အိုင်ဆန်ကော့ထံ အစိုးရဖွဲ့ရန် တာဝန်ပေးအပ်ပြီ — ၆၇ ဟာ ၆၁ မဟုတ်သေးဘူး
နိုဝင်ဘာ ၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ၊ ဂျေရုဆလင်မြို့က သမ္မတအိမ်တော်။ သမ္မတ အိုက်ဇက် ဟာဇော့က ယာရှာပါတီခေါင်းဆောင် ဂါဒီ အိုင်ဆန်ကော့ထံ အစိုးရဖွဲ့ရန် ခန့်အပ်လွှာကို လွှဲပြောင်းပေးလိုက်တယ်။ ကင်မရာတွေရှေ့မှာ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ကြတယ်၊ အပြုံးတွေ ရှိတယ်။ အပြင်ပန်းက အရာအားလုံး အောင်ပွဲခံနေသယောင်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီစာရွက်တစ်ရွက်က အာဏာမဟုတ်ဘူး — အခွင့်အရေးပဲ။ အိုင်ဆန်ကော့မှာ အစိုးရဖွဲ့ဖို့ ရက် ၂၈ ရက် ရှိတယ်။ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်မတိုင်ခင် လွှတ်တော်မှာ ၆၁ နေရာ စုစည်းနိုင်မှ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်မယ်။ မစုစည်းနိုင်ရင် အဲဒီစာရွက်က သမိုင်းဝင် စာရွက်တစ်ရွက်သာ ဖြစ်သွားမယ်။
၆၇ နှင့် ၆၁ — ထောက်ခံမဲနဲ့ အစိုးရဖွဲ့နိုင်တဲ့ အများစု မတူဘူး
အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး သမ္မတ ဟာဇော့က လွှတ်တော်အဖွဲ့တွေနဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့တယ်။ ရလဒ်က — အိုင်ဆန်ကော့ကို ထောက်ခံသူ ၆၇ ဦး၊ နေတန်ယာဟုကို ထောက်ခံသူ ၄၆ ဦး၊ ဘယ်သူ့ကိုမှ မထောက်ခံတဲ့ ယူနိုက်တက် တိုရာ ဂျူဒါအစ္စရေး (၇ နေရာ)။
ဒါပေမဲ့ ၆၇ ဆိုတဲ့ ဂဏန်းက လှည့်စားတတ်တယ်။ အဲဒီ ၆၇ ဦးထဲမှာ အိုင်ဆန်ကော့ရဲ့ "အပြောင်းအလဲအဖွဲ့" လေးပါတီက ၄၈ နေရာပဲ ရှိတယ် — ယာရှာ ၂၁၊ ဘီယာချတ် ၁၂၊ ဒီမိုကရက်များ ၈၊ ယစ္စရေးလ် ဘေတီနု ၇။ ကျန် ၁၉ နေရာက အာရပ်ဦးဆောင်ပါတီနှစ်ခုရဲ့ ထောက်ခံမဲတွေ — ရာအမ် နဲ့ ပူးပေါင်းစာရင်း။
အစိုးရဖွဲ့ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အများစုက ၆၁ နေရာ။ အိုင်ဆန်ကော့ရဲ့ အဖွဲ့ကိုယ်တိုင်မှာ ၄၈ နေရာပဲ ရှိတယ်။ ၁၃ နေရာ လိုနေသေးတယ်။ သမ္မတထံ ထောက်ခံမဲပေးခဲ့တဲ့ ပါတီတိုင်းက အစိုးရအဖွဲ့ထဲ ဝင်မယ်လို့ မဆိုလိုဘူး — ထောက်ခံမဲနဲ့ အုပ်ချုပ်နိုင်တဲ့ အများစုဟာ မတူတဲ့အရာနှစ်ခုပဲ။ ဒါက ဒီဇာတ်လမ်းရဲ့ အဓိကအချက်ပဲ။
နေတန်ယာဟု ပြုတ်ကျပြီလား — မပြုတ်ကျသေးဘူး
