MYEN AMYU KA-UP SHA AI DEMOCRACY
September 7 ya shani Slg. Thein Sein gaw shanhte lit jaw da ai amyu bawsang hkring mang salang ni hte hkrum shaga ai lam galaw lai wa nu ai. Dai hta, simsa lam lu na matu gap gasat nga ai lam ni hpe shawng jahkring kau ra ai lam, wuhpung langai hkrai hku nna sha bawngban na lam, Lutdaw (parliament) hta bawng ban nna shagrin na lam ni hpe tsun wa sai.
1) Gap gasat nga ai hpe shawng jahkring kau ra ai lam ngu ai hta, KIO/KIA hpe made nna tsun ai lam rai nga ai. KIO/KIA maga nna gaw matut nna alak mi gap hkat jahkring na lam nnga ra sai. Hpa majaw ngu yang dai hte seng nna 1994 ning hta tara shang jawm myit hkrum ngut nna sen htu da ngut nna (17) ning na hkra gap kasat ai lam hpe ngalaw lai wa sai. Ya gasat majan byin taw nga ai lam gaw myen hpyen dap kaw nna myit hkrum ga sadi ni hpe jahten kau nna shawng gasat hpang wa ai majan re majaw shanhte myen hpyen dap kaw nna htim gasat ai lam ngalaw na hte htim jung tawn da ai shanhte myen hpyen dap ni hpe hting nut ya kau ma jang gap kasat hkat na lam nnga sai majaw majan mung sim mat na chyalu re. Myit hkrum da ngut sai lam hpe shaprai kau dat bai bawng dat rai galaw ai asuya gaw gara mungdan e mung nnga ai. Sadi ndung, masu magaw pale palau re galaw nga ai gaw KIO/KIA hpe nsawn nsang yu kaji ai lam rai nga ai.
2) Wuhpung langai hkrai hku nna sha bawngban na ngu ai lam gaw jet ai munghpawm hpe gaw de mayu ai or gaw de lu na nmai byin ai. Amyu jinghpaw wunpawng ni hpe shanhte myen amyu masha ni hte maren mara re mungdan uphkang lam daru magam lam ni hpe jaw da, hpaji lam, sut masa lam, hkamja lam, makam masham, htung hkying lam ni hta tinang a amyu masha ni nan mung hpawm hkring mang shatai nna galaw lu ai upati jaw nna galaw sa wa lu na rai yang jawm myit yu hpa rai nga ai.
3) Lutdaw (parliament) hta sha amyu baw sang ni a lam (or) shing nrai jinghpaw wunpawng myu sha ni hte seng ai mung masa bawng ban daw dan galaw na ngu ai hta; mung shawa lut daw hta mi rai rai, amyu sha lutdaw hta mi rai rai amyu bawsang amat ni galoi mung nlaw nga na re majaw madi shadaw awngdang la lu wa na lam nga na kun? Amyu bawsang ni a ahkaw ahkang lam ni hte seng nna bawng ban daw dan wa ai hta gara myen pati amat ni mi rai rai, myen mung shawa ni mi rai rai madi shadaw lawm na nre hpe myit da ra nga ai. Myen mung masa pati yawng gaw amyu bawsang ni a mung masa ahkaw ahkang lam ni a ntsa policy yawng bung ai hkrai rai nga malu ai majaw paliman kaw nna tinang a amyu sha ahkaw ahkang tang shawn lagin la lu na ngu ai lam gaw byin lu na lam nloi nga ai, dai majaw laksan ahkaw ahkang hte seng ai tara ni hpe masat jaw da ra nga ai.
4) Gap gasat ai lam hkring mat jang, mungdan simsa mat sana ngu ai hta, gasat majan nnga mat jang maigan hpaga masha ni hpe amyu baw sang ni shara de shaga bang nna sut nhprang ni hte hpaga galaw sha lu wa na ngu ai mu jut hte myen mung majing shatai kau ma na ngu ai ladat hte majan galaw taw nga ai lam rai nga malu ai. Amyu baw sang ni a ahkaw ahkang lam hpe mai kaja wa hkra galaw ya ai gara myen pati asuya mung nmu lu nga ai.
5) Mungdan langai hta, mungdan a uphkang hkrang tara kanu (constitution law) gaw ahkyak kaba dik rai nga ai. Amyu bawsang ni hpe gam garan jaw ra nga ai ahkaw ahkang lam yen ni hte seng ai tara ni hpe shawng ka shagrin tawn nna sha paliman hta jawm myit hkrum shagrin ai hku galaw ra ai. Paliman kaw e amyu bawsang ni a ahkaw ahkang lam yen ni bawng ban nna myit hkrum lam lu ngut ai hpang she tara jahkrat shagrin ya na ngu ai lam gaw amyu baw sang ni ra ai ahkaw ahkang ni galoi ma lu na lam nnga ai. Hpa majaw ngu yang amyu baw sang langai gaw mungdaw langai sha lu nga nna dai hta pi myen amyu naw law nga ai, myen ni gaw mungdaw (7) madu da sai ni re majaw myen amyu amat ni grau law taw nga sai, grau law ai amat salang ni myit hkrum ai hpe sha tara shang hkap la shagrin kau wa na nrai ni? Rai yang myen ni zawn masha jahpan nlaw ai anhte myu sha ni gaw anhte ra ai ahkaw ahkang ni hpe paliman e tang shawn nna awng dang la lu na lam nga na ga ai kun?
Munghpawm a uphkang hkrang tara kanu (constitution) hpe amyu baw sang shagu kaw nna maren mara re dat kasa lata san nna bai gawde la ai sha nrai yang, Thein Sein asuya woi lang taw nga ai mungdan uphkang tara kanu (constitution) hte paliman gaw myen amyu ka-up sha taw nga ai democracy sha arai nga na re law.
M Zau Hkum
11/9/2012
