ပါရီညမှောင် — လူ ၅ သိန်းကျော် လမ်းပေါ်ထွက်လာတဲ့ ပြင်သစ် စနေနေ့
အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက် စနေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီ၊ ပါရီမြို့ စန်-လာဇာ ဘူတာရှေ့။ အဝါရောင်အင်္ကျီဝတ် အမျိုးသားတစ်ဦး သူ့ရဲ့ တစ်နေ့တာ ရည်မှန်းချက်နှစ်ခုကို ဟာသရော အလေးအနက်ရော ရောပြီး ပြောတယ် — "ပထမက တော်လှန်ရေး၊ ဒုတိယက မက်ခရွန်ရဲ့ အိပ်ရာမှာ အိပ်ဖို့" တဲ့။ သူ့ပတ်ဝန်းကျင်က လူတွေ တစ်ယောက်ပြီး တစ်ယောက် ဝင်ပြောကြတယ် — စနစ်ကို ဆန့်ကျင်တာ၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ကို မကျေနပ်တာ၊ ဈေးနှုန်းတက်တာကို ဒေါသထွက်တာ။ စကားတွေ ဆုံးခါနီးမှာ BRAV-M ဆိုင်ကယ်ရဲတပ်ဖွဲ့ ရုတ်တရက် ဝင်လာပြီး လူစုကို ဖြန့်ပစ်တယ် — အဝါရောင်အင်္ကျီသမားတွေရော ဖြတ်သွားတဲ့ ကျောင်းသားတွေပါ ရပ်တန့်စစ်ဆေး ဒဏ်ငွေရိုက်ခံရတယ်။
ရဲတွေ ထွက်သွားပြီးနောက် လူအုပ်က ပိုပြီး စိတ်အားထက်သန်လာတယ် — ပြီးတော့ ပြေးလွှားလိုက်လံ ဖမ်းဆီးမှုတွေ စတင်ခဲ့တယ်။ အဲဒီမနက်ခင်းက စတင်ခဲ့တဲ့ ပြေးလွှားမှုဟာ ညဉ့်နက်တဲ့အထိ မရပ်ခဲ့ဘူး။
ပြင်သစ်သမိုင်းမှာ လတ်တလော နှစ်တွေအတွင်း အပြင်းထန်ဆုံး အကြမ်းဖက်ညတစ်ည ဖြစ်လာမယ့် တစ်ရက်တာရဲ့ အစပဲ။
လမ်းပေါ်ထွက်လာသူတွေ — "ရုန်းကန်မှုတွေ ဆုံစည်းရာ"
ဒီစနေနေ့ဆန္ဒပြပွဲကို စီစဉ်သူတွေရဲ့ မျှော်လင့်ချက်က ရှင်းတယ် — လူမှုရေးတောင်းဆိုချက်တွေ တစ်ခုတည်းအောက်မှာ စုစည်းတဲ့ "ရုန်းကန်မှုတွေ ဆုံစည်းရာ" (convergence of struggles) တစ်ခုကို ဖန်တီးဖို့။ အရင်းအမြစ်နှစ်ခု ပေါင်းစည်းလာတယ်။
တစ်ခုက စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းက စတင်ခဲ့တဲ့ အထက်တန်းကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှု။ ကျောင်းသားတွေရဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေက လက်တွေ့ကျတယ် — အတန်းအရွယ်အစား လျှော့ချဖို့၊ ဆရာအရေအတွက် တိုးဖို့၊ ရာသီဥတုအကျပ်အတည်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ အဆောက်အအုံတွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့၊ လူငယ်တွေအပေါ် ရဲအကြမ်းဖက်မှု ရပ်ဖို့။ တစ်လလောက် ဆန္ဒပြလာခဲ့ပြီးနောက် ဒီလှုပ်ရှားမှုက အရှိန်ရလာတယ်။
