UNG ANG NGA N MAI, SHAWNG DE SHANANG RA SAI
Jinghpaw Wunpawng sha ni a shawng lam gam maka gaw, ya ten ung ang taw nga n mai sai. Htingnut ai baw n rai; shawng de shanang tik tik rai ra saga ai. Laknak n lang ai mungchying shawa kamsham ai ni mahkra mung, shani shana n sim n sa “AWMDAWM” a matu gwi gwi hte adan aleng akyu hpyi shaja taw nga sai. Daini mungmasa bawngban lam shakut ai bungli mung, wan yam shama sha rai nga ai gaw danleng nga ai.
Myen hpyen wa gaw, gara hku mung anhte hpe hpa ahkaw ahkang mung jaw na n re. Bawngban tsun shaga ai shaloi chyawm gaw, ntsin pyi makai na daram chye shanyam ai ni rai ma ai. Gaja wa nga yang, Myen hte bawngban ai shaloi, ga byan san da nna anhte gaw Jinghpaw ga hku shaga ra ai baw she re. Hpa rai shanhte a ga hkan shaga lawm ra a ta? Mungkan mungdan ningbaw ni kadai mung, maigan jasam wa hte mungmasa ga? shaga na rai yang, ga byan san da nna she tinang nang a ga hku shaga ma ai re. Anhte ni wa hpa wa Myen ga chye shakawng mayu ga ta?
Ya ten hta mung shawa, dap shawa, MHH ni mahkra, salat kawp, masin kawp, sai kawp nna, lagawn shang mat wa na hpe grai tsang ra ga ai. Hpa lam rai ti mung, aten nau garawt chyai nga n mai ai. Num hpyi da ai pyi, lawan n hkungran la yang, htak mat wa chye ai. Ndai kalang bai kashawt jang gaw, shaning 100 matut shakut tim n loi na sai hpe ja ja dum ra ga ai. Shaning (50) jan laman na sum machyi mat wa ai asak du baw ni, mare dum nta ni, yi sun hkauna ni, dusat yamnga ni, byin lai wa sai manghkang tsinyam magup sumhpa ni law la saga ai rai tim, dai mahkra gaw arang bang ai lam hkrai rai nga ai. Ngut kre awng dang mangan nga hkra n shanang sa ai rai yang, bang da sai arang ni kaman li la tai mat na rai mali ai.
Anhte myit mada ai lam gaw, hkrat sum mat sai asak du baw ni a bunglat manu hte sum machyi mat sai dum nta, sun hkauna, dusat yamnga, sutgan sumhpa ni manu jahpu bai lu la na matu n rai; “Awmdawm Shanglawt” lu la na matu she apnawng ai lam rai mali ai. Awmdawm Shanglawt lu la jang, sum machyi hkrum lai wa sai mahkra prai mat chyalu rai sai. Mung tsaw myu tsaw myit ngu ai dai hpe tsun mayu ai. Magam myit ngu ai dai rai sai. Jiwa ni jaw da ai labau lit hkringhtawng dai nan rai nga sai.
Anhte gaw lai sai ten na mahkrum madup hpe sara shatai ra ga ai. Hpyen wa gaw, maga mi de simsa lam la nna maga mi de gasat gala galaw ai. Shinglet sha kabra ai n rai, myit kraw kata e du hkra kabra nga lu ai. Shawng daw na Jinghpaw Wunpawng sha ni a rawt malan mahkrum madup hta “NDF” hten run mat ai majaw, wuhpung hka ai nga sharaw kawa ai hte bung mat saga ai. Ya ndai lang mung, “UNFC” hpe ja ja shagreng ra ga ai. Makai hkak ra ai.
Jinghpaw Wunpawng mungshawa zaw nawng gaw, lai sai 1961-63 aten na zawn, myit masin kraw lawang, myit mang n-gun atsam mahkra hte rawt malan taw nga sai. Hpang lam de kadai n htingnut sai. Shawng de shanang na sha dating dawdan ngut sai. Shani ting galaw ai htingga hpe jan du mahka e azat kau ai baw n byin hkra sadi ra saga ai. Nga hkwi sa ai la kasha gaw, tinang kanu n re ai kaga num tsawm ni a ka de hkrai nga hta bang kau nna jamjau ai baw n byin na sadi ra ga ai.
Bai lam mi gaw, Jinghpaw Wunpawng sha ni, jan mai tsawm ai shara, yawng mu mada lu hkra dawng pru mayu tim, magap shinggang da ai lam nga ai hpe mung saw lasawn yu shalai n mai ai. Magap shinggang tawn ai shingnip shingdu e, anhte kade shakut tim, lachyum n pru hkraw nga ai hpe dum shai ai rai yang, magap shinggang tawn ai pan grang (Curtain) hpe hpaw malang kau lu hkra mung ladat tam ra ga ai. Myit n gawng ai kau mi chyawm gaw, tinang a ndaw e jan shinggang tawn ai hpe gun kau na n shakut ai sha, htingbu wa a ndaw de mahtang jan sa kra lawm nna wau garu pyaw gasu ai ni nga ma ai.
