငယ်တွေ၊ အဖြူရောင်ဝတ်စုံနဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးပညာရှင်တွေ၊ ၂၀၁၈ က "စစ်ပွဲထဲက ဖြတ်သန်းလာတဲ့" အင်္ကျီတွေဝတ်ထားတဲ့ အဝါရောင်အင်္ကျီသမားဟောင်းတွေ။ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ အယ်လ်ဘေးနီးယား၊ အီတလီတို့မှာပါ လူငယ်ထောက်ခံအားပေးပွဲတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်။

နေ့ခင်းက ငြိမ်းချမ်းမှု — ညဘက်က မီးတောက်တွေ

ဒါပေမဲ့ နေ့လည်ပိုင်းကစပြီး အခြေအနေ ထိန်းမနိုင်ဖြစ်လာတယ်။ ရီပတ်ဗလစ် ရင်ပြင်နားက စူပါမားကတ်တစ်ခု ပစ်မှတ်ထားခံရပြီးနောက် ဆိုင်တွေ ဖောက်ထွင်းလုယက်ခံရတယ်။ အမှိုက်ပုံးတွေ၊ စက်ဘီးတွေ မီးရှို့ခံရတယ် — မီးခိုးတိုင်တွေ ကောင်းကင်ကို တက်လာတယ်။

ညဘက်ရောက်တော့ ပရမ်းပတာ အပြည့်အဝ ဖြစ်လာတယ်။ ပါရီရဲ့ ချမ်းသာတဲ့ ရပ်ကွက်တွေက ဇိမ်ခံပစ္စည်းဆိုင်တွေ ပစ်မှတ်ဖြစ်လာတယ် — Kenzo၊ Salomon၊ Arc'teryx ဆိုင်တွေရဲ့ မှန်ပြတင်းပေါက်တွေ ရိုက်ခွဲခံရပြီး စင်တွေ ဖောက်ထွင်းခံရတယ်။ မွန်တဲိုင်း လမ်းမပေါ်က Céline ဆိုင် လုယက်ခံရတယ်။ အနီးအနားလမ်းတွေမှာ လူငယ်တစ်စုက "Chanel ဘယ်မှာလဲ" လို့ မေးနေတယ်။ ရွှေဆိုင်ပိုင်ရှင်တစ်ဦး သူ့ဆိုင်ရဲ့ ဖျက်ဆီးခံထားရတဲ့ သံတံခါးကို ပိတ်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်။

လုယက်မှုက နာရီတွေကြာလာတာနဲ့အမျှ ပြန့်နှံ့လာတယ် — လမ်းပရိဘောဂအပိုင်းအစတွေနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ ရိုက်ခွဲတံတွေနဲ့ ဆိုင်မှန်တွေ၊ သံတံခါးတွေ ရိုက်ခွဲခံရတယ်။ အမည်မသိ လူတစ်ဦးက လုယူထားတဲ့ Burberry ပဝါတွေ ရောင်းဖို့ Signal ချန်နယ်တစ်ခုမှာ ကြေညာပြီး တွေ့ဆုံမယ့်နေရာပါ ပေးထားတယ်။

ပြင်သစ်တစ်နိုင်ငံလုံး အလားတူပုံစံတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ လီမို့ချ်မြို့မှာ ၁၄၃ နှစ်သက်တမ်းရှိ မြို့တော်ခန်းမ မီးလောင်ကျွမ်းတယ် — ဗီဒီယိုမှာ ခေါင်မိုးပြိုကျတာ မြင်ရတယ်။ မာဆေးလ်မှာ မျက်နှာဖုံးစွပ် ဆန္ဒပြသူတွေ မြို့တော်ခန်းမထဲ ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးပြီး ပြင်သစ်သမ္မတနိုင်ငံရဲ့ သင်္ကေတ မာရီယန်ရုပ်တုကို လွဲချခဲ့တယ်။ လီယွန်မှာ မြို့ရဲ့ ခရီးသွားလုပ်ငန်းရုံး မီးရှို့ခံရတယ်။ ဘော်ဒိုးမှာ ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူးရဲ့ နေအိမ် ဖောက်ထွင်းခံရတယ်။ တူးလုစ်မှာလည်း လုယက်မှုတွေ ရှိခဲ့တယ်။

ညအဆုံးမှာ ကိန်းဂဏန်းတွေ ထွက်လာတယ် — ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁,၈၀၀၊ ဒဏ်ရာရရဲနဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀၀ ကျော်။ ပါရီမြောက်ဘက်မှာ ဆန္ဒပြသူတစ်ဦး နှလုံးရပ်ပြီး သေဆုံးတယ်။ ဆန်-အက်တီယန်မြို့မှာ ဆန္ဒပြသူတစ်ဦး လက်တစ်ဖက် ဆုံးရှုံးခဲ့တယ် — လက်ရှိ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုလှိုင်းမှာ လက်ဆုံးရှုံးရတဲ့ ဒုတိယဖြစ်ရပ်ပဲ (ဒီလအစောပိုင်းက လွန်မြို့မှာ ကျောင်းသားတစ်ဦး ဗုံးသီးကောက်ကိုင်မိပြီး လက်ဆုံးရှုံးခဲ့တယ်)။

အစိုးရရဲ့ တုံ့ပြန်ချက် — "အလွန်ဘယ်ဝါဒီတွေ"

ဝန်ကြီးချုပ် ဆီဘာစတီယန် လီကွန်းက စနေနေ့ညမှာ ကြေညာတယ် — "အလွန်အမင်း ပြင်းထန်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှု" လို့ ခေါ်ပြီး အာဏာဗဟိုချက်တွေကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့တာတဲ့။ "အသေအပျောက် ဒီထက်မများတာ ကံကောင်းတယ်" တဲ့။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး လော်ရန်း နျုန်ရက်ဇ်က အကြမ်းဖက်မှုကို "အလွန်ဘယ်ဝါဒီ" အုပ်စုတွေ လှုံ့ဆော်တာလို့ စွပ်စွဲတယ်။ ဒဏ်ရာရရဲ ၅၀၀ ကျော်ရှိပြီလို့ တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ထုတ်ပြန်တယ် — "အကြမ်းဖက်မှုကို ဘယ်အကြောင်းပြချက်နဲ့မှ ဖြေရှင်းလို့မရဘူး" တဲ့။

သမ္မတ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်ကတော့ စနေနေ့ညမှာ "ပရမ်းပတာဖန်တီးသူတွေ" ကို ပြစ်တင်တယ် — ရဲစခန်းတွေ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ဖျက်ဆီး၊ မြို့တော်ခန်းမတွေ လုယက်သူတွေကို "တရားစွဲပြီး အပြစ်ပေးမယ်" လို့ သတိပေးတယ်။ ဒီညနေ တီဗွီမိန့်ခွန်း ပြောမယ်လို့ ကြေညာထားတယ်။ ဝန်ကြီးချုပ်ကလည်း ပါရီ၊ လီယွန်၊ မာဆေးလ် မြို့တော်ဝန်တွေနဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ စီစဉ်ထားတယ် — ပျက်စီးမှုတွေ ပြင်ဆင်ဖို့ အကူအညီ တိုးမြှင့်ပေးဖို့ မြို့တော်ဝန်တွေက တောင်းဆိုထားတယ်။

"ဒါဟာ အကြမ်းဖက်မှုကို လက်ခံတဲ့ နိုင်ငံရေးလှည့်ကွက်ပဲ၊ ခြိမ်းခြောက်လို့ မရဘူး" လို့ ဝန်ကြီးချုပ်က ပြောတယ်။ "ပရမ်းပတာဖန်တီးသူတွေ၊ အဖွဲ့အစည်းတွေကို ဖြိုချချင်သူတွေကို ညီညီညွတ်ညွတ် ရင်ဆိုင်မယ်" တဲ့။

"ကမ္ဘာနှစ်ခု၊ အမှန်နှစ်မျိုး"

ဒါပေမဲ့ နောက်တစ်ဖက်မှာ မေးခွန်းတွေ ရှိနေတယ် — ရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ တုံ့ပြန်မှုအပေါ် မေးခွန်းတွေ။

ဒီတစ်ပတ်အစောပိုင်းမှာပဲ ရဲတုံ့ပြန်မှုကြောင့် ၁၄ နှစ်အရွယ် ကောင်လေးတစ်ဦး မေးရိုးကျိုးခဲ့တယ်။ အလန်ဆွန်မှာ ရဲအရာရှိတစ်ဦး မိန်းကလေးတစ်ဦးကို လည်ပင်းညှစ်ဖမ်းတာ ကင်မရာမှာ မိတယ် — အခု ဥပဒေအရ တားမြစ်ထားတဲ့ နည်းလမ်းပဲ။ ဆန္ဒပြသူတွေ လက်ဆုံးရှုံးရတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေနောက်မှာ ရဲသုံးတဲ့ ထိတ်လန့်ဗုံးတစ်မျိုး ယာယီဆိုင်းငံ့ခဲ့ရတယ် — ဒါပေမဲ့ အဲဒီတားမြစ်ချက် ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီ။

စွန်းဘယ်ရပ်တည် လာ ဖရန့်စ် အင်ဆူမစ် ပါတီခေါင်းဆောင် ဂျွန်-လွက် မီလန်ရှောင်က ချီတက်ပွဲမှာ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး အာဏာပိုင်တွေကို အပြစ်တင်တယ် — "ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုကပဲ ဒီရဲလုပ်ငန်းဗျူဟာရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်နေပုံရတယ်၊ စိတ်မကောင်းစရာပဲ" တဲ့။ ပါရီရဲချုပ်က "ပရမ်းပတာကို စီစဉ်ခဲ့တာ" လို့ စွပ်စွဲတယ်။ သူ့ရဲ့ အကျဉ်းချုပ်စကားက ဒါပဲ — "ကမ္ဘာနှစ်ခု၊ အမှန်နှစ်မျိုး" တဲ့။ သတင်းရုပ်သံတွေမှာ အကြမ်းဖက်မှုပုံတွေ ပြည့်နေချိန်မှာ လူသောင်းချီက ငြိမ်းချမ်းစွာ စုရုံးနေကြတယ်တဲ့။

ပညာရေးဝန်ကြီး အက်ဒွာဒ် ဂဲဖရေးက ကျောင်းသားဆန္ဒပြသူတွေနဲ့ လတ်တလော ရက်သတ္တပတ်တွေမှာ အကြိမ်ကြိမ် တွေ့ဆုံခဲ့တယ် — ဒါပေမဲ့ သဘောတူညီချက် မရသေးဘူး။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ပါရီမှာ ဆန္ဒပြသူတစ်ဦးက ပြောခဲ့တယ် — "စည်းစိမ်နဲ့ အာဏာ စုပုံမှုက ထိန်းမနိုင်တော့ဘူး" တဲ့။ နောက်တစ်ဦးကတော့ မက်ခရွန်လက်ထက်မှာ "ဒီမိုကရေစီ လျော့နည်းလာတယ်၊ အာဏာ စုစည်းလာတယ်၊ မီဒီယာတွေကို ဘီလီယံနာတွေက ထိန်းချုပ်ထားတယ်" လို့ ပြောတယ်။

ဒါဟာ ပြင်သစ်ရဲ့ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်နေတဲ့ ပုံစံပဲ — လူထုက လမ်းပေါ်ထွက်တယ်၊ အစိုးရက နားမထောင်ဘူး၊ ဒေါသက ကြီးထွားလာတယ်၊ ပြီးတော့ တစ်ညမှာ မီးတောက်တွေ ထွက်လာတယ်။ ၂၀၁၈ က အဝါရောင်အင်္ကျီတွေ၊ အခု ၂၀၂၆ မှာ "လူငယ်အင်္ကျီတွေ" — ရှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် တူညီတဲ့အင်္ကျီကို မျိုးဆက်သစ်က ပြန်ဝတ်လာတယ်။

မက်ခရွန်အတွက် ဒါဟာ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းပဲ။ နေ့ဘက်က လူသိန်းချီရဲ့ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေကို လျစ်လျူရှုလို့ မရဘူး — ညဘက်က မီးတောက်တွေကိုလည်း ခွင့်ပြုလို့ မရဘူး။ သူ ဒီညနေ ပြောမယ့် မိန့်ခွန်းမှာ ဒီကမ္ဘာနှစ်ခုကို ဘယ်လို ပေါင်းစည်းမလဲဆိုတာ ပြင်သစ်တစ်နိုင်ငံလုံး စောင့်ကြည့်နေမယ်။

မေးခွန်းက ဒါပဲ — ဈေးနှုန်းတက်မှု၊ ကျောင်းတွေ ပြိုကျနေမှု၊ အစိုးရရဲ့ လျစ်လျူရှုမှုအပေါ် ဒေါသတွေဟာ မီးတောက်တွေအဖြစ် ပြောင်းသွားတဲ့အခါ၊ ပြင်သစ်က ဘယ်လမ်းကို ရွေးမလဲ။ ဆွေးနွေးမှုလား၊ ဖိနှိပ်မှုလား။ စနေနေ့က တစ်ရက်တာက အဖြေမပေးခဲ့ဘူး — မေးခွန်းကိုပဲ ပိုပြီး ကျယ်လောင်အောင် ပြောသွားခဲ့တယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

Truth Social ပေါ်က "စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" — ၇၂ နာရီအကြာမှာ ဒုံးကျည် ၃၉ စင်းနဲ့ ပြိုကျသွားခဲ့ပြီ

Truth Social ပေါ်က "စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" — ၇၂ နာရီအကြာမှာ ဒုံးကျည် ၃၉ စင်းနဲ့ ပြိုကျသွားခဲ့ပြီ

0 မှတ်ချက်

 

အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ အစောပိုင်း၊ ကိယက်ဗ်မြို့။ မြို့တော်ရဲ့ ကောင်းကင်ယံမှာ ပေါက်ကွဲသံတွေ ထပ်ခါထပ်ခါ ထွက်ပေါ်လာတယ်။ ဘက်လစ်စတစ်ဒုံးကျည်တွေ၊ ဒရုန်းတွေ — ပစ်မှတ်က စွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေ။ ကိယက်ဗ်မြို့တော်၊ မြို့တော်ဝန်းကျင်ဒေသနဲ့ ခါကီဗ်။ လျှပ်စစ်မီးတွေ ပျက်သွားတယ် — လူပေါင်း ၆ သိန်းကျော် အမှောင်ထဲမှာ ကျန်ခဲ့တယ်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစနစ်ရဲ့ အဆောက်အအုံ ၂၆ ခုနဲ့ ရေနံ-သဘာဝဓာတ်ငွေ့အဆောက်အအုံ ၄ ခု ထိခိုက်ပျက်စီးတယ်။ ကိယက်ဗ်မှာတင် ၃ ဦး အပါအဝင် တစ်နိုင်ငံလုံး သေဆုံးသူ ၆ ဦးထက်မနည်း ရှိတယ်။

ဒီအဆောက်အအုံတွေဟာ သုံးရက်အကြာက အမေရိကန်သမ္မတက "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" ကြေညာခဲ့တဲ့ အဆောက်အအုံတွေပဲ — အဲဒီကြေညာချက်ကို တနင်္ဂနွေနေ့က ပို့စ်တစ်ခုတည်းနဲ့ ကြေညာခဲ့တာ။

၇၂ နာရီ။ ပို့စ်တစ်ခုကနေ ဒုံးကျည် ၃၉ စင်းအထိ ကြာခဲ့တဲ့အချိန်က ဒါပဲ။

ကြေညာချက် — စာသားအနည်းငယ်နဲ့ လာခဲ့တဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး

အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သူ့ရဲ့ Truth Social အကောင့်မှာ ပို့စ်တစ်ခု တင်လိုက်တယ် — ချက်ချင်းအကျိုးသက်ရောက်မှုရှိတဲ့ စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတစ်ခု ရုရှားနဲ့ ယူကရိန်းကြားမှာ ရှိလာပြီတဲ့။ နှစ်ဖက်စလုံး သဘောတူပြီးပြီတဲ့။ "မဖောက်ဖျက်ကြပါနဲ့" တဲ့။ မိနစ် ၂၀ အကြာမှာ အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ တရားဝင် X အကောင့်ကလည်း ဒီကြေညာချက်ကို ထပ်တင်တယ်။

ဒါပေမဲ့ ပို့စ်မှာ အသေးစိတ် ဘာမှ မပါဘူး — သဘောတူညီချက်ကို ဘယ်အချိန်မှာ ရရှိခဲ့တာလဲ၊ ဘယ်အဆောက်အအုံတွေ အကျုံးဝင်လဲ၊ ဘယ်လောက်ကြာမလဲ၊ လိုက်နာမှုကို ဘယ်လို စောင့်ကြည့်မလဲဆိုတာ ဘာတစ်ခုမှ မပါဘူး။

ကြေညာချက်ထွက်လာတဲ့ တစ်ရက်အလိုမှာပဲ ထရမ့်က ယူကရိန်းရဲ့ ရုရှားရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေပေါ် တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ဝေဖန်ခဲ့ပြီး ကိယက်ဗ်မှာ ခေါင်းဆောင်မှုအသစ် လိုအပ်နေတယ်လို့ ပြောခဲ့တာ — အဲဒီနောက်တစ်နေ့မှာ ဒီကြေညာချက် ထွက်လာတာပဲ။

ကိယက်ဗ် — "မီဒီယာသတင်းတွေကနေ သိရတာ"

ယူကရိန်းသမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇလန်စကီးအတွက်တော့ ဒီကြေညာချက်ဟာ အံ့ဩစရာပဲ — သူက ဒါကို မီဒီယာသတင်းတွေကနေမှ သိရတာတဲ့။ ကြိုတင်အသိပေးခြင်း မခံခဲ့ရဘူး။ ဝါရှင်တန်က ယူကရိန်းသံရုံးပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်ကလည်း ယူကရိန်းကို ကြိုတင် အသိမပေးခဲ့ဘူးလို့ ပြောတယ် — သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့က ဒါကို ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အဆင့်တစ်ခုအဖြစ် ဆွေးနွေးဖို့ မိုင်ယာမီကို သွားခဲ့တာတဲ့။

ဇလန်စကီးက ကြေညာချက်ကို "လူတိုင်းအတွက် သတင်းကောင်း" လို့ ကြိုဆိုခဲ့ပေမဲ့ ရုရှားဘက်က ဒီအဆိုပြုချက်ကို အတည်ပြုကြောင်း သူ မကြားရသေးဘူးလို့ ပြောတယ်။ တနင်္ဂနွေညနေပိုင်းမှာပဲ ရုရှားဒရုန်းတွေ ယူကရိန်းကောင်းကင်မှာ ပျံဝဲနေခဲ့တယ် — ခါကီဗ်က လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစက်ရုံတစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရတယ်။ သမ္မတရုံးက အဲဒီတိုက်ခိုက်မှုဟာ ထရမ့်ရဲ့ ပို့စ်တင်ပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့တာလို့ အတည်ပြုတယ်။

တနင်္လာနေ့က ဝါဆောလုံခြုံရေးဖိုရမ်မှာ ဇလန်စကီးက ပြောတယ် — "ပူတင်က Truth Social ကို မဖတ်ဘူး" တဲ့။ ကြေညာချက်ထွက်ပြီးနောက် ရုရှားက ခါကီဗ်ဓာတ်အားစက်ရုံကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ် — ဒေသတစ်ဝိုက်အကြီးစား တိုက်ခိုက်မှု၊ သေဆုံး ၃ ဦး၊ ဒဏ်ရာရ ၉ ဦး (ကလေးတွေလည်း ပါဝင်တယ်)။ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံနဲ့ အရပ်သား ဓာတ်ဆီဆိုင်တစ်ဆိုင်လည်း ထိတယ်။

ဒါပေမဲ့ ယူကရိန်းဘက်က သူ့ရဲ့ကတိကို တည်ခဲ့တယ်။ တနင်္လာနေ့က ရုပ်မြင်သံကြားအင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ ဇလန်စကီးက ပြောတယ် — ညအခါ ရုရှားစွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေကို ယူကရိန်းက မတိုက်ခိုက်ခဲ့ဘူးတဲ့။ "သမ္မတထရမ့်က စွမ်းအင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရှိမယ်လို့ ပြောခဲ့လို့" တဲ့။ အင်္ဂါနေ့အထိ ရုရှားရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေကို ယူကရိန်းက နှစ်ရက်ဆက်တိုက် မတိုက်ခိုက်ခဲ့ဘူး။ ယူကရိန်းရဲ့ စည်းကမ်းချက်က ရှင်းတယ် — အပြန်အလှန်။ ရုရှားက ယူကရိန်းစွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေကို တိုက်ခိုက်တာ ရပ်ရင် ကိယက်ဗ်ကလည်း ရုရှားသန့်စင်စက်ရုံတွေကို တိုက်ခိုက်တာ ရပ်မယ်။ "ဒါမှ တရားမျှတတယ်" တဲ့။

