www.jinghpawkasa.com Jinghpaw Wunpawng Myusha yawng a matu May 25, 2009
မေခနှင့် မလိခမြစ်ဆုံရာ
မင်းအောင်လှိုင် အာဆီယံနဲ့ ဆက်ဆံရေး ပြန်သုံးသပ်မယ် — ၂၀၂၈ ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံနဲ့ ဒေသအခြေပြု ဖက်ဒရယ်စနစ် ကတိ Saturday, November 21, 2026

မင်းအောင်လှိုင် အာဆီယံနဲ့ ဆက်ဆံရေး ပြန်သုံးသပ်မယ် — ၂၀၂၈ ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံနဲ့ ဒေသအခြေပြု ဖက်ဒရယ်စနစ် ကတိ

 


ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက် မနက် ၁၀ နာရီ၊ နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်။ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေ၊ စစ်ဘက်ကိုယ်စားလှယ်တွေနဲ့ အစိုးရ အရာရှိတွေ ၅၄၀ ကျော် ထိုင်နေတဲ့ အစည်းအဝေးမှာ သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် မိန့်ခွန်း ပြောတယ်။ နှစ်နာရီကျော် ကြာတဲ့ မိန့်ခွန်းမှာ သူက နိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေနဲ့ အစိုးရရဲ့ မူဝါဒတွေကို ရှင်းပြခဲ့တယ်။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီ မိန့်ခွန်းထဲက စကားတစ်ခွန်းက အခြားစကားတွေထက် ပိုကျယ်လောင်စွာ ပဲ့တင်ထပ်နေတယ် — "အစိုးရအနေနဲ့ အာဆီယံနဲ့ အနာဂတ် ဆက်ဆံရေးကို ပြန်သုံးသပ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ထားတယ်" တဲ့။

ဒါက ခြိမ်းခြောက်မှုလား၊ ညှိနှိုင်းရေး ကတ်တစ်ချပ်လား၊ ဒါမှမဟုတ် တကယ်ပဲ လမ်းခွဲဖို့ ပြင်နေတာလား။

"မတရားဘူး" — အာဆီယံကို စွပ်စွဲချက်

မင်းအောင်လှိုင်က အာဆီယံရဲ့ မြန်မာအပေါ် ရပ်တည်ချက်ကို "မတရားဘူး" လို့ ပြောတယ်။ မနီလာမှာ ကျင်းပတဲ့ အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ ထုတ်ပြန်တဲ့ ကြေညာချက်က အဖွဲ့ဝင် အားလုံးရဲ့ သဘောတူညီမှု မဟုတ်ဘဲ၊ ခေါင်းဆောင်အချို့ရဲ့ တစ်ကိုယ်ရေ သဘောထားတွေသာ ဖြစ်တယ်လို့ သူက စွပ်စွဲတယ်။

"အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခုအပေါ် နိုင်ငံရေး ဖိအား ပေးတာမျိုး၊ အရှက်ရစေတာမျိုး တစ်ခါမှ မရှိခဲ့ဘူး။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာအပေါ်မှာတော့ ဒီလိုလုပ်နေတယ်" တဲ့။

သူ့ရဲ့ ဒေါသက နေရာမှန်တယ် — အနည်းဆုံး သူ့ဘက်က ကြည့်ရင်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အာဆီယံက ချမှတ်ခဲ့တဲ့ အချက်ငါးချက် သဘောတူညီချက် (Five-Point Consensus) ကို မြန်မာက လုံလောက်စွာ အကောင်အထည် မဖော်နိုင်သေးဘူးဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့၊ မြန်မာရဲ့ ထိပ်တန်း ခေါင်းဆောင်တွေကို အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေကနေ ဆက်လက် ဖယ်ထားတယ်။

နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့၊ မနီလာက ကြေညာချက်မှာလည်း အတူတူပဲ — မြန်မာဘက်က ရေရှည်တည်တံ့ပြီး ထင်ရှားတဲ့ တိုးတက်မှု ပြနိုင်မှသာ၊ နိုင်ငံရေး ကိုယ်စားပြုမှုကို တစ်ဆင့်ချင်း၊ တိုးတက်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး ပြန်ဖွင့်ပေးမယ်တဲ့။

မင်းအောင်လှိုင်ကတော့ ဒါကို လက်မခံဘူး။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ဂျကာတာ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတုန်းက လာအိုက ကိုယ်စားပြုမှု ကန့်သတ်တာဟာ အဖွဲ့ရဲ့ ထုံးစံတွေနဲ့ မကိုက်ဘူးလို့ ထောက်ပြခဲ့တယ်လို့ သူက ဆိုတယ်။ လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ထိုင်း၊ မလေးရှားတို့ကို သူ သွားရောက်ခဲ့တဲ့ ခရီးစဉ်တွေမှာ၊ အဲဒီနိုင်ငံတွေက မြန်မာ ပုံမှန် ဆက်ဆံရေး ပြန်ရဖို့ ထောက်ခံကြတယ်လို့ သူက ပြောတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒါက သူ့ဘက်က ပြောတဲ့စကားပဲ — အဲဒီနိုင်ငံတွေက တူညီတဲ့ သဘောထားကို အတည်ပြုပေးထားတာ မဟုတ်ဘူး။