သတင်းခေါင်းစဉ်တွေက "နေတန်ယာဟု အရှုံးခံရပြီ" လို့ ရေးကြပေမဲ့ အမှန်က အဲဒီလောက် မရိုးရှင်းဘူး။ နေတန်ယာဟုက ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်ရှိနေတယ် — အစိုးရသစ် ကျမ်းသစ္စာမကျိန်ဆိုမီအထိ သူက တာဝန်ယူထားဆဲပဲ။ သူ့ရဲ့ ဘာသာရေး-အမျိုးသားရေးအဖွဲ့က ရွေးကောက်ပွဲမှာ ၅၃ နေရာ ရခဲ့တယ် — အိုင်ဆန်ကော့အဖွဲ့ရဲ့ ၄၈ နေရာထက် များတယ်။ အများစု မရခဲ့ပေမဲ့ အကြီးဆုံးအဖွဲ့ကတော့ သူ့ဘက်ကပဲ။
အိုင်ဆန်ကော့ ၂၈ ရက်အတွင်း အစိုးရမဖွဲ့နိုင်ရင် သမ္မတက ၁၄ ရက် ထပ်တိုးပေးနိုင်တယ်။ အဲဒါလည်း မအောင်မြင်ရင် သမ္မတက တခြားလွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးကို တာဝန်ပေးနိုင်တယ် — အဲဒီသူကိုလည်း ၂၈ ရက် ပေးမယ်။ အဲဒါပြီးရင် လွှတ်တော်ကိုယ်တိုင် ၂၁ ရက် ကြိုးစားခွင့် ရတယ်။ အားလုံး မအောင်မြင်ရင် ရွေးကောက်ပွဲသစ် ကျင်းပရမယ်။
ဒီလမ်းကြောင်းတိုင်းမှာ နေတန်ယာဟုအတွက် ပြန်လာစရာ တံခါးတစ်ခု ရှိနေတယ်။ သူက အစ္စရေးသမိုင်းမှာ အကြာဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ — သူ့ကို ဖယ်ရှားဖို့က ရွေးကောက်ပွဲတစ်ကြိမ်တည်းနဲ့ မပြီးသေးဘူး။
အာရပ်ပါတီတွေ — မပါဘဲ မဖြစ်၊ ပါလို့လည်း မဖြစ်
ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ နောက်ထပ် သမိုင်းဝင် ရလဒ်တစ်ခုက အာရပ်ဦးဆောင်ပါတီတွေ ၁၉ နေရာ ရခဲ့တာပဲ — စံချိန်တင် အရေအတွက်။ သူတို့ရဲ့ ထောက်ခံမဲတွေမပါဘဲ အိုင်ဆန်ကော့ဟာ သမ္မတထံက တာဝန်ကို ရခဲ့မှာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ အိုင်ဆန်ကော့ရဲ့ အဖွဲ့ထဲက အချို့က သူတို့နဲ့ အတူအစိုးရဖွဲ့ဖို့ ငြင်းဆန်နေတယ်။ လီဘာမန်က အပြတ်ပြောထားတယ် — အာရပ်ပါတီတွေရဲ့ ထောက်ခံမှုကို အားကိုးတဲ့ အစိုးရမျိုး မဖွဲ့ဘူးတဲ့။
ဒါကြောင့် အိုင်ဆန်ကော့ရှေ့မှာ ရွေးချယ်စရာ နှစ်ခုပဲ ရှိတယ်။ ပထမတစ်ခုက အာရပ်ပါတီတွေကို အစိုးရအပြင်ကနေ ထောက်ခံခိုင်းတဲ့ လူနည်းစု အစိုးရ — ဒါကို လီဘာမန်က ပိတ်ပင်ထားတယ်။ ဒုတိယတစ်ခုက အခြားနေရာကနေ ၁၃ နေရာ ရှာဖို့ — အဲဒါက ဘာသာရေးပါတီတွေဆီက ဖြစ်နိုင်တယ်။
လီဘာမန်ရဲ့ အလှည့် — စစ်မှုထမ်းဥပဒေမှာ လျှော့ပေးမယ်
သောကြာနေ့က လီဘာမန်က အံ့အားသင့်စရာ ကြေညာချက်တစ်ခု ထုတ်ခဲ့တယ် — ဘာသာရေးကျောင်းသားတွေ စစ်မှုထမ်းရမယ့် ဥပဒေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လျှော့ပေးဖို့ အသင့်ရှိတယ်တဲ့။ ဒါက သူနှစ်ပေါင်းများစွာ ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်ခဲ့တဲ့ မူဝါဒတစ်ခုကို ပြန်လှည့်လိုက်တာပဲ။
