ဒေါ်လာတစ်ခု ၄,၇၉၀ ကျပ်ဝန်းကျင် — စစ်ပွဲစရိတ်ကြောင့် ပြန်ကျဆင်းနေတဲ့ မြန်မာ့ငွေကြေး
မှတ်ချက် — ဒီဆောင်းပါးကို အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်က ရေးခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီတုန်းက အပြင်ဈေးမှာ ဒော်လာတစ်ခု ၄,၆၀၀ ကျပ် ရှိခဲ့ပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်မှာတော့ အပြင်ဈေး ၄,၇၉၀ ကျပ်ဝန်းကျင်အထိ တက်သွားခဲ့ပါတယ်။
အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မနက်ခင်း။ ရန်ကုန်မြို့ရဲ့ ငွေလဲဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ ဘုတ်ပေါ်က နံပါတ်တစ်ခု ပြောင်းသွားတယ် — ဒေါ်လာတစ်ခု ၄,၆၀၀ ကျပ်။
ဒါက နံပါတ်တစ်ခုတည်း ပြောင်းတာမဟုတ်ဘူး။ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်မှာ ၄,၄၉၅ ကျပ် ရှိခဲ့တာ၊ ၁၃ ရက်မှာ ၄,၅၂၀ ဖြစ်လာတယ်၊ ၁၄ ရက်မှာ ၄,၆၀၀ ကို ရောက်သွားတယ်။ သုံးရက်အတွင်း ကျပ် ၁၀၀ ကျော် ကျဆင်းသွားတာ။ နှစ်နှစ်ကျော်ကြာ ၄,၃၀၀ နဲ့ ၄,၄၀၀ ဝန်းကျင်မှာ တန့်နေခဲ့တဲ့ ကျပ်ငွေက ရွေ့လာပြီ — ပြန်ကျဆင်းတဲ့ဘက်ကို။
သုံးရက်အတွင်း ဖြစ်သွားတာ
ကျပ်ငွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းကို နောက်ပြန်ကြည့်ရင် ပုံစံတစ်ခုကို တွေ့ရတယ်။ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ အာဏာသိမ်းတုန်းက ဒေါ်လာတစ်ခု ၁,၄၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင် ရှိခဲ့တယ်။ လအနည်းငယ်အတွင်းမှာ ၂,၀၀၀ နားကို ရောက်သွားတယ်။ ၂၀၂၂ မှာ ပထမဆုံးအကြိမ် ၃,၀၀၀ ကို ကျော်သွားတယ်။ ၂၀၂၃ နဲ့ ၂၀၂၄ မှာ ၄,၀၀၀ ကို ကျော်လွန်သွားခဲ့တယ်။
အဲဒီနောက်ပိုင်း နှစ်နှစ်နီးပါး ၄,၃၀၀–၄,၄၀၀ ဝန်းကျင်မှာ တည်ငြိမ်နေခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ပတ်က အဲဒီတည်ငြိမ်မှုကို ဖျက်လိုက်တယ်။
နောက်ထပ် ဂဏန်းတစ်ခုက ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။ ဗဟိုဘဏ်ရဲ့ တရားဝင်သတ်မှတ်ဈေးဟာ ဒေါ်လာတစ်ခု ၂,၁၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင်မှာ ရှိနေတယ် — ဈေးကွက်ဈေးရဲ့ ထက်ဝက်တောင် မရှိဘူး။ ဈေးနှစ်ခု၊ လောကနှစ်ခု။ တရားဝင်လမ်းကြောင်းနဲ့ ဈေးကွက်အစစ်ကြားမှာ ကွာဟချက်ကြီးတစ်ခု ရှိနေတယ်။
ဘာကြောင့် ကျဆင်းသွားတာလဲ
ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ ကျဆင်းမှုနောက်မှာ အကြောင်းရင်း သုံးခု ထွက်ပေါ်လာတယ်။
ပထမတစ်ခုက အဆင့်မြင့် ကွန်ဒိုဈေးကွက်မှာ ပြဿနာတွေ ပေါ်ထွက်လာတာနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်။ ဒုတိယတစ်ခုက စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်ထားတဲ့ လွှတ်တော်က ဘီလာရုစ်နဲ့ ပို့ကုန်ချေးငွေ စီစဉ်မှုတစ်ခု အတည်ပြုလိုက်တာ — တင်သွင်းလာတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေကနေတစ်ဆင့် ချေးငွေပေးတဲ့ ပုံစံမျိုး။ တတိယတစ်ခုကတော့ စစ်အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ကနေ ကျပ် ၂ ထရီလီယံကျော် ချေးယူဖို့ စီစဉ်နေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်း။
ဘယ်အချက်က ကျပ်ငွေကျဆင်းမှုကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေတယ်ဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ လေ့လာသူအများစုရဲ့ အမြင်ကတော့ တူတယ် — စစ်အသုံးစရိတ် အလွန်အကျွံသုံးစွဲမှုကြောင့် အားနည်းနေတဲ့ စီးပွားရေးကို ဗဟိုဘဏ်ငွေကြေးထုတ်လုပ်မှုနဲ့ အတိုးနှုန်းမြင့်တဲ့ နိုင်ငံခြားချေးငွေ တိုတိုတွေနဲ့ ထိန်းထားဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ လက္ခဏာတွေပဲတဲ့။
