ထရမ့် ပယ်ချလိုက်တဲ့ အီရန်ရဲ့ ၇ ရက် အပစ်ရပ် ကမ်းလှမ်းချက် — ငြိမ်းချမ်းရေးထက် ဖိအားကို ရွေးခဲ့တဲ့ ဝါရှင်တန်
စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက် စနေနေ့ ညနေခင်း၊ အိမ်ဖြူတော်။ အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် လေယာဉ်ပေါ်တက်ဖို့ ထွက်လာချိန် သတင်းထောက်တွေ ဝိုင်းမေးတဲ့ မေးခွန်းက တစ်ခုတည်း — အီရန်ရဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံမှာလား။ သူ့ရဲ့ အဖြေက တိုတိုနဲ့ ပြတ်ပြတ်သားသား။ "I rejected their deal." (သူတို့ရဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်ကို ကျွန်တော် ပယ်ချလိုက်တယ်။) အကြောင်းရင်းကိုလည်း တစ်ဆက်တည်း ပြောသွားတယ် — "သူတို့ အရမ်းအရမ်း ရှုံးနေလို့ပဲ ကမ်းလှမ်းလာတာ။"
တစ်ရက်အကြာမှာ သူ့ရဲ့ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာပေါ်မှာ ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရဲ့ မြေပုံတစ်ခု တင်လာတယ်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အဝိုင်းခတ်ပြီး "Trump Strait" (ထရမ့် ရေလက်ကြား) လို့ အမည်တပ်ထားတယ်။ ကမ္ဘာ့ရေနံရဲ့ ၅ ပုံ ၁ ပုံ ဖြတ်သန်းရတဲ့ ရေလက်ကြားတစ်ခုကို ကိုယ့်နာမည်နဲ့ အမည်တပ်ပြလိုက်တာ — ဒါဟာ သဘောတူညီမှုကို လိုချင်တဲ့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ လုပ်ရပ်နဲ့ မတူဘူး။ ဖိအားကို ဆက်ထားမယ့် လူတစ်ယောက်ရဲ့ လုပ်ရပ်နဲ့တော့ တူတယ်။
ကမ်းလှမ်းခဲ့တာ — ၇ ရက်အတွင်း ဟော်မုဇ် ပြန်ဖွင့်
အီရန်ရဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်က စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်၊ နယူးယောက်က ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံမှာ ထွက်ပေါ်လာတာ။ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးနေတဲ့ ကာတာနိုင်ငံတစ်ဆင့် အမေရိကန်ကို ပေးပို့ခဲ့တယ်။ အဓိကအချက်က — အီရန်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ၇ ရက် ပြင်ဆင်ကာလအပြီးမှာ ပြန်ဖွင့်မယ်။ ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခတွေ ရပ်မယ်။ ပြီးရင် နှစ်ဖက် စုံလင်တဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတွေ စမယ် — အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယား အစီအစဉ်အကြောင်း ဆွေးနွေးတာလည်း ပါမယ်။
ဒါပေမဲ့ အလကား မဟုတ်ဘူး။ အီရန်ဘက်က တောင်းဆိုချက်တွေရှိတယ် — အမေရိကန်က အီရန် ဆိပ်ကမ်းတွေကို ချထားတဲ့ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို ရုပ်သိမ်းရမယ်၊ အီရန် ရေနံရောင်းချမှုအပေါ် ဒဏ်ခတ်မှုတွေ လျှော့ရမယ်၊ သိမ်းဆည်းထားတဲ့ အီရန်ပိုင်ငွေ ဒေါ်လာ ၁၂ ဘီလီယံဝန်းကျင် ပြန်လွှတ်ပေးရမယ်။ ဒါ့အပြင် လက်ဘနွန်နဲ့ ယီမင်အထိ ပါဝင်တဲ့ ဒေသလုံးဆိုင်ရာ အပစ်ရပ်ရေးလည်း ပါမယ်။