သူ့ရဲ့ အကြောင်းပြချက်က ရှင်းတယ် — နေတန်ယာဟုခေတ်ကို အဆုံးသတ်ဖို့၊ ရွေးကောက်ပွဲသစ် မဖြစ်အောင် တားဖို့၊ အာရပ်ပါတီတွေကို အားကိုးတဲ့ လူနည်းစု အစိုးရ မဖြစ်အောင် တားဖို့တဲ့။
ဒီအလှည့်အပြောင်းကြောင့် ဘာသာရေးပါတီတွေနဲ့ ဆွေးနွေးဖို့ တံခါး ပွင့်သွားတယ်။ ယူနိုက်တက် တိုရာ ဂျူဒါအစ္စရေး (၇ နေရာ) နဲ့ ရှက်စ် (၆ နေရာ) တို့နှစ်ခုလုံးကို ဆွဲခေါ်နိုင်ရင် ၄၈ + ၇ + ၆ = ၆၁ — တိတိကျကျ အများစု ရမယ်။ ဒါပေမဲ့ ရှက်စ်ခေါင်းဆောင် အာရီယေ ဒါရီက နေတန်ယာဟုနဲ့ မဟာမိတ်အဖြစ် ဆက်ရှိနေပြီး သမ္မတနဲ့ တွေ့ဆုံစဉ်မှာ နေတန်ယာဟုကိုပဲ ထောက်ခံခဲ့တယ်။ ယူနိုက်တက် တိုရာ ဂျူဒါအစ္စရေး ဘက်ကလည်း ဘာသာရေးကျောင်းသားတွေရဲ့ အခြေအနေကို အာမခံချက် ရမှ ဝင်မယ်လို့ ဆိုထားတယ်။
ဒါ့အပြင် အိုင်ဆန်ကော့ကိုယ်တိုင်ကလည်း လီဘာမန်ရဲ့ ဖိအားပေးမှုကို ပြတ်ပြတ်သားသား ပြန်တုံ့ပြန်ခဲ့တယ် — သူက အာရပ်ပါတီတွေနဲ့ လက်တွဲလုပ်ဆောင်တာကို ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့တယ်။ သူက အစိုးရသစ်အတွက် အခြေခံမူ လေးချက် ချမှတ်ထားတယ် — အစ္စရေးကို ဂျူးနဲ့ ဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းရဲ့ တန်ဖိုးတွေ လက်ခံခြင်း၊ အားလုံး စစ်မှုထမ်း (သို့မဟုတ်) အမျိုးသားဝန်ဆောင်မှု ထမ်းဆောင်ခြင်း၊ ဟားမတ်စ်ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပြီး သူ့ရဲ့ စစ်ရေးနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာကို ဖျက်သိမ်းခြင်း။
ရှေ့မှာ ဘာတွေ စောင့်ကြည့်ရမလဲ
ပထမဆုံး အင်္ဂါနေ့ ညနေမှာ လွှတ်တော်အမတ်သစ်တွေ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုမယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်း ဆွေးနွေးပွဲတွေ အရှိန်ရလာမယ်။
အိုင်ဆန်ကော့ ပထမဆုံး ဘယ်သူနဲ့ ဆွေးနွေးမလဲ — ဘာသာရေးပါတီတွေလား၊ လစ်ကွတ်ပါတီက အမတ်တွေလား၊ အာရပ်ပါတီတွေလား — ဆိုတာက သူ ဘယ်လမ်းကြောင်းကို ရွေးမလဲဆိုတာ ပြောပြလိမ့်မယ်။ အခမ်းအနားမှာ သူက "အမျိုးသား အရေးပေါ် အစိုးရ" ဖွဲ့မယ်လို့ ပြောခဲ့ပြီး လစ်ကွတ်ပါတီ ပါဝင်ဖို့ကိုလည်း တံခါးဖွင့်ထားတယ် — သူ့ဦးဆောင်မှုအောက်မှာပေါ့။
ဒုတိယ စောင့်ကြည့်ရမှာက စစ်မှုထမ်းဥပဒေ — လီဘာမန်ရဲ့ လျှော့ပေးမှုက တကယ့် သဘောတူညီချက်အဖြစ် ပြောင်းလဲမလား၊ ဘာသာရေးပါတီတွေက လက်ခံမလား။