ပြန်သုံးသပ်မယ် — ဒါပေမဲ့ မထွက်ဘူး

သတိထားရမှာက မင်းအောင်လှိုင် ပြောခဲ့တဲ့ စကားရဲ့ အတိအကျပဲ။ သူက အာဆီယံကနေ နုတ်ထွက်မယ်လို့ မပြောခဲ့ဘူး။ သတ်မှတ်ရက် မပေးခဲ့ဘူး။ "ပြန်သုံးသပ်မယ်" လို့ပဲ ပြောခဲ့တယ် — ပြီးတော့ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေနဲ့ တစ်နိုင်ငံချင်း ဆက်လက် ဆွေးနွေးသွားမယ်လို့လည်း ထပ်ပြောခဲ့တယ်။

ဒါက တံခါးပိတ်တာ မဟုတ်ဘူး။ တံခါးကို တစ်ဝက်ဖွင့်ထားရင်း ဖိအားပေးတာပဲ။

သူ့ရဲ့ တွက်ချက်မှုက ရှင်းတယ် — အာဆီယံက မြန်မာကို ဖယ်ထားပေမဲ့၊ မြန်မာကလည်း အာဆီယံကို လိုအပ်တယ်။ ကုန်သွယ်ရေး၊ နယ်စပ်ကိစ္စ၊ ဒေသတွင်း သံတမန်ရေး — ဒါတွေအားလုံးမှာ အာဆီယံက မြန်မာအတွက် အရေးပါတဲ့ ကစားကွင်းပဲ။ တစ်ဖက်မှာလည်း အာဆီယံကလည်း မြန်မာမပါဘဲ မြန်မာ့အရေးကို ဖြေရှင်းနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူး။

မနီလာက အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်ကတော့ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ပြောကြားချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ချက်ချင်း မှတ်ချက် မပေးသေးဘူး။

၂၀၂၈ ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ — ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ပြည်ထောင်စုနေ့ ဝန်းကျင်

မိန့်ခွန်းရဲ့ ဒုတိယ အရေးကြီးတဲ့ အချက်က ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံပဲ။ မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ပြည်ထောင်စုနေ့ ဝန်းကျင်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ တစ်ခု ကျင်းပမယ်လို့ ကြေညာတယ်။ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မှု ညှိနှိုင်းရေး ကော်မတီ (NSPNC) က ဦးဆောင်ကျင်းပမယ်တဲ့။ သူ့ရဲ့ ငါးနှစ် သက်တမ်းအတွင်း တိုက်ပွဲတွေ အဆုံးသတ်ဖို့ ရည်ရွယ်တယ်လို့ သူက ဆိုတယ်။

သူက အတိတ်ကိုလည်း ကိုးကားတယ် — ၂၀၁၅ ခုနှစ် တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် (NCA) ရဖို့ အစည်းအဝေး ၅၀၀၀ ကျော် လုပ်ခဲ့ရတယ်၊ ၂၀၂၁ ကနေ ၂၀၂၅ အတွင်း တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ နိုင်ငံရေး ပါတီတွေနဲ့ ဆွေးနွေးပွဲ အကြိမ် ၁၆၀ လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ဖွဲ့စည်းပုံ ပြင်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ကြိုတင် သဘောတူညီချက် ၄၃ ချက် ရခဲ့တယ်တဲ့။

ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းက ဒီမှာ — အဲဒီ ညီလာခံကို ဘယ်သူတွေ တက်မလဲ။ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတွေ အားလုံး ပါမလား။ အတိုက်အခံ အဖွဲ့တွေ ပါမလား။ မင်းအောင်လှိုင်က အသေးစိတ် ဘာမှ မပြောခဲ့ဘူး။ ဒါက သူ သမ္မတ ဖြစ်လာပြီးနောက် ပထမဆုံး ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ ဖြစ်မယ် — ဒါပေမဲ့ ဖိတ်မယ့်စာရင်း မပါဘဲ ကတိတစ်ခုက ကတိတစ်ခုပဲ ရှိနေသေးတယ်။

ပြီးတော့ အချိန်ကာလကိုလည်း သတိထားရမယ်။ ညီလာခံက ၂၀၂၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ — အခု နိုဝင်ဘာလကနေ တစ်နှစ်ကျော် ကြာဦးမယ်။ အဲဒီအချိန်အတွင်း မြေပြင်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေဦးမယ်။