ရိုးရိုးပြောရရင် ငွေကို ပိုထုတ်ပြီး စရိတ်ကို ဖုံးဖို့ ကြိုးစားနေတာ။ ငွေပိုထုတ်လေ၊ ငွေတန်ဖိုး ကျလေပဲ။
စစ်ပွဲစရိတ်က နိုင်ငံခြားငွေ တောင်းနေတယ်
ဒီငွေကြေးဇာတ်လမ်းရဲ့ အရင်းခံက စစ်ပွဲပဲ။ မကြာသေးတဲ့ နှစ်တွေမှာ စစ်ပွဲရဲ့ သဘောသဘာဝက ပြောင်းလဲသွားတယ်။ အစောပိုင်းကာလနဲ့ ယှဉ်ရင် စစ်ကောင်စီဟာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပိုအားကိုးလာတယ်၊ ဒရုန်းတွေကိုလည်း ပိုသုံးလာတယ်။ ဒီလိုပြောင်းလဲမှုတွေကြောင့် စစ်ဆင်ရေးတွေ လည်ပတ်ဖို့ နိုင်ငံခြားငွေ ပိုလိုလာတယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း နိုင်ငံခြားငွေ ရှာနိုင်စွမ်းက အားနည်းလာတယ်။ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ တင်ပို့မှု ကျဆင်းသွားတယ်၊ လယ်ယာထွက်ကုန် ထုတ်လုပ်မှုကို တိုက်ပွဲတွေက အနှောင့်အယှက်ပေးနေတယ်၊ အထည်ချုပ်စက်ရုံတွေအပါအဝင် အလုပ်သမား အများအပြားသုံးတဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေမှာ စက်ရုံပိတ်တာ၊ ရပ်နားတာတွေ ဖြစ်နေတယ်။
နိုင်ငံခြားငွေ ရနိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ တဖြည်းဖြည်း ကျဉ်းလာနေတယ်။ စစ်အသုံးစရိတ်က တက်လာတယ်၊ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းက ကျလာတယ် — ဒီနှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်နေတာကိုက ကျပ်ငွေကျဆင်းတာ အံ့ဩစရာ မဟုတ်တော့ဘူး။
နိုင်ငံခြားက မြန်မာလုပ်သားတွေဆီက ငွေ
နိုင်ငံခြားငွေ အရေးတကြီးလိုအပ်နေတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုက နိုင်ငံခြားမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ မြန်မာတွေအပေါ် ဖိအားပေးလာတာပဲ။ ဝင်ငွေခွန် ပေးဆောင်ဖို့ တောင်းဆိုမှုတွေအပြင်၊ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် ဒါမှမဟုတ် CI စာအုပ် သက်တမ်းတိုးဖို့ မိသားစုကို ငွေလွှဲထားကြောင်း အထောက်အထားပြရတယ်။ ယာယီပြန်လာတဲ့ လုပ်သားတွေဆို ဝင်ငွေခွန်ပေးထားကြောင်းနဲ့ မိသားစုကို ငွေလွှဲထားကြောင်း အထောက်အထားမပြနိုင်ရင် နိုင်ငံက ပြန်ထွက်ခွင့် မရဘူးဆိုတဲ့ အခြေအနေတွေပါ ရှိလာတယ်။
ဒါဟာ နိုင်ငံခြားငွေကို ဘယ်လောက် အရေးတကြီး လိုနေပြီလဲဆိုတာကို ဖော်ပြနေတယ်။
ဈေးနှုန်းတွေ — ပြည်သူတွေပေးနေရတဲ့ ဈေး
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်လောက်က စစ်အစိုးရဟာ နိုင်ငံခြားငွေ ဝယ်လိုအား လျှော့ချဖို့ တင်သွင်းကုန်တွေအပေါ် ကန့်သတ်ချက်တွေ တဖြည်းဖြည်း တင်းကျပ်လာခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ထိုင်းနဲ့ တရုတ်နယ်စပ်က တင်သွင်းလာတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေရဲ့ ဈေးနှုန်းတွေက ဆက်တက်နေတယ်။ အခု ပြည်တွင်းဈေးကွက်မှာ အဲဒီကုန်ပစ္စည်းအများစုဟာ အလွန်မြင့်မားတဲ့ ဈေးတွေကို ရောက်နေပြီ။
ကျပ်ငွေ ထပ်ကျဆင်းတော့ ချက်ပြုတ်ဆီ၊ လောင်စာဆီ၊ ဆေးဝါး၊ နေ့စဉ်သုံး ကုန်ပစ္စည်းတွေရဲ့ ဈေးနှုန်းတွေ ပိုတက်လာနိုင်တယ်။ လေ့လာသူအချို့ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းဟာ ၂၄–၂၅ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင် ရှိနေပြီ။