တတိယက ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက် သတ်မှတ်ရက်။ အဲဒီနေ့မတိုင်ခင် သဘောတူညီချက် မထွက်ရင် သမ္မတက ၁၄ ရက် ထပ်တိုးပေးမလား၊ ဒါမှမဟုတ် တာဝန်ကို တခြားသူကို လွှဲပြောင်းပေးမလားဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ရမယ်။
မြန်မာ့အရေးအတွက် အရိပ်
အစ္စရေးအစိုးရသစ် ဘယ်လိုဖွဲ့မလဲဆိုတာ ဂါဇာအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်း တည်ငြိမ်ရေးကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မယ်။ အမေရိကန်ရဲ့ အာရုံစိုက်မှုကလည်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းဘက်ကို ရောက်နေချိန်မှာ မြန်မာ့အရေးအတွက် နိုင်ငံတကာဖိအား ဘယ်လောက်ကျန်မလဲဆိုတာ မေးခွန်းတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲပဲ။
ဒါ့အပြင် ဒီဇာတ်လမ်းက ပါလီမန်နိုင်ငံရေးရဲ့ အခြေခံသင်ခန်းစာတစ်ခုကိုလည်း ပြနေတယ် — ထောက်ခံမဲ ရတာနဲ့ အုပ်ချုပ်နိုင်တာ မတူဘူး။ တာဝန်ပေးခံရတာက အစပဲ၊ အဆုံးမဟုတ်ဘူး။
ဒါဟာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ
အိုင်ဆန်ကော့ တာဝန်ရခဲ့တာဟာ အစ္စရေးနိုင်ငံရေးရဲ့ အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်တာမှန်တယ် — သမ္မတက နေတန်ယာဟုကို ကျော်ပြီး သူ့ပြိုင်ဘက်ကို ပထမဆုံး အခွင့်အရေး ပေးခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒါက အောင်ပွဲမဟုတ်သေးဘူး။ ၆၇ ဆိုတဲ့ ဂဏန်းက ထောက်ခံမှုရဲ့ သင်္ကေတပဲ — အစိုးရဖွဲ့ဖို့ လိုအပ်တဲ့ ၆၁ နေရာနဲ့ မတူဘူး။
အိုင်ဆန်ကော့ရှေ့မှာ လမ်းကြောင်းတိုင်းမှာ အပေးအယူတစ်ခု ရှိတယ် — အာရပ်ပါတီတွေနဲ့ လက်တွဲရင် သူ့အဖွဲ့ထဲက အချို့ကို ဆုံးရှုံးရမယ်၊ ဘာသာရေးပါတီတွေနဲ့ လက်တွဲရင် သူ့ရဲ့ အဓိက ကတိကဝတ်တစ်ခုကို လျှော့ပေးရမယ်၊ လစ်ကွတ်ပါတီက အမတ်တွေကို ဆွဲခေါ်ရင် နေတန်ယာဟုရဲ့ အရိပ်က အစိုးရထဲ ဝင်လာမယ်။
၂၈ ရက်ဆိုတာ ရှည်လျားတဲ့ အချိန်မဟုတ်ဘူး။ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်မှာ အဖြေထွက်မယ် — အိုင်ဆန်ကော့ဟာ အစ္စရေးရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်သစ် ဖြစ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် နေတန်ယာဟုကို ဖယ်ရှားဖို့ နောက်ထပ် အခွင့်အရေးတစ်ခု လိုအပ်နေဦးမလားဆိုတာ။