နောက်တစ်ခုက ၂၀၁၈ က အဝါရောင်အင်္ကျီ လှုပ်ရှားမှု။ ဈေးနှုန်းတက်မှု (cost of living) ကို အဓိကထား တောင်းဆိုတဲ့ လူထုခေါ်ဆိုမှုကို အဝါရောင်အင်္ကျီသမားဟောင်းတွေ ပြန်ကောက်ကိုင်လိုက်တယ်။ စနေနေ့နံနက်ကတည်းက လေ့လာသူတွေ စောင့်ကြည့်နေခဲ့တာ — အဝါရောင်အင်္ကျီတွေ ပြာပုံထဲက ပြန်ထလာပြီး ကျောင်းသားတွေနဲ့ ပူးပေါင်းမလားဆိုတာ။ ဒီပေါင်းစည်းမှုအတွက်တောင် စကားလုံးအသစ် ထွင်ထားတယ် — "young vests" (လူငယ်အင်္ကျီတွေ) တဲ့။
ဘဲဇန်ဆွန်မြို့မှာဆိုရင် အဝါရောင်အင်္ကျီသမား ၁၀၀ ဝန်းကျင် — လှုပ်ရှားမှုရဲ့ ရှေးဟောင်းဝင်တွေ၊ တက္ကသိုလ်နဲ့ အထက်တန်းကျောင်းသားတွေ — မိုးရွာထဲမှာ လှုပ်ရှားမှုရဲ့ သင်္ကေတနေရာဖြစ်တဲ့ လမ်းဆုံမှာ စုဝေးခဲ့ကြတယ်။ အဝါရောင် လုံခြုံရေးအင်္ကျီ၊ ခေါင်းပေါင်းပဝါ၊ ဆံပင်တု၊ ဦးထုပ်တွေ ရောနှောဝတ်ထားတဲ့ သူတို့ရဲ့ အဝတ်အစားတွေကတင် "ရုန်းကန်မှုတွေ ဆုံစည်းရာ" ကို ပြနေတယ်။
ရီပတ်ဗလစ် ရင်ပြင် — တရားဝင်ချီတက်ပွဲရဲ့ စတင်ရာနေရာ၊ အာဏာပိုင်တွေက မနေ့ကမှ တွန့်တိုစွာ ခွင့်ပြုခဲ့တဲ့နေရာ — လူပြည့်ကျပ်နေခဲ့တယ်။ ပြင်သစ်တစ်နိုင်ငံလုံး ဆန္ဒပြသူ အရေအတွက် — စီစဉ်သူတွေရဲ့ ခန့်မှန်းချက် ၈ သိန်း၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးရဲ့ ခန့်မှန်းချက် ၅ သိန်း ၅ သောင်း (ပါရီမှာတင် ၁ သိန်း ၁ သောင်း)။
ချီတက်ပွဲကြီးက ငြိမ်းချမ်းတယ်။ ဂီတသံ၊ ကြွေးကြော်သံတွေ။ အထက်တန်းနဲ့ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်တွေက ဒီနေ့ကို "လှိုင်း" လို့ ခေါ်တယ် — "၁၉၆၈ မေလ လှုပ်ရှားမှုရဲ့ အစဉ်အလာကို လိုက်နေတာ" တဲ့။ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တစ်ဦးရဲ့ စကားက သမ္မတကို တိုက်ရိုက်ထိုးတယ် — "မက်ခရွန်က ကျွန်တော်တို့ကို လမ်းကူးဖို့ ပြောခဲ့တယ် (အလုပ်လက်မဲ့တွေကို နှိမ့်ချတယ်လို့ ဝေဖန်ခံရတဲ့ သမ္မတရဲ့ စကားစု) — ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ လမ်းကူးခဲ့တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ကောင်းတဲ့အကြောင်းအတွက်ပဲ: ရီပတ်ဗလစ် ရင်ပြင်ကို သိမ်းပိုင်ဖို့၊ ကျွန်တော်တို့ ကွဲပြားမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောဖို့" တဲ့။
ချီတက်ပွဲမှာ လူတန်းစား အလွှာစုံ ပါဝင်တယ် — စီးပွားရေးကျောင်းဆင်း လူငယ်တွေ၊ အဖြူရောင်ဝတ်စုံနဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးပညာရှင်တွေ၊ ၂၀၁၈ က "စစ်ပွဲထဲက ဖြတ်သန်းလာတဲ့" အင်္ကျီတွေဝတ်ထားတဲ့ အဝါရောင်အင်္ကျီသမားဟောင်းတွေ။ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ အယ်လ်ဘေးနီးယား၊ အီတလီတို့မှာပါ လူငယ်ထောက်ခံအားပေးပွဲတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်။
