အနီရောင်ပြည်နယ်မှာ ခံစစ်ဆင်နေရတဲ့ သမ္မတ — နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အမေရိကန်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ နှစ်ရက်အလို
နိုဝင်ဘာ ၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့။ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ နှစ်ရက်အလို။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အိုင်အိုဝါနဲ့ ကန်ဆပ်ပြည်နယ်ဆီ လေယာဉ်နဲ့ ထွက်လာတယ် — ဒီခရီးစဉ်ကို သုံးရက်အလိုမှာတင် တစ်ခါ ဖျက်သိမ်းပြီးသား။
အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက် ကြာသပတေးနေ့မှာ သူ့ပါတီက ဒီခရီးစဉ်တွေကို ဖျက်သိမ်းပြီး တယ်လီဖုန်းမဲဆွယ်ပွဲတွေနဲ့ အစားထိုးမယ်လို့ ကြေညာခဲ့တယ်။ နောက်တစ်နေ့မှာပဲ ပြန်ထည့်လိုက်တယ်။ သမ္မတကိုယ်တိုင် အိမ်ဖြူတော်မှာ သတင်းထောက်တွေကို ပြောတယ် — ပြည်နယ်နှစ်ခုက ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေက သူ့ကို ဖုန်းဆက်ပြီး လာဖို့ တောင်းဆိုခဲ့တယ်တဲ့။ "သူတို့က ကျွန်တော့်ကို လာစေချင်တယ်၊ ဒါကြောင့် ကျွန်တော် သွားမှာပါ" တဲ့။
ဒီအပြောင်းအလဲသေးသေးလေးက ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ ဇာတ်လမ်းအကြီးကြီးကို ပြောပြနေတယ်။ သမ္မတတစ်ဦးက သူ့ပါတီရဲ့ အခိုင်မာဆုံးနယ်မြေတွေဆီ — ၂၀၂၄ မှာ သူ ကိန်းဂဏန်းနှစ်လုံးနဲ့ နိုင်ခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်တွေဆီ — နောက်ဆုံးရက်သတ္တပတ်မှာ ခံစစ်ဆင်ဖို့ သွားနေရတယ်။
ဂဏန်းတွေ — လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ခြားနားချက် အနည်းငယ်
နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့မှာ အမေရိကန်ပြည်သူတွေက အောက်လွှတ်တော်နေရာ ၄၃၅ နေရာလုံး၊ ဆီနိတ် နေရာ ၃၅ နေရာနဲ့ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၃၆ နေရာကို ရွေးချယ်ကြမယ်။ သမ္မတက မဲပုံးမှာ မပါဘူး — ဒါပေမဲ့ သူ့သက်တမ်း နောက်ဆုံးနှစ်နှစ်ရဲ့ ရုပ်ပုံက ဒီရွေးကောက်ပွဲပေါ်မှာ မူတည်တယ်။
လက်ရှိအခြေအနေက အလွန်ကျဉ်းမြောင်းတယ်။ အောက်လွှတ်တော်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၂၁၈ နေရာ၊ ဒီမိုကရက် ၂၁၄ နေရာ။ ဆီနိတ်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ၅၃ နေရာ၊ ဒီမိုကရက် ၄၇ နေရာ။ ဆီနိတ်မှာ ဒီမိုကရက်တွေ အများစုရဖို့ နေရာလေးနေရာ ထပ်ရဖို့ လိုတယ် — ၅၀-၅၀ ဖြစ်သွားရင်တောင် ဒုသမ္မတရဲ့ မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှုနဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေက ဆက်ထိန်းထားနိုင်လို့ပဲ။