Myen hpyen wa gaw, anhte hpe myi gale, myit gale, kraw gale ya ai baw ladat grai kung ai lam dum ra ga ai. Mali hka madim hte seng nna, yawng mu mada lu ai Tanghpre ginra hpe jahkring masu tim, lahta de Mali hka - Nmai hka lahkawng yan hta shanhte a masing ni kachyi pyi n dawm nga ai hpe mungshawa gaw yawn madai sharung let hkam mana sha nga ai. Ndai masing gaw Miwa CPI hte Myen Bogyoke ni a kan wang amu kaba rai taw nga ai. Bogyoke ni law law wa, sake manawn sha kau ngut chyalu re majaw, Jinghpaw hpe gasat jasim lu hkra nyan palung shachyai nga taw nga ai. Mayun kumhpa sake manawn sha da sai re majaw, shanhte a shingdu e CPI gaw n sim n sa achyaw shatsang taw nga ai. Ndai lam hpe ja ja jawm ninghkap let, asak ap nna makawp maga ra ga ai.
Daini KIO gaw, Asia World, Yuzana re ai ni hpe gumhpraw law law hta la nhtawm, shanhte ra ai ahkaw ahkang bai hpaw ya ai hku byin wa na hpe mungshawa ni nachying hkrit tsang taw nga ai. Tinang mungshawa ni hpe hpaga myi jahpaw na malai, Miwa ni hpe mahtang n dut n dang pru shang shangun ninghkan, anhte a lamu ga yawng krin tsai mat ai hpe mungshawa ni myit machyi dik nga ai. Ya daini byin nga ai majan gaw, Jinghpaw Wunpawng sha ni a lawt lu lam majan rai kun? Hpaga lauban ni a ahkaw ahkang lu na majan mahtang rai kun? nga nna tsun htai lai hkat ai nsen ni hpring kabrat nga ai. Ya ten Asia World hte Yuzana ni gaw, sanat mahku zim magang, myi man tsawm magang, sai chyup sha magang rai nga ai hpe mu lu nga ai. Ning re ai nang hpam satan laknak hte shinggyim asak law law sat sharu ngut ai hpang, ja gumhpraw laknak hte amyu mungdan sha ni hpe du hkan manat hkawm ai ni hpe hpa wa myi man tau chyai nga n ra sai.
Dai re majaw, hpa wa mi ung ang taw nga n mai sai. Daini anhte a bandung gaw, “AWMDAWM” nan rai saga ai hte maren, dai bandung hpe dep hkap hkra shanang sa wa ga law.
Mungnyang Chyahkyi
19/02/2012
Myen hpyen wa gaw, gara hku mung anhte hpe hpa ahkaw ahkang mung jaw na n re. Bawngban tsun shaga ai shaloi chyawm gaw, ntsin pyi makai na daram chye shanyam ai ni rai ma ai. Gaja wa nga yang, Myen hte bawngban ai shaloi, ga byan san da nna anhte gaw Jinghpaw ga hku shaga ra ai baw she re. Hpa rai shanhte a ga hkan shaga lawm ra a ta? Mungkan mungdan ningbaw ni kadai mung, maigan jasam wa hte mungmasa ga? shaga na rai yang, ga byan san da nna she tinang nang a ga hku shaga ma ai re. Anhte ni wa hpa wa Myen ga chye shakawng mayu ga ta?
Ya ten hta mung shawa, dap shawa, MHH ni mahkra, salat kawp, masin kawp, sai kawp nna, lagawn shang mat wa na hpe grai tsang ra ga ai. Hpa lam rai ti mung, aten nau garawt chyai nga n mai ai. Num hpyi da ai pyi, lawan n hkungran la yang, htak mat wa chye ai. Ndai kalang bai kashawt jang gaw, shaning 100 matut shakut tim n loi na sai hpe ja ja dum ra ga ai. Shaning (50) jan laman na sum machyi mat wa ai asak du baw ni, mare dum nta ni, yi sun hkauna ni, dusat yamnga ni, byin lai wa sai manghkang tsinyam magup sumhpa ni law la saga ai rai tim, dai mahkra gaw arang bang ai lam hkrai rai nga ai. Ngut kre awng dang mangan nga hkra n shanang sa ai rai yang, bang da sai arang ni kaman li la tai mat na rai mali ai.
Anhte myit mada ai lam gaw, hkrat sum mat sai asak du baw ni a bunglat manu hte sum machyi mat sai dum nta, sun hkauna, dusat yamnga, sutgan sumhpa ni manu jahpu bai lu la na matu n rai; “Awmdawm Shanglawt” lu la na matu she apnawng ai lam rai mali ai. Awmdawm Shanglawt lu la jang, sum machyi hkrum lai wa sai mahkra prai mat chyalu rai sai. Mung tsaw myu tsaw myit ngu ai dai hpe tsun mayu ai. Magam myit ngu ai dai rai sai. Jiwa ni jaw da ai labau lit hkringhtawng dai nan rai nga sai.
