အဆင့်မြင့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် — တရုတ်ရဲ့စကားတစ်ခွန်းက ဖွင့်လိုက်တဲ့ မြန်မာ့အရေးတံခါး
အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်၊ နေပြည်တော်။ တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ် (NCA) ၁၁ နှစ်ပြည့် အခမ်းအနား ဖွင့်ပွဲ။ စင်ပေါ်မှာ ဗီဒီယိုဖန်သားပြင် တစ်ခု လင်းနေတယ်။ ဖန်သားပြင်ထဲက အသံက တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် တိန့်ရှီကျွမ်းရဲ့ အသံ — မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် တရုတ်ရဲ့ သဘောထားကို ပြောနေတဲ့ အသံ။
သူ ပြောလိုက်တဲ့ စကားတစ်ခွန်းက အခမ်းအနားပြီးတောင် ကျန်နေတယ်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတွေအတွက် "အဆင့်မြင့်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်" ပုံစံတွေကို ရှာဖွေလေ့လာဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်တာပဲ။
စကားတစ်ခွန်း။ ဒါပေမဲ့ ဒီစကားရဲ့ နောက်မှာ မြန်မာ့အရေးရဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ မေးခွန်းဟောင်း တစ်ခု ရှိနေတယ် — ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဆိုတာ တကယ်ပေးမှာလား၊ စကားလုံးအဆင့်ပဲ ရှိနေမှာလား။
ပြောခဲ့တဲ့စကား — ဘာတွေပါသလဲ
တိန့်ရှီကျွမ်းရဲ့ မိန့်ခွန်းမှာ အချက်သုံးချက် ပါတယ်။ ပထမ — မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်ကို တရုတ်က ဆက်ပြီး ထောက်ခံတယ်။ ဒုတိယ — အစိုးရနဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ နှစ်ဖက်စလုံး မိမိတို့ရဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကတိတွေကို လိုက်နာအကောင်အထည်ဖော်ကြဖို့။ တတိယ — တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတွေအတွက် အဆင့်မြင့်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပုံစံတွေကို ရှာဖွေဖို့နဲ့ အဖြေကို ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုကနေတဆင့် ရှာဖို့။
သူက တရုတ်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း ပြောခဲ့တယ်။ သက်ဆိုင်သူတွေရဲ့ တောင်းဆိုမှုအရ ကူမင်းမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေ စီစဉ်ပေးခဲ့တာကြောင့် မြန်မာ့တပ်မတော်နဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်တွေ ရခဲ့တယ်၊ မြောက်ပိုင်းမှာ တင်းမာမှု လျော့ကျသွားတယ်တဲ့။
ဒါပေမဲ့ သတိထားရမှာက သူ မပြောခဲ့တဲ့အရာပဲ။ "အဆင့်မြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်" ဆိုတာ ဘယ်ပုံစံလဲ၊ ဘယ်လို အကောင်အထည်ဖော်မလဲ — အဲဒါကို သူ မရှင်းပြခဲ့ဘူး။ ပုံစံကို ရှာဖွေဖို့ တိုက်တွန်းတာပဲ ရှိတယ်။ အဖြေကို ဖွင့်ထားခဲ့တယ်၊ အဖြေကိုယ်တိုင်ကို မပေးခဲ့ဘူး။
ဘာကြောင့် အခုချိန်မှာ ပြောသလဲ
တရုတ်ရဲ့ မြန်မာမူဝါဒကို ကြည့်ရင် ဒီစကားက ရုတ်တရက် ပေါ်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိက တရုတ်ရဲ့ အနီရောင်မျဉ်း သုံးခုကို လူသိရှင်ကြား ချပြထားပြီးသား — ဒီမျဉ်းတွေကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ထိန်းသိမ်းရမယ်လို့လည်း သတိပေးထားတယ်။ နယ်စပ်တည်ငြိမ်ရေး၊ တရုတ်ရဲ့ အကျိုးစီးပွား၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ တည်ငြိမ်ရေး — ဒါတွေက ဘေကျင်းအတွက် ညှိနှိုင်းလို့ မရတဲ့အရာတွေ။