အီရန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီက "အမေရိကန်ဘက်က လုပ်သင့်တာတွေ လုပ်ရင် ရေလက်ကြားကို ဖွင့်ဖို့ အီရန် အဆင်သင့်ပဲ" လို့ ပြောတယ်။ သူ့ရဲ့ စကားအတိုင်းဆိုရင် အခု အကျပ်အတည်းကနေ ထွက်ဖို့ တစ်ခုတည်းသောလမ်းက "ညှိနှိုင်းပြီး ရတဲ့ အဖြေ" ပဲ။ အမေရိကန်ရဲ့ တရားဝင် အဖြေကို ကြားဝင်သူတွေတစ်ဆင့် စောင့်နေဆဲဖြစ်ပြီး၊ စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်အထိ နယူးယောက်မှာ ဆက်နေပြီး နောက်ကွယ်မှာ ဆွေးနွေးမှုတွေ ဆက်လုပ်မယ်လို့ ဆိုတယ်။
ဇွန်လတုန်းက နှစ်ဖက် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ပုံစံမျိုးကို အခြေခံထားတဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်ပဲ — အဲဒီစာချွန်လွှာက ဇူလိုင်မှာ ပြိုကွဲသွားခဲ့တယ်။
ဘာကြောင့် ပယ်ချခဲ့တာလဲ — "သူတို့ အရမ်းရှုံးနေလို့ပဲ"
ထရမ့်ရဲ့ တွက်ချက်မှုက ရှင်းတယ်။ အီရန် အရမ်းရှုံးနေပြီ၊ ဖိအားဆက်ထားရင် ပိုကောင်းတဲ့ သဘောတူညီချက် ရမယ်။ သတင်းထောက်တွေကို သူ ပြောခဲ့တယ် — "သဘောတူညီချက်တော့ လုပ်ချင်တာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဒီကမ်းလှမ်းချက်ကတော့ လက်ခံနိုင်စရာ မရှိဘူး။"
စိတ်ဝင်စားစရာက — ကမ်းလှမ်းချက်ကို ပယ်ချရင်း ဆွေးနွေးပွဲတံခါးကို လုံးဝ မပိတ်ခဲ့ဘူး။ ဒီအပတ်ထဲမှာ အမေရိကန် ညှိနှိုင်းရေးသမားတွေ အီရန်နဲ့ ထပ်ဆွေးနွေးလိမ့်မယ်လို့ သူ မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောတယ် — ဒါပေမဲ့ "တခြား သဘောတူညီချက်တစ်ခု" အတွက်တဲ့။ အီရန် တောင်းဆိုနေတာတွေက လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်လောက်တုန်းက အမေရိကန် သဘောတူနိုင်ခဲ့တဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေဖြစ်ပြီး၊ အီရန်က လက်ကို လွန်ကဲစွာ ကစားလိုက်တာလို့ သူ ဆိုတယ်။
စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်၊ Presidents Cup ဂေါက်ပြိုင်ပွဲမှာ သတင်းထောက်တွေနဲ့ တွေ့ချိန် သူက "ဒီစစ်ပွဲကို မကြာခင် အနိုင်ရတော့မယ်" လို့ ပြောတယ်။ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်ခင် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်တွေ ထပ်ဖြစ်မလားလို့ မေးတော့ "မဖြစ်ဘူးလို့ မပြောချင်ဘူး... ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတယ်" လို့ ဖြေသွားတယ်။ စစ်ပွဲပြီးရင် ရေနံဈေးတွေ "အများကြီး ကျဆင်းသွားမယ်" လို့လည်း ဆိုတယ်။
စျေးကွက်ရဲ့ တုံ့ပြန်မှု — ရေနံဈေး ခုန်တက်