ခရင်မလင် — "အဆက်အသွယ်တွေ ဆက်ရှိနေတယ်"

ရုရှားဘက်ကတော့ ဘာမှ အတည်မပြုခဲ့ဘူး။ တနင်္လာနေ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ခရင်မလင်ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် ဒမီထရီ ပက်စကော့ဗ်က ပြောတယ် — "အဆက်အသွယ်တွေ ဆက်ရှိနေတယ်။ ဒီအကြောင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြောစရာတစ်ခုခု ရှိလာတာနဲ့ ဧကန်မုချ အသိပေးပါမယ်" တဲ့။ အဆိုပြုထားတဲ့ အပစ်ရပ်က ရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေတင် အကျုံးဝင်တာလား၊ တခြားစွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေပါ ပါဝင်လားဆိုတာကိုလည်း ဖြေဖို့ ငြင်းဆန်ခဲ့တယ်။ ဘယ်သူနဲ့ အဆက်အသွယ်ရှိနေတာလဲဆိုတာလည်း မပြောခဲ့ဘူး။

အင်္ဂါနေ့မှာလည်း အဖြေက အတူတူပဲ — အဆက်အသွယ်တွေ ဆက်ရှိနေတယ်၊ ပြောစရာ ဘာမှ မရှိသေးဘူး။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ခရင်မလင်က သူ့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောခဲ့တယ် — "ကျွန်တော်တို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး မလိုချင်ဘူး။ ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းရေး လိုချင်တယ်" တဲ့။ ဇလန်စကီးက ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပဖို့ ရက် ၆၀ အပစ်ရပ်တောင်းဆိုခဲ့တာကိုလည်း ပယ်ချခဲ့တယ် — ရွေးကောက်ပွဲနေ့တစ်ရက်တည်းသာ တိုက်ခိုက်မှုရပ်ဖို့ အမိန့်ပေးနိုင်တယ်တဲ့။

ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆာဂေး လာဗရော့ဗ်ကတော့ ပိုပြီး တိုက်ရိုက်ပြောတယ် — ယူကရိန်းဟာ အပစ်ရပ်နဲ့ ရမယ့် "အနားယူခွင့်" နဲ့ မထိုက်တန်ဘူးတဲ့။

ဒါဟာ ပထမဆုံးအကြိမ် မဟုတ်ဘူး — ဒါဟာ တစ်လမပြည့်ခင်မှာ ထရမ့်က စွမ်းအင်အပစ်ရပ်ကြေညာတာ ဒုတိယအကြိမ်မြောက်ပဲ။ စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်က အလားတူကြေညာချက်ကိုလည်း ပူတင်က ပယ်ချခဲ့တယ်။

တစ်ညတာ တိတ်ဆိတ်မှု — ပြီးတော့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မနက်

တနင်္လာနေ့မှာ ရုရှားက ယူကရိန်းစွမ်းအင်အဆောက်အအုံ ၆ ခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ် — ခါကီဗ်ရဲ့ လျှပ်စစ်နဲ့ အပူပေးစက်ရုံ၊ ခါကီဗ်ဒေသက သဘာဝဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံ၊ ရစ်ဗ်နီဒေသက ရေနံသိုလှောင်ရုံ၊ ဇီတိုမီယာဒေသက စွမ်းအင်အဆောက်အအုံတစ်ခု။ ဒဏ်ရာရသူ ၃၃ ဦး။ တနင်္လာညနေမှာလည်း ကိယက်ဗ်က လူနေအဆောက်အအုံအမြင့်ကြီးတစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရတယ် — သေဆုံး ၂ ဦး၊ ဒဏ်ရာရ ၉ ဦးကျော်။

အင်္ဂါနေ့မနက် — ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်ခုခုပြောင်းလဲသွားတယ်။ အင်္ဂါနေ့အရုဏ်မတိုင်ခင် ညမှာ ရုရှားက ယူကရိန်းစွမ်းအင်ပစ်မှတ်တွေကို မတိုက်ခိုက်ခဲ့ဘူး — ထရမ့်ကြေညာပြီးကတည်းက ပထမဆုံးအကြိမ်ပဲ။ ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ နေ့စဉ်အစီရင်ခံစာမှာလည်း စွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေ ပါမလာဘူး။ ဒါပေမဲ့ စွမ်းအင်နဲ့မဆိုင်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကတော့ ဆက်ရှိနေတယ် — သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးပစ်မှတ်တွေပေါ် ဘက်လစ်စတစ်ဒုံးကျည်နဲ့ ဒရုန်းတွေ။ လဗစ်မြို့က အပူပေးစက်ရုံအကြီးစားတစ်ခုနား တစ်ကီလိုမီတာကျော်အကွာမှာ ဒုံးကျည်တစ်စင်း ကျဆင်းခဲ့တယ်။

ဒါက တမင်တကာ ရပ်နားတာလား၊ တိုက်ဆိုင်မှုလားဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိခဲ့ဘူး။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မနက်က အဖြေပေးခဲ့တယ်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ အစောပိုင်း — ဘက်လစ်စတစ်ဒုံးကျည် ၃၉ စင်း၊ ဒရုန်း ၁၂၀ ကျော်။ ကိယက်ဗ်၊ ကိယက်ဗ်ဒေသနဲ့ ခါကီဗ်က စွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေကို တိုက်ရိုက်ပစ်မှတ်ထားတယ်။ ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကိုယ်တိုင်က ဒီတိုက်ခိုက်မှုကို "အကြီးစား" လို့ ခေါ်တယ် — ကိယက်ဗ်ကို လျှပ်စစ်နဲ့ အပူပေးနေတဲ့ စက်ရုံနှစ်ခု၊ မြို့တော်ဝန်းကျင်က နောက်ထပ်နှစ်ခု၊ ခါကီဗ်က ဓာတ်အားစက်ရုံတစ်ခု။ ဇလန်စကီးရဲ့ စကားအတိုင်းဆိုရင် ဒါဟာ "သုံးညဆက်တိုက်" စွမ်းအင်အဆောက်အအုံတွေပေါ် တိုက်ခိုက်မှုပဲ။

နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်း — ဒီဇယ်ဈေးနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ

ဒီကြေညာချက် ဘာကြောင့် ထွက်လာတာလဲ။ အဖြေတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းက အမေရိကန်ပြည်တွင်းမှာ ရှိတယ် — ဒီဇယ်ဈေးမှာ။

ကြေညာချက်မထွက်ခင် နှစ်ရက်အလိုမှာ ထရမ့်က ရုရှားဒီဇယ်တင်ပို့မှုအပေါ် အမေရိကန်ဒဏ်ခတ်မှုတွေကို ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့တယ် — ရုရှားက ဒီဇယ် မက်ထရစ်တန် ၂ သန်းနီးပါး တင်ပို့နိုင်ဖို့။ ရည်ရွယ်ချက်က ရှင်းတယ် — အမေရိကန်ဒီဇယ်ဈေးကို ကျဆင်းစေဖို့။ အမေရိကန်မှာ ဒီဇယ်တစ်ဂါလံ ၆.၂၆ ဒေါ်လာ — ဇန်နဝါရီလကတည်းက ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး တက်လာတာ။ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်မှာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ရှိတယ်။

ထရမ့်က ဒီဇယ်ဈေးတက်တာကို ယူကရိန်းရဲ့ ရုရှားသန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့်လို့ အပြစ်တင်တယ် — ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် မော်စကိုက ဒီဇယ်တင်ပို့မှု ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရတယ်တဲ့။ ဒါပေမဲ့ ဈေးကွက်လေ့လာသူအများစုကတော့ ဈေးတက်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းအကြီးဆုံးက အီရန်စစ်ပွဲပဲလို့ ဆိုတယ်။ ရုရှားရဲ့ ဒီဇယ်ကတိကဝတ်က ဈေးကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲစေမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ လေ့လာသူတွေက သုံးသပ်တယ်။

ဒါ့အပြင် အိမ်ဖြူတော်အရာရှိတစ်ဦးက နောက်ပိုင်းမှာ ဒီ "သဘောတူညီချက်" ကို ရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေတင် အကျုံးဝင်တဲ့ "ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ သဘောတူညီချက်" အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့တယ်။ စစ်ရေးလေ့လာရေးအဖွဲ့တစ်ခုရဲ့ သုံးသပ်ချက်အရ ဒီအတိုင်းအတာက ယူကရိန်းရဲ့ အထိရောက်ဆုံးပစ်မှတ်တွေကို တားမြစ်လိုက်ပြီး ရုရှားကိုတော့ ယူကရိန်းဓာတ်အားစက်ရုံတွေ ဆက်တိုက်ခိုက်ခွင့် ပေးထားသလိုဖြစ်နေတယ်။

ကိယက်ဗ်အပေါ် ဖိအား — ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ လက်နက်

ဒီဇာတ်လမ်းမှာ နောက်ထပ် အလွှာတစ်ခု ရှိသေးတယ် — ယူကရိန်းအပေါ် ဖိအားပေးမှု။

သတင်းတွေအရ အမေရိကန်အရာရှိတွေက ကိယက်ဗ်ကို သတိပေးခဲ့တယ် — သန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်လုပ်ရင် ထောက်လှမ်းရေးအချက်အလက်မျှဝေမှုနဲ့ လက်နက်ရောင်းချမှုတွေ ဖြတ်တောက်ခံရနိုင်တယ်တဲ့။ (ဒီသတိပေးချက်သတင်းတွေကို အတည်ပြုချက် မရှိသေးဘူး။) အင်္ဂါနေ့မှာ ဇလန်စကီးက ပြောတယ် — ရုရှားဘက်လစ်စတစ်ဒုံးကျည်တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်ခင် မဟာမိတ်တွေဆီက ကြိုတင်သတိပေးချက် ယူကရိန်းကို မရောက်ခဲ့ဘူးတဲ့။ "ထောက်လှမ်းရေးအချက်အလက်တွေက လူတွေရဲ့ အသက်ကို ကယ်တယ်" တဲ့။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ Starlink ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ယူကရိန်းစစ်ရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် ကန့်သတ်လိုက်တယ်လို့ သတင်းထွက်လာတယ် — ရုရှားရဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကို ကာကွယ်ဖို့ သုံးနေတဲ့ ကြားဖြတ်ဒရုန်းတွေရဲ့ လုပ်ငန်းတွေပါ ထိခိုက်နိုင်တယ်။ ယူကရိန်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ အမေရိကန်သံတမန်တို့က ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ဆက်ရှိနေတယ်လို့ အမြန်ဆုံး အာမခံခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းက ကျန်နေတယ် — ကိယက်ဗ်က သူ့ရဲ့ အထိရောက်ဆုံးလက်နက်တစ်ခု (သန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေ) ကို စွန့်လွှတ်ဖို့ ဖိအားပေးခံနေရတာလား။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

တနင်္ဂနွေနေ့က ပို့စ်တစ်ခု။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မနက်က ဒုံးကျည် ၃၉ စင်း။ ကြားထဲမှာ ၇၂ နာရီပဲ ရှိတယ်။

ကြာသပတေးနေ့မနက် — ဇာတ်လမ်းက အဆုံးသတ်သွားပြီ။ ယူကရိန်းက သုံးရက်တာ သူ့ရဲ့ ထိန်းသိမ်းမှုကို ရပ်လိုက်တယ် — ညဉ့်နက်ပိုင်း ရုရှားရဲ့ ရရာဇန် ရေနံသန့်စင်စက်ရုံကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ် (မီးလောင်မှုကို ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူးကိုယ်တိုင် အတည်ပြုတယ်)၊ ဗိုရိုနက်ဇ်ဒေသက လေတပ်စခန်းတစ်ခုမှာ တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်း ပျက်စီးတယ်။ ဇလန်စကီးက Financial Times ကို ပြောတယ် — "သန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်ထားတာ ပြီးပြီ" တဲ့။ တစ်ဖက်မှာလည်း ရုရှားက စံချိန်တင် ဒရုန်း ၃၆၀ ကျော်နဲ့ ပြန်တိုက်ခဲ့တယ် — ခရင်မလင်ကတော့ ယူကရိန်းက အမေရိကန်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုတွေကို လျစ်လျူရှုနေတယ်လို့ စွပ်စွဲတယ်။ နှစ်ဖက်စလုံး စွမ်းအင်စစ်ပွဲကို ပြန်စလိုက်ကြပြီ — ကျန်ခဲ့တာက "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" ဆိုတဲ့ ပို့စ်တစ်ခုပဲ။

ဒီဇာတ်လမ်းရဲ့ အဓိကအချက်က ကြေညာချက်နဲ့ သဘောတူညီချက်ကြားက ကွာဟချက်ပဲ — သဘောတူညီချက်မရှိဘဲ ကြေညာချက်တစ်ခုတည်း ရှိခဲ့တယ်။ စည်းကမ်းချက်မရှိ၊ အတည်ပြုချက်မရှိ၊ စောင့်ကြည့်ရေးမရှိ။ ရှိခဲ့တာက စကားလုံးတွေပဲ။ ပြီးတော့ ဒုံးကျည်တွေ ဆက်ကျလာတယ်။

ဒီစိတ်ကူးယဉ်ဆန်တဲ့ ကြေညာချက်ကနေ ဘယ်သူက အကျိုးရသလဲ။

ဝါရှင်တန်အတွက် — ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် လောင်စာဆီဈေးနိုင်ငံရေး။ ဒီဇယ်ဈေးကျဖို့ ရုရှားဒီဇယ်လိုတယ်၊ ရုရှားဒီဇယ်ရဖို့ သန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်ဖို့လိုတယ်၊ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်ဖို့ "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" လိုတယ် — စက္ကူပေါ်မှာဖြစ်ဖြစ်၊ ပို့စ်ပေါ်မှာဖြစ်ဖြစ်။

ခရင်မလင်အတွက် — အချိန်။ "အဆက်အသွယ်တွေ ဆက်ရှိနေတယ်" ဆိုတဲ့ စကားတစ်ခွန်းနဲ့ ဘာမှ အတည်မပြုဘဲ၊ ဘာမှ မရပ်ဘဲ၊ စွမ်းအင်စစ်ပွဲကို ဆက်လုပ်နိုင်တယ်။ တစ်ညတာ တိတ်ဆိတ်မှုက သံတမန်ရေးအရ အရိပ်အမြွက်ပေးနိုင်ပေမဲ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မနက်က အဖြေက ရှင်းတယ် — ဒုံးကျည်တွေက ဆက်ကျလာတယ်။

ကိယက်ဗ်အတွက် — နှစ်ရက်တာ ထိန်းသိမ်းမှု။ ယူကရိန်းက သူ့ရဲ့ အထိရောက်ဆုံးလက်နက်ကို နှစ်ရက်ကြာ သိမ်းထားခဲ့တယ် — တစ်ဖက်က ဘာမှ မရပ်ဘဲ။ အခု မေးခွန်းက ဒါပဲ — ကိယက်ဗ်က သန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြန်စမှာလား။ နောက်ဆုံးသတင်းအရ ယူကရိန်းရဲ့ နောက်ဆုံးသန့်စင်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုက ပြီးခဲ့တဲ့ သောကြာနေ့ကပဲ။

ထရမ့်က တနင်္လာနေ့မှာ သတင်းထောက်တွေကို ပြောခဲ့တယ် — "သူတို့ သဘောတူ�ယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ငါက 'သဘောတူ' လို့ ပြောခဲ့လို့ပဲ" တဲ့။ ဒီစကားဟာ ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ နိုင်ငံရေးကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြနေတယ် — သဘောတူညီချက်ဆိုတာ ကြေညာလိုက်ရုံနဲ့ ဖြစ်လာတာမဟုတ်ဘူး။ တစ်ဖက်က လက်ခံမှ ဖြစ်တာ။

ပို့စ်တစ်ခုပေါ်က အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး — ၇၂ နာရီအကြာမှာ ဒုံးကျည်တွေနဲ့ အဆုံးသတ်သွားခဲ့ပြီ။ ကျန်ခဲ့တာက မေးခွန်းတစ်ခုပဲ — နောက်တစ်ကြိမ် ပို့စ်တင်တဲ့အခါ ဘယ်သူက ယုံမှာလဲ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် — ကုလသမဂ္ဂက ပေးတဲ့ကတိ၊ နေပြည်တော်က ကိုင်ထားတဲ့ဒိုင်း

ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် — ကုလသမဂ္ဂက ပေးတဲ့ကတိ၊ နေပြည်တော်က ကိုင်ထားတဲ့ဒိုင်း

0 မှတ်ချက်

 

၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်။ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမှာ ဌာနေတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကြေညာချက် (UNDRIP) ကို မဲခွဲတဲ့အခါ မြန်မာနိုင်ငံက ထောက်ခံမဲပေးခဲ့တယ် — ထောက်ခံတဲ့ ၁၄၃ နိုင်ငံထဲက တစ်နိုင်ငံပေါ့။ အဲဒီကြေညာချက်ရဲ့ အပိုဒ် ၃ က ပြောတယ်။ ဌာနေလူမျိုးတွေမှာ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ရှိတယ်၊ ကိုယ့်နိုင်ငံရေးအခြေအနေကို ကိုယ်တိုင်လွတ်လပ်စွာ ဆုံးဖြတ်ခွင့်၊ ကိုယ့်စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ကိုယ်တိုင်လွတ်လပ်စွာ လျှောက်လှမ်းခွင့်ရှိတယ်တဲ့။

ဒါပေမဲ့ ဆယ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ၂၀၁၇ မှာ မြန်မာက စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာသဘောတူစာချုပ်ကို အတည်ပြုတဲ့အခါ သီးသန့်ကြေညာချက်တစ်ခု ထည့်ခဲ့တယ် — "ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်" ဆိုတာ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ လူဦးရေအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုခုကို သက်ရောက်မှုမရှိစေရဘူး၊ လွတ်လပ်တဲ့နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှု ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံရေးစည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ထိခိုက်စေမယ့် ဘယ်လုပ်ရပ်ကိုမှ ခွင့်ပြုတယ်လို့ အဓိပ္ပာယ်ကောက်လို့မရဘူးတဲ့။

စကားလုံးတွေကို ဂရုစိုက်ကြည့်ပါ။ ဒါဟာ UNDRIP ရဲ့ အပိုဒ် ၄၆(၁) ကို စကားလုံးနီးပါး ကူးထားတာပဲ — ကြေညာချက်ထဲက ဘာကိုမှ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတွေရဲ့ နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှု ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံရေးစည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ခွဲခြမ်းဖျက်ဆီးစေမယ့်လုပ်ရပ်ကို ခွင့်ပြုတာ၊ အားပေးတာအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ကောက်လို့မရဘူးဆိုတဲ့ အပိုဒ်။

ဒါကြောင့် ဒီဆောင်းပါးရဲ့မေးခွန်းက ဒါပဲ။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ဆိုတဲ့ စကားလုံးတစ်လုံးတည်းကို တစ်ဖက်က ကတိအဖြစ်သုံးပြီး တစ်ဖက်က ဒိုင်းအဖြစ်သုံးနေတဲ့အခါ၊ ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ ရခိုင်၊ မွန်၊ ရှမ်း — တိုင်းရင်းသား ၇ မျိုးရဲ့ အခွင့်အရေးအခြေအနေက ဒီနေ့ဘယ်မှာ ရပ်နေသလဲ။

ကုလသမဂ္ဂက ဘာတွေ ကတိပေးထားသလဲ

ကုလသမဂ္ဂပဋိညာဉ်ကိုယ်တိုင်က "လူမျိုးများရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်" ကို အဖွဲ့ကြီးရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် ထည့်ထားတယ်။ နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေးစာချုပ်ကြီး (ICCPR) ရဲ့ အပိုဒ် ၂၇ က တိုင်းရင်းသား၊ ဘာသာရေး၊ ဘာသာစကားလူနည်းစုဝင်တွေကို ကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှု၊ ကိုယ့်ဘာသာ၊ ကိုယ့်ဘာသာစကား သုံးစွဲခွင့်ကို အာမခံတယ်။ ၁၉၉၂ လူနည်းစုအခွင့်အရေးကြေညာချက်က မိခင်ဘာသာစကားသင်ယူခွင့်၊ နိုင်ငံရေးမှာထိရောက်စွာပါဝင်ခွင့်အထိ အသေးစိတ်ထည့်ထားတယ်။

