ပုံမှန်ဖြစ်သွားတဲ့ အရေးပေါ် — စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ရက် ၉၀ ထပ်တိုးတဲ့အပတ်မှာပဲ ညှိနှိုင်းရေးသမား ရာပြည့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာ
အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်။ သမ္မတရုံးက ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ကို ထုတ်ပြန်လိုက်တယ်။ မြို့နယ် ၅၅ ခုမှာ အရေးပေါ်အခြေအနေနဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို နောက်ထပ် ရက်ပေါင်း ၉၀ ဆက်ထားမယ်တဲ့။
ဒီအမိန့်ထွက်လာဖို့ လေးရက်အလိုမှာပဲ — အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် — လွှတ်တော်က နောက်ထပ်ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကို အတည်ပြုခဲ့တယ်။ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်ကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာ (အမိန့်အမှတ် ၈၂/၂၀၂၆)။
တစ်ခုက စစ်ပွဲကို ဆက်လုပ်ဖို့ အာဏာ၊ နောက်တစ်ခုက စစ်ပွဲကို စီမံခန့်ခွဲမယ့် ဝန်ကြီး။ ရက်သတ္တပတ်တစ်ခုတည်းမှာ တွဲထွက်လာတဲ့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်နှစ်ခုက ဒီအစိုးရရဲ့ ပုံရိပ်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြနေတယ်။
ဂဏန်းက လျော့လာတယ်၊ စနစ်က မလျော့ဘူး
ဒီစစ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ရဲ့ သက်တမ်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ပုံစံတစ်ခု ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်လာတယ်။
၂၀၂၅ ဇူလိုင်မှာ တစ်နိုင်ငံလုံးအရေးပေါ်ကို ရုပ်သိမ်းပြီး မြို့နယ် ၆၃ ခုမှာ ပြန်ကြေညာခဲ့တယ်။ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီမှာ ၆၃ ခုအတိုင်း ထပ်တိုးတယ်။ ဧပြီမှာ ၆၀၊ ဇူလိုင်မှာ ၅၈၊ အခု အောက်တိုဘာမှာ ၅၅။
အကြိမ်တိုင်းမှာ မြို့နယ်အနည်းငယ်ကို စာရင်းက ဖယ်ထုတ်ပြီး "တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီ" လို့ ကြေညာတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်ဖယ်ထုတ်ခံရတာက မန္တလေးတိုင်းက ငါန်းဇွန်၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ကျောက်မဲနဲ့ သီပေါ။ ကျောက်မဲနဲ့ သီပေါဆိုတာ ရှမ်းမြောက်စစ်ပွဲတွေမှာ လက်ပြောင်းလက်လွှဲ အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ မြို့တွေ — အခု အစိုးရက အဲဒီမြို့တွေမှာ ပုံမှန်အခြေအနေ ပြန်ရောက်ပြီလို့ ဆိုတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဂဏန်းရဲ့ တစ်ဖက်ခြမ်းကို ကြည့်ရင် — မြို့နယ် ၅၅ ခုကျန်နေသေးတယ်။ နိုင်ငံရဲ့ မြို့နယ် ၃၃၀ ထဲက ခြောက်ပုံတစ်ပုံခန့်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာရော တရားစီရင်ရေးအာဏာပါ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရဲ့ လက်ထဲမှာ ရှိနေတုန်း။ အဲဒီမြို့နယ်တွေမှာ အရပ်သားတွေကို စစ်တရားရုံးတွေက စီရင်နိုင်တယ်။ ရက်ပေါင်း ၉၀ ပြည့်တိုင်း သက်တမ်းတိုးနေတဲ့ အမိန့်တစ်ခုကို "အရေးပေါ်" လို့ ခေါ်ဖို့ ခက်လာပြီ — ဒါက အစိုးရရဲ့ ပုံမှန်အလွှာတစ်ခု ဖြစ်သွားပြီ။