ကမ်းလှမ်းချက် သတင်းထွက်တဲ့ သောကြာနေ့က ရေနံဈေး ၂% ကျော် ကျဆင်းခဲ့တယ် — မျှော်လင့်ချက်ကြောင့်။ တနင်္လာနေ့ မနက်မှာတော့ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားတယ်။ နိုင်ငံတကာ စံချိန် Brent ရေနံစိမ်း တစ်စည်ကို ဒေါ်လာ ၁၀၆ ကျော်အထိ တက်သွားတယ်၊ အမေရိကန် WTI ကလည်း ဒေါ်လာ ၉၃ ကျော်အထိ ရောက်တယ်။ တစ်ရက်တည်းနီးပါး ၃% ဝန်းကျင် ခုန်တက်တာ။
အကြောင်းရင်းက ရှင်းတယ်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားက ကမ္ဘာ့ရေနံရဲ့ ၂၀% ဝန်းကျင် ဖြတ်သန်းရတဲ့ လမ်းကြောင်း။ စစ်ပွဲကြာလေ၊ ထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်နိုင်ခြေ ကြီးလေ — စျေးကွက်က အဲဒီအန္တရာယ်ကို ဈေးထဲမှာ ထည့်တွက်လိုက်တာ။ လောင်စာဈေးတက်တာဟာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို တွန်းတင်တယ်၊ ရှယ်ယာစျေးကွက်တွေလည်း ထိခိုက်တယ်။
နောက်ခံ — ၇ လကြာနေတဲ့ စစ်ပွဲ
ဒီစစ်ပွဲက ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်မှာ စခဲ့တယ်။ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ ပူးပေါင်းပြီး အီရန်ရဲ့ စစ်ဘက်နဲ့ နျူကလီးယား ပစ်မှတ်တွေကို လေကြောင်းက တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။ အီရန်က တုံ့ပြန်တဲ့အနေနဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်လိုက်တယ်။
ဇွန် ၁၇ ရက်မှာ နှစ်ဖက် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ် — G7 ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအပြီး ပြင်သစ်မှာ။ ဒါပေမဲ့ ဇူလိုင် ၈ ရက်မှာ ပြိုကွဲသွားတယ်။ သင်္ဘောလမ်းကြောင်း ထိန်းချုပ်ရေးအငြင်းပွားမှုကနေ အီရန်က ကုန်သင်္ဘောတွေ တိုက်ခိုက်တယ်၊ အမေရိကန်က အီရန်ပိုင်နက်ကို ပြန်တိုက်တယ်၊ အီရန်ကလည်း ပင်လယ်ကွေ့ဒေသက အမေရိကန် စခန်းတွေ တိုက်ခိုက်တယ်။ ဇူလိုင် ၁၄ ရက်မှာ အမေရိကန်က အီရန် ဆိပ်ကမ်းတွေအပေါ် ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို ပြန်ချထားလိုက်တယ်။
စစ်ပွဲက အီရန်တစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။ လက်ဘနွန်မှာ ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးကို ဒုံးကျည်တွေနဲ့ ပစ်တယ်၊ ယီမင်က ဟူသီတွေက ဆော်ဒီအာရေဗျကို ပစ်တယ်၊ အီရန်ဒုံးကျည်တွေက ပင်လယ်ကွေ့က အမေရိကန် စခန်းတွေ ထိတယ်။ စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်တုန်းက အီရန် ဒုံးကျည်တစ်စင်း သင်္ဘောတစ်စီးကို ထိမှန်လို့ အမေရိကန် မရိန်းတပ်သား ၈ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်။ ဖေဖော်ဝါရီကတည်းက အမေရိကန် စစ်သည် ၂၀ ကျော် သေဆုံး၊ ၈၀၀ ဝန်းကျင် ဒဏ်ရာရပြီးပြီလို့ အထက်လွှတ်တော် အမတ် မာ့ခ် ကယ်လီက ပြောတယ်။ သူ့ရဲ့ သုံးသပ်ချက်က ပြတ်သားတယ် — "ထွက်ပေါက်အစီအစဉ် မရှိတဲ့ စစ်ပွဲ" တဲ့။
အီရန်ဘက်က ရပ်တည်ချက် — "နောက်ဆုံးအသက်ရှူထိ ရပ်တည်မယ်"