နေ့ခင်းက ငြိမ်းချမ်းမှု — ညဘက်က မီးတောက်တွေ
ဒါပေမဲ့ နေ့လည်ပိုင်းကစပြီး အခြေအနေ ထိန်းမနိုင်ဖြစ်လာတယ်။ ရီပတ်ဗလစ် ရင်ပြင်နားက စူပါမားကတ်တစ်ခု ပစ်မှတ်ထားခံရပြီးနောက် ဆိုင်တွေ ဖောက်ထွင်းလုယက်ခံရတယ်။ အမှိုက်ပုံးတွေ၊ စက်ဘီးတွေ မီးရှို့ခံရတယ် — မီးခိုးတိုင်တွေ ကောင်းကင်ကို တက်လာတယ်။
ညဘက်ရောက်တော့ ပရမ်းပတာ အပြည့်အဝ ဖြစ်လာတယ်။ ပါရီရဲ့ ချမ်းသာတဲ့ ရပ်ကွက်တွေက ဇိမ်ခံပစ္စည်းဆိုင်တွေ ပစ်မှတ်ဖြစ်လာတယ် — Kenzo၊ Salomon၊ Arc'teryx ဆိုင်တွေရဲ့ မှန်ပြတင်းပေါက်တွေ ရိုက်ခွဲခံရပြီး စင်တွေ ဖောက်ထွင်းခံရတယ်။ မွန်တဲိုင်း လမ်းမပေါ်က Céline ဆိုင် လုယက်ခံရတယ်။ အနီးအနားလမ်းတွေမှာ လူငယ်တစ်စုက "Chanel ဘယ်မှာလဲ" လို့ မေးနေတယ်။ ရွှေဆိုင်ပိုင်ရှင်တစ်ဦး သူ့ဆိုင်ရဲ့ ဖျက်ဆီးခံထားရတဲ့ သံတံခါးကို ပိတ်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်။
လုယက်မှုက နာရီတွေကြာလာတာနဲ့အမျှ ပြန့်နှံ့လာတယ် — လမ်းပရိဘောဂအပိုင်းအစတွေနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ ရိုက်ခွဲတံတွေနဲ့ ဆိုင်မှန်တွေ၊ သံတံခါးတွေ ရိုက်ခွဲခံရတယ်။ အမည်မသိ လူတစ်ဦးက လုယူထားတဲ့ Burberry ပဝါတွေ ရောင်းဖို့ Signal ချန်နယ်တစ်ခုမှာ ကြေညာပြီး တွေ့ဆုံမယ့်နေရာပါ ပေးထားတယ်။
ပြင်သစ်တစ်နိုင်ငံလုံး အလားတူပုံစံတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ လီမို့ချ်မြို့မှာ ၁၄၃ နှစ်သက်တမ်းရှိ မြို့တော်ခန်းမ မီးလောင်ကျွမ်းတယ် — ဗီဒီယိုမှာ ခေါင်မိုးပြိုကျတာ မြင်ရတယ်။ မာဆေးလ်မှာ မျက်နှာဖုံးစွပ် ဆန္ဒပြသူတွေ မြို့တော်ခန်းမထဲ ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးပြီး ပြင်သစ်သမ္မတနိုင်ငံရဲ့ သင်္ကေတ မာရီယန်ရုပ်တုကို လွဲချခဲ့တယ်။ လီယွန်မှာ မြို့ရဲ့ ခရီးသွားလုပ်ငန်းရုံး မီးရှို့ခံရတယ်။ ဘော်ဒိုးမှာ ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူးရဲ့ နေအိမ် ဖောက်ထွင်းခံရတယ်။ တူးလုစ်မှာလည်း လုယက်မှုတွေ ရှိခဲ့တယ်။
ညအဆုံးမှာ ကိန်းဂဏန်းတွေ ထွက်လာတယ် — ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁,၈၀၀၊ ဒဏ်ရာရရဲနဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀၀ ကျော်။ ပါရီမြောက်ဘက်မှာ ဆန္ဒပြသူတစ်ဦး နှလုံးရပ်ပြီး သေဆုံးတယ်။ ဆန်-အက်တီယန်မြို့မှာ ဆန္ဒပြသူတစ်ဦး လက်တစ်ဖက် ဆုံးရှုံးခဲ့တယ် — လက်ရှိ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုလှိုင်းမှာ လက်ဆုံးရှုံးရတဲ့ ဒုတိယဖြစ်ရပ်ပဲ (ဒီလအစောပိုင်းက လွန်မြို့မှာ ကျောင်းသားတစ်ဦး ဗုံးသီးကောက်ကိုင်မိပြီး လက်ဆုံးရှုံးခဲ့တယ်)။