Anhte gaw lai sai ten na mahkrum madup hpe sara shatai ra ga ai. Hpyen wa gaw, maga mi de simsa lam la nna maga mi de gasat gala galaw ai. Shinglet sha kabra ai n rai, myit kraw kata e du hkra kabra nga lu ai. Shawng daw na Jinghpaw Wunpawng sha ni a rawt malan mahkrum madup hta “NDF” hten run mat ai majaw, wuhpung hka ai nga sharaw kawa ai hte bung mat saga ai. Ya ndai lang mung, “UNFC” hpe ja ja shagreng ra ga ai. Makai hkak ra ai.
Jinghpaw Wunpawng mungshawa zaw nawng gaw, lai sai 1961-63 aten na zawn, myit masin kraw lawang, myit mang n-gun atsam mahkra hte rawt malan taw nga sai. Hpang lam de kadai n htingnut sai. Shawng de shanang na sha dating dawdan ngut sai. Shani ting galaw ai htingga hpe jan du mahka e azat kau ai baw n byin hkra sadi ra saga ai. Nga hkwi sa ai la kasha gaw, tinang kanu n re ai kaga num tsawm ni a ka de hkrai nga hta bang kau nna jamjau ai baw n byin na sadi ra ga ai.
Bai lam mi gaw, Jinghpaw Wunpawng sha ni, jan mai tsawm ai shara, yawng mu mada lu hkra dawng pru mayu tim, magap shinggang da ai lam nga ai hpe mung saw lasawn yu shalai n mai ai. Magap shinggang tawn ai shingnip shingdu e, anhte kade shakut tim, lachyum n pru hkraw nga ai hpe dum shai ai rai yang, magap shinggang tawn ai pan grang (Curtain) hpe hpaw malang kau lu hkra mung ladat tam ra ga ai. Myit n gawng ai kau mi chyawm gaw, tinang a ndaw e jan shinggang tawn ai hpe gun kau na n shakut ai sha, htingbu wa a ndaw de mahtang jan sa kra lawm nna wau garu pyaw gasu ai ni nga ma ai.
Myen hpyen wa gaw, anhte hpe myi gale, myit gale, kraw gale ya ai baw ladat grai kung ai lam dum ra ga ai. Mali hka madim hte seng nna, yawng mu mada lu ai Tanghpre ginra hpe jahkring masu tim, lahta de Mali hka - Nmai hka lahkawng yan hta shanhte a masing ni kachyi pyi n dawm nga ai hpe mungshawa gaw yawn madai sharung let hkam mana sha nga ai. Ndai masing gaw Miwa CPI hte Myen Bogyoke ni a kan wang amu kaba rai taw nga ai. Bogyoke ni law law wa, sake manawn sha kau ngut chyalu re majaw, Jinghpaw hpe gasat jasim lu hkra nyan palung shachyai nga taw nga ai. Mayun kumhpa sake manawn sha da sai re majaw, shanhte a shingdu e CPI gaw n sim n sa achyaw shatsang taw nga ai. Ndai lam hpe ja ja jawm ninghkap let, asak ap nna makawp maga ra ga ai.
Daini KIO gaw, Asia World, Yuzana re ai ni hpe gumhpraw law law hta la nhtawm, shanhte ra ai ahkaw ahkang bai hpaw ya ai hku byin wa na hpe mungshawa ni nachying hkrit tsang taw nga ai. Tinang mungshawa ni hpe hpaga myi jahpaw na malai, Miwa ni hpe mahtang n dut n dang pru shang shangun ninghkan, anhte a lamu ga yawng krin tsai mat ai hpe mungshawa ni myit machyi dik nga ai. Ya daini byin nga ai majan gaw, Jinghpaw Wunpawng sha ni a lawt lu lam majan rai kun? Hpaga lauban ni a ahkaw ahkang lu na majan mahtang rai kun? nga nna tsun htai lai hkat ai nsen ni hpring kabrat nga ai. Ya ten Asia World hte Yuzana ni gaw, sanat mahku zim magang, myi man tsawm magang, sai chyup sha magang rai nga ai hpe mu lu nga ai. Ning re ai nang hpam satan laknak hte shinggyim asak law law sat sharu ngut ai hpang, ja gumhpraw laknak hte amyu mungdan sha ni hpe du hkan manat hkawm ai ni hpe hpa wa myi man tau chyai nga n ra sai.
Dai re majaw, hpa wa mi ung ang taw nga n mai sai. Daini anhte a bandung gaw, “AWMDAWM” nan rai saga ai hte maren, dai bandung hpe dep hkap hkra shanang sa wa ga law.
Mungnyang Chyahkyi
19/02/2012