ဒါပေမဲ့ တိကျဖို့လိုတယ်။ မြန်မာဟာ ICCPR ကို လက်မှတ်တောင် မထိုးထားဘူး — ဒါကြောင့် အပိုဒ် ၂၇ က မြန်မာကို စာချုပ်ဥပဒေအရ တိုက်ရိုက်ချည်နှောင်မထားဘူး။ ၁၉၉၂ ကြေညာချက်နဲ့ UNDRIP ကလည်း ချည်နှောင်အားရှိတဲ့ စာချုပ်မဟုတ်ဘဲ ကြေညာချက်တွေပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီစံနှုန်းတွေဟာ နိုင်ငံတကာဓလေ့ထုံးစံရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အလေးချိန်ရှိတယ်။ ပြီးတော့ အရေးအကြီးဆုံးအချက် — မြန်မာကိုယ်တိုင် UNDRIP ကို ထောက်ခံမဲပေးခဲ့တာကိုက နိုင်ငံရေးအရ ငြင်းဖို့ခက်တဲ့ အချက်ပဲ။ ကိုယ်ထောက်ခံခဲ့တဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို ကိုယ့်ပြည်သူတွေတောင်းဆိုတဲ့အခါ အပိုဒ် ၄၆(၁) ကို ဒိုင်းအဖြစ် ထုတ်ကိုင်လာတယ် — ဒါဟာ ဒီနေ့မြန်မာ့တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးရဲ့ အနှစ်သာရပဲ။

ခုနစ်မျိုး၊ ခုနစ်မျက်နှာ

ကချင်။ အောက်တိုဘာ ၁၁–၁၂ ရက်က ဗန်းမော်မှာ မြန်မာ့တပ်မတော်စစ်ကြောင်းတစ်ခု ဆုတ်ခွာရင်း ရွှေပြည်သာရပ်ကွက်က ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းအဆောက်အအုံနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့နေအိမ်တွေကို မီးရှို့သွားတယ်။ မိုးညှင်းမြို့နယ် နန့်မွန်းမှာတော့ ဌာနေပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့တစ်ခုက နှစ်ခြင်းဘုရားကျောင်းနဲ့ ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းဝင်းကို စစ်စခန်းအဖြစ် သိမ်းပိုက်ထားတယ် — နှစ်ခြင်းဘုရားကျောင်းဆောင်ထဲမှာ စစ်သင်တန်းဆင်းပွဲတောင် ကျင်းပခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံသတင်းတွေမှာ ပါတယ်။ ကချင်ပြည်နယ်ဟာ လူဦးရေအများစု ခရစ်ယာန်ဖြစ်တဲ့ ပြည်နယ် — ဘုရားကျောင်းကို ပစ်မှတ်ထားတာ၊ သိမ်းပိုက်တာဟာ ဘာသာရေးအထောက်အထားကိုယ်တိုင်ကို ထိုးနှက်တာပဲ။ စက်တင်ဘာတစ်လတည်းမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၆၅၀ ဝန်းကျင်ရှိခဲ့ပြီး ၄၈ ရာခိုင်နှုန်းက ကချင်ပြည်နယ်မှာ ကျခဲ့တယ်။

ကယား (ကရင်နီ)။ အောက်တိုဘာ ၇–၈ ရက်က မိုးဗြဲမြို့နယ်အနောက်ခြမ်းကို လေကြောင်း၊ ဒရုန်းနဲ့ လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်လို့ စစ်ဘေးရှောင် ၂ ဦးသေပြီး လူ ၅၀၀ ကျော် စပါးခင်းတွေကို စွန့်ပြီးထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်။ ကရင်နီပြည်နယ်လူဦးရေရဲ့ လေးပုံသုံးပုံနီးပါး စစ်ဘေးရှောင်ဖြစ်နေပြီ။ ဒါပေမဲ့ တစ်ဖက်မှာလည်း ကရင်နီကြားဖြတ်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရဲ့ စစ်ကာလအုပ်ချုပ်ရေးကို ဖက်ဒရယ်အုပ်ချုပ်မှုပုံစံတစ်ခုအဖြစ် လေ့လာနေကြတယ် — ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို တရားရုံးမှာ ငြင်းခုံနေတာမဟုတ်ဘဲ မြေပြင်မှာ ကျင့်သုံးပြနေတာ။

ကရင်။ အောက်တိုဘာ ၁၂–၁၄ ရက်မှာ မုဒုံကနေ ကျိုက်ထိုဘက်ဦးတည်တဲ့ စစ်ကြောင်းတိုးဝင်မှုနဲ့ တိုက်ပွဲတွေဖြစ်တယ် — အရပ်သားလူငယ်တစ်ဦး ပစ်သတ်ခံရပြီး ရွာသား ၁၀ ဦးဝန်းကျင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတယ်။ ၂၀၂၄ စက်တင်ဘာကနေ ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာအထိ KNU ထိန်းချုပ်နယ်မြေက ကျောင်း ၃၄ ကျောင်း စစ်တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရပြီး ကျောင်းသား၊ ဆရာ ၃၃ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်။ ကျောင်းကို ဖျက်ဆီးတာဟာ အနာဂတ်မျိုးဆက်ရဲ့ ဘာသာစကားနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ဖျက်ဆီးတာပဲ။

ချင်း။ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး/ချင်းလန်းကောင်စီဘက်နဲ့ ချင်းညီနောင်မဟာမိတ်ဘက် ကွဲနေတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီမှာ တောင်ပိုင်းကာကွယ်ရေးတပ်လေးဖွဲ့ ပေါင်းစည်းပြီး ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့တယ် — စည်းလုံးတဲ့ချင်းတပ်တော်တစ်ခုဆီသို့ ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ကြေညာခဲ့တယ်။ ကိုယ့်အနာဂတ်ကို ကိုယ်တိုင်ပုံဖော်ခွင့် — ဒါဟာ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ရဲ့ အသက်သွေးကြောပဲ။

ရခိုင်။ ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ရခိုင်ပြည်နယ် ၁၇ မြို့နယ်မှာ ၁၄–၁၅ မြို့နယ်ကို ထိန်းချုပ်ထားပြီး ရက္ခိုင်ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့က အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးဌာနတွေနဲ့ အုပ်ချုပ်နေတယ်။ သိမ်းပိုက်ထားတဲ့မြို့တွေကို ရခိုင်အထောက်အထားပြတဲ့အမည်တွေပြောင်းဖို့ ပြင်နေတယ်၊ Grade-12 အထိ ရခိုင်ဘာသာစကားသင်ရိုးကို ရေးဆွဲနေတယ်။ စစ်ကောင်စီက စက်တင်ဘာ ၄ ရက်မှာ "စစ်ဆင်ရေး ၄၉၂၆" နဲ့ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပေမဲ့ နယ်မြေအသာပြန်ရတယ်လို့ မတွေ့ရဘူး။

မွန်။ မွန်အမျိုးသားပါတီ (NMSP) နဲ့ စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေးမွန်အဖွဲ့ (NMSP-AD) ကွဲနေတယ် — ဆွေးနွေးရေးလမ်းကြောင်းနဲ့ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးလမ်းကြောင်း။ မွန်နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ အမျိုးသားရေးမျှော်မှန်းချက်က တူပေမဲ့ နည်းလမ်းကွဲပြားနေတယ် — ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ဆိုတဲ့ စကားလုံးတစ်လုံးတည်းကို ဘယ်လိုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်မလဲဆိုတာ ဒီမှာပါ ကွဲနေတယ်။

ရှမ်း။ ရှမ်းပြည်နယ်မှာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်း တိုက်ပွဲတွေပါ ဖြစ်နေတယ် — ၂၀၂၆ မတ်လမှာ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့က ကွတ်ခိုင်ကို တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဆီက သိမ်းယူခဲ့တယ်။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တောင်းဆိုသူတွေအချင်းချင်းကြားမှာတောင် နယ်မြေနဲ့ အကျိုးစီးပွားအငြင်းပွားမှုက သွေးထွက်နေတယ် — ဒါဟာ အခွင့်အရေးစကားလုံးတွေရဲ့ အနောက်မှာ ရှိတဲ့ ခါးသီးတဲ့အမှန်တရားပဲ။

ဒုတိယစစ်မျက်နှာ — ဘာသာစကားနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု

စစ်ကောင်စီက ၂၀၂၂ အောက်တိုဘာမှာ ပညာရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်ပြီး မြန်မာဘာသာကိုသာ သင်ကြားရေးဘာသာစကားအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တယ် — တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားသင်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်တဲ့သဘောပဲ။ ဒါကို သုတေသီတွေက ပညာရေးကို "ဗမာ့မှုပြုခြင်း" အသစ်လို့ ခေါ်တယ်။ UNDRIP အပိုဒ် ၁၁ က ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံတွေကို ကျင့်သုံးပြီး ပြန်လည်အသက်သွင်းခွင့်ကို အာမခံတယ် — ဒါပေမဲ့ ကျောင်းတွေဖျက်ဆီးခံရတယ်၊ ဘုရားကျောင်းတွေ မီးရှို့ခံရတယ်၊ သိမ်းပိုက်ခံရတယ်။

စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက ရခိုင်ဘက်က ပြန်လည်တုံ့ပြန်မှုပဲ — ရက္ခိုင့်တပ်တော်ရဲ့ ပညာရေးဌာနက မြန်မာဘာသာအစား ရခိုင်ဘာသာစကားသင်ရိုးကို ရေးဆွဲနေတယ်။ နေပြည်တော်ရဲ့ တစ်မျိုးသားလုံးတစ်ဘာသာတည်းမူဝါဒကို ဆန့်ကျင်တဲ့အခါ ကိုင်စွဲတဲ့ မိခင်ဘာသာစကားအခွင့်အရေးဆိုတဲ့ လက်နက်ကိုပဲ၊ ကိုယ့်နယ်မြေမှာ ကိုယ်တိုင်ကျင့်သုံးနေတယ် — အခွင့်အရေးစကားလုံးတွေဟာ ဘယ်သူ့လက်ထဲရောက်ရောက် အတူတူပဲ အလုပ်လုပ်တယ်။

ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို ဘယ်သူအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်မလဲ

ဒီနေ့မြန်မာမှာ "ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် သုံးမျိုး ပြိုင်နေတယ်။

ပထမတစ်မျိုးက အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရနဲ့ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့တွေ (KIO၊ CNF၊ KNU၊ ကရင်နီကြားဖြတ်ကောင်စီတို့) ၂၀၂၆ မတ်လမှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေးဦးဆောင်ကောင်စီရဲ့ ဘောင်အတွင်းက အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် — အောက်ခြေကနေအထက်သို့၊ ပြည်နယ်နဲ့ပြည်သူတွေကို အချုပ်အခြာအာဏာရဲ့ မူလပိုင်ရှင်တွေအဖြစ် သတ်မှတ်တာ။

ဒုတိယတစ်မျိုးက စစ်ကောင်စီရဲ့ဗားရှင်း — တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် (NCA) ကို အခြေခံပြီး "ဒီမိုကရေစီ၊ အမျိုးသားတန်းတူရေးနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်" ကို နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲတွေကနေ ဖော်ဆောင်မယ်လို့ ပြောတယ် — ဒါပေမဲ့ "ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး" အပါအဝင် အဓိကတိုင်းရင်းသားအရေးသုံးရပ်ကို ကိုင်စွဲထားတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှုရဲ့ သံသေတ္တာထဲမှာ ထည့်ပိတ်ထားတဲ့ဗားရှင်းပေါ့။

တတိယတစ်မျိုးက မြေပြင်က အမှန်တရား — ရခိုင်ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့၊ ကရင်နီကြားဖြတ်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၊ ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော်၊ KNU ရဲ့ ကျောင်းစနစ် — UNDRIP အပိုဒ် ၄ က ပြောတဲ့ ပြည်တွင်းရေးရာကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို တရားရုံးမှာ မငြင်းခုံနေဘဲ မြေပြင်မှာ အချက်အလက်အဖြစ် ကျင့်သုံးပြနေတာ။

ပြီးတော့ စတုတ္ထအသံတစ်ခုလည်း ရှိတယ် — ဖက်ဒရယ်ကိုယ်တိုင် မယုံကြည်တော့ဘဲ လွတ်လပ်ရေးကိုသာ တောင်းဆိုတဲ့အသံ။ ဒါဟာ UNDRIP အပိုဒ် ၄၆(၁) က တားထားတဲ့မျဉ်းကို တိုက်ရိုက်စိန်ခေါ်တာပဲ။

နိဂုံး — မျဉ်းကို ဘယ်သူဆွဲမလဲ

ကုလသမဂ္ဂက ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို ကတိပေးတယ်၊ ပြီးတော့ အဲဒီကတိကို အပိုဒ် ၄၆(၁) နဲ့ ဘောင်ခတ်တယ်။ မြန်မာက ကြေညာချက်ကို ထောက်ခံမဲပေးတယ်၊ ပြီးတော့ အဲဒီဘောင်ကိုပဲ ကိုယ့်စာချုပ်ကြေညာချက်ထဲ ကူးထည့်တယ်။ စစ်ကောင်စီက အဲဒီဘောင်ကို "အဓိကတိုင်းရင်းသားအရေး သုံးရပ်" အဖြစ် ပြည်တွင်းမှာ ပြန်ဆိုတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကချင်က ဘုရားကျောင်းမီးရှို့ခံရတယ်၊ ကရင်က ကျောင်းတွေဖျက်ဆီးခံရတယ်၊ ကယားက စပါးခင်းတွေစွန့်ပြေးရတယ်၊ ရခိုင်က ကိုယ့်သင်ရိုးကိုယ်ရေးနေတယ် — ဒီအချက်အလက်တွေအားလုံးက မေးခွန်းတစ်ခုတည်းကို ပြန်မေးနေတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ဘယ်မှာ ဆုံးပြီး ခွဲထွက်ခြင်းဘယ်မှာ စသလဲ — ဒီမျဉ်းကို ဘယ်သူက ဆွဲရမလဲ။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနဲ့လား၊ တရားရုံးနဲ့လား၊ ဒါမှမဟုတ် ပြည်သူတွေကိုယ်တိုင်နဲ့လား။

ကုလသမဂ္ဂစာတမ်းတွေက အဖြေမပေးဘူး — မေးခွန်းပဲ ပေးတယ်။ အဖြေကိုတော့ မြန်မာ့မြေပြင်က ရေးနေတယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ရီးယဒ်လေဆိပ်ပေါ် ကျဆင်းလာတဲ့ ဒုံးကျည်များ — အရပ်သားလေကြောင်းကို ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ စစ်ပွဲရဲ့ အဆင့်သစ်

ရီးယဒ်လေဆိပ်ပေါ် ကျဆင်းလာတဲ့ ဒုံးကျည်များ — အရပ်သားလေကြောင်းကို ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ စစ်ပွဲရဲ့ အဆင့်သစ်

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက် စနေနေ့၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ ရီးယဒ်မြို့။ မြို့တော်ရဲ့ King Khalid အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် — ပြည်တွင်းခရီးသည်တွေ သွားနေကြ Terminal 3 နဲ့ 4 အဆောက်အအုံရှေ့မှာ လူတွေ လေယာဉ်တက်ဖို့ စောင့်နေကြတယ်။ မိသားစုတွေ၊ လုပ်ငန်းခရီးသွားတွေ၊ အားလပ်ရက်ပြန်သူတွေ။ လေဆိပ်တစ်ခုရဲ့ ရိုးရိုးစနေနေ့ခင်းလေးပါပဲ။

ပြီးတော့ ပေါက်ကွဲသံတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာတယ်။

ဒုံးကျည်တစ်စင်းက ခရီးသည်အဆောက်အအုံပေါ် ကျဆင်းလာတယ်။ မျက်နှာကျက်တွေ ပြိုကျ၊ ဖုန်မှုန့်တွေ ပြည့်နှက်၊ ခရီးသည်တွေ ခေါင်းပေါ် လက်တင်ပြီး ပြေးလွှားကြတယ်။ စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း ရိုးရိုးစနေနေ့ခင်းလေးဟာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်အတွင်း ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံတစ်ခုအပေါ် ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတယ်။

ဒါဟာ တစ်ကြိမ်တစ်ခါ တိုက်ခိုက်မှုသက်သက် မဟုတ်ဘူး — စစ်ပွဲတစ်ခု အဆင့်သစ်တစ်ခုဆီ ရောက်လာတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းစကားပဲ။

သေဆုံးသူ ၁၃ ဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၃၀၉ ဦး

တိုက်ခိုက်မှုအပြီး ဆော်ဒီဘက်က ထုတ်ပြန်တဲ့ စာရင်းက ရင်နာစရာပါ။ သေဆုံးသူ ၁၃ ဦး — ဆော်ဒီနိုင်ငံသား ၄ ဦး၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသား ၂ ဦး၊ အမေရိကန်၊ ဂျော်ဒန်၊ ပါလက်စတိုင်း၊ ဆီးရီးယား၊ ဆူဒန်၊ အီဂျစ်နိုင်ငံသားတွေ တစ်ဦးစီ၊ နောက်ပြီး ဒဏ်ရာနဲ့ ဆေးရုံတက်နေရင်း နောက်တစ်ရက်မှာ သေဆုံးသွားတဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသားတစ်ဦး။ ဒဏ်ရာရသူ ၃၀၉ ဦး — အချို့ အခြေအနေ စိုးရိမ်ရတယ်။

လေဆိပ်ဟာ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ကတည်းက ပိတ်ထားတယ်။ ရာနဲ့ချီတဲ့ လေယာဉ်ခရီးစဉ်တွေ ဖျက်သိမ်းခံရတယ်။ ရီးယဒ်မြို့က ကျောင်းတွေအားလုံး တနင်္လာနေ့ကနေ ကြာသပတေးနေ့အထိ အွန်လိုင်းသင်ကြားရေးကို ပြောင်းရတယ်။ လေဆိပ်တစ်ခု ပိတ်လိုက်ရုံနဲ့ မြို့တော်တစ်ခုလုံးရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ ရပ်တန့်သွားတယ် — ဒါက တိုက်ခိုက်သူတွေ လိုချင်တဲ့ သက်ရောက်မှုပဲ။

"လေဆိပ်ကို လေဆိပ်၊ ပိတ်ဆို့မှုကို ပိတ်ဆို့မှု"

တိုက်ခိုက်မှုရဲ့ တာဝန်ကို ယီမင်က ဟူသီအဖွဲ့က ယူတယ်။ သူတို့ရဲ့ စစ်ရေးပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်က အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက် ရုပ်မြင်သံကြားမိန့်ခွန်းမှာ တာဝန်ယူကြောင်း ကြေညာတယ် — ပြီးတော့ သတိပေးချက်တစ်ခုပါ ထပ်ပြောတယ်။

ဆော်ဒီလေဆိပ်တွေ၊ လေပိုင်နက်တွေကို သုံးနေတဲ့ လေကြောင်းလိုင်းတွေ၊ ဝန်ထမ်းတွေ၊ ခရီးသည်တွေ အားလုံးကို သူတို့ သတိပေးတယ်။ မက္ကာနဲ့ မဒီနာကလွဲပြီး ဆော်ဒီလေဆိပ်အားလုံးဟာ သူတို့ရဲ့ ပစ်မှတ်တွေ ဖြစ်နိုင်တယ်တဲ့။ သူတို့ရဲ့ မူဝါဒက ရှင်းတယ် — "လေဆိပ်ကို လေဆိပ်၊ ပိတ်ဆို့မှုကို ပိတ်ဆို့မှု၊ တိုးမြှင့်မှုကို တိုးမြှင့်မှု" တဲ့။ ရည်မှန်းချက်တွေ ပြည့်မချင်း ဆက်လုပ်မယ်တဲ့။