အစိုးရရဲ့ တုံ့ပြန်ချက် — "အလွန်ဘယ်ဝါဒီတွေ"
ဝန်ကြီးချုပ် ဆီဘာစတီယန် လီကွန်းက စနေနေ့ညမှာ ကြေညာတယ် — "အလွန်အမင်း ပြင်းထန်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှု" လို့ ခေါ်ပြီး အာဏာဗဟိုချက်တွေကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့တာတဲ့။ "အသေအပျောက် ဒီထက်မများတာ ကံကောင်းတယ်" တဲ့။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး လော်ရန်း နျုန်ရက်ဇ်က အကြမ်းဖက်မှုကို "အလွန်ဘယ်ဝါဒီ" အုပ်စုတွေ လှုံ့ဆော်တာလို့ စွပ်စွဲတယ်။ ဒဏ်ရာရရဲ ၅၀၀ ကျော်ရှိပြီလို့ တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ထုတ်ပြန်တယ် — "အကြမ်းဖက်မှုကို ဘယ်အကြောင်းပြချက်နဲ့မှ ဖြေရှင်းလို့မရဘူး" တဲ့။
သမ္မတ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်ကတော့ စနေနေ့ညမှာ "ပရမ်းပတာဖန်တီးသူတွေ" ကို ပြစ်တင်တယ် — ရဲစခန်းတွေ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ဖျက်ဆီး၊ မြို့တော်ခန်းမတွေ လုယက်သူတွေကို "တရားစွဲပြီး အပြစ်ပေးမယ်" လို့ သတိပေးတယ်။ ဒီညနေ တီဗွီမိန့်ခွန်း ပြောမယ်လို့ ကြေညာထားတယ်။ ဝန်ကြီးချုပ်ကလည်း ပါရီ၊ လီယွန်၊ မာဆေးလ် မြို့တော်ဝန်တွေနဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ စီစဉ်ထားတယ် — ပျက်စီးမှုတွေ ပြင်ဆင်ဖို့ အကူအညီ တိုးမြှင့်ပေးဖို့ မြို့တော်ဝန်တွေက တောင်းဆိုထားတယ်။
"ဒါဟာ အကြမ်းဖက်မှုကို လက်ခံတဲ့ နိုင်ငံရေးလှည့်ကွက်ပဲ၊ ခြိမ်းခြောက်လို့ မရဘူး" လို့ ဝန်ကြီးချုပ်က ပြောတယ်။ "ပရမ်းပတာဖန်တီးသူတွေ၊ အဖွဲ့အစည်းတွေကို ဖြိုချချင်သူတွေကို ညီညီညွတ်ညွတ် ရင်ဆိုင်မယ်" တဲ့။
"ကမ္ဘာနှစ်ခု၊ အမှန်နှစ်မျိုး"
ဒါပေမဲ့ နောက်တစ်ဖက်မှာ မေးခွန်းတွေ ရှိနေတယ် — ရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ တုံ့ပြန်မှုအပေါ် မေးခွန်းတွေ။
ဒီတစ်ပတ်အစောပိုင်းမှာပဲ ရဲတုံ့ပြန်မှုကြောင့် ၁၄ နှစ်အရွယ် ကောင်လေးတစ်ဦး မေးရိုးကျိုးခဲ့တယ်။ အလန်ဆွန်မှာ ရဲအရာရှိတစ်ဦး မိန်းကလေးတစ်ဦးကို လည်ပင်းညှစ်ဖမ်းတာ ကင်မရာမှာ မိတယ် — အခု ဥပဒေအရ တားမြစ်ထားတဲ့ နည်းလမ်းပဲ။ ဆန္ဒပြသူတွေ လက်ဆုံးရှုံးရတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေနောက်မှာ ရဲသုံးတဲ့ ထိတ်လန့်ဗုံးတစ်မျိုး ယာယီဆိုင်းငံ့ခဲ့ရတယ် — ဒါပေမဲ့ အဲဒီတားမြစ်ချက် ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီ။