သမိုင်းကလည်း သမ္မတရဲ့ပါတီဘက်မှာ မရှိဘူး။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်ကတည်းက သမ္မတရဲ့ပါတီဟာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတိုင်းမှာ အောက်လွှတ်တော်နေရာ ပျမ်းမျှ ၂၇ နေရာခန့် ဆုံးရှုံးခဲ့တယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေ ဆုံးရှုံးနိုင်တဲ့ နေရာက လေးနေရာပဲ ရှိတယ် — သမိုင်းအရ ကြည့်ရင် သူတို့ ခံနိုင်ဖို့ အတော်ခက်တယ်။
ဒါပေမဲ့ သင်္ချာက တစ်ဖက်တည်းမဟုတ်ဘူး။ ဆီနိတ်မှာ ဒီမိုကရက်တွေက ကိုယ့်နေရာ ၁၃ နေရာလုံးကို ကာကွယ်ရင်း ရီပတ်ဘလစ်ကန်နေရာ ၂၂ နေရာထဲက လေးနေရာကို ယူရမယ်။ အမှားတစ်ခု၊ ပြည်နယ်တစ်ခုရဲ့ အံ့အားသင့်စရာရလဒ်တစ်ခုက အရာအားလုံးကို ပြောင်းလဲပစ်နိုင်တယ်။
စံချိန်တင် ကြိုတင်မဲ — ၅၂ သန်းကျော်
ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီမှာပဲ အမေရိကန်ပြည်သူတွေ မဲပေးနေကြပြီ — အရေအတွက်က စံချိန်တင်တယ်။ နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်အထိ ကြိုတင်မဲပေးသူ ၅၂ သန်းကျော်ရှိပြီ။ ၂၀၂၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတစ်လျှောက်လုံး ကြိုတင်မဲပေးသူ ၄၅ ဒသမ ၉ သန်းကို ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ရက်အတော်ကြာကတည်းက ကျော်သွားပြီ။
တက္ကဆပ်ပြည်နယ်တစ်ခုတည်းမှာပဲ ကြိုတင်မဲပေးသူ ခုနစ်သန်းကျော်ရှိတယ် — ၂၀၂၂ တစ်နှစ်လုံးထက် ၁ ဒသမ ၅ သန်းပိုများတယ်။ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားမှာလည်း ကြိုတင်မဲပေးသူက ၂၀၂၂ ထက် ၈၃ ရာခိုင်နှုန်း ပိုများတယ်။
ပါတီမှတ်ပုံတင်အချက်အလက်ကို ဖော်ပြတဲ့ ပြည်နယ်တွေမှာတော့ ဒီမိုကရက်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားသူ ၁၀ ဒသမ ၇ သန်းက ရီပတ်ဘလစ်ကန်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားသူ ၇ ဒသမ ၈ သန်းထက် ပိုများတယ်။ ဒါပေမဲ့ သတိထားရမှာက — မှတ်ပုံတင်ပါတီက တကယ်မဲပေးပုံကို မပြဘူး။ ပြည်နယ် ၂၇ ခုလောက်ပဲ ဒီအချက်အလက်ကို ဖော်ပြတယ်။ ကြိုတင်မဲအရေအတွက်က စိတ်အားထက်သန်မှုကို ပြတယ်၊ ရလဒ်ကို မပြဘူး။
ကန်ဆပ်နဲ့ အိုင်အိုဝါ — အနီရောင်ပြည်နယ်တွေက ဘာကြောင့် တိုက်ပွဲဖြစ်နေသလဲ
ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ အထူးခြားဆုံးအချက်က ကန်ဆပ်နဲ့ အိုင်အိုဝါပဲ။