ဒါက ခြိမ်းခြောက်ရုံသက်သက် မဟုတ်ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၅ ရက်ကတည်းက ဟူသီတွေဟာ ဆော်ဒီရဲ့ လေဆိပ်တွေ၊ ရေနံသန့်စင်စက်ရုံတွေနဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို တိုက်ခိုက်မယ်လို့ ကြေညာထားပြီးသား။ စကားကို အကောင်အထည်ဖော်နေတာပဲ။

နောက်တစ်ရက်၊ နောက်တစ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့မှာလည်း တိုက်ခိုက်မှုက ရပ်မသွားဘူး။ အမည်မသိဒုံးကျည်တစ်စင်းက Terminal 4 ကို ထပ်ထိတယ် — မီးလောင်ကျွမ်းမှု ဖြစ်ပွားတယ်၊ ပါကစ္စတန်နေထိုင်သူတစ်ဦး သေဆုံးပြီး ၁၁ ဦး ဒဏ်ရာရတယ်။ ဆော်ဒီကာကွယ်ရေးစနစ်က လေဆိပ်အနီးမှာ ခရုဇ်ဒုံးကျည်တစ်စင်းကိုလည်း ကြားဖြတ်ပစ်ချနိုင်ခဲ့တယ်။

ဟူသီတွေဟာ ဒမ်မမ်မြို့က King Fahd အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ် — ဆော်ဒီဘက်ကလည်း ဒမ်မမ်လေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရကြောင်း အတည်ပြုတယ်။ ဆော်ဒီရေနံကုမ္ပဏီကြီးရဲ့ စက်ရုံနှစ်ခုကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့တယ်လို့ ဟူသီတွေက ပြောတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း ဆော်ဒီဘက်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ယီမင်မှာ ဆက်လုပ်နေတယ်။ ဟူသီမီဒီယာက တနင်္ဂနွေနေ့မှာ သူတို့ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဆာနာမြို့လေဆိပ်ဟာ လေကြောင်းကနေ တိုက်ခိုက်ခံရတယ်လို့ ဆိုပြီး ဆော်ဒီကို အပြစ်တင်တယ်။ ဟူသီတွေကတော့ သူတို့ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ ယီမင်မှာ ဆော်ဒီက လေကြောင်းစစ်ဆင်ရေး အရှိန်မြှင့်နေတာကို တုံ့ပြန်တာဖြစ်ပြီး အရပ်သားတွေ ထိခိုက်နေတယ်လို့ ဆိုတယ်။

တိုက်ခိုက်မှု — တုံ့ပြန်မှု — ထပ်တိုက်ခိုက်မှုဆိုတဲ့ သံသရာက လည်ပတ်နေပြီ။ ဒီအပတ်အစောပိုင်းက တိုက်ခိုက်မှုတွေမှာလည်း ဆော်ဒီနိုင်ငံသားတွေ သေဆုံးခဲ့တယ်၊ Abha လေဆိပ်လည်း တိုက်ခိုက်ခံရတယ်။ တစ်ပတ်အတွင်း လေဆိပ်တွေပေါ် တိုက်ခိုက်မှု သုံးကြိမ်ထက်မနည်း ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီ။

တုံ့ပြန်မှုများ — ပြင်းထန်လာတဲ့ စကားလုံးတွေ

ဆော်ဒီဦးဆောင်တဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့က အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်တိုက်ခိုက်မှုကို စစ်ရာဇဝတ်မှုလို့ ခေါ်တယ်၊ ပြတ်ပြတ်သားသား တုံ့ပြန်မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်တယ်။

ဝါရှင်တန်ကလည်း ပါဝင်လာတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတက အမေရိကန်ကိုယ်တိုင် တုံ့ပြန်မှုတစ်ခု စဉ်းစားနေတယ်လို့ ဆိုတယ် — ဟူသီတွေကို အမေရိကန်က တိုက်ရိုက် တိုက်ခိုက်နိုင်ခြေလည်း ပါဝင်တယ်။ သေဆုံးသူတွေထဲမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတစ်ဦး ပါဝင်နေတာက ဝါရှင်တန်ကို ပါဝင်ဖို့ ဖိအားပေးနေတယ်။ ဆော်ဒီမှာရှိတဲ့ အမေရိကန်သံရုံးကလည်း နိုင်ငံသားတွေကို လေဆိပ်နဲ့ အနီးဝန်းကျင်ကို ရှောင်ဖို့ သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ထားတယ်။

ဒေသတွင်းကလည်း အသံထွက်လာတယ်။ တူရကီ၊ ပါကစ္စတန်၊ အီဂျစ်နဲ့ ဆော်ဒီအာရေဗျ — လေးနိုင်ငံအုပ်စုက ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်တယ်။ ရီးယဒ်လေဆိပ်တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ "ဘယ်အကြောင်းပြချက်နဲ့မှ မျှတအောင် မပြောနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ တိုးမြှင့်မှု" လို့ ဆိုတယ်။ ဟူသီတွေကို တိုက်ခိုက်မှုတွေ ချက်ချင်းရပ်ဖို့ တောင်းဆိုတယ်။ ဆော်ဒီက သူ့ကိုယ်သူ ကာကွယ်ဖို့ လုပ်မယ့် တရားဝင်ခြေလှမ်းတိုင်းကို အပြည့်အဝ ထောက်ခံမယ်လို့လည်း ဆိုတယ်။

တူရကီနဲ့ ပါကစ္စတန်ဟာ ဩဂုတ်လက ဆော်ဒီနဲ့ ပူးတွဲကာကွယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုထားတယ် — တစ်ဖက်ကို တိုက်ခိုက်တာ အားလုံးကို တိုက်ခိုက်တာနဲ့ အတူတူပဲဆိုတဲ့ စာချုပ်။ တူရကီက ဆော်ဒီကို ကာကွယ်ရေးနည်းပညာအကူအညီ ပေးနေပြီလို့ ဆိုတယ်။

ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်ကလည်း တိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချတယ် — "ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေ ချက်ချင်းရပ်ရမယ်" တဲ့။

ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတစ်ခု — သံတမန်ရေးရဲ့ အက်ကွဲကြောင်း

ဒါပေမဲ့ ဒီအပတ်ရဲ့ အံ့ဩစရာအကောင်းဆုံး သတင်းက တိုက်ခိုက်မှုမဟုတ်ဘူး — ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတစ်ခုပဲ။

အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ဆော်ဒီနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့ ဖုန်းပြောခဲ့ကြတယ်။ တိုးမြှင့်မှုတွေ စတင်ကတည်းက နှစ်ဦးကြား ပထမဆုံး လူသိရှင်ကြား ထိတွေ့မှုပဲ။ အီရန်ဘက်က ဆော်ဒီနဲ့ ယီမင်ကြား ဆွေးနွေးမှုကို ကူညီဖို့ အသင့်ရှိတယ်လို့ ပြောတယ်။

အီရန်ဟာ ဟူသီတွေရဲ့ နောက်ကွယ်က ထောက်ခံသူဆိုတာ လူတိုင်းသိတယ်။ အီရန်ကိုယ်တိုင် စကားဝိုင်းထဲ ဝင်လာတာက အဓိပ္ပာယ်ရှိတယ် — စစ်ပွဲကို ရပ်ဖို့ သော့ချက်တစ်ခု တေဟရန်မှာ ရှိနေနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အရိပ်အမြွက်ပဲ။ ဒါပေမဲ့ အီရန်ကလည်း ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ သင်္ဘောသွားလာမှုကို ကန့်သတ်ထားဆဲ၊ အမေရိကန်နဲ့ ရေလက်ကြားပြန်ဖွင့်ရေးမှာ အပေးအယူ မညှိနိုင်သေးဘူး။ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတစ်ခုက တံခါးတစ်ချပ် ဖွင့်ပေးနိုင်ပေမဲ့ စစ်ပွဲကို ရပ်ဖို့ လုံလောက်မှု မရှိသေးဘူး။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အရင်က အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲတွေမှာ လေဆိပ်တွေဟာ ဘေးကင်းတဲ့နေရာတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ အခု မဟုတ်တော့ဘူး။ ခရီးသည်တင်လေယာဉ်တွေ ဆင်းသက်တဲ့ အဆောက်အအုံပေါ် ဒုံးကျည်တွေ ကျဆင်းလာတဲ့အခါ စစ်ပွဲရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေ ပြောင်းလဲသွားပြီ။

ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေရဲ့ နောက်ခံမှာ ပိုကြီးတဲ့ ပုံရိပ်တစ်ခု ရှိတယ်။ စက်တင်ဘာလမှာ ဟူသီတွေဟာ ယီမင်ရဲ့ ပင်လယ်နီဘက်ကမ်းခြေကို ချီတက်သိမ်းပိုက်ခဲ့တယ် — မိုခါဆိပ်ကမ်းနဲ့ Bab el-Mandeb ရေလက်ကြားက ကျွန်းတွေ ပါဝင်တယ်။ ပင်လယ်နီမှာ မိုင်းတွေ ချထားတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်နေတယ်။ တစ်ဖက်မှာ အီရန်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ ကုန်သင်္ဘောတွေကို တိုက်ခိုက်မှု အရှိန်မြှင့်နေတယ်။ ကမ္ဘာ့ရေနံလမ်းကြောင်း နှစ်ခုလုံး ခြိမ်းခြောက်ခံနေရပြီ။

ဈေးကွက်က တုံ့ပြန်နေပြီ။ Brent ရေနံစိမ်းဈေးဟာ တစ်စည်ကို ဒေါ်လာ ၁၀၄ ကျော်အထိ တက်နေတယ်။ ဆော်ဒီစတော့ဈေးကွက် ကျဆင်းနေတယ်။ ရီးယဒ်မှာ ကျင်းပမယ့် ကမ္ဘာ့ရေနံကွန်ဂရက်ကို တက်ရောက်ဖို့ စီစဉ်ထားတဲ့ စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီကြီးတွေထဲက တစ်ခု၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်က ခရီးစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်တယ်။ စစ်ပွဲက စီးပွားရေးကို ထိခိုက်နေပြီ — ပြီးတော့ ဒါဟာ အစပဲ ရှိနေနိုင်တယ်။

ဟူသီတွေရဲ့ "လေဆိပ်ကို လေဆိပ်" မူဝါဒက မေးခွန်းတစ်ခု မေးနေတယ် — ဆော်ဒီနဲ့ သူ့မဟာမိတ်တွေ ယီမင်ကို ဗုံးကြဲလေတိုင်း ရီးယဒ်လေဆိပ်က အဖြေပေးရမယ်ဆိုရင် ဒီသံသရာက ဘယ်မှာ ရပ်မလဲ။ ဆော်ဒီက ပြတ်ပြတ်သားသား တုံ့ပြန်မယ်လို့ ပြောတယ်။ အမေရိကန်က ပါဝင်ဖို့ စဉ်းစားနေတယ်။ အီရန်က ဆွေးနွေးဖို့ ကမ်းလှမ်းတယ်။

လမ်းသုံးသွယ် ရှိတယ် — တိုးမြှင့်မှု၊ ထိန်းချုပ်မှု၊ ဆွေးနွေးမှု။ ရီးယဒ်လေဆိပ်ရဲ့ ပြိုကျနေတဲ့ မျက်နှာကျက်အောက်မှာ ခရီးသည်တွေ ပြေးလွှားခဲ့ရတဲ့ စနေနေ့ကစပြီး ဘယ်လမ်းကို ရွေးမလဲဆိုတာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရဲ့ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်လိမ့်မယ်။

အခုတော့ လေဆိပ်က ပိတ်ထားဆဲ။ ဒုံးကျည်တွေက ကျဆင်းပြီးပြီ — ဒါပေမဲ့ နောက်တစ်လုံး ဘယ်အချိန်ကျလာမလဲဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိဘူး။

 

ဆက်ဖတ်ရန် »

ခြောက်လအကြာ ထပေါက်မယ့် ဗုံး — အမေရိကန်က နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံးကို ဒဏ်ခတ်လိုက်ပြီ

ခြောက်လအကြာ ထပေါက်မယ့် ဗုံး — အမေရိကန်က နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံးကို ဒဏ်ခတ်လိုက်ပြီ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၉ ရက် သောကြာနေ့၊ ဝါရှင်တန်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုက ကြေညာချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်လိုက်တယ် — အတိုချုပ်ပြောရရင် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) တစ်ခုလုံးကို အမေရိကန်ရဲ့ ဒဏ်ခတ်ခံအဖွဲ့အစည်းစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းလိုက်ပြီတဲ့။

အဲဒီအချိန်မှာပဲ မိုင်ထောင်ချီ ဝေးတဲ့ နယ်သာလန်နိုင်ငံ ဟိဂ်မြို့က ခုံရုံးအဆောက်အအုံကြီးက တိတ်ဆိတ်နေတယ်။ မှန်အကာကြီးတွေ၊ အပြာရောင်ဆိုင်းဘုတ်ပေါ်က ချိန်ခွင်တံဆိပ်။ အထဲမှာ တရားသူကြီးတွေ၊ အမှုလိုက်အရာရှိတွေ — စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေ၊ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို စစ်ဆေးနေတဲ့ ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး ရာဇဝတ်ခုံရုံး။

အပြင်ပန်းက ဘာမှ မပြောင်းလဲသလို။ ဒါပေမဲ့ ဝါရှင်တန်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင်က အဲဒီတိတ်ဆိတ်မှုကို ဖောက်ထွက်သွားပြီ။

ဒဏ်ခတ်မှု — လူပုဂ္ဂိုလ်ကနေ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးဆီ

အမေရိကန်က ICC ကို ဒဏ်ခတ်တာ ဒါ ပထမဆုံးအကြိမ် မဟုတ်ဘူး။ အရင်က ခုံရုံးရဲ့ တရားသူကြီးတွေ၊ အမှုလိုက်အရာရှိတွေကို တစ်ဦးချင်း ဒဏ်ခတ်ခဲ့ဖူးတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်က အဆင့်တစ်ဆင့် တိုးသွားတယ် — အခု ဒဏ်ခတ်ခံရတာက လူပုဂ္ဂိုလ်တွေ မဟုတ်တော့ဘူး၊ ခုံရုံး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးပဲ။

အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဒဏ်ခတ်ခံစာရင်းထဲ ပါဝင်သွားပြီဆိုတော့ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေ၊ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေက ခုံရုံးနဲ့ ငွေကြေးအပေးအယူ ဘာမှ လုပ်ခွင့်မရှိတော့ဘူး။ အမေရိကန်မှာ ရှိတဲ့ ခုံရုံးရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေလည်း ပိတ်သိမ်းခံရမယ်။

တစ်ပြိုင်နက်တည်း ခုံရုံးရဲ့ အကြီးတန်းအရာရှိ လေးဦးကိုလည်း နာမည်တပ်ပြီး ဒဏ်ခတ်လိုက်တယ် — ကနေဒါ တရားသူကြီး ကင်ဘာလီ ပရို့စ်၊ ပြင်သစ် တရားသူကြီး နီကိုလာ ဂီလူ၊ ဖီဂျီ ဒုအမှုလိုက်အရာရှိ နာ့ဇ်ဟတ် ရှာမင် ခန်းနဲ့ ဆီနီဂေါ ဒုအမှုလိုက်အရာရှိ မမေ မန်းဒီယေး နီယန်။

ခြောက်လ — နောက်ဆုံးရက်တစ်ခု

ဒါပေမဲ့ ဒဏ်ခတ်မှုက ချက်ချင်း အကျိုးသက်ရောက်မှာ မဟုတ်ဘူး။ ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့မှ စတင်မယ် — ကြေညာတဲ့နေ့ကနေ ခြောက်လကြာပြီးမှ။

ခြောက်လ။ ဒါက မတော်တဆ ပေးထားတဲ့ အချိန်မဟုတ်ဘူး။ ဝါရှင်တန်က ခုံရုံးကို ရွေးချယ်ခိုင်းနေတယ် — ခြောက်လအတွင်း တောင်းဆိုချက်တွေကို လိုက်နာမလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဒဏ်ခတ်မှုရဲ့ အကျိုးဆက်ကို ရင်ဆိုင်မလားဆိုတာ။ ဥရောပကော်မရှင်ကတော့ ဒီခြောက်လကို ဆွေးနွေးဖို့ နေရာရှိတယ်လို့ မြင်တယ်။

တောင်းဆိုချက် သုံးခု

အမေရိကန်ရဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေက ရှင်းတယ် — သုံးခုရှိတယ်။

ပထမ — ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်က ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟုနဲ့ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်း ယိုအာဗ် ဂါလန့်တို့အပေါ် ဖမ်းဝရမ်းတွေကို ဖျက်သိမ်းဖို့။

ဒုတိယ — အာဖဂန်နစ္စတန်မှာ အမေရိကန်စစ်တပ်ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေနဲ့ လစ်သူယေးနီးယား၊ ပိုလန်၊ ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံတွေက လျှို့ဝှက်ထောင်တွေမှာ စီအိုင်အေရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေမှုကို ပိတ်သိမ်းဖို့။

တတိယ — ရောမစာချုပ်ကို ပြင်ဆင်ပြီး စာချုပ်မှာ လက်မှတ်မထိုးထားတဲ့ နိုင်ငံတွေရဲ့ နိုင်ငံသားတွေကို တရားစွဲဆိုခွင့် တားမြစ်ဖို့။ အမေရိကန်၊ အစ္စရေး၊ ရုရှား၊ အီရန်၊ ကာတာ — ဒီနိုင်ငံတွေက စာချုပ်မှာ ပါဝင်လက်မှတ်မထိုးထားဘူး။

ဒီသုံးချက်လုံးက ခုံရုံးရဲ့ အခြေခံမူတွေကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်နေတယ်။ ခုံရုံးဘက်က အမြဲပြောနေတာက အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေရဲ့ နယ်မြေထဲမှာ ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို — ကျူးလွန်သူ ဘယ်နိုင်ငံကပဲဖြစ်ဖြစ် — စစ်ဆေးခွင့် ရှိတယ်ဆိုတာပဲ။

"အုတ်တစ်ချပ်ချင်း ဖြိုချမယ်"

ရူဘီယိုရဲ့ စကားလုံးတွေက ပြင်းထန်တယ်။ သူက ခုံရုံးကို စည်းကမ်းမဲ့ခုံရုံးလို့ ခေါ်တယ်၊ အမေရိကန်ရဲ့ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်မှုလို့ ဆိုတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ ငွေကြေးအပေးအယူကို ပိတ်ပင်ပြီး ခုံရုံးရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို ဖြတ်တောက်မယ်၊ လည်ပတ်နိုင်စွမ်းကို ချိုးဖျက်မယ်တဲ့။

ပြီးတော့ မဟာမိတ်တွေဘက်ကို လှည့်ပြီး ပြောတယ် — အမေရိကန်စစ်သားတွေရဲ့ ကာကွယ်မှုကို အားကိုးနေရတဲ့ မဟာမိတ်တွေ အများကြီးက ခုံရုံးရဲ့ အဖွဲ့ဝင်တွေဖြစ်နေတယ်၊ သူတို့ ခုံရုံးကို ထိန်းကျောင်းဖို့ မျှော်လင့်တယ်တဲ့။ မဟုတ်ရင်တော့ အမေရိကန်က ခုံရုံးကို အုတ်တစ်ချပ်ချင်း ဖြိုချမယ်တဲ့။

အဆုံးသတ်စကားက ဒါပဲ — ICC က သူ့ရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို အဆုံးသတ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် ငါတို့က ICC ကို အဆုံးသတ်မလား။

မဟာမိတ်တွေ — "ဝမ်းနည်းပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် သဘောမတူဘူး"

တုံ့ပြန်မှုက မြန်တယ်။ ဗြိတိန်၊ ကနေဒါ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ဂျပန် — ပြီးတော့ ဒိန်းမတ်နဲ့ နယ်သာလန် — ရှစ်နိုင်ငံက ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်တယ်။ ဒဏ်ခတ်မှုအပေါ် ဝမ်းနည်းပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် သဘောမတူကြောင်း၊ ခုံရုံးကို ဆက်လက်ပြီး မယိမ်းမယိုင် ထောက်ခံသွားမယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒဏ်ခတ်မှုတွေက ခုံရုံးရဲ့ လုပ်ငန်းတွေအပေါ် သိသာတဲ့ သက်ရောက်မှု ရှိလိမ့်မယ်လို့လည်း သတိပေးတယ်။