ဒေသအခြေပြု ဖက်ဒရယ် — လူမျိုးအခြေပြု မဟုတ်ဘူး

မိန့်ခွန်းရဲ့ တတိယ အရေးကြီးတဲ့ အချက်က ဖက်ဒရယ်စနစ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ရပ်တည်ချက်ပဲ။ မင်းအောင်လှိုင်က မြန်မာအတွက် လူမျိုးအခြေပြု ဖက်ဒရယ်စနစ်ထက် ဒေသအခြေပြု ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို ဦးစားပေးမယ်လို့ ထပ်ပြောတယ်။

သူ့ရဲ့ အကြောင်းပြချက်က ဒီလိုပါ — ကချင်၊ ရှမ်း၊ ကရင်၊ မွန်လို ပြည်နယ်တွေမှာ လူမျိုးစုံ အတူ နေထိုင်ကြတယ်၊ ဒါကြောင့် လူမျိုးတစ်ခုတည်းကို အခြေခံတဲ့ ပြည်နယ်ပုံစံထက် ဒေသကို အခြေခံတဲ့ ပုံစံက ပိုသင့်တော်တယ်တဲ့။ အိန္ဒိယ၊ မလေးရှား၊ အမေရိကန်၊ ဩစတြေးလျ၊ ဂျာမနီ၊ ဆွစ်ဇာလန်လို ဖက်ဒရယ် နိုင်ငံတွေမှာလည်း ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ အာဏာခွဲဝေမှု ရှိတယ်လို့ သူက ဥပမာ ပေးတယ်။

ဒါက အစိုးရဘက်က ရပ်တည်ချက်တစ်ခုပဲ — သဘောတူညီပြီးသား အဖြေ မဟုတ်သေးဘူး။ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတွေ တော်တော်များများက လူမျိုးအခြေပြု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို လိုချင်ကြတယ်။ ဒေသအခြေပြု ပုံစံကို သူတို့က လက်ခံမလား ဆိုတာက ညီလာခံစားပွဲမှာ အဖြေထွက်မယ့် မေးခွန်းပဲ။

ဒါပေမဲ့ အနည်းဆုံးတော့ ဖက်ဒရယ်ဆိုတဲ့ စကားလုံးကိုယ်တိုင်က အစိုးရ ခေါင်းဆောင်ရဲ့ မိန့်ခွန်းမှာ ပါနေပြီ — ဒါကိုယ်တိုင်က သတိထားစရာ အပြောင်းအလဲတစ်ခုပဲ။

စီးပွားရေး ကိန်းဂဏန်းတွေ — သူ့ရဲ့ ပြောကြားချက်အရ

မိန့်ခွန်းမှာ စီးပွားရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေလည်း ပါဝင်တယ်။ သူ့ရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ မြန်မာ့စီးပွားရေး (GDP) က အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၈၃.၁၇ ဘီလီယံ ဝန်းကျင် ရှိပြီး၊ အာဆီယံ ၁၁ နိုင်ငံမှာ အဆင့် ၇ ရှိတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ ဒေါ်လာ ၉၈ ဘီလီယံကို ရောက်ဖို့ ရည်မှန်းထားတယ်။

နိုင်ငံခြားကြွေးမြီကတော့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်အထိ ဒေါ်လာ ၈.၅ ဘီလီယံအထိ လျော့ကျသွားတယ်လို့ သူက ဆိုတယ်။

အစိုးရသစ် တာဝန်ယူပြီး ရက် ၂၂၂ ရက် ကြာပြီလို့ သူက ပြောတယ်။ အဲဒီအချိန်အတွင်း အစိုးရရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက် နှစ်ခုက နိုင်ငံရဲ့ စည်ပင်သာယာမှုနဲ့ စားနပ်ရိက္ခာ လုံခြုံရေးပဲတဲ့။

သူက ကုန်သွယ်ရေးကိုလည်း အာရုံစိုက်တယ် — ဆန်၊ ပဲမျိုးစုံ တင်ပို့မှုအပေါ် မှီခိုနေတာထက် လယ်ယာထွက်ကုန် ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရေးနဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေကို တိုးချဲ့ဖို့၊ ရော်ဘာ၊ ဝါ၊ သကြား၊ စားသုံးဆီလို ပြည်တွင်း ကုန်ကြမ်းတွေကို အခြေခံတဲ့ လုပ်ငန်းတွေ တိုးတက်ဖို့၊ ရထားလမ်းကြောင်းတွေ တိုးတက်အောင် လုပ်ဖို့နဲ့ ရေး-ထားဝယ် ကမ်းရိုးတန်း ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ဖို့ ပြောတယ်။ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်လို လူဦးရေ များတဲ့ ဈေးကွက်တွေနဲ့ နီးတာကို မြန်မာ့ရဲ့ အားသာချက်အဖြစ် သူက ထောက်ပြတယ်။