ကန်ဆပ်ပြည်နယ်က ဒီမိုကရက်ဆီနိတ်အမတ်ကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း တစ်ခါမှ မရွေးချယ်ဖူးဘူး။ အခု ရီပတ်ဘလစ်ကန် ဆီနိတ်အမတ် ရော်ဂျာမာရှယ်ကို ဒီမိုကရက် အာဒမ်ဟာမီလ်တန်က စိန်ခေါ်နေတယ်။ နောက်ဆုံးစစ်တမ်းတွေအရ ဟာမီလ်တန်က ဦးဆောင်နေတယ်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်ကတည်းက ဒီမိုကရက်တစ်ယောက်မှ မနိုင်ဖူးတဲ့ ပြည်နယ်မှာ သမ္မတကိုယ်တိုင် နောက်ဆုံးအပတ်မှာ လာမဲဆွယ်ရတယ်ဆိုတာ — ဒါက ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေရဲ့ စိုးရိမ်မှုကို တိုင်းတာတဲ့ ပေတံပဲ။
အိုင်အိုဝါမှာလည်း ပုံစံတူတယ်။ ထရမ့်က ၂၀၂၄ မှာ ဒီပြည်နယ်ကို ကိန်းဂဏန်းနှစ်လုံးနဲ့ နိုင်ခဲ့တယ်။ အခု ရီပတ်ဘလစ်ကန် ကိုယ်စားလှယ် အက်ရှ်လေဟင်ဆန်က ဆီနိတ်နေရာအတွက် ဒီမိုကရက် ဂျို့ရှ်တူးရက်နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နေတယ်။ ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်နေတယ်။ ကျေးလက်ဒေသက ပြည်သူတွေကြားမှာ သမ္မတရဲ့ ထောက်ခံမှုက အောက်တိုဘာမှာ အနိမ့်ဆုံး ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားတယ်။ လယ်ယာထွက်ကုန်ဈေးကွက်၊ ကုန်ကျစရိတ်မြင့်တက်မှုနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒတွေက လယ်သမားတွေရဲ့ စားပွဲပေါ်မှာ တိုက်ရိုက်ရောက်နေတယ်။
ထရမ့်က အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက် ဖလော်ရီဒါမဲဆွယ်ပွဲမှာ ပြောခဲ့တယ် — သူ ဒီမဲဆွယ်ခရီးကို ၂၈ ရက်ဆက်တိုက် လုပ်နေရပြီး သူ့အသံက "၄၉ ဒသမ ၂ ရာခိုင်နှုန်း" ပဲ ကျန်တော့တယ်တဲ့။ သူက ဖလော်ရီဒါကို နောက်ဆုံးပွဲလို့ ထင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အိုင်အိုဝါနဲ့ ကန်ဆပ်က ဖုန်းခေါ်မှုတွေက သူ့ကို ပြန်ခေါ်သွားတယ်။
မဲပေးမှုကို စောင့်ကြည့်ခြင်း — တရားရုံးတွေ၊ စောင့်ကြည့်သူတွေ၊ စောင့်ဆိုင်းရမယ့်ရက်တွေ
ဒီရွေးကောက်ပွဲက မဲပေးခြင်းသက်သက်မဟုတ်ဘူး — မဲပေးပုံကိုပါ တိုက်ပွဲဖြစ်နေတယ်။
တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြည်နယ် ၅၀ လုံးက မဲပေးတဲ့နေရာတွေကို စောင့်ကြည့်သူ ၁၀၀၀ ကျော် စေလွှတ်မယ်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားမှာတော့ စာတိုက်မဲ ၂၀,၀၀၀ ကျော်ကို ရေတွက်ခွင့်ပိတ်ဖို့ တောင်းဆိုမှုကို တရားရုံးက ပယ်ချခဲ့ပြီး၊ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာ တရားသူကြီးတစ်ဦးက ရွေးကောက်ပွဲဝန်ထမ်းတွေကို ခြိမ်းခြောက်တာကို တားမြစ်တဲ့ အမိန့်ထုတ်ခဲ့တယ် — နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်အထိ အကျုံးဝင်တယ်။