နယ်သာလန်မှာတော့ ဥရောပသမဂ္ဂရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတားဆီးရေး ဥပဒေကို သုံးဖို့ ဆွေးနွေးနေတယ် — ဥရောပကုမ္ပဏီတွေကို အမေရိကန်ဒဏ်ခတ်မှုတွေကို လိုက်နာဖို့ တားမြစ်တဲ့ ဥပဒေ။ ဒါပေမဲ့ ဂျာမနီနဲ့ နယ်သာလန်ကိုယ်တိုင်က အခြေအနေ ပိုဆိုးသွားမှာစိုးလို့ တွန့်ဆုတ်နေတယ်။

ဥရောပကော်မရှင်ကတော့ ခုံရုံးကို သူ့လုပ်ငန်းတွေ ဆက်လုပ်နိုင်အောင် လိုအပ်တဲ့ အစီအမံတိုင်းကို လုပ်ဖို့ အသင့်ရှိတယ်လို့ ပြောတယ်။

ခုံရုံးဘက်က အသံ

ခုံရုံးကိုယ်တိုင်က ဒဏ်ခတ်မှုကို တရားမျှတမှုလမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့ဖို့ ကြိုးစားမှု၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုလို့ ခေါ်တယ်။

ခုံရုံးဥက္ကဋ္ဌ တိုမိုကို အကာနေက ပြောတယ် — ခုံရုံးက သူ့ရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို လွတ်လပ်စွာ၊ ဘက်မလိုက်ဘဲ အပြည့်အဝ ထမ်းဆောင်သွားမယ်တဲ့။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၂၅ နိုင်ငံဝန်းကျင်ကို ထောက်ခံမှုပေးဖို့ တောင်းဆိုထားတယ်။

ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂူတားရက်စ်ကလည်း ဒဏ်ခတ်မှုကို ရှုတ်ချတယ် — နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်တရားမျှတမှုအပေါ် ပြင်းထန်တဲ့ ထိုးနှက်ချက်လို့ ဆိုတယ်။

စိတ်ဝင်စားစရာက ဒဏ်ခတ်မှုကြေညာတဲ့နေ့ဟာ နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု ချီးမြှင့်တဲ့နေ့နဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတယ် — ဆုရသူက ခုံရုံးရဲ့ တရားသူကြီးဟောင်း နာဗီ ပီလေး။ နေတန်ယာဟုကတော့ ဒဏ်ခတ်မှုကို ကြိုဆိုတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ခြောက်လဆိုတာ ဗုံးတစ်လုံး မဟုတ်ဘူး — နာရီတစ်လုံးပဲ။ ဝါရှင်တန်က ချက်ချင်း ဖျက်ဆီးဖို့ မရည်ရွယ်ဘူး။ ရည်ရွယ်တာက ရွေးချယ်ခိုင်းဖို့ — ခုံရုံးက ကွေးညွှတ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် ချိုးဖျက်ခံရမလား။

ဒီမှာ အဓိက မေးခွန်းက ဒါပဲ — ငွေကြေးစနစ်ရဲ့ ဗဟိုချက်မှာ ထိုင်နေတဲ့ နိုင်ငံကြီးတစ်နိုင်ငံက အကြီးမားဆုံး ဝေဖန်သူဖြစ်နေတဲ့အခါ နိုင်ငံတကာခုံရုံးတစ်ရုံး ရှင်သန်နိုင်ပါ့မလား။ အမေရိကန်ဒေါ်လာနဲ့ အမေရိကန်ဘဏ်စနစ်မပါဘဲ ခုံရုံးတစ်ရုံး လည်ပတ်နိုင်ပါ့မလား။

မဟာမိတ်တွေအတွက်လည်း ရွေးချယ်ရ ခက်တယ်။ တစ်ဖက်မှာ ခုံရုံးကို ထောက်ခံတဲ့ ကတိ၊ တစ်ဖက်မှာ အမေရိကန်ရဲ့ လုံခြုံရေးထီး။ ခြောက်လအတွင်း ဒီနှစ်ဖက်ကြား ရပ်တည်ချက်ကို ရွေးရလိမ့်မယ်။

အခု ခုံရုံးမှာ စစ်ဆေးနေဆဲ အမှုတွေလည်း ရှိတယ် — နိုဝင်ဘာကုန်မှာ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတဟောင်း ဒူတာတေးရဲ့ စစ်ဆေးမှု စတင်ဖို့ စီစဉ်ထားတယ်။ ဒဏ်ခတ်မှုက ထိန်းသိမ်းခံရသူတွေအတွက် ဝန်ဆောင်မှုတွေ၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ ဆော့ဖ်ဝဲ၊ အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးထားပေမဲ့ ခုံရုံးရဲ့ နေ့စဉ်လည်ပတ်မှုက ဘဏ်အကောင့်တွေ၊ ငွေလွှဲမှုတွေ၊ စာချုပ်တွေအပေါ် မှီခိုနေရတယ်။

ဧပြီ ၉ ရက်၊ ၂၀၂၇။ ရက်စွဲတစ်ခု စက္ကူပေါ်မှာ ရေးထားတယ်။ အဲဒီနေ့မတိုင်ခင် ခြောက်လအတွင်း ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ — ခုံရုံးက တောင်းဆိုချက်တွေကို လက်ခံမလား၊ မဟာမိတ်တွေက ဘက်ပြောင်းမလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဝါရှင်တန်ကိုယ်တိုင်က နောက်ဆုတ်မလား — ဒါက လာမယ့်လတွေမှာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးရဲ့ အရေးအကြီးဆုံး ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်လာလိမ့်မယ်။

နိုင်ငံတကာ တရားဥပဒေဆိုတာ စက္ကူပေါ်က စာသားတွေထက် ပိုတယ် — ဒါပေမဲ့ စက္ကူပေါ်က စာသားတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ငွေကြေးနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ လိုတယ်။ အခု အဲဒီနှစ်ခုလုံးကို ခြိမ်းခြောက်ခံနေရပြီ။

 

ဆက်ဖတ်ရန် »

ကွာလာလမ်ပူမှာ ဖွင့်လိုက်တဲ့ တံခါး — အာဆီယံက မြန်မာကို ပြန်ခေါ်မလား

ကွာလာလမ်ပူမှာ ဖွင့်လိုက်တဲ့ တံခါး — အာဆီယံက မြန်မာကို ပြန်ခေါ်မလား

0 မှတ်ချက်

 

အောက်တိုဘာ ၇ ရက် ညနေခင်း၊ ကွာလာလမ်ပူ လေဆိပ်။ အနီရောင်ကော်ဇော လေယာဉ်ကွင်းပေါ် ခင်းထားတယ်။ ဧည့်သည်က မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင် — နှစ်ပေါင်းများစွာ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေက အသိအမှတ်မပြုခဲ့တဲ့ ခေါင်းဆောင်။ အခုတော့ မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါအီဘရာဟိမ်ကိုယ်တိုင် ဖိတ်ခေါ်လိုက်တဲ့ နှစ်ရက်တာ နိုင်ငံတော်ခရီးစဉ်။ အနီရောင်ကော်ဇော၊ အလံတွေ၊ သတင်းထောက်တွေ။ အပြင်ပန်းက ရိုးရိုးနိုင်ငံတော်ခရီးစဉ်တစ်ခုလိုပဲ။

ဒါပေမဲ့ နောက်တစ်နေ့ ထွက်လာတဲ့ စကားတစ်ခွန်းက ဒီခရီးစဉ်ကို ရိုးရိုးမဟုတ်တော့ဘူး။

"Whatever possible" — အန်ဝါရဲ့ ကတိ

အောက်တိုဘာ ၈ ရက် ကြာသပတေးနေ့၊ ဆွေးနွေးပွဲအပြီးမှာ မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ်က သတင်းထောက်တွေကို ပြောတယ် — မြန်မာနဲ့ ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်ဖို့၊ စစ်ဒဏ်သင့်နေတဲ့ ဒီနိုင်ငံကို အာဆီယံအဖွဲ့ထဲ ပြန်လည်ပါဝင်လာအောင် လုပ်ဖို့ သူတို့ "တတ်နိုင်သမျှ အရာအားလုံး လုပ်မယ်" တဲ့။

ဒါက ပေါ့ပေါ့တန်တန် စကားမဟုတ်ဘူး။ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ထိပ်ပိုင်းအရာရှိတွေကို အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေက တားမြစ်ထားတယ် — အာဆီယံရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ် (ငါးချက်သဘောတူညီချက်) ကို မလိုက်နာလို့ပဲ။ အန်ဝါက ဒီအတားအဆီးကို တရားဝင် မဖယ်ရှားပေမဲ့ "ကွဲပြားမှုတွေကို လေးစားရမယ်" လို့ ပြောပြီး မင်းအောင်လှိုင်ဘက်က ပူးပေါင်းလိုစိတ် ပြသနေတယ်လို့လည်း ဆိုတယ်။

ဒါဟာ အာဆီယံရဲ့ မြန်မာအပေါ် သဘောထားမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း အကြီးမားဆုံး အပြောင်းအလဲပဲ။

လဲလှယ်မှု — လူ ၁၀,၄၉၃ ဦး

ဒီခရီးစဉ်မှာ သဘောတူညီချက်တစ်ခု ထွက်လာတယ် — မြန်မာနိုင်ငံသား ၁၀,၄၉၃ ဦးကို မလေးရှားကနေ ပြန်ပို့ရေး။ အန်ဝါက ဒီလက်ခံမှုအတွက် မင်းအောင်လှိုင်ကို ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြောတယ်။

နောက်ခံဇာတ်လမ်းက ဒီလိုပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့လမှာ မလေးရှားက မြန်မာနိုင်ငံသား ၁,၅၀၀ ဝန်းကျင်ကို မြန်မာရေတပ်သင်္ဘောတွေနဲ့ ပြန်ပို့ခဲ့တယ်။ ကုလသမဂ္ဂနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက စစ်ပွဲဖြစ်နေဆဲနိုင်ငံဆီ ပြန်ပို့ရင် ပြန်လာသူတွေ အန္တရာယ်ကြီးမယ်လို့ သတိပေးခဲ့ပေမဲ့ မလေးရှားက ဆက်လုပ်ခဲ့တယ်။

မလေးရှားရဲ့ အကြောင်းပြချက်က ရှင်းတယ် — မြန်မာဒုက္ခသည်တွေကို ဆက်လက်လက်ခံထားဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး။ ငွေကြေးဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးတယ်၊ လုံခြုံရေးအန္တရာယ်လည်း ရှိတယ်တဲ့။

ဒီမှာ လဲလှယ်မှုတစ်ခု ဖြစ်နေတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်က အသိအမှတ်ပြုမှု ရတယ်။ မလေးရှားက သူ့ရဲ့ ဒုက္ခသည်ဝန်ထုပ်ကို လျှော့ချနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလဲလှယ်မှုရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို ပြန်ပို့ခံရမယ့် လူတွေကိုယ်တိုင် ပေးရမှာလား?

အာဆီယံရဲ့ တံခါးက တစ်ချပ်ချင်း ဖွင့်နေပြီ

မလေးရှားက ပထမဆုံး မဟုတ်ဘူး။ ဧပြီလမှာ သမ္မတအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီးကတည်းက မင်းအောင်လှိုင်ဟာ ထိုင်း၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဗီယက်နမ် — အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေဆီ တစ်နိုင်ငံပြီး တစ်နိုင်ငံ သွားရောက်နေတယ်။ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ရုရှား၊ ဘီလာရုစ်ဆီကိုလည်း သွားခဲ့တယ်။

အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေက တားမြစ်ချက်က စက္ကူပေါ်မှာ ကျန်နေဆဲ။ ဒါပေမဲ့ အဖွဲ့ဝင်တစ်နိုင်ငံချင်းစီကတော့ နေပြည်တော်နဲ့ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ပြန်တည်ဆောက်နေကြပြီ။ အာဆီယံရဲ့ စုပေါင်းသဘောထားနဲ့ တစ်နိုင်ငံချင်းရဲ့ လက်တွေ့လုပ်ရပ်တွေ ကြားမှာ ကွာဟချက်က ကြီးလာနေတယ်။

ဒါက မတော်တဆ ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ နှစ်ပေါင်းများစွာ အထီးကျန်ထားခဲ့ပေမဲ့ မြန်မာစစ်အစိုးရကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ခဲ့တာ ဘာမှမရှိဘူး — ဒီအသိက ဒေသတွင်းမှာ ပျံ့နှံ့လာနေတယ်။ အန်ဝါရဲ့ "တတ်နိုင်သမျှ" ဆိုတဲ့ စကားက ဒီအတွေးရဲ့ အကျယ်လောင်ဆုံး ဖော်ပြချက်ပဲ။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ပုံရိပ်နှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက် ရှိနေတယ် — လေဆိပ်ပေါ်က အနီရောင်ကော်ဇောနဲ့ သင်္ဘောပေါ်က လူ ၁၀,၄၉၃ ဦး။ တစ်ခုက ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအတွက် တံခါးဖွင့်ပေးတာ၊ နောက်တစ်ခုက သာမန်ပြည်သူတွေအတွက် တံခါးပိတ်လိုက်တာ။

မင်းအောင်လှိုင်အတွက်တော့ ဒါက အောင်ပွဲပဲ။ ရွေးကောက်ပွဲကို အနောက်နိုင်ငံတွေက အတုအယောင်လို့ ခေါ်ခဲ့ပေမဲ့၊ ဒဏ်ခတ်မှုတွေ ရှိနေပေမဲ့၊ အာဆီယံရဲ့ အရေးပါတဲ့ အဖွဲ့ဝင်တစ်နိုင်ငံက သူ့ကို "အသိုင်းအဝိုင်းထဲ ပြန်ခေါ်မယ်" လို့ ပြောနေပြီ။ အသိအမှတ်ပြုမှုဆိုတာ သူ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှာဖွေနေခဲ့တာပဲ။

ဒါပေမဲ့ မြေပြင်မှာ စစ်ပွဲက ဆက်ဖြစ်နေတယ် — သေဆုံးသူ တစ်သိန်းဝန်းကျင်၊ နေရပ်စွန့်ခွာရသူ ၃.၅ သန်းကျော်။ အာဆီယံရဲ့ ငါးချက်သဘောတူညီချက်ကလည်း အကောင်အထည်မပေါ်သေးဘူး။ တံခါးဖွင့်ပေးတာက ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဝယ်ယူနိုင်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် အသိအမှတ်ပြုမှုကိုပဲ ဝယ်ယူနိုင်မလားဆိုတာ အဖြေမထွက်သေးဘူး။

အန်ဝါက "တတ်နိုင်သမျှ" လို့ ပြောတယ်။ တတ်နိုင်သမျှ လုပ်နိုင်တဲ့အရာက ဘာလဲဆိုတာတော့ နောက်လာမယ့် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေမှာ ပေါ်လာလိမ့်မယ် — မြန်မာကို ထိပ်သီးစားပွဲဝိုင်းဆီ တကယ်ပြန်ခေါ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးအဆင့်မှာပဲ ရပ်နေမလားဆိုတာ။

အခုတော့ ကွာလာလမ်ပူရဲ့ အနီရောင်ကော်ဇောက မြန်မာ့အရေးမှာ ခေတ်သစ်တစ်ခု စတင်နေပြီလို့ ကြေညာနေတယ် — ဘယ်သူ့အတွက် အကျိုးရှိမလဲဆိုတာတော့ အချိန်က ဆုံးဖြတ်လိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ရုရှားရဲ့ အောက်တိုဘာ ၇ တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ထရမ့်-ပူတင် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု — ဗုံးတွေကြားက ဖြစ်မလာသေးတဲ့ စကားဝိုင်း

ရုရှားရဲ့ အောက်တိုဘာ ၇ တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ထရမ့်-ပူတင် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု — ဗုံးတွေကြားက ဖြစ်မလာသေးတဲ့ စကားဝိုင်း

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၆ ရက် ညသန်းခေါင်ယံ။ ကိယက်ဖ်မြို့တော်ရဲ့ မြေအောက်ရထားဘူတာတွေမှာ လူတွေ ပြည့်နှက်နေတယ်။ အပေါ်မှာ လေကြောင်းသတိပေးသံ မြည်နေပြီး မိနစ်ပိုင်းအကြာမှာ ကောင်းကင်က ပေါက်ကွဲသံတွေ ထွက်ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီညဟာ ယူကရိန်းအတွက် လပေါင်းများစွာအတွင်း အဆိုးရွားဆုံး ညတစ်ည ဖြစ်လာခဲ့တယ်။

တစ်ညတည်းမှာ ရုရှားက ဒုံးကျည် ၇၀ ဝန်းကျင် — အများစုက အသံထက်မြန်တဲ့ ပဲ့ထိန်းဒုံးတွေ — နဲ့ ဒရုန်းဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို ယူကရိန်းတစ်ဝန်းလုံးကို ပစ်ခတ်ခဲ့တယ်။ စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံတွေက အဓိကပစ်မှတ်ဖြစ်ခဲ့တယ်။ သမ္မတ ဇယ်လန်စကီးက ဒီတိုက်ခိုက်မှုကို "အယုတ်ညံ့ဆုံး တိုက်ခိုက်မှုတွေထဲက တစ်ခု" လို့ ခေါ်တယ်။

ပရီလူကီ — ငါးထပ်တိုက် ပြိုကျသွားတဲ့နေ့

အဆိုးရွားဆုံး ထိခိုက်မှုက မြောက်ပိုင်း ချာနီဟစ်ဒေသက ပရီလူကီမြို့မှာ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ဒုံးကျည်တစ်စင်းက ငါးထပ်လူနေတိုက်ကြီးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်တယ်။ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး ပြီးဆုံးတဲ့အချိန်မှာ သေဆုံးသူ ၂၂ ဦး — ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် — ဒဏ်ရာရသူ ၅၄ ဦးအထိ ရှိလာတယ်။ အသက် ၅ နှစ်အရွယ် ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် အသက်ရှင်သူ ၁၅ ဦးကို အပျက်အစီးပုံတွေကြားက ကယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ယူကရိန်းအရေးပေါ်ဝန်ဆောင်မှုဌာနက ထုတ်ပြန်တယ်။

ဒီတိုက်ခိုက်မှုဟာ ရုရှားသမ္မတ ပူတင်ရဲ့ ၇၄ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့နဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတယ်။ ဇယ်လန်စကီးက အဲဒီညနေပိုင်း မိန့်ခွန်းမှာ ပြောတယ် — "ပူတင်က သူ့ကိုယ်သူ ပေးတဲ့ မွေးနေ့လက်ဆောင်က ကလေးတွေကို သတ်တာ၊ လူတွေကို သတ်တာ" တဲ့။

ကိယက်ဖ်နဲ့ တခြားမြို့တွေ — နောက်တစ်နေ့မှာပါ ဆက်တိုက်ခိုက်တယ်

မြို့တော် ကိယက်ဖ်မှာ သေဆုံးသူ ၄ ဦးအထိ ရှိလာတယ်။ ဒါနစ်စကီးခရိုင်က လူနေရပ်ကွက်တွေကြားမှာ မပေါက်ကွဲသေးတဲ့ ရုရှား အစ်စကန်ဒါ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တစ်စင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ရတယ် — ဗုံးဖြုတ်ရှင်းရေးအဖွဲ့တွေက အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အစိတ်အပိုင်းကို ဖယ်ရှားပြီး စမ်းသပ်ကွင်းဆီ သယ်ယူသွားတယ်။

နောက်တစ်နေ့ အောက်တိုဘာ ၈ ရက် မနက်ပိုင်းမှာလည်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်ဖြစ်တယ်။ ခရာမတိုရစ့်ခ်မြို့က ပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှတ်တိုင်တစ်ခုကို လေကြောင်းဗုံးတစ်လုံး ထိမှန်ခဲ့တယ်။ ဒိုးနက်စ်ခ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သေဆုံးသူ ၃၀၊ ဒဏ်ရာရသူ ၁၈ ဦး — သူက ရုရှားဟာ အရပ်သားတွေကို တမင်သက်သက် ပစ်မှတ်ထားတယ်လို့ စွပ်စွဲတယ်။ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်၊ ဒဏ်ရာရသူ ၁၀၀ ဝန်းကျင် ရှိလာတယ်လို့ ယူကရိန်းဘက်က ဆိုတယ်။