ဒီကိန်းဂဏန်းတွေက သူ့ရဲ့ ပြောကြားချက်အရပဲ — အပြင်ဘက်က အတည်ပြုချက် မပါသေးဘူး။

အမေရိကန်နဲ့ ဆွေးနွေးမှု — ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေတယ်

မိန့်ခွန်းထဲမှာ သတိထားစရာ စကားတစ်ခွန်းလည်း ပါတယ် — မြန်မာက အခု အမေရိကန်နဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ဆောင်နေတယ်၊ ဆက်ဆံရေးနဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ မင်းအောင်လှိုင်က ပြောခဲ့တယ်။

ဒါက ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ်က ဝါရှင်တန်နဲ့ နေပြည်တော်ကြား တိုက်ရိုက် ဆွေးနွေးမှုတွေ စတင်ခဲ့တဲ့ သတင်းနဲ့ ကိုက်ညီတယ်။ အာဆီယံနဲ့ အကွာအဝေး ယူနေချိန်မှာ၊ အမေရိကန်နဲ့ တံခါးဖွင့်ထားတာက သူ့ရဲ့ တွက်ချက်မှုကို ပြနေတယ် — တစ်ဖက်က ဖိအားပေးရင်း၊ နောက်တစ်ဖက်က လမ်းသစ် ရှာနေတယ်။

ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ

ဒီမိန့်ခွန်းကို တစ်ကြောင်းတည်း အကျဉ်းချုပ်ရင် — မင်းအောင်လှိုင်က အာဆီယံကို ခြိမ်းခြောက်နေတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဈေးဆစ်နေတာပဲ။

သူက အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွေကနေ ဖယ်ထားခံရတာကို မကျေနပ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ထွက်မယ်လို့လည်း မပြောဘူး။ သူက ပြန်သုံးသပ်မယ်လို့ ပြောပြီး၊ တစ်နိုင်ငံချင်း ဆွေးနွေးမယ်လို့ ပြောတယ်။ ဒါက အာဆီယံအတွင်းက သူ့ကို ထောက်ခံတဲ့ နိုင်ငံတွေကို ရှေ့တန်းတင်ပြီး၊ အဖွဲ့ရဲ့ သဘောတူညီမှုကို ခွဲထုတ်ဖို့ ကြိုးစားတာပဲ။

ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံနဲ့ ဖက်ဒရယ်စနစ်ကတိကတော့ သူ့ရဲ့ အပြုသဘော ကတ်ပြားပဲ — အာဆီယံကို ဖိအားပေးရင်း၊ ပြည်တွင်းမှာလည်း သူက ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ ပြချင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ညီလာခံက တစ်နှစ်ကျော် ကြာဦးမယ်၊ ဖိတ်မယ့်စာရင်း မရှိသေးဘူး၊ ဖက်ဒရယ်ပုံစံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တိုင်းရင်းသား အဖွဲ့တွေနဲ့ သဘောတူညီမှု မရှိသေးဘူး။

အာဆီယံဘက်ကတော့ အခုထိ ဘာမှ မတုံ့ပြန်သေးဘူး။ မနီလာက ရပ်တည်ချက်က အတိုင်းပဲ ရှိနေတယ် — တိုးတက်မှု ထင်ရှားမှု ရှိမှသာ တစ်ဆင့်ချင်း ပြန်ဖွင့်ပေးမယ်။

ဒီတော့ မေးခွန်းက ဒီလိုကျန်နေတယ် — မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ "ပြန်သုံးသပ်မယ်" ဆိုတဲ့ စကားက အာဆီယံကို ပြောင်းလဲစေမလား၊ ဒါမှမဟုတ် မြန်မာကိုယ်တိုင်ပဲ အကွာအဝေး ပိုဝေးသွားမလား။ အဖြေက လာမယ့် လတွေမှာ ထွက်လာလိမ့်မယ် — ညီလာခံ ဖိတ်စာတွေ ထွက်လာလား၊ အာဆီယံက တုံ့ပြန်လား၊ မြေပြင်က တိုက်ပွဲတွေ ရပ်လား ဆိုတာတွေကို ကြည့်ရမယ်။

စကားပြောတာနဲ့ သဘောတူတာက မတူဘူး။ ဒါပေမဲ့ စကားမပြောတာထက်တော့ စကားပြောတာက ပိုကောင်းတယ် — အထူးသဖြင့် မြန်မာ့အရေးမှာ။

ဆက်ဖတ်ရန် »
အဟောင်းများ » HOME

Followers