ကချင်မြို့နယ် ငါးခုလည်း စာရင်းထဲ ကျန်နေဆဲ
စာရင်းကနေ ဖယ်ထုတ်ခံရတဲ့ မြို့နယ်တွေထဲမှာ ကချင်ပြည်နယ်က တစ်မြို့မှ မပါဘူး။ ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော၊ ချီဖွေ — ဒီမြို့နယ်ငါးခုဟာ ၂၀၂၅ မှာ ပထမဆုံးစာရင်းထဲ ပါလာကတည်းက တစ်ခါမှ ထွက်မသွားဘူး။
"ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်ပြီ" ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းက ကချင်ပြည်နယ်ကို တစ်ခါမှ မရောက်ဘူး။ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေတဲ့ ပြည်နယ်မှာ ဒီမြို့နယ်တွေက ပြည်သူတွေဟာ အရပ်ဘက်တရားရုံးတွေဆီ သွားခွင့်မရှိဘဲ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်မှာ နောက်ထပ် ရက်ပေါင်း ၉၀ နေရဦးမယ်။ နောက်သက်တမ်းကုန်မယ့်ရက်က ၂၀၂၇ ဇန်နဝါရီ အလယ်ပိုင်း — အဲဒီအချိန်ကျရင်လည်း ပုံစံအတိုင်းဆို စာရင်းက နှစ်မြို့ သုံးမြို့ လျော့ပြီး ကျန်တာ ဆက်သွားဖို့ပဲ များတယ်။
ညှိနှိုင်းရေးစားပွဲကလူ စစ်ဝန်ကြီးခန်းထဲ ရောက်လာ
ရာပြည့်ဆိုတာ စစ်တပ်ရဲ့ မျက်နှာစာတွေထဲမှာ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ မျက်နှာတစ်ခု။ စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၂၂ က ဆင်းလာသူ၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအကြံပေး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး — အုပ်ချုပ်ရေးရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုခလုတ်တွေကို ကိုင်ရတဲ့ ဝန်ကြီးဌာနတွေချည်း သူ တာဝန်ယူခဲ့တယ်။
ဒါတွေအားလုံးထက် အရေးကြီးတာက သူရဲ့ နောက်ထပ်ရာထူးတစ်ခု — စစ်တပ်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ။ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ ညှိနှိုင်းစားပွဲမှာ စစ်တပ်ဘက်က ထိုင်တဲ့ အဓိကမျက်နှာက သူပဲ။ စက်တင်ဘာလကတင် ကိုးကန့်အဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေ နေပြည်တော်လာတော့ စားပွဲတစ်ဖက်မှာ ထိုင်နေတာ သူပဲ။
အဲဒီလူ အခု ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သွားပြီ။ ညှိနှိုင်းရေးနဲ့ စစ်ရေးဆိုတာ လူနှစ်ယောက်၊ မူဝါဒနှစ်ခု မဟုတ်တော့ဘူး — တစ်ဖွဲ့တည်းရဲ့ လက်နှစ်ဖက် ဖြစ်သွားပြီ။
ဒါပေမဲ့ ရာထူးရဲ့ အနှစ်သာရကို နားလည်ဖို့ လိုတယ်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဆိုတာ စစ်တပ်က အမည်စာရင်းတင်သွင်းရတဲ့ ရာထူး၊ ကာလုံအဖွဲ့ဝင် ရာထူး။ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ တာဝန်က အဓိကအားဖြင့် အုပ်ချုပ်မှုပိုင်း။ တကယ့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုက ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးဆီမှာ — စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့နယ် ၅၅ ခုရဲ့ အာဏာကို ကိုင်ထားတာလည်း သူပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီအပြောင်းအလဲက ကွပ်ကဲမှုကွင်းဆက်ကို မရွှေ့ဘူး၊ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ မျက်နှာကိုပဲ ရွှေ့တယ်။ အရင်ဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်ကိုတော့ ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးရေးနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဘက် ပို့လိုက်တယ် — သတင်းအချက်အလက်ကို စစ်မြေပြင်တစ်ခုလို သဘောထားတဲ့ အစိုးရတစ်ရပ်မှာ အဲဒီဝန်ကြီးဌာနဟာလည်း သာမန်နေရာ မဟုတ်ဘူး။