ပက်ထရီယော့မရှိရင် ဘာမှ မရပ်နိုင်

ဇယ်လန်စကီးက ပြောတယ် — ရုရှားရဲ့ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တွေဟာ ယူကရိန်းအတွက် အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှုပဲတဲ့။ ယူကရိန်းလက်ထဲမှာ မြန်နှုန်းမြင့် ပဲ့ထိန်းဒုံးတွေကို တားဆီးနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော လက်နက်က အမေရိကန်လုပ် ပက်ထရီယော့ ကာကွယ်ရေးစနစ်ပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက ထောက်ပံ့မှုက တင်းကျပ်နေပြီ — ဒီနှစ်အတွင်း စစ်ပွဲတွေကြောင့် စာရင်းတွေ ကုန်ခမ်းနေတယ်လို့ ဆိုတယ်။

ဒါက ဒီစစ်ပွဲရဲ့ အမှန်တကယ် ကန့်သတ်ချက်ကို ဖော်ပြနေတယ် — ဆန္ဒမရှိလို့ မဟုတ်တော့ဘူး၊ ထောက်ပံ့မှု မလုံလောက်လို့ပဲ။ ဆောင်းရာသီ နီးကပ်လာတာနဲ့အမျှ ရုရှားက နေ့စဉ် ဒုံးကျည်နဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ တိုးမြှင့်လာနိုင်တယ်လို့ ဇယ်လန်စကီးက သတိပေးထားတယ်။ ကိယက်ဖ်မြို့မှာ စွမ်းအင် အရေးပေါ်ဖြတ်တောက်မှုတွေ စတင်နေရပြီ။

ဖြစ်မလာသေးတဲ့ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု

ဗုံးတွေ ကျဆင်းနေတဲ့ အပတ်မှာပဲ ဝါရှင်တန်ကနေ ထူးခြားတဲ့ သတင်းတစ်ခု ထွက်လာတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်က ရုရှားသမ္မတ ပူတင်နဲ့ ဖုန်းပြောဖို့ စီစဉ်ထားတယ်လို့ အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နဲ့ ၇ ရက်တွေမှာ ပြောတယ် — "အရမ်းမကြာခင်" တဲ့။ ဆွေးနွေးမယ့်အကြောင်းအရာက စစ်ပွဲမဟုတ်ဘူး — ဆိုက်ဘေးရီးယားက ပလိပ်ရောဂါ သံသယဖြစ်စဉ်တစ်ခုအကြောင်း။

ဇာတ်လမ်းအကျဉ်းက ဒီလိုပါ။ အောက်တိုဘာ ၂ ရက်မှာ အသက် ၂၈ နှစ်အရွယ် ဓာတ်ခွဲခန်းဝန်ထမ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်။ သူမက အီရကူတ်စ်ခ်မြို့က ပလိပ်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး သုတေသနဌာနမှာ အလုပ်လုပ်ကိုင်တယ်။ သေဆုံးရတဲ့ အကြောင်းရင်းကို ရုရှားအာဏာပိုင်တွေက "အကြောင်းရင်း မသိရသေးတဲ့ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ" လို့ပဲ ဖော်ပြပြီး ပလိပ်ရောဂါလို့ အတည်မပြုဘူး။ သူမနဲ့ ထိတွေ့ခဲ့သူ ၂၀၀ ဝန်းကျင်ကို ဆေးစစ်စောင့်ကြည့်ထားတယ် — အများစုကို ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်ပြီ။ သေဆုံးသူရဲ့ နမူနာတွေမှာ ပလိပ်ပိုးမတွေ့ဘူးလို့ ရုရှားကျန်းမာရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့က ပြောတယ်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ရုရှားနိုင်ငံပြင်ပက အန္တရာယ်ကို "အရမ်းနည်းတယ်" လို့ အကဲဖြတ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ မော်စကိုကို ပွင့်လင်းဖို့ တောင်းဆိုနေတယ် — အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ရုရှားကို သတင်းအချက်အလက်တွေ ပိုမျှဝေဖို့ တိုက်တွန်းတယ်။ အမေရိကန်ဘက်က လျှို့ဝှက်သံတမန်စာတစ်စောင်တောင် မော်စကိုကို ပေးပို့ခဲ့တယ်။ မော်စကိုက အမေရိကန်သံရုံးကတော့ ရုရှားရောက်နေတဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေကို ချက်ချင်းထွက်ခွာဖို့ အကြံပြုထားတယ်။

ထရမ့်ကိုယ်တိုင်က ဒါ ဇီဝလက်နက်နဲ့ ဆိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သီအိုရီကို ငြင်းတယ် — "အဲဒီလို မထင်ဘူး" တဲ့။ ရုရှားဘက်က သတင်းအချက်အလက် "အနည်းငယ်" မျှဝေနေတယ်လို့လည်း သူက ပြောတယ်။

ဒါပေမဲ့ အရေးအကြီးဆုံးအချက်က ဒါပဲ — ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု မဖြစ်သေးဘူး။ ထရမ့်က အောက်တိုဘာ ၇ ရက် အိမ်ဖြူတော်အခမ်းအနားမှာ "ဖုန်းခေါ်ဖို့ စီစဉ်ပြီးပြီ၊ ဒီနေ့က သူ့မွေးနေ့" လို့ ပြောတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကရင်မလင်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု စီစဉ်ထားတာ မရှိဘူးလို့ တုံ့ပြန်တယ် — အမေရိကန်ဘက်က တရားဝင်သံတမန် တောင်းဆိုမှုကိုတောင် သူမသိဘူးတဲ့။

တစ်ဖက်က "စီစဉ်ပြီးပြီ"၊ တစ်ဖက်က "စီစဉ်ထားတာ မရှိဘူး" — ဒါက အမေရိကန်-ရုရှား ဆက်ဆံရေးရဲ့ အသေးစား ပုံရိပ်တစ်ခုပဲ။ တံခါးကို ဖွင့်ထားသယောင် နှစ်ဖက်စလုံး ပြောနေကြပေမဲ့ ဘယ်သူမှ တကယ်မတွန်းဖွင့်ဘူး။

အောက်တိုဘာ ၁၈ — နောက်ဆုံးရက်

ဒီနောက်ခံမှာ ရက်စွဲအတိအကျတစ်ခု ရှိနေတယ် — အောက်တိုဘာ ၁၈။ အဲဒီနေ့မှာ ထရမ့်အစိုးရက ဘယ်ရုရှားအဖွဲ့အစည်းတွေကို ဒဏ်ခတ်မလဲဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ရမယ်။ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်က ထရမ့် လက်မှတ်ထိုးခဲ့တဲ့ ဥပဒေအရ ဒဏ်ခတ်မှုတွေ ချမှတ်နိုင်တယ်။ ယူကရိန်းဘက်ကတော့ ဒဏ်ခတ်စေချင်တဲ့ ရုရှားကုမ္ပဏီတွေ၊ သင်္ဘောတွေနဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ စာရင်းကို ဝါရှင်တန်နဲ့ ကွန်ဂရက်စ်ဆီ ပေးထားပြီးပြီ။

ဖိအားပေးမှုက စစ်မြေပြင်မှာတင် မဟုတ်ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်မှာ ယူကရိန်းရေတပ်ဒရုန်းတွေက ဆိုချီကမ်းလွန်မှာ ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို မီးလောင်စေခဲ့တယ် — ယူကရိန်းက ရုရှားရဲ့ "အရိပ်သင်္ဘောအုပ်စု" ထဲက တစ်စင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတယ်။ ဒဏ်ခတ်မှုစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းဖို့ စဉ်းစားနေတဲ့ ပစ်မှတ်မျိုးပဲ။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

တစ်ပတ်တည်းမှာ ဇာတ်လမ်းနှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက် ဖြစ်ပျက်နေတယ် — ကောင်းကင်က ဗုံးတွေနဲ့ ဖုန်းလိုင်းပေါ်က စကားဝိုင်းတစ်ခု။ ဒါပေမဲ့ နှစ်ခုလုံးက တကယ်တော့ အတူတူပဲ ပြောနေတယ် — ဘယ်ဘက်ကမှ နောက်တစ်ဆင့် မလှမ်းချင်သေးဘူး။

ရုရှားက သံတမန်စကားဝိုင်းတွေ ပြောနေတဲ့ကြားက အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ခိုက်မှုကို ဆင်နွှဲတယ်။ အမေရိကန်က ဖုန်းခေါ်မယ်လို့ ကြေညာတယ် — ဒါပေမဲ့ ဖုန်းက မလာသေးဘူး၊ ဒဏ်ခတ်မှုဆုံးဖြတ်ချက်ကလည်း အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်အထိ စောင့်နေရတယ်။ ဇယ်လန်စကီးကတော့ မိုင်ယာမီထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ ပူတင်နဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ တံခါးဖွင့်ထားတယ် — တတိယလမ်းကြောင်းတစ်ခု။

ဒါက စစ်ပွဲရဲ့ လက်ရှိအဆင့်ပဲ — ဘယ်သူမှ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအကြောင်း မပြောဘူး၊ ဘယ်သူမှ အပြီးတိုင်အောင်မြင်ဖို့ မမျှော်လင့်ဘူး။ လုပ်နေကြတာက ဗုံးတွေနဲ့ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေကြားမှာ ချိန်ခွင်တစ်ခုကို ထိန်းထားဖို့ပဲ။ ပရီလူကီက အပျက်အစီးပုံတွေကြားက ကယ်ထုတ်ခံရတဲ့ ကလေးတွေရဲ့ မျက်နှာတွေကတော့ ဒီချိန်ခွင်ရဲ့ တကယ့်ဈေးနှုန်းကို ဖော်ပြနေတယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ထရမ့်ရဲ့ ဂါဇာအစီအစဉ် တစ်နှစ်ပြည့် — ရပ်နားလိုက်တဲ့ စစ်ပွဲ၊ မရောက်သေးတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး

ထရမ့်ရဲ့ ဂါဇာအစီအစဉ် တစ်နှစ်ပြည့် — ရပ်နားလိုက်တဲ့ စစ်ပွဲ၊ မရောက်သေးတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး

0 မှတ်ချက်

လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ် — ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်။ နှစ်နှစ်ကျော်ကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အစ္စရေး-ဂါဇာ စစ်ပွဲအတွင်း နောက်ဆုံးကျန်နေခဲ့တဲ့ ဓားစာခံတွေ အိမ်ပြန်ရောက်ခဲ့ကြတယ်။ အစ္စရေးထောင်တွေထဲက ပါလက်စတိုင်း ရာနဲ့ချီလည်း လွတ်မြောက်ခဲ့ကြတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်ရဲ့ အချက် ၂၀ အစီအစဉ်အောက်မှာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စတင်ခဲ့တယ်။ "ဂါဇာကို ငြိမ်းချမ်းရေးဆီ ပို့ဆောင်မယ့် လမ်းကြောင်း" လို့ ကြေညာခဲ့တယ်။

တစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ဒီနေ့ — ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၇ ရက်။ စစ်ပွဲအပြည့်အဝ ပြန်မစတင်သေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလည်း မရောက်သေးဘူး။

ရခဲ့တာ — ပထမအဆင့် တစ်ဆင့်သာ

အစီအစဉ်ရဲ့ အောင်မြင်မှုတစ်ခုကို ငြင်းလို့မရဘူး — ပထမအဆင့်က အလုပ်ဖြစ်ခဲ့တယ်။ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်က အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနဲ့အတူ ဟားမတ်စ်ရဲ့ ၂၀၂၃ တိုက်ခိုက်မှုတွေအတွင်း ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတဲ့ နောက်ဆုံးကျန်နေတဲ့ ဓားစာခံတွေ လွတ်မြောက်လာခဲ့တယ်။ အစ္စရေးက ဖမ်းဆီးထားတဲ့ ပါလက်စတိုင်း အကျဉ်းသားနဲ့ ထိန်းသိမ်းခံထားရသူ ရာနဲ့ချီလည်း လွတ်မြောက်ခဲ့တယ်။ စစ်ဆင်ရေးတွေ ရပ်ဆိုင်းသွားတယ်။ အကူအညီတွေ တိုးမြှင့်ဝင်ရောက်လာတယ်။

အဲဒါက အောင်မြင်မှုပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ အစီအစဉ်တစ်ခုလုံးရဲ့ ပထမအဆင့်ပဲ ရှိသေးတယ်။

အစီအစဉ်ရဲ့ ဒီဇိုင်း — အချက် ၂၀

အစီအစဉ်ကို အဆင့်ဆင့် ရေးဆွဲထားတယ်။ ပထမအဆင့် — စစ်ဆင်ရေးတွေ ရပ်ဆိုင်းရေး၊ အစ္စရေးတပ် ဂါဇာရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကနေ ဆုတ်ခွာရေး၊ ဓားစာခံနဲ့ အကျဉ်းသား လဲလှယ်ရေး၊ အကူအညီ တိုးမြှင့်ရေး။ ဒါတွေက ဖြစ်မြောက်ခဲ့တယ်။

နောက်အဆင့်တွေကတော့ စက္ကူပေါ်မှာ ကျန်ရစ်ဆဲ။ ဟားမတ်စ် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး။ ထရမ့်ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်တဲ့ "ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ" က ကြီးကြပ်မယ့် ပါလက်စတိုင်း အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ဂါဇာကို အုပ်ချုပ်ရေး။ အစ္စရေးတပ် တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခွာသွားပြီး နယ်မြေတွေကို ယာယီ နိုင်ငံတကာ တည်ငြိမ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ISF) ကို လွှဲပြောင်းပေးရေး။ ဒီအဆင့်တွေ တစ်ခုမှ အပြည့်အဝ မဖြစ်မြောက်သေးဘူး။

ရပ်တန့်နေတဲ့ အရာ — အရင်ဆုံး ဘယ်သူ ရွေ့မှာလဲ

ဒီအစီအစဉ်ရပ်တန့်နေရတဲ့ အကြောင်းရင်းက ရိုးရှင်းတယ် — နှစ်ဖက်စလုံးက တစ်ဖက်ကို အရင်ရွေ့ဖို့ တောင်းဆိုနေကြတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်လမှာ ထရမ့်က ဟားမတ်စ်နဲ့ တခြားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေက "ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ" ရဲ့ အချက် ၁၅ ချက် လမ်းပြမြေပုံကို လက်ခံခဲ့တယ်လို့ ပြောတယ် — လက်နက်တွေ စွန့်လွှတ်ဖို့။ ဟားမတ်စ် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းတာနဲ့အမျှ အစ္စရေးတပ်တွေ ဆုတ်ခွာမယ်ဆိုတဲ့ အစီအစဉ်ပဲ။

ဟားမတ်စ်ဘက်ကလည်း သူတို့ရဲ့ လက်နက်တွေကို အမေရိကန် ထောက်ခံထားတဲ့ ပါလက်စတိုင်း နည်းပညာရှင်အစိုးရအောက်မှာ သိမ်းဆည်းထားဖို့ လက်ခံတယ်လို့ ပြောတယ်။ ဒါပေမဲ့ "လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကိုတော့ ငြင်းတယ်။ အီရန်ထောက်ခံထားတဲ့ ဒီအဖွဲ့အတွက် ဒါဟာ တစ်ချိန်က မထင်မှတ်နိုင်ခဲ့တဲ့ ရပ်တည်ချက်တစ်ခု။

ဒါပေမဲ့ အစ္စရေးဘက်က ဒီအစီအစဉ်ကို "လက်ခံနိုင်စရာမရှိ" လို့ ပြောတယ်။ ဟားမတ်စ် လက်နက်အပြည့်အဝ ဖြုတ်သိမ်းပြီးမှ တပ်ဆုတ်မယ်တဲ့။

ဒီမှာ ပိတ်မိနေတယ် — ဟားမတ်စ် လက်နက်စွန့်မှ အစ္စရေး တပ်ဆုတ်မယ်၊ အစ္စရေး တပ်ဆုတ်မှ ဟားမတ်စ် လက်နက်စွန့်မယ်။ ဘယ်သူမှ အရင်မရွေ့ဘူး။

စက္ကူပေါ်မှာ ရှိနေတဲ့ အဖွဲ့အစည်းများ

တည်ငြိမ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ISF) — တပ်မှူးတောင် ခန့်ပြီးပြီ။ အမေရိကန် ဗိုလ်ချုပ် ဂျက်စပါ ဂျက်ဖားစ်။ အင်ဒိုနီးရှား၊ မော်ရိုကို၊ ကာဇက်စတန်၊ အယ်လ်ဘေးနီးယား၊ ကိုဆိုဗို၊ ယူဂန်ဒါ — ဒီနိုင်ငံတွေက တပ်သားတွေ စေလွှတ်မယ်လို့ ကတိပြုထားတယ်။ ရေရှည်အစီအစဉ်က တပ်သား ၂၀,၀၀၀ နဲ့ ပါလက်စတိုင်း ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၂,၀၀၀ ကို လေ့ကျင့်ပေးဖို့။ ဒါပေမဲ့ တပ်ဖွဲ့က အခုထိ စုစည်းမပြီးသေးဘူး — ဂါဇာထဲ ဘယ်သူမှ မရောက်သေးဘူး။

နည်းပညာရှင်အစိုးရလည်း အတူတူပဲ။ ဇန်နဝါရီလမှာ ခန့်အပ်ခဲ့တဲ့ "ဂါဇာအုပ်ချုပ်ရေး အမျိုးသားကော်မတီ" — ရာမလ္လာအခြေစိုက် ပါလက်စတိုင်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့ရဲ့ ဒုဝန်ကြီးဟောင်း အလီ ရှားသ် ဦးဆောင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီကော်မတီကလည်း ဂါဇာထဲကို အခုထိ မဝင်ရောက်နိုင်သေးဘူး။

ဗိုလ်ချုပ် ရှိတယ်၊ တပ်သား မရှိဘူး။ အစိုးရ ရှိတယ်၊ ဂါဇာထဲ မရောက်သေးဘူး။ အဖွဲ့အစည်းတွေက စက္ကူပေါ်မှာပဲ ရှိနေတယ်။

ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး — ၂.၄၅ ဘီလီယံနဲ့ ၇၁.၄ ဘီလီယံ

စက်တင်ဘာလမှာ "ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ" က ဂါဇာပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး အစီအစဉ် ဒေါ်လာ ၂.၄၅ ဘီလီယံကို ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဧပြီလမှာ ဥရောပသမဂ္ဂနဲ့ ကုလသမဂ္ဂ ပူးတွဲအကဲဖြတ်ချက်က ပြောတယ် — လာမယ့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနဲ့ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအတွက် ဒေါ်လာ ၇၁.၄ ဘီလီယံ လိုမယ်တဲ့။

ကတိပြုထားတာက လိုအပ်ချက်ရဲ့ လေးရာခိုင်နှုန်းတောင် မရှိဘူး။

ဒီကြားထဲမှာ ဂါဇာက ပြည်သူတွေက ဖျက်ဆီးခံထားရတဲ့ အဆောက်အအုံတွေရဲ့ အပျက်အစီးတွေထဲက ပစ္စည်းတွေ ရှာဖွေစုဆောင်းပြီး တဲတွေ ထောက်ထားနေရတယ်။ အကူအညီအေဂျင်စီတွေက ပြောတယ် — အစ္စရေးက သတ္တုတဲတိုင်၊ အင်ဂျင်ဆီ၊ အပိုပစ္စည်းတွေလို မရှိမဖြစ်ပစ္စည်းတွေကို ဟားမတ်စ်က စစ်ရေးအတွက် အသုံးချနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ပိတ်ဆို့နေတယ်တဲ့။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

တစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် အဖြေက ရှင်းနေပြီ — ဒီအစီအစဉ်က စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်နိုင်ခဲ့တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်နိုင်မခဲ့ဘူး။

ဂါဇာကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ စာရင်းအရ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးစတင်ပြီးကတည်းက ပါလက်စတိုင်း ၁,၄၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့တယ် — အများစုက အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးတွေ။ အစ္စရေးဘက်ကတော့ ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေက ဟားမတ်စ်ကို ပစ်မှတ်ထားတာဖြစ်ပြီး ဟားမတ်စ်က တိုက်ခိုက်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်၊ လက်နက်တွေ ပြန်စုဆောင်းနေတယ်လို့ စွပ်စွဲတယ်။ ဟားမတ်စ်က ငြင်းတယ်။ အစ္စရေးစစ်သား ငါးဦးလည်း ဒီကာလအတွင်း သေဆုံးခဲ့တယ်။ စစ်ပွဲအပြည့်အဝ ပြန်မစပေမဲ့ အစ္စရေးရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေက နေ့တိုင်းလိုလို ဆက်ဖြစ်နေတယ်။ အစ္စရေးက ဂါဇာရဲ့ သုံးပုံနှစ်ပုံလောက်ကို သိမ်းပိုက်ထားဆဲ။