ကုလအစည်းအဝေးက ပြန်လာတဲ့ အီရန် သမ္မတ မဆုဒ် ပက်ဇက်ရှကီယမ်က လေဆိပ်မှာ စောင့်နေတဲ့ လူထုကို ပြောတယ်။ "ကျွန်တော်တို့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်မယ်၊ နောက်ဆုံးအသက်ရှူထိ ရပ်တည်မယ်။" အမေရိကန်ဘက်ကို "ယုံကြည်မှု မရှိဘူး" လို့လည်း ပြောသွားတယ်။
အီရန် စစ်တပ်ကလည်း နောက်မဆုတ်ဘူးလို့ ကြေညာတယ်။ "မညီမျှစစ်ပွဲမှာ ကမ္ဘာ့အတွေ့အကြုံအရှိဆုံးနိုင်ငံ" ဖြစ်ကြောင်း၊ ဟော်မုဇ် စီမံခန့်ခွဲမှုမှာ အမေရိကန် ဝင်စွက်ဖက်ဖို့ အိပ်မက်မမက်ဖို့ သတိပေးတယ်။ အီရန် သတ်မှတ်တဲ့ လမ်းကြောင်းအပြင်ဘက် ဖြတ်သန်းတဲ့ သင်္ဘောတိုင်း "လုံခြုံမှု ရမှာ မဟုတ်ဘူး" လို့ ခြိမ်းခြောက်ထားတယ်။ စစ်ပွဲဟာ "အရေးကြီးဆုံး အဆုံးအဖြတ်အဆင့်" ကို ရောက်နေပြီလို့ ဆိုတယ်။
ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ
နှစ်ဖက်လုံးက "သဘောတူညီချက် လိုချင်တယ်" လို့ ပြောနေကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဈေးနှုန်းက ရွေ့သွားပြီ။ ထရမ့်က ဖိအားဆက်ထားရင် စျေးသက်သက်သာသာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ရမယ်လို့ ယုံကြည်တယ်။ အီရန်က သည်းခံစောင့်နေရင် အသိအမှတ်ပြုမှု ရမယ်လို့ ယုံကြည်တယ်။ ဇွန်လ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ပြိုကွဲခဲ့တာဟာ အခြေခံ မယုံကြည်မှုတွေ မပျောက်ခဲ့လို့။ အခု ကမ်းလှမ်းချက်ကလည်း အရိုးအဆစ်တူတဲ့အပေါ် အသားနည်းနည်း ထပ်တင်ထားတာကို ထရမ့်က "မလုံလောက်ဘူး" လို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ် — အချိန်က သူ့ဘက်မှာ ရှိတယ်လို့ သူ ထင်နေလို့။
တကယ့်ငွေကြေးက ဟော်မုဇ်ပဲ။ ကမ္ဘာ့ရေနံရဲ့ ၅ ပုံ ၁ ပုံ ဖြတ်တဲ့ ရေလက်ကြားတစ်ခုကို နှစ်ဖက်လုံးက ညှိနှိုင်းရေးကတ်အဖြစ် ကိုင်ထားတယ်။ အကျပ်အတည်းကြာလေ၊ ပင်လယ်ကွေ့နဲ့ ဝေးတဲ့ နေရာတွေက ပြည်သူတွေ လောင်စာဈေးနဲ့ ပေးဆပ်ရလေ။
အချိန်ဇယားနှစ်ခု တိုက်နေတယ်။ ထရမ့်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ပြက္ခဒိန် — ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်တွေ "ဖြစ်နိုင်တယ်"၊ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ ပိုဖြစ်နိုင်တယ်။ အီရန်ရဲ့ သည်းခံပွဲ — အာရတ်ချီက စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်အထိ နယူးယောက်မှာ ဆက်နေမယ်။ တံခါးက လုံးဝ မပိတ်သေးဘူး။
မြေပုံပေါ်မှာ "Trump Strait" လို့ အမည်တပ်ပြတာက လွယ်တယ်။ တကယ့် ရေလက်ကြားကို ပြန်ဖွင့်တာက ခက်တယ်။ ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ ဖြစ်ရပ်က ပြသလိုက်တာက ရှင်းတယ် — ဝါရှင်တန်ဟာ အခု ငြိမ်းချမ်းရေးထက် ဖိအားကို ရွေးချယ်ခဲ့တယ်။ အဲဒီရွေးချယ်မှုရဲ့ ဈေးနှုန်းကိုတော့ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးက ရေနံဈေးနဲ့ ပေးနေရတယ်။