အလာစကာပြည်နယ်မှာလည်း ဆီနိတ်ပြိုင်ပွဲက အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်တယ်။ အဲဒီမှာ စာတိုက်မဲတွေ ပြန်ရောက်ဖို့ ၁၀ ရက်ကနေ ၁၅ ရက်အထိ ကြာနိုင်တယ် — ရွေးကောက်ပွဲညက အဖြေ မထွက်နိုင်ဘူး။ မစ်ရှီဂန်မှာလည်း ဒီမိုကရက် အက်ဘဒူအယ်လ်ဆာရက်နဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန် မိုက်ရော်ဂျာတို့ ယှဉ်ပြိုင်နေတဲ့ ဆီနိတ်နေရာက အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်တဲ့ နေရာတွေထဲက တစ်ခု။
တရားရုံးတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကလည်း ရွေးကောက်ပွဲအကြိုလေထုကို ထင်ဟပ်နေတယ်။ သမ္မတရဲ့ သတင်းစာတစ်စောင်ကို စွဲဆိုထားတဲ့ အသရေဖျက်မှုအမှုကို တရားသူကြီးတစ်ဦးက ပယ်ချခဲ့တယ်။ ဒါတွေအားလုံးက ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ရက်ပိုင်းအလိုမှာ နိုင်ငံရေးအပူချိန် ဘယ်လောက်မြင့်နေသလဲဆိုတာကို ပြနေတယ်။
ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ
နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်ညက အဖြေနှစ်မျိုးထဲက တစ်မျိုးကို ပေးလိမ့်မယ်။
ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ထိန်းနိုင်ရင် ထရမ့်က သူ့သက်တမ်း နောက်ဆုံးနှစ်နှစ်ကို လက်လွတ်စပယ် ဆက်လုပ်နိုင်မယ် — ဥပဒေတွေ၊ ခန့်အပ်မှုတွေ၊ မူဝါဒတွေ အကုန်လုံးကို သူ့ပါတီရဲ့ ထောက်ခံမှုနဲ့ ရှေ့ဆက်နိုင်မယ်။
အောက်လွှတ်တော်တစ်ရပ်ပဲ ဆုံးရှုံးရင်တောင် ပုံစံ ပြောင်းသွားမယ်။ ဒီမိုကရက်တွေက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ စတင်နိုင်တယ်၊ ဘတ်ဂျက်ကို ပိတ်ဆို့နိုင်တယ်၊ သမ္မတရဲ့ မူဝါဒတွေကို ရပ်တန့်နိုင်တယ်။ ဆီနိတ်ပါ ဆုံးရှုံးရင် တရားသူကြီးခန့်အပ်မှုတွေနဲ့ အဆင့်မြင့်ရာထူးခန့်အပ်မှုတွေပါ ရပ်သွားမယ်။
ဒါပေမဲ့ အဖြေက နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်ညမှာပဲ ထွက်မယ်လို့ မျှော်လင့်လို့မရဘူး။ အလာစကာလို ပြည်နယ်တွေမှာ မဲရေတွက်ဖို့ ရက်သတ္တပတ်ချီ ကြာနိုင်တယ်။ ၂၀၂၂ တုန်းကလိုပဲ၊ အမေရိကန်ပြည်သူတွေက ရက်အနည်းငယ် စောင့်ရကောင်းစောင့်ရမယ်။
အရေးအကြီးဆုံးမေးခွန်းကတော့ ရိုးရှင်းတယ် — အမေရိကန်ပြည်သူတွေက စားဝတ်နေရေး၊ ကုန်ကျစရိတ်မြင့်တက်မှုနဲ့ နိုင်ငံရဲ့ ဦးတည်ချက်အတွက် ဘယ်သူ့ကို တာဝန်ယူခိုင်းမလဲ။ အောက်တိုဘာ ၁ ရက်က စတင်ခဲ့တဲ့ မဲဆွယ်ခရီးက နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်မှာ အိုင်အိုဝါနဲ့ ကန်ဆပ်မှာ အဆုံးသတ်တယ် — သမ္မတကိုယ်တိုင် သူ့ပါတီရဲ့ အခိုင်မာဆုံးနယ်မြေတွေမှာ ခံစစ်ဆင်နေရတဲ့ ပုံရိပ်နဲ့။
အဖြေကို မဲပုံးက ပေးလိမ့်မယ်။ မဲပုံးမပိတ်ခင် မဲပေးပြီးသူ ၅၂ သန်းကျော်ကလည်း သူတို့အဖြေကို ပေးပြီးသား။