ဒါက "အဖြေမပါတဲ့ တည်ငြိမ်ရေး" ရဲ့ ရုပ်ပုံပဲ — စစ်ပွဲအကြီးစား ရပ်သွားတယ်၊ ဒါပေမဲ့ သူ့နေရာမှာ ပြင်းထန်မှုနည်းတဲ့ သိမ်းပိုက်မှုတစ်ခု အမြဲတမ်းဖြစ်လာတယ်။

အစီအစဉ်ရဲ့ တည်ဆောက်ပုံကိုယ်တိုင်မှာ ချို့ယွင်းချက်ရှိတယ်။ ပထမအဆင့်က လွယ်တယ် — နှစ်ဖက်စလုံး ချက်ချင်းအကျိုးခံစားရတယ်။ ဓားစာခံတွေ ပြန်လာတယ်၊ အကျဉ်းသားတွေ လွတ်တယ်၊ စစ်ပွဲ ရပ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်အဆင့်တွေက နှစ်ဖက်စလုံးကို တစ်ချိန်တည်းမှာ ယုံကြည်မှုအကြီးစား ထားဖို့ တောင်းဆိုတယ် — ဟားမတ်စ်က လက်နက်စွန့်ရမယ်၊ အစ္စရေးက တပ်ဆုတ်ရမယ်။ ဘယ်သူမှ အရင်မလုပ်ချင်ဘူး။ ရလဒ်က ရပ်တန့်နေတဲ့ အခြေအနေ — ဘယ်ဘက်ကမှ အရှုံးမခံနိုင်တဲ့၊ ဘယ်ဘက်ကမှ အနိုင်မရတဲ့ အခြေအနေ။

တစ်နှစ်အကြာမှာ ဂါဇာက ပြည်သူတွေ ရနေတာက စစ်ပွဲမရှိတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးမဟုတ်ဘူး — စစ်ပွဲအပြည့်အဝ မရှိတဲ့ စောင့်ဆိုင်းမှုပဲ။ လက်နက်တွေ ဘယ်တော့စွန့်မလဲ၊ တပ်တွေ ဘယ်တော့ဆုတ်မလဲ၊ အပျက်အစီးတွေကြားက တဲတွေ ဘယ်တော့ အိမ်ဖြစ်လာမလဲ — ဒီမေးခွန်းတွေရဲ့ အဖြေက နောက်တစ်နှစ်ကို ရွှေ့သွားပြန်ပြီ။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ဘရာဇီး ရွေးကောက်ပွဲ ပထမအဆင့် — အကျဉ်းထောင်ထဲက ဖခင်အစား သားက ဦးဆောင်သွားတဲ့ ည

ဘရာဇီး ရွေးကောက်ပွဲ ပထမအဆင့် — အကျဉ်းထောင်ထဲက ဖခင်အစား သားက ဦးဆောင်သွားတဲ့ ည

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၄ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ည။ ဘရာစီးလီးယားမြို့မှာ ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရို သူ့အိမ်ရှေ့မှာ စောင့်နေတဲ့ သတင်းထောက်တွေကို ပြုံးပြီးပြောတယ်။ "ဘရာဇီးက အပြောင်းအလဲကို လိုချင်နေပြီ" တဲ့။ အဲဒီညပဲ တခြားတစ်ဖက်မှာ သမ္မတ လူလာ သူ့ထောက်ခံသူတွေရှေ့မှာ ရလဒ်ကို "မမျှော်လင့်ခဲ့ဘူး" လို့ ဝန်ခံလိုက်တယ်။

ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် စစ်တမ်းတွေက လူလာကို အနည်းငယ် ဦးဆောင်နေတယ်လို့ ပြခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ မဲတွေ ရေတွက်ပြီးတဲ့အခါ ဦးဆောင်သွားသူက အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် ဆီနိတ်အမတ် ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရို — အခုအကျဉ်းထောင်ထဲမှာ ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ် ချမှတ်ခံထားရတဲ့ သမ္မတဟောင်း ဂျိုင်ယာ ဘိုဆိုနာရိုရဲ့ သားအကြီးဆုံး။

ဒါဟာ ဘရာဇီးနိုင်ငံရေးသမိုင်းမှာ မကြုံဖူးတဲ့ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ရဲ့ အစပဲ။

ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ — ၅၆ သန်းနဲ့ ၅၃.၇ သန်း

မဲရေတွက်မှု ၉၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းပြီးတဲ့အချိန်မှာ ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရိုက မဲ ၅၆ သန်းကျော် — တရားဝင်မဲရဲ့ ၄၇.၃ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရရှိခဲ့တယ်။ လူလာက မဲ ၅၃.၇ သန်း — ၄၄.၈ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်။ နှစ်ယောက်စလုံး ပထမအဆင့်မှာ တိုက်ရိုက်အနိုင်ရဖို့ လိုတဲ့ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မရောက်ခဲ့လို့ အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်မှာ ဒုတိယအဆင့် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရတော့မယ်။ အနိုင်ရသူက ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်မှာ သမ္မတသက်တမ်း စတင်မယ်။

မှတ်ပုံတင်မဲပေးသူ သန်း ၁၆၀ ရှိတဲ့ ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ လူဦးရေ သန်း ၂၁၄ ရှိတဲ့ လက်တင်အမေရိကရဲ့ အကြီးဆုံးစီးပွားရေးနိုင်ငံရဲ့ ဦးတည်ချက်ကို ဆုံးဖြတ်မယ့် မဲတွေပဲ။

သားက ဖခင်ထက် ပိုကောင်းခဲ့တယ်

ဒီရလဒ်ရဲ့ အထူးခြားဆုံးအချက်က ဖခင်နဲ့ သားကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လိုက်ရင် ပေါ်လာတယ်။

ဂျိုင်ယာ ဘိုဆိုနာရိုဟာ အရင် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုနဲ့ ဖျက်သိမ်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွဲချက်နဲ့ ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ် ချမှတ်ခံထားရတယ်။ သူ ကိုယ်တိုင် ဝင်မပြိုင်နိုင်တဲ့အခါ သူ့သားက သူ့အစား ဝင်ပြိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ သားက ဖခင်ရဲ့ အရိပ်အောက်မှာ ခိုနေတာမျိုး မဟုတ်ဘူး — ၂၀၂၂ ခုနှစ် ပထမအဆင့်မှာ သူ့ဖခင် ရခဲ့တာထက် မဲ ၄ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ပိုရခဲ့တယ်။

ဖလာဗီယိုရဲ့ မဲဆွယ်နည်းက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။ ဖခင်ရဲ့ ပုံရိပ်ကို အပြည့်အဝ အသုံးချတယ် — ဒါပေမဲ့ သူကိုယ်တိုင်ကိုတော့ ပိုပြီး သမ္မာသမတ်ကျတဲ့ ပုံစံအဖြစ် တင်ပြတယ်။ မဲဆွယ်အဓိကအကြောင်းအရာက ရာဇဝတ်မှုနှိမ်နင်းရေးနဲ့ စီးပွားရေး။ "ဘရာဇီးက ဒီထက်ပိုတဲ့ ဒုက္ခကို မခံနိုင်တော့ဘူး — အခွန်တွေ မြင့်လွန်းတယ်" လို့ သူ ပြောတယ်။

အကျဉ်းထောင်ထဲက ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးရဲ့ လှုပ်ရှားမှုက သူ့ကိုယ်သူ မပါဘဲနဲ့တောင် ဒီလောက်အင်အားပြနိုင်တယ်ဆိုတာ ဘရာဇီးနိုင်ငံရေးမှာ ထူးခြားတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပဲ။

မီနာစ် ဂေရိုင်းစ် — မှန်ဘီလူးပြည်နယ်

ဖလာဗီယိုက အရှေ့တောင်ပိုင်းမှာ အနိုင်ရခဲ့တယ် — ဆောင် ပေါလိုနဲ့ မီနာစ် ဂေရိုင်းစ်ပြည်နယ်တွေမှာ။ မဲပေးသူရဲ့ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး နေထိုင်တဲ့ အရှေ့တောင်ပိုင်းဟာ ရွေးကောက်ပွဲတိုင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့ နေရာပဲ။

မီနာစ် ဂေရိုင်းစ်ကတော့ အထူးသဖြင့် သင်္ကေတအရ အရေးကြီးတယ် — ၁၉၈၉ ခုနှစ်က စစ်အုပ်ချုပ်ရေးပြီးနောက် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ပြီးကတည်းက ရွေးကောက်ပွဲတိုင်းမှာ အနိုင်ရသူကို မဲပေးခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်လည်း ဖလာဗီယိုဘက်ကို မဲပေးခဲ့တယ်။ လူလာက အဲဒီပြည်နယ်မှာ ၄၃.၂ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရခဲ့တယ် — ၂၀၂၂ တုန်းက ၄၈.၃ ရာခိုင်နှုန်း ရခဲ့တာနဲ့ ယှဉ်ရင် သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားတာ။

လူလာအတွက် စိန်ခေါ်မှု

အသက် ၈၀ အရွယ် လူလာဟာ စတုတ္ထသက်တမ်းကို ရည်မှန်းနေတယ်။ ၂၀၀၃ ကနေ ၂၀၁၀ အထိ သမ္မတလုပ်ခဲ့ပြီး ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရေးအစီအစဉ်တွေနဲ့ နာမည်ရခဲ့သူ။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ သူ့ရဲ့ အဓိကခံတပ်ဖြစ်တဲ့ အရှေ့မြောက်ပိုင်းကတောင် မျှော်မှန်းထားသလောက် မဲအသာစီး မပေးနိုင်ခဲ့ဘူး။

ပြဿနာအကြီးဆုံးက စားဝတ်နေရေး။ လူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ ကုန်ကျစရိတ်က ရွေးကောက်ပွဲကို ဆုံးဖြတ်မယ့် အဓိကအချက်ဖြစ်နေတယ်။ ရီယိုဒီဂျနေရိုက အသက် ၆၂ နှစ်အရွယ် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးရဲ့ စကားက ဒါကို ဖော်ပြနေတယ် — သူ အမြဲတမ်း လူလာကို မဲပေးခဲ့တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ဖလာဗီယိုကို မဲပေးခဲ့တယ်။ "ဘာပြောင်းလဲမလဲ ကြည့်ချင်လို့" တဲ့။

ဒီလိုမဲပေးသူတွေကို အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်မတိုင်ခင် ပြန်ဆွဲခေါ်နိုင်မလားဆိုတာ လူလာရဲ့ အကြီးဆုံးစိန်ခေါ်မှုပဲ။ ပထမအဆင့်မှာ ပြုတ်သွားတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေထဲက တတိယနေရာရခဲ့သူက ၂.၉ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရခဲ့ပြီး ဘယ်ဘက်ကိုမှ ထောက်ခံမယ်လို့ မကြေညာဘူး။ ကျန်တဲ့ မဲတွေထဲက လက်ယာဘက်က မဲအများစုက ဖလာဗီယိုဆီ စီးဝင်နိုင်ခြေများတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်အထိ သုံးပတ်အတွင်း နှစ်ဖက်စလုံး အလယ်အလတ်မဲပေးသူတွေကို ဆွဲခေါ်ဖို့ ကြိုးစားကြလိမ့်မယ်။ ဖလာဗီယိုအတွက် အလုပ်က ရိုးရှင်းတယ် — ပထမအဆင့်က အသာစီးကို ထိန်းထားပြီး ပြုတ်သွားတဲ့ လက်ယာကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေရဲ့ မဲတွေကို စုစည်းဖို့။ လူလာအတွက်ကတော့ ပိုခက်တယ် — ကိုယ့်ခံတပ်ကို ပြန်လည်စုစည်းရမယ်၊ အလယ်အလတ်မဲပေးသူတွေကို ယုံကြည်အောင် စည်းရုံးရမယ်။

ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ သက်ရောက်မှုက ဘရာဇီးပြည်တွင်းမှာတင် ရပ်မနေဘူး။ ဖလာဗီယိုနိုင်ရင် ဝါရှင်တန်နဲ့ ပိုနီးကပ်တဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ဦးတည်မယ် — သူက အမေရိကန်သမ္မတရဲ့ မဟာမိတ်အဖြစ် ကိုယ့်ကိုယ်ကို တင်ပြထားတယ်။ လူလာ ဆက်နေရင်တော့ အမေရိကန်နဲ့ အကွာအဝေးကို ထိန်းထားပြီး တရုတ်နဲ့ ပိုနီးကပ်တဲ့ လမ်းကြောင်းကို ဆက်သွားမယ်။ လက်တင်အမေရိကတစ်ခုလုံးရဲ့ ဦးတည်ချက်ကိုပါ သက်ရောက်နိုင်တဲ့ ရွေးချယ်မှုပဲ။

အသက် ၈၀ အရွယ် နိုင်ငံရေးသမားကြီးနဲ့ အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် မျိုးဆက်သစ်ခေါင်းဆောင် — ဒါဟာ လူပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးရဲ့ ပြိုင်ပွဲထက် ဘရာဇီးရဲ့ အနာဂတ်ဦးတည်ချက် နှစ်ခုရဲ့ ပြိုင်ပွဲပဲ။ ပထမအဆင့်က အဖြေကို မပေးခဲ့ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်ညက အဖြေကို ပေးလိမ့်မယ်။

အောက်တိုဘာ ၄ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ည။ ဘရာစီးလီးယားမြို့မှာ ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရို သူ့အိမ်ရှေ့မှာ စောင့်နေတဲ့ သတင်းထောက်တွေကို ပြုံးပြီးပြောတယ်။ "ဘရာဇီးက အပြောင်းအလဲကို လိုချင်နေပြီ" တဲ့။ အဲဒီညပဲ တခြားတစ်ဖက်မှာ သမ္မတ လူလာ သူ့ထောက်ခံသူတွေရှေ့မှာ ရလဒ်ကို "မမျှော်လင့်ခဲ့ဘူး" လို့ ဝန်ခံလိုက်တယ်။

ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် စစ်တမ်းတွေက လူလာကို အနည်းငယ် ဦးဆောင်နေတယ်လို့ ပြခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ မဲတွေ ရေတွက်ပြီးတဲ့အခါ ဦးဆောင်သွားသူက အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် ဆီနိတ်အမတ် ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရို — အခုအကျဉ်းထောင်ထဲမှာ ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ် ချမှတ်ခံထားရတဲ့ သမ္မတဟောင်း ဂျိုင်ယာ ဘိုဆိုနာရိုရဲ့ သားအကြီးဆုံး။

ဒါဟာ ဘရာဇီးနိုင်ငံရေးသမိုင်းမှာ မကြုံဖူးတဲ့ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ရဲ့ အစပဲ။

ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ — ၅၆ သန်းနဲ့ ၅၃.၇ သန်း

မဲရေတွက်မှု ၉၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းပြီးတဲ့အချိန်မှာ ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရိုက မဲ ၅၆ သန်းကျော် — တရားဝင်မဲရဲ့ ၄၇.၃ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရရှိခဲ့တယ်။ လူလာက မဲ ၅၃.၇ သန်း — ၄၄.၈ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်။ နှစ်ယောက်စလုံး ပထမအဆင့်မှာ တိုက်ရိုက်အနိုင်ရဖို့ လိုတဲ့ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မရောက်ခဲ့လို့ အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်မှာ ဒုတိယအဆင့် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရတော့မယ်။ အနိုင်ရသူက ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်မှာ သမ္မတသက်တမ်း စတင်မယ်။

မှတ်ပုံတင်မဲပေးသူ သန်း ၁၆၀ ရှိတဲ့ ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ လူဦးရေ သန်း ၂၁၄ ရှိတဲ့ လက်တင်အမေရိကရဲ့ အကြီးဆုံးစီးပွားရေးနိုင်ငံရဲ့ ဦးတည်ချက်ကို ဆုံးဖြတ်မယ့် မဲတွေပဲ။

သားက ဖခင်ထက် ပိုကောင်းခဲ့တယ်

ဒီရလဒ်ရဲ့ အထူးခြားဆုံးအချက်က ဖခင်နဲ့ သားကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လိုက်ရင် ပေါ်လာတယ်။

ဂျိုင်ယာ ဘိုဆိုနာရိုဟာ အရင် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုနဲ့ ဖျက်သိမ်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွဲချက်နဲ့ ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ် ချမှတ်ခံထားရတယ်။ သူ ကိုယ်တိုင် ဝင်မပြိုင်နိုင်တဲ့အခါ သူ့သားက သူ့အစား ဝင်ပြိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ သားက ဖခင်ရဲ့ အရိပ်အောက်မှာ ခိုနေတာမျိုး မဟုတ်ဘူး — ၂၀၂၂ ခုနှစ် ပထမအဆင့်မှာ သူ့ဖခင် ရခဲ့တာထက် မဲ ၄ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ပိုရခဲ့တယ်။

ဖလာဗီယိုရဲ့ မဲဆွယ်နည်းက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။ ဖခင်ရဲ့ ပုံရိပ်ကို အပြည့်အဝ အသုံးချတယ် — ဒါပေမဲ့ သူကိုယ်တိုင်ကိုတော့ ပိုပြီး သမ္မာသမတ်ကျတဲ့ ပုံစံအဖြစ် တင်ပြတယ်။ မဲဆွယ်အဓိကအကြောင်းအရာက ရာဇဝတ်မှုနှိမ်နင်းရေးနဲ့ စီးပွားရေး။ "ဘရာဇီးက ဒီထက်ပိုတဲ့ ဒုက္ခကို မခံနိုင်တော့ဘူး — အခွန်တွေ မြင့်လွန်းတယ်" လို့ သူ ပြောတယ်။

အကျဉ်းထောင်ထဲက ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးရဲ့ လှုပ်ရှားမှုက သူ့ကိုယ်သူ မပါဘဲနဲ့တောင် ဒီလောက်အင်အားပြနိုင်တယ်ဆိုတာ ဘရာဇီးနိုင်ငံရေးမှာ ထူးခြားတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပဲ။

မီနာစ် ဂေရိုင်းစ် — မှန်ဘီလူးပြည်နယ်

ဖလာဗီယိုက အရှေ့တောင်ပိုင်းမှာ အနိုင်ရခဲ့တယ် — ဆောင် ပေါလိုနဲ့ မီနာစ် ဂေရိုင်းစ်ပြည်နယ်တွေမှာ။ မဲပေးသူရဲ့ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး နေထိုင်တဲ့ အရှေ့တောင်ပိုင်းဟာ ရွေးကောက်ပွဲတိုင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့ နေရာပဲ။

မီနာစ် ဂေရိုင်းစ်ကတော့ အထူးသဖြင့် သင်္ကေတအရ အရေးကြီးတယ် — ၁၉၈၉ ခုနှစ်က စစ်အုပ်ချုပ်ရေးပြီးနောက် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ပြီးကတည်းက ရွေးကောက်ပွဲတိုင်းမှာ အနိုင်ရသူကို မဲပေးခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်လည်း ဖလာဗီယိုဘက်ကို မဲပေးခဲ့တယ်။ လူလာက အဲဒီပြည်နယ်မှာ ၄၃.၂ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရခဲ့တယ် — ၂၀၂၂ တုန်းက ၄၈.၃ ရာခိုင်နှုန်း ရခဲ့တာနဲ့ ယှဉ်ရင် သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားတာ။

လူလာအတွက် စိန်ခေါ်မှု

အသက် ၈၀ အရွယ် လူလာဟာ စတုတ္ထသက်တမ်းကို ရည်မှန်းနေတယ်။ ၂၀၀၃ ကနေ ၂၀၁၀ အထိ သမ္မတလုပ်ခဲ့ပြီး ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရေးအစီအစဉ်တွေနဲ့ နာမည်ရခဲ့သူ။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ သူ့ရဲ့ အဓိကခံတပ်ဖြစ်တဲ့ အရှေ့မြောက်ပိုင်းကတောင် မျှော်မှန်းထားသလောက် မဲအသာစီး မပေးနိုင်ခဲ့ဘူး။