အပြင်မှာ အရပ်သားမျက်နှာ၊ အထဲမှာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး
ဒီဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ထွက်လာတဲ့ ရက်သတ္တပတ်ဟာ နေပြည်တော်ရဲ့ သံတမန်ရေး အလုပ်အများဆုံး ရက်သတ္တပတ်တွေထဲက တစ်ခုလည်း ဖြစ်တယ်။ အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်မှာ ဂျပန်အထူးကိုယ်စားလှယ် ဆာဆာကာဝါ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့တယ်။ ဒီလအစောပိုင်းမှာပဲ အမေရိကန်နဲ့ မြန်မာ တိုကျိုမှာ ဆွေးနွေးပွဲတွေ လုပ်ခဲ့တယ်။ အစိုးရက သူ့ကိုယ်သူ "ရွေးကောက်ပွဲအပြီး အရပ်သားအစိုးရ" အဖြစ် ကမ္ဘာကို ပြနေတဲ့ အချိန်။
တစ်ဖက်မှာလည်း ဧပြီလမှာ စတင်ခဲ့တဲ့ ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ကို ပြန်ကြည့်ရင် — အဖွဲ့ငယ် ၁၃ ဖွဲ့နဲ့ စကားပြောဖြစ်ခဲ့တယ် ဆိုပေမဲ့ တိုက်ပွဲအဓိကဖြစ်နေတဲ့ အဖွဲ့ကြီးတွေ တစ်ဖွဲ့မှ စားပွဲမရောက်ဘူး။ အဲဒီအစီအစဉ် ကုန်ဆုံးပြီး သုံးလအကြာမှာ ထွက်လာတဲ့ အဖြေက ညှိနှိုင်းမှုအသစ် မဟုတ်ဘူး၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သက်တမ်းတိုးမှုပဲ။
လွှတ်တော်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကလည်း သတိထားစရာ။ ရာပြည့်ခန့်အပ်မှုကိုရော၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးတိုးမှုကိုရော တစ်ပတ်တည်းမှာ အတည်ပြုပေးလိုက်တာ လွှတ်တော်ပဲ။ ဒါက စနစ်ရဲ့ ဒီဇိုင်းပဲ — အရေးပေါ်အာဏာကို လွှတ်တော်နဲ့ ဆန့်ကျင်ပြီး ကျင့်သုံးတာ မဟုတ်ဘူး၊ လွှတ်တော်ကတစ်ဆင့် ကျင့်သုံးတာ။
ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ
အချိန်ဇယားအတိအကျနဲ့ ရက် ၉၀ တစ်ကြိမ် ပြန်ပြန်တိုးနေတဲ့ "အရေးပေါ်" ဆိုတာ အရေးပေါ် မဟုတ်တော့ဘူး။ ဒါက အုပ်ချုပ်ရေးရဲ့ အဆင့်တစ်ခုအဖြစ် တည်တံ့သွားပြီ။ စာရင်းက တဖြည်းဖြည်း လျော့လာတာက အစိုးရကို "တိုးတက်မှုရှိနေတယ်" လို့ ပြောစရာ ဂဏန်းတစ်ခု ပေးတယ် — တစ်ဖက်မှာလည်း စနစ်ကိုယ်တိုင်ကတော့ မပြောင်းဘူး။ မြို့နယ်တစ်မြို့ စာရင်းကထွက်သွားတိုင်း ကျန်တဲ့ ၅၅ မြို့နယ်ရဲ့ သက်တမ်းက နောက်ထပ် ရက် ၉၀ ရှည်သွားတယ်။
ရာပြည့်ရဲ့ ရာထူးကလည်း ဒီပုံကို ပြည့်စုံစေတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးစကားပြောတဲ့လူနဲ့ စစ်ပွဲစီမံတဲ့ဝန်ကြီးဌာန — အခု လူတစ်ယောက်တည်းရဲ့ လက်ထဲမှာ။ ညှိနှိုင်းမှုနဲ့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဟာ အစားထိုးရွေးချယ်စရာတွေ မဟုတ်တော့ဘူး၊ မူဝါဒတစ်ခုတည်းရဲ့ ကိရိယာနှစ်ခု ဖြစ်သွားပြီ။
နောက်အကြိမ် သက်တမ်းကုန်မယ့်ရက်က ဇန်နဝါရီ အလယ်ပိုင်း။ အဲဒီအချိန်မှာ ကြည့်ရမှာက စာရင်းက ဘယ်နှစ်မြို့ လျော့သွားသလဲ ဆိုတာထက်၊ စနစ်ကိုယ်တိုင် တစ်ကြိမ်လောက် ရပ်ဖူးသလား ဆိုတာပဲ။ အခုအထိ အဖြေကတော့ — မရပ်ဖူးသေးဘူး။