မြောက်ပိုင်းစစ်ပွဲတွေက တရုတ်နယ်စပ်ကို တိုက်ရိုက်ထိတယ်။ စစ်ပွဲကြီးလာရင် ဒုက္ခသည်တွေ နယ်စပ်ကျော်လာမယ်၊ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတွေ ပိတ်မယ်၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ထိခိုက်မယ်။ ဒါကြောင့် တရုတ်အတွက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတစ်ခုတည်းနဲ့ မလုံလောက်ဘူး — စစ်ပွဲကို ထပ်ထပ်ဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းကိုယ်တိုင်ကို ဖြေရှင်းနိုင်မယ့် နိုင်ငံရေးအဖြေတစ်ခု လိုတယ်။ တိန့်ရှီကျွမ်းရဲ့ စကားက အဲဒီအဖြေကို ညွှန်ပြနေတယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း အချိန်ကိုက်မှုက စိတ်ဝင်စားစရာ။ NCA ၁၁ နှစ်ပြည့် အခမ်းအနားဆိုတာ NCA ရဲ့ အနာဂတ်ကိုယ်တိုင် မေးခွန်းထုတ်ခံနေရတဲ့ အချိန်မှာ ကျင်းပတာ။ လက်မှတ်ထိုးခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အချို့ဟာ အခုအခါ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးဘက်မှာ ရှိနေပြီ။ NCA ကို ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းကြောင်းအဖြစ် ယုံကြည်မှု ကျဆင်းနေတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ တရုတ်က "ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်" ဆိုတဲ့ စကားကို ထည့်လိုက်တာ — NCA စားပွဲကို အသက်ဆက်ပေးဖို့ ကြိုးစားမှုလို့ ဖတ်လို့ရတယ်။
နေပြည်တော်အတွက် မေးခွန်း
နေပြည်တော်အတွက် ဒီစကားက နှစ်ဖက်သွားတဲ့ ဓားတစ်လက်ပဲ။ တစ်ဖက်မှာ တရုတ်ရဲ့ ထောက်ခံမှုက အစိုးရအတွက် အရေးပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း "အဆင့်မြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်" ဆိုတဲ့ စကားက အစိုးရရဲ့ အကြောက်တရားကို ထိတယ် — ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ပေးလိုက်ရင် နိုင်ငံ ကွဲသွားမလား ဆိုတဲ့ အကြောက်။
အဲဒီအကြောက်ကို အခမ်းအနားပြီး သုံးရက်အကြာမှာ မြင်နိုင်တယ်။ အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်မှာ မြို့နယ် ၅၅ ခုမှာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို နောက်ထပ် ရက်ပေါင်း ၉၀ ထပ်တိုးလိုက်တယ်။ တစ်ဖက်မှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်အကြောင်း ပြောနေပြီး၊ တစ်ဖက်မှာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သက်တမ်းတိုးနေတယ်။ ဒီနှစ်ခုကို ဘေးချင်းယှဉ်ကြည့်ရင် နေပြည်တော်ရဲ့ တကယ့်သဘောထားကို မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာတယ် — စကားနဲ့ လုပ်ရပ် ဘယ်ဟာက တကယ်လဲ။
ဒါပေမဲ့ ဒီမေးခွန်းမှာ အခြေခံသဘောတရားတစ်ခုကို မမေ့ဖို့ လိုတယ်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဆိုတာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ နယ်မြေတည်တံ့မှုကို ဖျက်ဆီးဖို့ မဟုတ်ဘူး။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံထဲမှာ လူမျိုးစုတွေ ကိုယ့်အရေးကိုယ်စီမံခွင့် ရှိဖို့နဲ့ နိုင်ငံရဲ့ စည်းလုံးညီညွတ်မှု ထိန်းသိမ်းဖို့ — ဒီနှစ်ခုကို တွဲထားနိုင်တဲ့ ပုံစံကို ရှာတာပဲ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဲ့ အနှစ်သာရပဲ။ တရုတ်ရဲ့ စကားကို ဒီဘောင်ထဲမှာ ဖတ်ရင် ဒါက ခြိမ်းခြောက်မှု မဟုတ်ဘူး၊ ဖိတ်ခေါ်မှုတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
တိုင်းရင်းသားတွေအတွက် မေးခွန်း — စာရွက်ပေါ်က အခွင့်အရေးလား
တိုင်းရင်းသားတွေအတွက်တော့ မေးခွန်းက ပိုရှင်းတယ်၊ ပိုနက်တယ်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဆိုတာ စာရွက်ပေါ်မှာ ရှိနေပြီးသား အရာတစ်ခုလား။ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွေ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတွေ ဆိုပြီး ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ စာရွက်ပေါ်က အမည်နဲ့ မြေပြင်ပေါ်က လက်တွေ့ဘဝက အမြဲတမ်း တူမနေဘူး။ ဒါကြောင့် "အဆင့်မြင့်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးက အရေးပါလာတယ် — ရှိပြီးသား ပုံစံထက် ပိုမြင့်တဲ့ အဆင့်၊ ပိုတကယ်ဖြစ်တဲ့ အခွင့်အရေးကို ဆိုလိုနေတာလား။