ပြဿနာအကြီးဆုံးက စားဝတ်နေရေး။ လူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ ကုန်ကျစရိတ်က ရွေးကောက်ပွဲကို ဆုံးဖြတ်မယ့် အဓိကအချက်ဖြစ်နေတယ်။ ရီယိုဒီဂျနေရိုက အသက် ၆၂ နှစ်အရွယ် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးရဲ့ စကားက ဒါကို ဖော်ပြနေတယ် — သူ အမြဲတမ်း လူလာကို မဲပေးခဲ့တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ဖလာဗီယိုကို မဲပေးခဲ့တယ်။ "ဘာပြောင်းလဲမလဲ ကြည့်ချင်လို့" တဲ့။

ဒီလိုမဲပေးသူတွေကို အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်မတိုင်ခင် ပြန်ဆွဲခေါ်နိုင်မလားဆိုတာ လူလာရဲ့ အကြီးဆုံးစိန်ခေါ်မှုပဲ။ ပထမအဆင့်မှာ ပြုတ်သွားတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေထဲက တတိယနေရာရခဲ့သူက ၂.၉ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရခဲ့ပြီး ဘယ်ဘက်ကိုမှ ထောက်ခံမယ်လို့ မကြေညာဘူး။ ကျန်တဲ့ မဲတွေထဲက လက်ယာဘက်က မဲအများစုက ဖလာဗီယိုဆီ စီးဝင်နိုင်ခြေများတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်အထိ သုံးပတ်အတွင်း နှစ်ဖက်စလုံး အလယ်အလတ်မဲပေးသူတွေကို ဆွဲခေါ်ဖို့ ကြိုးစားကြလိမ့်မယ်။ ဖလာဗီယိုအတွက် အလုပ်က ရိုးရှင်းတယ် — ပထမအဆင့်က အသာစီးကို ထိန်းထားပြီး ပြုတ်သွားတဲ့ လက်ယာကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေရဲ့ မဲတွေကို စုစည်းဖို့။ လူလာအတွက်ကတော့ ပိုခက်တယ် — ကိုယ့်ခံတပ်ကို ပြန်လည်စုစည်းရမယ်၊ အလယ်အလတ်မဲပေးသူတွေကို ယုံကြည်အောင် စည်းရုံးရမယ်။

ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ သက်ရောက်မှုက ဘရာဇီးပြည်တွင်းမှာတင် ရပ်မနေဘူး။ ဖလာဗီယိုနိုင်ရင် ဝါရှင်တန်နဲ့ ပိုနီးကပ်တဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ဦးတည်မယ် — သူက အမေရိကန်သမ္မတရဲ့ မဟာမိတ်အဖြစ် ကိုယ့်ကိုယ်ကို တင်ပြထားတယ်။ လူလာ ဆက်နေရင်တော့ အမေရိကန်နဲ့ အကွာအဝေးကို ထိန်းထားပြီး တရုတ်နဲ့ ပိုနီးကပ်တဲ့ လမ်းကြောင်းကို ဆက်သွားမယ်။ လက်တင်အမေရိကတစ်ခုလုံးရဲ့ ဦးတည်ချက်ကိုပါ သက်ရောက်နိုင်တဲ့ ရွေးချယ်မှုပဲ။

အသက် ၈၀ အရွယ် နိုင်ငံရေးသမားကြီးနဲ့ အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် မျိုးဆက်သစ်ခေါင်းဆောင် — ဒါဟာ လူပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးရဲ့ ပြိုင်ပွဲထက် ဘရာဇီးရဲ့ အနာဂတ်ဦးတည်ချက် နှစ်ခုရဲ့ ပြိုင်ပွဲပဲ။ ပထမအဆင့်က အဖြေကို မပေးခဲ့ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်ညက အဖြေကို ပေးလိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »

ယူကရိန်းစစ်ပွဲ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲ — စစ်ရပ်ဖို့ စားပွဲဝိုင်းပေါ် ရေနံဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံတန် အရောင်းအဝယ် ရောက်လာပြီ

ယူကရိန်းစစ်ပွဲ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲ — စစ်ရပ်ဖို့ စားပွဲဝိုင်းပေါ် ရေနံဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံတန် အရောင်းအဝယ် ရောက်လာပြီ

0 မှတ်ချက်

အောက်တိုဘာ ၃ ရက် စနေနေ့ မနက်ခင်း။ ယူကရိန်းစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ရေး အမေရိကန်-ရုရှား ဆွေးနွေးပွဲအကြောင်း သတင်းတစ်ပုဒ် ထွက်ပေါ်လာတယ်။ သတင်းရဲ့ အကြောင်းအရာက စစ်ပွဲအကြောင်း မဟုတ်ဘူး — ရေနံအကြောင်း။

သတင်းတွေအရ ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲဝိုင်းပေါ်ကို ရုရှားရေနံကုမ္ပဏီကြီး လူကွိုင်း (Lukoil) ရဲ့ နိုင်ငံတကာပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ရောင်းချမယ့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ရောက်လာတယ်။ တန်ဖိုး ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံကျော်။ စစ်ပွဲရပ်ဖို့ ဆွေးနွေးနေတဲ့ နေရာမှာ စီးပွားရေးအရောင်းအဝယ်ပါ ဝင်ရောက်လာပြီ။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီအချိန်မှာပဲ စစ်မြေပြင်မှာတော့ လုံးဝကို ဆန့်ကျင်ဘက် ရုပ်ပုံတစ်ခု ပေါ်နေတယ်။

စားပွဲပေါ်ရောက်လာတဲ့ ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံ

အရောင်းအဝယ်ရဲ့ အကြောင်းအရာက ဒီလို။ လူကွိုင်းရဲ့ ရုရှားပြင်ပ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ — ရေနံတွင်းတွေ၊ ရေနံချက်စက်ရုံတွေ၊ ဓာတ်ဆီဆိုင်တွေ။ ဥရောပတစ်လွှားနဲ့ ကင်မရွန်းအပါအဝင် ကမ္ဘာအနှံ့ ဖြန့်ကျက်ထားတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုစုစုပေါင်းရဲ့ တန်ဖိုးက ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံကနေ ၂၂ ဘီလီယံအထိ ရှိတယ်။

ဒီအရောင်းအဝယ်က အသစ်စက်စက် ပေါ်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ ဇန်နဝါရီလတုန်းက လူကွိုင်းက သူ့ရဲ့ နိုင်ငံတကာပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ပုဂ္ဂလိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုမ္ပဏီ ကာလိုင်းကို ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံကျော်နဲ့ ရောင်းဖို့ သဘောတူခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အရောင်းအဝယ် ပြီးမြောက်ဖို့ အမေရိကန်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက် လိုနေသေးတယ် — ပိုင်ဆိုင်မှုတွေအပေါ် ချမှတ်ထားတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် ရုရှားပိုင်ရှင်တွေ ဆက်လက်လည်ပတ်ဖို့ ခက်ခဲနေလို့ပဲ။

အခု ဒီအရောင်းအဝယ်ကို ယူကရိန်းစစ်ပွဲ ဆွေးနွေးပွဲရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ထည့်သွင်းဆွေးနွေးနေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်း ထွက်လာတာ။

ပူတင်ကိုယ်တိုင် တင်ပြခဲ့တဲ့ အဆိုပြုချက်

စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံးအချက်က ဒီအဆိုပြုချက်ကို ဘယ်သူက စတင်ခဲ့သလဲဆိုတာပဲ။

သတင်းတွေအရ စက်တင်ဘာ ၅ ရက်က ကရင်မလင်မှာ အမေရိကန်အထူးသံတမန် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်နဲ့ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ သားမက် ဂျာရတ် ကပ်ရှနာတို့နဲ့ တွေ့ဆုံစဉ် ပူတင်ကိုယ်တိုင် ဒီအရောင်းအဝယ် အကြောင်းကို ဖွင့်ဟခဲ့တယ်။ သူ့ရဲ့ ပြောပုံအရ ဒါဟာ အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ပြန်လည်ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်နိုင်တယ်ဆိုတာကို ရုရှားပြည်သူတွေကို ပြသဖို့ နည်းလမ်းတစ်ခုတဲ့။

အမေရိကန်ဘက်ကလည်း ဒီအဆိုပြုချက်ကို စဉ်းစားမယ်လို့ ဆိုတယ် — ကရင်မလင်နဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ဖို့ အထောက်အကူဖြစ်မယ်၊ ပြီးတော့ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းတွေ ကျဆင်းဖို့လည်း အကူအညီဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့။

စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်ကလည်း ပူတင်ရဲ့ သံတမန် ကီရီးလ် ဒမီထရီယက်ဗ်က ဝါရှင်တန်မှာ အမေရိကန်အရာရှိတွေနဲ့ တွေ့ဆုံပြီး စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး လမ်းကြောင်းတွေအပြင် အနာဂတ် အမေရိကန်-ရုရှား စွမ်းအင်စီမံကိန်းတွေအကြောင်းပါ ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေက ဆိုတယ်။

ဘယ်သူတွေ ပါဝင်နေသလဲ

ဒီအရောင်းအဝယ်မှာ ဘယ်သူတွေ ပါဝင်နေသလဲဆိုတာ ကြည့်ရင် ရုပ်ပုံက ပိုရှုပ်ထွေးလာတယ်။

ဦးဆောင်ဝယ်ယူမယ့်အဖွဲ့မှာ အမေရိကန်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ ဘီလျံနာ တော့ဒ် ဘိုးလီ ပါတယ် — လော့စ်အိန်ဂျလိစ် ဒေါ့ဂျာ့စ် ဘေ့စ်ဘောအသင်းရဲ့ ပူးတွဲပိုင်ရှင်၊ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကို ဒေါ်လာ ၂ သန်း လှူဒါန်းခဲ့သူလည်းဖြစ်တယ်။ သူ့အပြင် ကပ်ရှနာ ဒါမှမဟုတ် ဝစ်ကော့ဖ်မိသားစုတွေနဲ့ စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုရှိတဲ့ ကာတာနဲ့ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ ပါဝင်တယ်။ အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ္ဍာရေးကော်ပိုရေးရှင်းဆိုတဲ့ အစိုးရဌာနတစ်ခုလည်း ဒီအဖွဲ့ထဲမှာ ပါဝင်နေတယ်။

အမေရိကန်အစိုးရ အရာရှိတစ်ဦးရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ဝစ်ကော့ဖ်နဲ့ ကပ်ရှနာတို့က အမေရိကန်အစိုးရအတွက် ကြိုတင်ငွေအမြောက်အမြားနဲ့ အမြတ်အစွန်းဝေစုရရှိရေး ငွေကြေးဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်တွေကို ညှိနှိုင်းကူညီနေတယ်တဲ့။ သူတို့နှစ်ဦး ကိုယ်တိုင် ဒီအရောင်းအဝယ်ကနေ အကျိုးအမြတ် ရမယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထား မရှိဘူးလို့လည်း သတင်းတွေက ဆိုတယ်။

ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းတွေ ကျန်နေသေးတယ်။ ဝစ်ကော့ဖ်က သမ္မတရဲ့ တရားဝင်အထူးသံတမန် — ပြီးခဲ့တဲ့ မေလမှာ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီး ခန့်အပ်ခံရသူ။ ကပ်ရှနာကတော့ ဖက်ဒရယ်အစိုးရရာထူး ဘာမှမရှိဘူး — သမ္မတရဲ့ သားမက်ဖြစ်ပြီး ပထမသက်တမ်းတုန်းက အိမ်ဖြူတော်အကြံပေးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းခဲ့သူပဲ။ အခု ဒုတိယသက်တမ်းမှာတော့ အဆင့်မြင့်သံတမန်ရေးမစ်ရှင်တွေမှာ ပါဝင်နေတယ်။

သံတမန်ရေးဆွေးနွေးပွဲ ဦးဆောင်နေသူနှစ်ဦးနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေ ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံတန် အရောင်းအဝယ်မှာ ပါဝင်နေတယ်ဆိုတဲ့ အချက်က သံတမန်ရေးနဲ့ ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေး ဆက်နွှယ်မှုကြား ခြားနားချက်ကို မှုန်ဝါးစေတယ်။

ဒီအရောင်းအဝယ် အမှန်တကယ် ဖြစ်မြောက်ဖို့ ဝါရှင်တန်နဲ့ မော်စကို နှစ်ဖက်စလုံးရဲ့ ခွင့်ပြုချက် လိုမယ် — အမေရိကန်ရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေအပါအဝင်။ အဲဒီခွင့်ပြုချက်ရရင် ပိတ်ဆို့မှုတွေ ရုတ်သိမ်းသွားမှာဖြစ်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှုတွေရဲ့ ဈေးကွက်တန်ဖိုးက ပိုမြင့်တက်လာမယ်။

စစ်မြေပြင်မှာတော့ အရှိန်မြင့်နေဆဲ

ဒီလိုဆွေးနွေးပွဲတွေ ဖြစ်နေတဲ့ အခိုက်အတန့်မှာပဲ စစ်မြေပြင်ကတော့ လုံးဝကို တခြားဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ပြောနေတယ်။

ဒီနေ့ တနင်္ဂနွေနေ့ — ဂျာမနီဝန်ကြီးချုပ် ဖရက်ဒရစ် မာ့ဇ်က ကိယက်ဗ်ကို မမျှော်လင့်ဘဲ သွားရောက်ခဲ့တယ်။ သူ ကြေညာခဲ့တာက စစ်ရေးအကူအညီ ယူရို ၁ ဘီလီယံနဲ့ စွမ်းအင်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် ယူရို သန်း ၃၅၀။ ပြီးခဲ့တဲ့ မေလက ရာထူးရခဲ့တဲ့ မာ့ဇ်လက်ထက်မှာ ဂျာမနီက ယူကရိန်းရဲ့ အကြီးဆုံး စစ်ရေးအလှူရှင်ဖြစ်လာပြီ — အမေရိကန်ရဲ့ ထောက်ပံ့မှု လျော့ကျသွားတဲ့ ကွက်လပ်ကို ဖြည့်နေတာဖြစ်တယ်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ရုရှားက ယူကရိန်းရဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို တိုက်ခိုက်မှု အရှိန်မြှင့်နေတယ်။ အောက်တိုဘာ ၃-၄ ရက်မှာ ရုရှားတပ်တွေက ကိယက်ဗ်မြို့က ဒါနိပါမြစ်ကူးတံတားတွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ် — မြောက်ဘက်တံတားအပါအဝင်။ စစ်ပွဲအလုံးစုံ စတင်ပြီးကတည်းက ပထမဆုံးအကြိမ် မြစ်ကူးတံတားတွေကို ပစ်မှတ်ထားတာ ဖြစ်တယ်။

ယူကရိန်းဘက်ကလည်း တုံ့ပြန်နေတယ်။ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်မှာ ယူကရိန်းက ပြည်တွင်းထုတ် FP-7 ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်ကို စစ်မြေပြင်မှာ ပထမဆုံးအကြိမ် ပစ်ခတ်ခဲ့တယ်။ မော်စကိုအထိ ရောက်နိုင်တဲ့ နောက်မျိုးဆက် FP-9 ကလည်း ဒီဆောင်းဦးမှာ အဆင်သင့်ဖြစ်မယ်လို့ သမ္မတ ဇယ်လန်စကီးက ဆိုတယ်။ ယူကရိန်းထောက်လှမ်းရေးက ရရှိထားတဲ့ ရုရှားစီမံကိန်းစာရွက်စာတမ်းတွေအရ ပူတင်ရဲ့ မူဝါဒသစ်က အရပ်သားတွေကို မြို့တွေကနေ ထွက်ခွာသွားအောင် ဖိအားပေးဖို့ဖြစ်တယ်လို့ ဇယ်လန်စကီးက ပြောတယ်။ ယူကရိန်းကလည်း ရုရှားရေနံချက်စက်ရုံတွေကို တိုက်ခိုက်မှု အရှိန်မြှင့်မယ်လို့ ကြေညာထားတယ်။

ဒေသတွင်းမှာပါ ရိုက်ခတ်မှုရှိနေတယ် — အောက်တိုဘာ ၃ ရက်က တိုက်ခိုက်မှုတွေအတွင်း ရုရှားဒရုန်းတွေ မော်လ်ဒိုဗာရဲ့ လေပိုင်နက်ကို ချိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပြီး ခရိုင်လေးခုမှာ ပေါက်ကွဲခဲ့တယ်။ မော်လ်ဒိုဗာက ရုရှားသံအမတ်ကို ဆင့်ခေါ်ခဲ့တယ်။

ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးရုံးရဲ့ အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမ ၈ လမှာ ယူကရိန်းမှာ အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှု ၁၅,၀၀၀ ရှိခဲ့တယ် — ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် အလားတူကာလနဲ့ ယှဉ်ရင် ၅၅ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာတာဖြစ်တယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ ရုပ်ပုံက ဆန့်ကျင်ဘက်နှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက် ဖြစ်နေတယ် — ညှိနှိုင်းစားပွဲဝိုင်းပေါ်မှာ စီးပွားရေးအရောင်းအဝယ်တွေ၊ စစ်မြေပြင်မှာတော့ အရှိန်မြှင့်တိုက်ခိုက်မှုတွေ။

ဒါကို နည်းနှစ်နည်းနဲ့ ဖတ်နိုင်တယ်။ အကောင်းဘက်က ဖတ်ရင် — စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွားက နှစ်ဖက်စလုံးကို စားပွဲဝိုင်းမှာ ဆက်ထိန်းထားနိုင်တဲ့ ကော်တစ်ခုဖြစ်တယ်။ ပူတင်က "အမေရိကန်နဲ့ စီးပွားရေးလုပ်နိုင်သေးတယ်" ဆိုတာ ပြချင်တယ်၊ အမေရိကန်ဘက်ကလည်း "စွမ်းအင်ဈေးကျမယ်" ဆိုတဲ့ အကျိုးကို မြင်တယ်။ စစ်ပွဲကို စီးပွားရေးနဲ့ ဝယ်ယူနိုင်မယ်ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုမျိုး။

ဒါပေမဲ့ အဆိုးဘက်က ဖတ်ရင်လည်း ရတယ်။ ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံတန် အရောင်းအဝယ်က ဆွေးနွေးပွဲကို ရှေ့တိုးစေတာ မဟုတ်ဘဲ ဆွေးနွေးပွဲကို အစားထိုးသွားနိုင်တယ် — စစ်ပွဲရပ်စဲရေးထက် အရောင်းအဝယ်ပြီးမြောက်ရေးက ဦးစားပေးဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ပြီးတော့ ညှိနှိုင်းရေးသမားတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ ပါဝင်နေတာက သံတမန်ရေးရဲ့ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်စေတယ်။

ဥရောပရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကလည်း ပြောင်းလဲနေတယ်။ အမေရိကန်က ရုရှားနဲ့ အရောင်းအဝယ်ဆွေးနွေးနေချိန်မှာ ဂျာမနီက ယူကရိန်းကို လက်နက်ထောက်ပံ့နေတယ်။ ဖင်လန်သမ္မတ အလက်ဇန္ဒား စတပ်ဖ်ရဲ့ ပြောကြားချက်အတိုင်းဆိုရင် ဥရောပရဲ့ အနာဂတ်လုံခြုံရေးအတွက် အခိုင်မာဆုံး အာမခံချက်တွေထဲက တစ်ခုက ယူကရိန်းစစ်တပ်ကိုယ်တိုင်ပဲ — "ဥရောပမှာ အခေတ်အမီဆုံး စစ်တပ်ဖြစ်နေပြီ" တဲ့။

တကယ့်မေးခွန်းက ဒါပဲ — စားပွဲဝိုင်းပေါ်က ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံက စစ်မြေပြင်က အပျက်အစီးတွေကို ရပ်တန့်နိုင်မလား။ အခုအချိန်အထိ အဖြေက မထွက်သေးဘူး။ တံတားတွေ ပြိုကျနေတဲ့ ကိယက်ဗ်မှာ လူတွေက အရောင်းအဝယ်သတင်းကို မဖတ်ဘူး — ဗုံးခိုကျင်းထဲမှာ ရှိနေကြတယ်။ သံတမန်ရေးက စီးပွားရေးအရောင်းအဝယ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတဲ့အခါ စစ်ပွဲရဲ့ အဆုံးသတ်က ပိုနီးလာသလား၊ ပိုဝေးသွားသလားဆိုတာ အချိန်ကသာ ဖြေပေးလိမ့်မယ်။

ဆက်ဖတ်ရန် »