စွန်းဘယ်ရပ်တည် လာ ဖရန့်စ် အင်ဆူမစ် ပါတီခေါင်းဆောင် ဂျွန်-လွက် မီလန်ရှောင်က ချီတက်ပွဲမှာ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး အာဏာပိုင်တွေကို အပြစ်တင်တယ် — "ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုကပဲ ဒီရဲလုပ်ငန်းဗျူဟာရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်နေပုံရတယ်၊ စိတ်မကောင်းစရာပဲ" တဲ့။ ပါရီရဲချုပ်က "ပရမ်းပတာကို စီစဉ်ခဲ့တာ" လို့ စွပ်စွဲတယ်။ သူ့ရဲ့ အကျဉ်းချုပ်စကားက ဒါပဲ — "ကမ္ဘာနှစ်ခု၊ အမှန်နှစ်မျိုး" တဲ့။ သတင်းရုပ်သံတွေမှာ အကြမ်းဖက်မှုပုံတွေ ပြည့်နေချိန်မှာ လူသောင်းချီက ငြိမ်းချမ်းစွာ စုရုံးနေကြတယ်တဲ့။
ပညာရေးဝန်ကြီး အက်ဒွာဒ် ဂဲဖရေးက ကျောင်းသားဆန္ဒပြသူတွေနဲ့ လတ်တလော ရက်သတ္တပတ်တွေမှာ အကြိမ်ကြိမ် တွေ့ဆုံခဲ့တယ် — ဒါပေမဲ့ သဘောတူညီချက် မရသေးဘူး။
ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ
ပါရီမှာ ဆန္ဒပြသူတစ်ဦးက ပြောခဲ့တယ် — "စည်းစိမ်နဲ့ အာဏာ စုပုံမှုက ထိန်းမနိုင်တော့ဘူး" တဲ့။ နောက်တစ်ဦးကတော့ မက်ခရွန်လက်ထက်မှာ "ဒီမိုကရေစီ လျော့နည်းလာတယ်၊ အာဏာ စုစည်းလာတယ်၊ မီဒီယာတွေကို ဘီလီယံနာတွေက ထိန်းချုပ်ထားတယ်" လို့ ပြောတယ်။
ဒါဟာ ပြင်သစ်ရဲ့ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်နေတဲ့ ပုံစံပဲ — လူထုက လမ်းပေါ်ထွက်တယ်၊ အစိုးရက နားမထောင်ဘူး၊ ဒေါသက ကြီးထွားလာတယ်၊ ပြီးတော့ တစ်ညမှာ မီးတောက်တွေ ထွက်လာတယ်။ ၂၀၁၈ က အဝါရောင်အင်္ကျီတွေ၊ အခု ၂၀၂၆ မှာ "လူငယ်အင်္ကျီတွေ" — ရှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် တူညီတဲ့အင်္ကျီကို မျိုးဆက်သစ်က ပြန်ဝတ်လာတယ်။
မက်ခရွန်အတွက် ဒါဟာ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းပဲ။ နေ့ဘက်က လူသိန်းချီရဲ့ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေကို လျစ်လျူရှုလို့ မရဘူး — ညဘက်က မီးတောက်တွေကိုလည်း ခွင့်ပြုလို့ မရဘူး။ သူ ဒီညနေ ပြောမယ့် မိန့်ခွန်းမှာ ဒီကမ္ဘာနှစ်ခုကို ဘယ်လို ပေါင်းစည်းမလဲဆိုတာ ပြင်သစ်တစ်နိုင်ငံလုံး စောင့်ကြည့်နေမယ်။
မေးခွန်းက ဒါပဲ — ဈေးနှုန်းတက်မှု၊ ကျောင်းတွေ ပြိုကျနေမှု၊ အစိုးရရဲ့ လျစ်လျူရှုမှုအပေါ် ဒေါသတွေဟာ မီးတောက်တွေအဖြစ် ပြောင်းသွားတဲ့အခါ၊ ပြင်သစ်က ဘယ်လမ်းကို ရွေးမလဲ။ ဆွေးနွေးမှုလား၊ ဖိနှိပ်မှုလား။ စနေနေ့က တစ်ရက်တာက အဖြေမပေးခဲ့ဘူး — မေးခွန်းကိုပဲ ပိုပြီး ကျယ်လောင်အောင် ပြောသွားခဲ့တယ်။