ဒီဒဏ်ကို အပြင်းထန်ဆုံး ခံရမှာက စစ်ဘေးဒေသတွေက ပြည်သူတွေပဲ။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ တောင်ကြီး၊ မော်လမြိုင်တို့လို မြို့ကြီးတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းနဲ့ ပိတ်ဆို့ခံထားရတဲ့ ရခိုင်ဒေသအချို့မှာ အခြေခံကုန်ပစ္စည်းတွေကို အများကြီး ပိုပေးပြီး ဝယ်နေရပြီးသား။ ဈေးထပ်တက်ရင် အဲဒီဒေသတွေက အိမ်ထောင်စုတွေအပေါ် ဖိအား ပိုများလာမယ်။
ဝပြည်နယ်နဲ့ ကိုးကန့်ဒေသလိုနေရာတွေကတော့ သီးခြားငွေကြေးစီစဉ်မှုတွေနဲ့ ရပ်တည်နေတာကြောင့် ဒီလှိုင်းဒဏ်ကို တိုက်ရိုက်မခံရဘူး — ဒါပေမဲ့ အဲဒါတွေက ခြွင်းချက်တွေပဲ။
ဒဏ်အပြင်းထန်ဆုံးခံရမှာက စစ်ဘေးရှောင်တွေ၊ နေ့စားအလုပ်သမားတွေ၊ ပုံမှန်အလုပ်မရှိသူတွေ၊ လစာတစ်ခုတည်းနဲ့ ရပ်တည်နေရတဲ့ မိသားစုတွေပဲ။ သူတို့အတွက် ဈေးတက်တယ်ဆိုတာ အစားအသောက် လျှော့ရတာ၊ ဆေးကုသမှု ရွှေ့ဆိုင်းရတာ၊ ကလေးတွေရဲ့ ပညာရေးစရိတ် ဖြတ်ရတာပဲ။ ငွေကြေးကျဆင်းမှုရဲ့ အကျိုးဆက်ကို လူတိုင်း အညီအမျှ မခံရဘူး။ ဝင်ငွေနည်းတဲ့ အိမ်ထောင်စုတွေနဲ့ စစ်ဒဏ်ခံနေရတဲ့ ရပ်ရွာတွေက အများကြီး ပိုခံရမယ်။
ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ
ဒီတစ်ပတ်ရဲ့ ဇာတ်လမ်းက နံပါတ်တွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းမဟုတ်ဘူး။ ဈေးကွက်က စစ်ပွဲရဲ့ ကုန်ကျစရိတ် စာရင်းကို ဖတ်ပြနေတာ။
ဗဟိုဘဏ်က ငွေထုတ်ပြီး အစိုးရကို ချေးပေးလေလေ၊ ကျပ်ငွေတန်ဖိုး ကျလေလေပဲ။ ဘီလာရုစ်လို နိုင်ငံတွေဆီက အတိုးမြင့်ချေးငွေတိုတွေယူလေလေ၊ နောင်တစ်ချိန်မှာ ပြန်ဆပ်ရမယ့် ဝန်ထုပ်က ကြီးလေလေပဲ။ လေယာဉ်တွေ၊ ဒရုန်းတွေအတွက် နိုင်ငံခြားငွေ လိုလေလေ၊ ပြည်သူ့အိတ်ထဲက ငွေတန်ဖိုး ပါးလျလေလေပဲ။
ဒါကြောင့် အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းက ဒေါ်လာတစ်ခုကို ကျပ်ဘယ်လောက် ပေးရမလဲဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။ သာမန်အလုပ်သမားတစ်ယောက်ရဲ့ တစ်နေ့တာလုပ်ခဟာ မိသားစုအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်တွေကို ဘယ်လောက်ကြာကြာ ဖြည့်ပေးနိုင်ဦးမလဲဆိုတာပဲ။
ငွေကြေးတည်ငြိမ်မှုဆိုတာ ဗဟိုဘဏ်က သတ်မှတ်တဲ့ ဈေးနှုန်းတစ်ခုတည်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်လို့မရဘူး။ နိုင်ငံရဲ့ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း၊ နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်မှု၊ နိုင်ငံခြားငွေရရှိမှု၊ စီးပွားရေးအပေါ် ပြည်သူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှုတို့ပေါ်မှာ မူတည်တယ်။ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ဆက်ရှိနေသမျှ၊ နိုင်ငံရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ စစ်အသုံးစရိတ်ဘက်ကို အဓိကရောက်နေသမျှ၊ ငွေကြေးနဲ့ စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှုကို ပြန်ရဖို့ဆိုတာ အလွန်ခက်ခဲဦးမယ်။
ကျပ်ငွေကျဆင်းမှုဟာ စီးပွားရေးပြဿနာတစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။ စစ်ပွဲနဲ့ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းရဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို ပြည်သူတွေ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဘယ်လောက် ပေးဆပ်နေရတယ်ဆိုတာကို တိုင်းတာနေတဲ့ ပေတံတစ်ခု ဖြစ်နေပြီ။