ကချင်ပြည်နယ်က ဥပမာတစ်ခု။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးစာရင်းကနေ တစ်ခါမှ မထွက်ရသေးတဲ့ မြို့နယ်ငါးခု — ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော၊ ချီဖွေ — အဲဒီမြို့နယ်တွေက ပြည်သူတွေဟာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်အကြောင်း ပြောနေတဲ့ အချိန်မှာတောင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်မှာ နေနေရတုန်း။ ကချင်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့က NCA ကို လက်မှတ်မထိုးခဲ့ဘူး။ ဒါကြောင့် ကချင်ပြည်သူတွေအတွက် မေးခွန်းက — ဒီဆွေးနွေးပွဲမှာ ငါတို့ထိုင်ခုံ ရှိသလား၊ ငါတို့အသံ ကြားရသလား။ ကချင်လို ပြောရင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဆိုတာ "Madu up hkang" — ကိုယ့်အရေးကိုယ် စီမံခွင့်။ စကားလုံးလှလှတစ်ခုထက် ပိုဖို့ လိုတယ်။
ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းလို လက်တွေ့မှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှု အများကြီး ရှိနေတဲ့ နေရာတွေလည်း ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီပုံစံက တိုင်းရင်းသားတိုင်းအတွက် ပုံတူကူးလို့ ရတဲ့ ပုံစံလား ဆိုတာကလည်း မေးခွန်းပဲ။ ပုံစံတိုင်းမှာ ဈေးတစ်ခုရှိတယ် — ဘယ်သူက ပေးရမလဲ၊ ဘယ်သူက ရမလဲ။
ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ
တိန့်ရှီကျွမ်းရဲ့ စကားကို နှစ်မျိုးဖတ်လို့ရတယ်။ ပထမဖတ်နည်းက — တရုတ်က မြန်မာ့အရေးမှာ သူ့ရဲ့ သြဇာကို ပိုနက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သုံးလာတယ်၊ နယ်စပ်တည်ငြိမ်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးအဖြေကို တွန်းနေတယ်။ ဒုတိယဖတ်နည်းက — တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ တောင်းဆိုမှုကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မှာ အသံထွက်ပေးလိုက်တယ်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဆိုတဲ့ စကားကို စားပွဲပေါ် တရားဝင် တင်ပေးလိုက်တယ်။
ဖတ်နည်းနှစ်ခုလုံး တစ်ပြိုင်တည်း မှန်နိုင်တယ်။ တရုတ်ရဲ့ အကျိုးစီးပွားနဲ့ တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ ဆန္ဒက ဒီအမှတ်မှာ ထပ်နေတယ် — စစ်ပွဲရပ်ဖို့ နိုင်ငံရေးအဖြေ လိုတယ်ဆိုတဲ့ အမှတ်။ ဒါပေမဲ့ ထပ်နေတဲ့ အမှတ်ကနေ တူညီတဲ့ အဖြေထွက်လာမယ်လို့ အာမမခံနိုင်ဘူး။ တရုတ်လိုချင်တဲ့ တည်ငြိမ်မှုနဲ့ တိုင်းရင်းသားတွေ လိုချင်တဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်က တူညီတဲ့ အရာ မဟုတ်ဘူး။
သတိထားရမယ့် အချက်သုံးချက် ရှိတယ်။ ပထမ — ဒီစကားနောက်မှာ ခိုင်မာတဲ့ အဆိုပြုချက် တစ်ခုခု လိုက်လာသလား၊ ဒါမှမဟုတ် စကားအဆင့်ပဲ ရှိနေမလား။ ဒုတိယ — နေပြည်တော်က ဒီစကားကို ဘယ်လို တုံ့ပြန်သလဲ။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သက်တမ်းတိုးမှုက တုံ့ပြန်မှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်နေပြီ။ တတိယ — အရေးအကြီးဆုံးက တိုင်းရင်းသားတွေ ကိုယ်တိုင် ဒီဆွေးနွေးပွဲမှာ ပါဝင်ခွင့် ရသလား။ သူတို့မပါတဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ဆွေးနွေးပွဲက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် မဟုတ်ဘူး။
အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်က ဗီဒီယိုဖန်သားပြင်ထဲက စကားတစ်ခွန်းဟာ တံခါးတစ်ချပ်ကို ဖွင့်လိုက်တယ်။ တံခါးရဲ့ တစ်ဖက်မှာ ဘာရှိသလဲ ဆိုတာကတော့ အခု စောင့်ကြည့်ရမယ့် အရာပဲ။ တံခါးဖွင့်ရုံနဲ့ လမ်းမပေါက်သေးဘူး — ဒါပေမဲ့ တံခါးပိတ်နေတာထက်တော့ ပိုကောင်းတယ်။ မြန်မာ့အရေးမှာ တံခါးဖွင့်လာတိုင်း အခွင့်အရေးတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ဖူးတယ်။ အဲဒီအခွင့်အရေးကို ဘယ်သူက အသုံးချမလဲ ဆိုတာကပဲ နောက်အဆင့်ကို ဆုံးဖြတ်လိမ့်မယ်။
